DonRezaei‌|‌امیرحسین رضائی

جهان پیچیده‌تر از اردوگاه‌های فکری ماست با بعضی از موضع‌گیری‌ها و واکنش‌های محمدرضا شعبانعلی در حساس‌ترین موقعیت‌های اجتماعی همدل نیستم. البته این انتخاب شخصی اوست که چطور موضع بگیرد، کجا هزینه بدهد و کجا تصمیم بگیرد که به هر دلیل، هزینه‌ای بیش از آنچه تاکنون پرداخته نکند. من هم قرار نیست از بیرون برای کسی تعیین تکلیف کنم که در چه موقعیتی چه مسئولیتی دارد. اما اختلاف‌نظر در بعضی مواضع، چیزی از جایگاه او در ذهن من کم نمی‌کند. شعبانعلی برای من همچنان یکی از چهره‌های شاخص این دوره و از کسانی است که در شکل‌گیری بخشی از نگاه من به جهان، انسان و اندیشیدن سهم داشته‌اند. آدم‌ها را نمی‌شود با آخرین موضع‌گیری‌شان خلاصه کرد؛ همان‌طور که نمی‌شود تمام آموخته‌هایمان از یک نفر را به‌خاطر اختلاف‌نظر با او کنار گذاشت. اما درباره بحث چپ و راست، فکر می‌کنم یک نکته مهم وجود دارد که فراتر از دسته‌بندی‌های سیاسی است: انسان در زندگی واقعی، مجموعه‌ای از تناقض‌ها و ترجیحات متفاوت است؛ نه یک بسته ایدئولوژیک یکپارچه. ممکن است در مسائل اجتماعی به برابری فرصت‌ها، حمایت از اقشار ضعیف و محدود کردن تبعیض باور داشته باشیم؛ مواضعی که معمولاً به چپ نزدیک‌ترند. هم‌زمان، در اقتصاد از مالکیت خصوصی، آزادی انتخاب، رقابت و مسئولیت فردی دفاع کنیم؛ ارزش‌هایی که بیشتر با راست شناخته می‌شوند. چرا باید مجبور باشیم برای پذیرفتن یکی، دیگری را هم به‌طور کامل بپذیریم یا رد کنیم؟ به نظرم تا زمانی که حقوق مالکیت فردی محترم شمرده شود و کسی برای تحمیل ارزش‌هایش به دیگری متوسل به اجبار و سلب آزادی نشود، این ترکیب نه‌تنها تناقض نیست، بلکه می‌تواند حاصل فکر کردن مستقل باشد. مسئله از جایی شروع می‌شود که یک ایدئولوژی، به‌جای آنکه ابزاری برای فهم جهان باشد، به هویت مقدس ما تبدیل شود؛ آن‌وقت دیگر واقعیت را نمی‌سنجیم، بلکه تلاش می‌کنیم واقعیت را به زور در قالب باورهایمان جا بدهیم. البته یک پرسش جدی هم باقی می‌ماند: وقتی از مبارزه با سرمایه‌داری حرف می‌زنیم، اما آیفون در دست داریم، مک‌دونالد می‌خوریم و از مواهب همان نظام اقتصادی بهره می‌بریم، آیا تناقضی وجود دارد؟ لزوماً نه؛ استفاده از یک محصول به معنای تأیید تمام مناسبات اقتصادی تولیدکننده آن نیست. اما اگر بدون درک پیچیدگی این مناسبات، تمام نظام را محکوم کنیم و خودمان را بیرون از آن بدانیم، دست‌کم باید درباره انسجام فکری‌مان تجدیدنظر کنیم. مسئله، چپ بودن یا راست بودن نیست؛ مسئله این است که آیا برای باورهایمان دلیل داریم، حاضر به بازنگری در آن‌ها هستیم و حاضریم هزینه منطقی انتخاب‌هایمان را بپذیریم یا نه. بلوغ فکری دقیقاً از جایی شروع شود که دیگر برای فهمیدن جهان، به یک اردوگاه فکری پناه نمی‌بریم؛ بلکه هر ایده را به اندازه استدلالی که پشت آن است می‌پذیریم، نه به اندازه پرچمی که زیر آن ایستاده است. امیرحسین رضائی 🦉 از مشـاوره مدیریت تا معامله‌گری در مسافرت مربی کسانی که می‌خواهند واقعی پیش بــروند..