амга айтайлик,
деганимда кўнмади,- деб Шаҳодат
айбдордай кўзини олиб қочди.
Шу пайт Фароғат чиқиб келди. У
бемажолгина, бир-бир босиб
зинадан туша бошлади. Юзлари
сўлғин, кўзлари қизарганди.
Секинлик билан юриб келаркан,
ўзига қараб турган Искандарга
кўзи тушиб, бир зум тўхтаб
қолди. Ерга қараганича ўтиб
кетди. Кўнглида ачиниш ҳисси
пайдо бўлган Искандар орқасидан
қараганича туриб қолди.
«Юришидан касалга ўхшайди»,
деб ўйлаб ғалати бўлиб кетди.
Самандар билан Шаҳодатда эса
деярли ўзгариш содир
бўлмаганди.
-Суд қандай қандай қарор
чиқарди? -сўради Искандар
машинага ўтирганларидан кейин.
-Даъвоси рад этилди. Оналик
ҳуқуқидан ҳам маҳрум этишди,-
деб Шаҳодат жавоб берди. Унинг
гап оҳанги бундан мамнунликни
билдирарди.
Искандар сесканиб кетди. Буни
мутлақо кутмагани учун ҳатто
гангиб қолди. Бир муддат нима
дейишини ҳам билмай қолди.
Буни англаган Самандар ўзини
ноқулай ҳис қилди. Шаҳодат эса
дадасининг бу ҳолатидан ҳайрон
эди.
-Бунга қандай йўл қўйдиларинг?
Ёки ўзларинг шуни талаб
қилдиларингми?-деб сўраган
Искандар негадир жавбни кутмай
машинани ўт олдирди. Одатига
ғилоф равишда тез ҳайдаб кетди.
Қалбида кечаётган туйғулар
безовта қилаётган , бутунлай
ҳаёлини олиб қўйганди. Шу
сабабли ҳам йўл четида кетаётган
Фароғатни илғамади. Туман
марказидан чиқиб анча
юрганларидан кейин сал ўзини
қўлга олди. Орқасига ярим
ўгирилиб сўради.- Шаҳодат, судда
нима бўлди ўзи? Нега бундай
қарор қабул қилди.
Шаҳодат Самандарга қараб, қандай
айтишни билмай қолди. У, айтавер
энди, дегандай имо қилгандан
кейин гапириб берди.
Искандарнинг юзи девор тусига
кириб, рул тутган қўллари титрай
бошлади. Аввалига аччиқланиб,
сўнгра юзи ғазабнок тусга кирди.
«-Буларни айблаш балки унчалик
ҳам тўғри бўлмас,- деб ўйлай
бошлади.- Ҳа, ёшлик қилишибди.
Энг ёмони, оналарининг
қилмишларини, жабр-
ситамларини ҳалигача
унутишмабди. Йиллар ўтиб ҳам
қалбларининг туб-тубида
сақланиб қолган ғам-аламлари
яна қалқиб чиқибди. Бу даражага
боришларининг сабабини ҳам
тушунса бўлади. Ахир
шафқатсизлик шафқатсизликни
келтириб чиқаради-ку! Эҳ афсус,
кеч билиб қолибман. Етиб
келолмаганим чатоқ бўлдида.
Бўлмаса бундай бўлишига йўл
қўймаган бўлардим».
-Дада, нега ўйланиб қолдингиз?-
сўради Самандар.
-Менинг фарзандларим шунчалик
бемеҳр, тошюрак бўлади, деб
ўйламагандим,-деди Искандар
ўзига ўзи гапиргандай.
-Не?6?-Нега ундай дейсиз? Ахир…
-Нима «ахир»,-деди Искандар
зарда билан.- Одам ҳам шунақа
бўладими? Нима бўлгандаям у
туққан оналаринг-ку! Катта қилиб,
ўстирган. Наҳотки озроқ бўлса ҳам
унга нисбатан меҳр-шафқат
юракларингда бўлмаса? Ҳеч
бўлмаганда берган оқ сутини
ўйламадиларингми? Агар ҳамма
ҳам ёмонликка ёмонлик билан
жавоб қайтараверса нима бўлади?
Кечирасизлар-ку, одамнинг
ҳайвондан ҳеч фарқи қолмайди.
Гина сақлаш ҳам бунчалик
бўлмайдида!
-Кечирасиз… Кечирасиз, дада,-деди
Шаҳодат қизариниб.
-Мендан эмас, ойиларингдан
кечирим сўрашларинг керак,-
деди Искандар йўлдан кўзини
ўзмай.- Бугуноқ ишдан кейин
борасизлар. Жуда қийналиб
қолган. Булмаса судга бермасди.
Пича пул ҳам олиб борасизлар.
Кўринишимдан касалга ўхшайди.
«Нима қиламиз», дегандай
Самандар Шаҳодатга ўгирилиб
қаради. У майли денг, дегандай
ишора қилди.
-Майли, дада, айтганингиздай
қиламиз.
-Кейин ҳам тез-тез ҳабар олиб
турасизлар. Шаҳодат, сен ҳам ҳар
келганида албатта кўриб кетасан.
-Хўп, дада,-деди Шаҳодат.
Шаҳарга кириб боришаркан, Искандар билагидаги соатига
қараб, тушлик вақти ҳам бўлиб қолибди, деб машинани уйга
қараб ҳайдади.
-Ота-болалар қаерларда
юрибсизлар. Ишхоналарингдан бир неча марта қўнғироқ қилиб
сўрашди,-деди Зулайҳо уларни
қарши оларкан. Авзоиларини
кўриб ташвишга тушди.- Бир
нима бўлдими? Нега бундай
юрибсизлар? -Намунча суриштиравердинг?
Ишга боришимиз керак, тушлик тайёрми?-деди Искандар бир оз
дағаллик билан. -Ҳа, тайёр,-деди Зулайҳо бу
кутилмаган муомаладан ҳайрон
бўлиб.
-Эркинжон қаерда?-сўради
Шаҳодат ундан.
-Уйда, тоғалари билан овқатланаяпти,-деб Зулайҳо
ошхона томонга қараб кетди.
Кўмаклашиш учун Шаҳодат унга
эргашди.
Деярли гап-сўзсиз овқатланишди. Иштаҳалари бўлмагани учун
Искандар билан Самандар озроқ
ейишиб чиқиб кетдилар. Шаҳодат
ҳам косасини бўшатолмай
идишларни йиғиштириб олиб
чиқиб