سوالات شرعی فقه شافعی

ئیمامی ئەبو حامیدی غەزالی (نازناوی: حجة الإسلام) لە ڕووبەڕووبوونەوەی فەیلەسووفەکان و موعتەزیلەکاندا (کە زیادەڕەوییان لە بەکارهێنانی عەقڵدا دەکرد و شەرعیان پشتگوێ دەخست)، زۆر بە جوانی و داناییەوە هاوسەنگییەک لە نێوان "عەقڵ" و "شەرع" (وەحی) دروست دەکات. لێرەدا یەکێک لە جوانترین فەرمایشتەکانیتی، کە تێیدا سنووری عەقڵ و پێویستیی بە وەحی ڕوون دەکاتەوە: "بێگومان عەقڵ هەرگیز ڕێگا نادۆزێتەوە مەگەر بەهۆی شەرعەوە (وەحی) نەبێت، وە شەرعیش ڕوون نابێتەوە مەگەر بەهۆی عەقڵەوە نەبێت. بۆیە عەقڵ وەک بناغە وایە، شەرعیش وەک بینا، هیچ بناغەیەک سوودی نییە ئەگەر بینای لەسەر نەبێت، وە هیچ بینایەكیش جێگیر نابێت ئەگەر بناغەی نەبێت. نموونەی عەقڵ وەک چاوێکی ساغی بێ نەخۆشی وایە، وە نموونەی قورئانیش وەک خۆرێکی پرشنگدار و درەوشاوە وایە. بۆیە ئەو کەسەی پشت لە عەقڵ دەکات و تەنها بە نووری قورئان واز دەهێنێت، وەک کەسێک وایە بیەوێت لەبەر تیشکی خۆردا شت ببینێت بەڵام چاوەکانی داخستبێت، کەواتە هیچ جیاوازییەکی لەگەڵ کوێردا نییە. بۆیە عەقڵ لەگەڵ شەرعدا نوورە لەسەر نوور." فَإِنَّ الْعَقْلَ لَنْ يَهْتَدِيَ إِلَّا بِالشَّرْعِ، وَالشَّرْعُ لَمْ يَتَبَيَّنْ إِلَّا بِالْعَقْلِ. فَالْعَقْلُ كَالْأُسِّ، وَالشَّرْعُ كَالْبِنَاءِ، وَلَنْ يُغْنِيَ أُسٌّ مَا لَمْ يَكُنْ بِنَاءً، وَلَنْ يَثْبُتَ بِنَاءٌ مَا لَمْ يَكُنْ أُسٌّ. وَمِثَالُ الْعَقْلِ الْبَصَرُ السَّلِيمُ عَنِ الْآفَاتِ وَالْآلَامِ، وَمِثَالُ الْقُرْآنِ الشَّمْسُ الْمُنْتَشِرَةُ الضِّيَاءِ. فَالْمُعْرِضُ عَنِ الْعَقْلِ مُكْتَفِيًا بِنُورِ الْقُرْآنِ كَمُسْتَضِيءٍ بِنُورِ الشَّمْسِ وَهُوَ مُطْبِقُ الْأَجْفَانِ، فَلَا فَرْقَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْعُمْيَانِ، فَإِذًا الْعَقْلُ مَعَ الشَّرْعِ نُورٌ عَلَى نُورٍ. سەرچاوە: الاقتصاد في الاعتقاد ئیمامی ئەبو حامیدی غەزالی (نازناوی: حجة الإسلام) لە ڕووبەڕووبوونەوەی فەیلەسووفەکان و موعتەزیلەکاندا (کە زیادەڕەوییان لە بەکارهێنانی عەقڵدا دەکرد و شەرعیان پشتگوێ دەخست)، زۆر بە جوانی و داناییەوە هاوسەنگییەک لە نێوان "عەقڵ" و "شەرع" (وەحی) دروست دەکات.