Ethiopian Public Health Institute | የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት

የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት በአቶ አባተ ወልደተንሳይ (የPh.D ዕጩ) ድንገተኛ ህልፈተ ህይወት የተሰማውን ጥልቅ ሀዘን ገለፀ The Ethiopian Public Health Institute (EPHI) expresses its deep sorrow and heartfelt condolences on the sudden and untimely passing of Mr. Abate Waldetensai, a PhD candidate and one of the most accomplished scientists in the field of public health entomology. በኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት የህብረተሰብ ጤና ኤንቶሞሎጂ (የተባይ እና የነፍሳት ጥናት) ዘርፍ ግንባር ቀደም ከሆኑ ተመራማሪዎች አንዱ በሆኑት በPh.D ዕጩ አቶ አባተ ወልደተንሳይ ድንገተኛ እና ያልተጠበቀ ህልፈተ ህይወት የተሰማውን ጥልቅ ሀዘን እና ልባዊ መፅናናትን ይገልፃል። አቶ አባተ በህብረተሰብ ጤና ኤንቶሞሎጂ ዘርፍ ላበረከቱት አስተዋፅኦ በሳይንሱ ማህበረሰብ እና በኢትዮጵያ የህዝብ ጤና ጥረት ላይ በጎ እና ዘላቂ አሻራ ያሳረፉ፣ ከፍተኛ አክብሮት ያተረፉ ትጉህ ተመራማሪ ነበሩ። ለስራቸው የነበራቸው ቁርጠኝነት፣ ሙያዊ ብቃት እና ፍቅር በስራ ባልደረቦቻቸው እና በሙያ አጋሮቻቸው ዘንድ ከፍተኛ አድናቆትን እና አክብሮትን አትርፎላቸዋል። የእሳቸው ድንገተኛ ህልፈት ለኢንስቲትዩቱ እና ለሳይንሱ ማህበረሰብ ብቻ ሳይሆን ለሀገራችንም ትልቅ ጉድለትነው። እሳቸውን ለማወቅ እና አብሮ ለመስራት እድሉ የነበራቸው ሁሉ በታላቅ ናፍቆት ያስቧቸዋል። ኢንስቲትዩቱ በዚህ ከባድ ሀዘን ወቅት ለቤተሰቦቻቸው፣ ለወዳጆቻቸው እና ለስራ ባልደረቦቻቸው መፅናናትን ይመኛል። ነፍሳቸውን በገነት ያሳርፍልን። The Ethiopian Public Health Institute (EPHI) expresses its deep sorrow and heartfelt condolences on the sudden and untimely passing of Mr. Abate Waldetensai, a PhD candidate and one of the most accomplished scientists in the field of public health entomology. Mr. Abate was a dedicated and highly respected researcher whose contributions to public health entomology have left a lasting impact on the scientific community and on Ethiopia's public health efforts. His commitment, expertise, and passion for his work earned him the admiration and respect of his colleagues and peers. His sudden departure is a great loss not only to EPHI and the scientific community but also to the nation as a whole. He will be deeply missed by all who had the privilege of knowing and working with him. EPHI extends its sincere condolences to his family, friends, and colleagues during this difficult time. May they find strength and comfort in the legacy he leaves behind. May his soul rest in eternal peace.

የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ከ2008 ዓ.ም ጀምሮ ኢንስቲትዩቱን ሲያገለግሉ በነበሩት  ከፍተኛ  ተመራማሪ አቶ አባተ ወልደተንሳይ ህልፈተ ህይወት የተሰማውን ከፍተኛ ሀዘን እየገለጸ ለቤተሰቦቹ፣ ለወዳጅና ዘመዶቹ መፅናናትን ይመኛል።

የማኅበረሰብ አቀፍ የሕብረተሰብ ጤና አደጋዎች ቁጥጥር አቅም እየተጠናከረ መሆኑ ተገለፀ የሕብረተሰብ ጤና ድንገተኛ አደጋዎችን ከምንጫቸው በወቅቱ ለመለየት፣ ስርጭታቸውን ለመከላከልና ሕይወትን ለመታደግ የማኅበረሰብ አቀፍ የሕብረተሰብ ጤና አደጋዎች ቁጥጥር አቅምን ማጠናከር የጤና ሥርዓቱ ቁልፍ ትኩረት መሆኑ ተገለጸ። የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት (EPHI) ከጤና ሚኒስቴርና ከዓለም ሕፃናት አድን ድርጅት (UNICEF) ጋር በመተባበር ለተመረጡ የክልል የሕብረተሰብ ጤና አደጋዎች ቁጥጥር ባለሙያዎች፣ የመጀመሪያ ደረጃ ጤና እንክብካቤ እና የጤና ኤክስቴንሽን ፕሮግራም አስተባባሪዎች ሲሰጥ የቆየው የማኅበረሰብ አቀፍ የሕብረተሰብ ጤና ድንገተኛ አደጋዎች ቁጥጥር (Community Public Health Emergency Management) የአሰልጣኞች ስልጠና ተጠናቋል። የኢንስቲትዩቱ የፈጣን ምላሽ ቡድን አስተዳደር ዲቪዥን ኃላፊ ዶ/ር መልካሙ አስራት እንደገለጹት፣ ስልጠናው በተለይም በቀበሌና በወረዳ ደረጃ የሚሰሩ የጤና ባለሙያዎችን አቅም በማጠናከር የሕብረተሰብ ጤና አደጋ ምልክቶችን በቅድሚያ እንዲለዩ፣ ትክክለኛ መረጃ እንዲሰበስቡና ሪፖርት እንዲያደርጉ፣ እንዲሁም ፈጣንና ውጤታማ ምላሽ እንዲሰጡ ለማስቻል ያለመ ነው። አሰልጣኞቹም ያገኙትን እውቀትና ክህሎት ለሌሎች ባለሙያዎች በማስተላለፍ የማኅበረሰብ ተሳትፎንና የመጀመሪያ ደረጃ ጤና ክብካቤን ለማጠናከር ወሳኝ ሚና እንደሚኖራቸው ጠቁመዋል። በስልጠናው የአደጋ ስጋት ምዘና፣ የአደጋ ጊዜ ተግባቦትና የማህበረሰብ ተሳትፎ፣ የመረጃ ልውውጥ፣ የሀብት ዝግጅት፣ የአደጋ ዝግጁነት፣ ቅኝት፣ ምላሽና የማገገም ሥራዎች በንድፈ ሐሳብና በተግባር ተዳሰዋል። በተለይም የአደጋ ምልክቶችን በወቅቱ መለየትና ሪፖርት ማድረግ፣ በተቋማት መካከል ቅንጅትን ማጠናከርና የምላሽ ሥራዎችን በተቀናጀ መንገድ ማከናወን ላይ ትኩረት ተሰጥቷል። ከጤና ሚኒስቴር የማኅበረሰብ ተሳትፎና የመጀመሪያ ደረጃ ጤና ክብካቤ መሪ ሥራ አስፈጻሚ የተሳተፉ ሃላፊዎችም፣ የስልጠናው ዋና ዓላማ የአሰልጣኞችን የግል አቅም ከማሳደግ ባለፈ ያገኙትን እውቀት ወደ ሥራ አካባቢያቸው በማስተላለፍ ሌሎች ባለሙያዎችንና ማኅበረሰቡን ለማብቃት መሆኑን ገልጸዋል። የዩኒሴፍ ተወካይ ዶ/ር ደረጀ ሙሉነህ በበኩላቸው፣ የማኅበረሰብ አቅምን ማጠናከር የሕብረተሰብ ጤና አደጋዎችን ከመከሰታቸው በፊት ለመከላከልና ለመቆጣጠር ወሳኝ መሆኑን ጠቅሰው፣ ዩኒሴፍ በዚህ ዘርፍ የሚያደርገውን የአቅም ግንባታና ድጋፍ ማጠናከር እንደሚቀጥል አረጋግጠዋል። የCPHEM የአሰልጣኞች ስልጠና የአደጋ ምልክቶችን በቅድሚያ ለመለየት፣ ለዝግጁነት ሥርዓቱ ዘላቂነት እንዲኖረው ለማጠናከርና በአደጋ ወቅት የሚሰጠውን ምላሽ ይበልጥ ውጤታማ ለማድረግ የሚያግዝ እርምጃ ሲሆን፣ የመንግሥት ተቋማት፣ የልማት አጋሮች፣ የጤና ባለሙያዎችና ማኅበረሰቡ በቅንጅት መሥራታቸው ሕይወትን ለመጠበቅና የአደጋዎችን ጉዳት ለመቀነስ ወሳኝ መሆኑን በስልጠናው ላይ በጥልቀት ተዳሷል። #EPHI #UNICEF #CPHEM #PublicHealth #HealthEmergency #EmergencyPreparedness #Ethiopia

ዶ/ር ሙሉቀን አርጋው፣ ወ/ሮ ፍሬሕይወት አበበ፣ እና ወ/ሮ ሰሕረላ ዐብዱላሒ የጤና ሚኒስቴር ዴዔታ ኾነው በመሾማቸው የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት አመራሮችና ሰራተኞች እንኳን ደስአላችሁ እያልን መልካም የስራ ዘመን እንዲሆንላችሁ መልካም ምኞታችንን እንገልጻለን!

የእንኳን ደስ ያለዎት መልእክት በጤና ሚኒስቴር ዴኤታነት ያገለገሉት ክቡር ዶ/ር ደረጀ ዱጉማ፣ በሚኒስትር ማዕረግ የዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ አስተባባሪ ሆነው በመሾምዎ የኢትዮጵያ ሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት እንኳን ደስ አለዎት ይላል! በነበሮት የኃላፊነት ዘመንዎ ለሕብረተሰብ ጤና ዘርፍ ልማት፣ ለጤና ሥርዓቱ መጠናከርና ለሀገራችን የጤና ልማት ያበረከቱት አስተዋጽኦ የላቀ አድናቆትና ምስጋና የሚገባው ነው። ኢንስቲትዩቱ ለነበረዎት ቅርብ ክትትል እና አመራር ፣ ለሰጡት ድጋፍና ለሕብረተሰብ ጤና ዘርፍ እድገት ላበረከቱት አስተዋጽኦ ከፍ ያለ ምስጋናውን ይገልጻል። በአዲሱ የኃላፊነት ቦታዎ የበለጠ ስኬት እንዲጎናጸፉ፣ ለሀገራችን ሰላም፣ ለዴሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታና ለዘላቂ ልማት የሚያበረክቱት አስተዋጽኦ የበለጠ እንዲጎለብት ከልብ እንመኛለን። የኢትዮጵያ ሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት

በአየር ንብረት ለውጥ የሚመጡ የጤና ቀውሶችን ለመከላከል የተቀናጀና ዘርፈ-ብዙ እንቅስቃሴ እንደሚያስፈልግ ተገለጸ ---------------------------------------------------------- የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት በአየር ንብረት ለውጥ፣ በስደትና በመፈናቀል እንዲሁም በሰው ልጅ ጤና መካከል ያለውን ቁርኝት የሚመለከተውን ሁለተኛውን ከፍተኛ ሴሚናር አካሂዷል። ሴሚናሩ የአየር ንብረት ለውጥና መፈናቀል በምግብ ስርዓት፣ በስርዓተ-ምግብ፣ በበሽታዎች ስርጭት እና በጤና ሥርዓት ላይ የሚያሳድሩትን ተጽዕኖ ለመዳሰስ እና በጉዳዩ ላይ የምርምርና የፖሊሲ ምላሽን ለማጠናከር ያለመ ሲሆን፣ በመድረኩ የኖርዌይ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት አማካሪና የላንሴት ኮሚሽን ተወካይ ፕሮፌሰር በርናዴት ኩማርን ጨምሮ ሌሎች ዓለም አቀፍ ባለሙያዎች ተሳትፈዋል። የኢንስቲትዩቱ የሥርዓተ-ምግብ፣ የአካባቢ ጤና እና ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎች ምርምር ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ዶ/ር ማስረሻ ተሰማ እንዳስገነዘቡት በአየር ንብረት ለውጥ የሚመጡ የጤና ቀውሶችን ለመከላከል የተቀናጀና ዘርፈ-ብዙ እርምጃ መውሰድ ያስፈልጋል። ዶ/ር ማስረሻ እንደገለጹት፣ አየር ንብረት ለውጥ ከአካባቢ ጥበቃ ጉዳይ ባለፈ የሕብረተሰብ ጤና ስጋት እየሆነ ሲሆን፣ የበሽታዎችን ስርጭት፣ የምግብና የውሃ ዋስትናን እና የጤና ሥርዓትን የመቋቋም አቅም እየተፈታተነ ይገኛል። በተለይም የአየር ንብረት ለውጥና መፈናቀል በተመሳሳይ ጊዜ ሲከሰቱ በምግብ ስርዓት፣ በስርዓተ-ምግብ እና በበሽታዎች ስርጭት ላይ ውስብስብ አደጋዎችን ሊያስከትሉ እንደሚችሉ ጠቁመዋል። በመሆኑም ለእነዚህ ችግሮች ውጤታማ ምላሽ ለመስጠት በምርምር፣ በፖሊሲና በተግባር የተቀናጀ አቀራረብ እንደሚያስፈልግ አስረድተው፣ ኢንስቲትዩቱ በተለይም ለአደጋ ተጋላጭና ተፈናቃይ የሕብረተሰብ ክፍሎች ቅድሚያ በመስጠት በጤና ጉዳዮች ላይ እንደሚሰራም ጠቅሰዋል። የላንሴት የአየር ንብረትና ጤና ኮሚሽን (Lancet Commission on Climate and Health) የአፍሪካ አህጉራዊ የእውቀት ማዕከል አስፈላጊዎቹ ቅድመ ሁኔታዎች ተሟልተው እና ዝግጅት ተደርጎበት እንደሚቋቋም የጋራ መግባባት ላይ የተደረሰ ሲሆን ውሳኔውም ከኖርዌይ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት (NIPH) እና ከዓለም አቀፍ የጤና መሪዎች ጋር ከተደረጉ ውይይቶች በኋላ የተደረሰበት መሆኑን ከሴሚናሩ ለመረዳት ተችሏል። በኢንስቲትዩቱ፣ ​የወባ እና ትኩረት የሚሹ ሀሩራማ በሽታዎች ምርምር ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ዶ/ር ገረመው ጣሰው በበኩላቸው፣ ኢንስቲትዩቱ ያለውን የጂኖሚክስ፣ የባዮኢንፎርማቲክስ እና የብሔራዊ መረጃ አስተዳደር ማዕከል መሠረተ ልማቶችን በማስተዋወቅ፣ አህጉራዊ የምርምር ሥራዎችን ለማከናወን ዝግጁ መሆናቸውን ገልጸዋል። ይህ ወደፊት የሚቋቋመው የእውቀት ማዕከል በኢትዮጵያና በሌሎች የአፍሪካ አገራት ለሚገኙ ውሳኔ ሰጪዎች የምርምርና የጤና መረጃን ወደ ተግባራዊ ፖሊሲ ለመቀየር የሚያግዝ አህጉራዊ መድረክ ሆኖ ለማገልገል የታቀደ መሆኑ ተገልጿል። የአፍሪካ አህጉራዊ የእውቀት ማዕከሉ መቋቋም በአየር ንብረት፣ በስደትና በጤና መካከል ያለውን ቁርኝት በተመለከተ የሚደረጉ ምርምሮችን በማጠናከር፣ የተመሠረተ መረጃ ለውሳኔ ሰጪዎች በማቅረብ እና የምርምር ግኝቶችን ወደ ፖሊሲና ተግባር ለማሸጋገር እንደሚያግዝ ይጠበቃል። https://ephi.gov.et/በአየር-ንብረት-ለውጥ-የሚመጡ-የጤና-ቀውሶ/ https://x.com/i/status/2108207896852844670 https://www.facebook.com/share/p/1KMpeeCnRF/

እንኳን ደስ አለዎት! ክብርት ዶ/ር መቅደስ ዳባ በድጋሚ የ ጤና ሚኒስቴር ሚኒስትር ሆነው በመሾማቸው የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት የተሰማውን ደስታ ይገልጻል ። በሀገራችን የጤና ሥርዓትን ለማጠናከር፣ የሕብረተሰብ ጤና ለመጠበቅ እና የጤና ዘርፉን የልማት ግቦች ለማሳካት በሚደረገው ጥረት የክብርት ሚኒስትሯ በድጋሚ መሾም ትልቅ ሚና ይኖረዋል:: የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት በጤና ሚኒስቴር አመራርነት የጤና አደጋዎችን በመከላከልና ምላሽ መስጠት፣ የላቦራቶሪ አቅምን በማጠናከር ፣ የሕብረተሰብ ጤና ምርምር ስራን ማስፋፋት፣ የጤና መረጃን ማመንጨትና መተንተን፣ የጤና ደህንነትን ማጠናከር እና የአንድ ጤና (One Health) በማስተግበር በጋራ እየሰሩ ሲሆን በዚህ አጋጣሚ የኢንስቲትዩታችን አመራርና ሰራተኞች ለክብርት ዶ/ር መቅደስ ዳባ በድጋሚ በተሰጣቸው የጤና ሚኒስቴር ሚኒስትር ኃላፊነት በስኬት፣ በጥበብ፣ በጥንካሬ እንዲወጡ ኢንስቲትዩታችን ከልብ ይመኛል። አዲሱ የኃላፊነት ዘመንዎ የተሳካ እንዲሆን ኢንስቲትዩቱ መልካም ምኞቱን ይገልጻል!

ክቡር ዶ/ር አብይ አህመድ አሊ፣ የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው በመሾምዎ የተሰማውን ታላቅ ደስታ የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት በክብር እየገለጸ እንኳን ደስ አለዎት! ይላል። ኢንስቲትዩቱ የመደመርን መንግሥት እሳቤና አካሄድ መሠረት በማድረግ፣ ሀገራችን ኢትዮጵያ ወደ ብልፅግና የምታደርገውን ጉዞ ህብረተሰባችንን ከድንገተኛ የጤና አደጋዎች በሳይንሳዊ ምርምር፣ በጥናት እና አስተማማኝ የላቦራቶሪ ምርመራ አቅርቦትን ለመጠበቅና ለማፅናት እያደረገ ያለውን ጥረት በትጋትና ቁርጠኝነት አጠናክሮ ይቀጥላል። ትልቅ ሀገር፣ ትልቅ ህዝብ፤ ታላቅ ራዕይ!

የሳይንስ ነፃነት ፦ ዶ/ር ጌታቸው ቶሌራ የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ምክትል ዋና ያይሬክተር ከፋና ዲጂታል ጋር ያደረጉት ቆይታ

የሳይንስ ነጻነት - ዶ/ር ጌታቸው ቶሌራ፣ የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ምክትል ዋና ዳይሬክተር ከፋና ዲጂታል ጋር ያደረጉት ቃለ ምልልስን ይመልከቱ፦ https://www.youtube.com/live/RmLOFXSqwkc?si=BHOTvmoCwwLXcq__

የኢትዮጵያ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት እንኳን ለታላቁ የሰላም፣ የአብሮነት እና የምስጋና በዓል – ለኢሬቻ በሰላም አደረሳችሁ ይላል። ኢንስቲትዩቱ በዓሉ የጤና፣ የሰላም፣ የፍቅርና የአብሮነት እሴቶች የሚጠናከሩበት እንዲሆን ይመኛል:: መልካም የኢሬቻ በዓል! Insitiyuutiin Fayyaa Hawaasaa Itoophiyaa – "Baga Ayyaana Araaraa, Tokkummaa fi Galataa – Ayyaana Irreechaan nagaan geessan" jechuun ergaa dabarsa. Insitiyuutichi ayyaanni kun gatiwwan fayyaa, nagaan, jaalalaa fi tokkummaa itti ciman akka ta’u hawwa. Irreecha Gaarii!

የኢትዮጵያ የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት እንኳን ለታላቁ የሰላም፣ የአብሮነት እና የምስጋና በዓል – ለኢሬቻ በሰላም አደረሳችሁ ይላል። ኢንስቲትዩቱ በዓሉ የጤና፣ የሰላም፣ የፍቅርና የአብሮነት እሴቶች የሚጠናከሩበት እንዲሆን ይመኛል:: መልካም የኢሬቻ በዓል! Insitiyuutiin Fayyaa Hawaasaa Itoophiyaa – "Baga Ayyaana Araaraa, Tokkummaa fi Galataa – Ayyaana Irreechaan nagaan geessan" jechuun ergaa dabarsa. Insitiyuutichi ayyaanni kun gatiwwan fayyaa, nagaan, jaalalaa fi tokkummaa itti ciman akka ta’u hawwa. Irreecha Gaarii!

እንኳን ደስ አለዎት! የኢትዮጵያ ሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር የነበሩት ዶ/ር መሳይ ሀይሉ የሲዳማ ክልላዊ መንግሥት አዲስ ርዕሰ መስተዳድር ሆነው በመሾምዎ የኢትዮጵያ ሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ማኔጅመንትና ሠራተኞች ልባዊ ደስታችንን እየገለጽን፣ ከልብ እንኳን ደስ አለዎት እንላለን። ዶ/ር መሳይ በኢንስቲትዩቱ ዋና ዳይሬክተር ሆነው በነበሩበት የአመራር ዘመን፣ የኢንስቲትዩቱን ተልዕኮ በማጠናከርና የሕብረተሰብ ጤና ሥራዎችን በማስፋፋት የማይዘነጋ አስተዋጽኦ አበርክተዋል። በተለይም በሕብረተሰብ ጤና አደጋ መከላከልና ምላሽ፣ በሕብረተሰብ ጤና ምርምር፣ በብሔራዊ የላብራቶሪ አቅም ግንባታ፣ በጤና መረጃ አስተዳደርና ትንተና፣ እንዲሁም በ‘አንድ ጤና’ (One Health) ዘርፎች የተቋሙን አቅም በማጠናከርና የሥራ ትስስርን በማሳደግ ለኢንስቲትዩቱ የእድገት ጉዞ ያበረከቱት አስተዋጽኦ በአክብሮት ይታወሳል። ዛሬ የተሰጥዎት አዲሱ ኃላፊነት ደግሞ ያሎትን ልምድ፣ ዕውቀትና የአመራር አቅም በሌላ የሕዝብ አገልግሎት መስክ ለማበርከት የተሰጠ አዲስ የአገልግሎት ምዕራፍ ነው። የEPHI ማኔጅመንትና ሠራተኞች በኢንስቲትዩቱ ለነበረዎት አመራርና አገልግሎት ከልብ እያመሰገንን፣ በአዲሱ ኃላፊነትዎ ለሲዳማ ክልልና ለሕዝቡ የላቀ ለውጥና ውጤት እንዲያመጡ ከልብ እንመኛለን። እንኳን ደስ አለዎት!