የፍትህ መድረክ/justice forum
الذهاب إلى القناة على Telegram
በዚህ ቻናል ህግ ነክ ዜናዎች፣ ከህግ ጋር የተያያዙ የተመራረጡ ህግ ነክ ጽሁፎች ይቀርባሉ። "የተሻለች አለም እንድትኖረን ሁላችንም ለፍትህ እንቁም"!
إظهار المزيد2 706
المشتركون
-124 ساعات
+187 أيام
+5630 أيام
جاري تحميل البيانات...
القنوات المماثلة
سحابة العلامات
لا توجد بيانات
هل تواجه مشاكل؟ يرجى تحديث الصفحة أو الاتصال بمدير الدعم الخاص بنا.
الإشارات الواردة والصادرة
---
---
---
---
---
---
جذب المشتركين
يوليو '26
يوليو '26
+87
في 10 قنوات
يونيو '26
+77
في 5 قنوات
Get PRO
مايو '26
+128
في 9 قنوات
Get PRO
أبريل '26
+66
في 8 قنوات
Get PRO
مارس '26
+302
في 3 قنوات
Get PRO
فبراير '26
+471
في 9 قنوات
Get PRO
يناير '26
+128
في 5 قنوات
Get PRO
ديسمبر '25
+112
في 7 قنوات
Get PRO
نوفمبر '25
+83
في 6 قنوات
Get PRO
أكتوبر '25
+115
في 3 قنوات
Get PRO
سبتمبر '25
+124
في 5 قنوات
Get PRO
أغسطس '25
+76
في 3 قنوات
Get PRO
يوليو '25
+70
في 7 قنوات
Get PRO
يونيو '25
+87
في 2 قنوات
Get PRO
مايو '25
+62
في 2 قنوات
Get PRO
أبريل '25
+163
في 12 قنوات
Get PRO
مارس '25
+113
في 5 قنوات
Get PRO
فبراير '25
+117
في 5 قنوات
Get PRO
يناير '25
+97
في 0 قنوات
Get PRO
ديسمبر '24
+107
في 2 قنوات
Get PRO
نوفمبر '24
+121
في 0 قنوات
Get PRO
أكتوبر '24
+110
في 0 قنوات
Get PRO
سبتمبر '24
+84
في 0 قنوات
Get PRO
أغسطس '24
+99
في 0 قنوات
Get PRO
يوليو '24
+18
في 0 قنوات
Get PRO
يونيو '24
+26
في 1 قنوات
Get PRO
مايو '24
+20
في 0 قنوات
Get PRO
أبريل '24
+33
في 0 قنوات
Get PRO
مارس '24
+66
في 0 قنوات
Get PRO
فبراير '24
+26
في 0 قنوات
Get PRO
يناير '24
+277
في 0 قنوات
Get PRO
ديسمبر '230
في 0 قنوات
Get PRO
نوفمبر '230
في 0 قنوات
Get PRO
أكتوبر '230
في 0 قنوات
Get PRO
سبتمبر '230
في 0 قنوات
Get PRO
أغسطس '230
في 0 قنوات
Get PRO
يوليو '230
في 0 قنوات
Get PRO
يونيو '230
في 0 قنوات
Get PRO
مايو '230
في 0 قنوات
Get PRO
أبريل '230
في 0 قنوات
Get PRO
مارس '230
في 0 قنوات
Get PRO
فبراير '230
في 0 قنوات
Get PRO
يناير '230
في 0 قنوات
Get PRO
ديسمبر '220
في 0 قنوات
Get PRO
نوفمبر '220
في 0 قنوات
Get PRO
أكتوبر '220
في 0 قنوات
Get PRO
سبتمبر '220
في 0 قنوات
Get PRO
أغسطس '220
في 0 قنوات
Get PRO
يوليو '220
في 0 قنوات
Get PRO
يونيو '220
في 0 قنوات
Get PRO
مايو '220
في 0 قنوات
Get PRO
أبريل '220
في 0 قنوات
Get PRO
مارس '220
في 0 قنوات
Get PRO
فبراير '220
في 0 قنوات
Get PRO
يناير '220
في 0 قنوات
Get PRO
ديسمبر '210
في 0 قنوات
Get PRO
نوفمبر '210
في 0 قنوات
Get PRO
أكتوبر '210
في 0 قنوات
Get PRO
سبتمبر '210
في 0 قنوات
Get PRO
أغسطس '210
في 0 قنوات
Get PRO
يوليو '210
في 0 قنوات
Get PRO
يونيو '210
في 0 قنوات
Get PRO
مايو '21
+273
في 0 قنوات
| التاريخ | نمو المشتركين | الإشارات | القنوات | |
| 22 يوليو | +3 | |||
| 21 يوليو | +1 | |||
| 20 يوليو | +4 | |||
| 19 يوليو | +10 | |||
| 18 يوليو | +3 | |||
| 17 يوليو | +2 | |||
| 16 يوليو | +6 | |||
| 15 يوليو | +2 | |||
| 14 يوليو | +1 | |||
| 13 يوليو | +3 | |||
| 12 يوليو | +2 | |||
| 11 يوليو | +3 | |||
| 10 يوليو | +4 | |||
| 09 يوليو | +5 | |||
| 08 يوليو | +9 | |||
| 07 يوليو | +18 | |||
| 06 يوليو | 0 | |||
| 05 يوليو | +1 | |||
| 04 يوليو | +2 | |||
| 03 يوليو | +2 | |||
| 02 يوليو | +3 | |||
| 01 يوليو | +3 |
منشورات القناة
1. ፍሬ ነገር
አመልካች ያልተከፈለ የስልክ አገልግሎት ክፍያ እንዲከፈለው ተጠሪን ከሰሰ። የበታች ፍርድ ቤቶች "ክሱ የቀረበው የሁለት ዓመት የጊዜ ገደብ ካለፈ በኋላ በመሆኑ በፍትሐ ብሔር ሕግ ቁጥር 2024 መሠረት ዕዳው እንደተከፈለ ይቆጠራል" በሚል ክሱን ውድቅ አደረጉት። ሆኖም ተጠሪ በክርክሩ ሂደት "ዕዳውን ከፍያለሁ" የሚል የመከላከያ መልስ በግልጽ አላቀረበም፤ ይልቁንም በሕግ ግምቱ ብቻ ለመጠቀም ተከራክሯል።
2. ጭብጥ
- ባለዕዳው "ዕዳውን ከፍያለሁ" የሚል መከላከያ ባላቀረበበት ሁኔታ፣ የጊዜ ማለፉን ብቻ በመጥቀስ በፍትሐ ብሔር ሕግ ቁጥር 2024 ሥር በተደነገገው "ዕዳው እንደተከፈለ ይቆጠራል" በሚለው የሕግ ግምት (Presumption of payment) ተጠቃሚ ሊሆን ይችላል?
3. የችሎቱ ውሳኔና ትንተና
- የሕግ ግምቱ ቅድመ-ሁኔታ፦ በፍትሐ ብሔር ሕግ ቁጥር 2024 የተደነገገው "ዕዳው እንደተከፈለ የሚቆጠርበት" የሕግ ግምት ተፈጻሚ የሚሆነው፣ ተከሳሹ የተጠየቀውን ዕዳ በተግባር የከፈለ መሆኑን በቅድሚያ ሲከራከርና ይህንኑ መከላከያ አድርጎ ሲያቀርብ ብቻ ነው።
- የዕዳ ክፍያ ክርክር አስፈላጊነት፦ ተጠሪ ዕዳውን መክፈሉን ሳይገልጽ የሁለት ዓመት ጊዜ ማለፉን ብቻ በመጥቀስ በሕግ ግምቱ ተጠቃሚ መሆን አይችልም (በሰ/መ/ቁ 47988 በተሰጠው አስገዳጅ የሕግ ትርጉም መሠረት)።
4. Ratio Decidendi
በፍትሐ ብሔር ሕግ ቁጥር 2024 ሥር በተደነገገው "ዕዳው እንደተከፈለ ይቆጠራል" በሚለው የሕግ ግምት ለመጠቀም፣ ተከሳሹ በቅድሚያ ዕዳውን በተግባር ስለመክፈሉ የሚገልጽ መከላከያ ክርክር ማቅረብ አለበት። ዕዳውን ስለመክፈሉ ሳይከራከር፣ ክስ የመመስረቻው ጊዜ ማለፉን ብቻ በመጥቀስ የሕግ ግምቱ ተፈጻሚ አ
| 2 | የሰበር ችሎቱ ውሳኔ
የሰበር ሰሚ ችሎቱ የአመልካችን የጥፋተኝነት ውሳኔ ቢያጸናም፣ በካሳው መጠን ላይ የተሰጠውን ውሳኔ ግን እንደሚከተለው አሻሽሎታል፡-
የስም ማጥፋት ጥፋተኝነት መጽናቱ፦ የባንክ መልካም ስም የህልውናው መሠረት በመሆኑ፣ አመልካች ምክንያቱን ሳይገልጽ በጥቅሉ ከባንኩ ዋስትና አንቀበልም ብሎ መጻፉና ለሌሎች አካላት ማሰራጨቱ በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2109 መሠረት መልካም ስምን የሚያጎድፍና ተጠያቂነትን የሚያስከትል ተግባር ነው።
የካሳ መጠን መሻሻሉ፦ በደረሰው ትክክለኛ ጉዳት ላይ በቂ ማስረጃ በሌለበት ሁኔታ የጠየቀውን ሙሉ የካሳ መጠን መፍቀድ ተገቢ ስላልሆነ፣ ጉዳቱ በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2102 መሠረት በርትዕ (Equity) ሊሰላ ይገባል። በዚህም መሠረት የካሳው መጠን ወደ 50,000.00 (ሃምሳ ሺህ ብር) ዝቅ እንዲል ተወስኗል።
መሠረታዊ የሕግ ምክንያት (Ratio Decidendi)
በባንክ መልካም ስም ላይ የሚፈጸም ሕገ-ወጥ ድርጊት፦
የፋይናንስ ተቋማት (ባንኮች) ለደንበኞቻቸው በሚሰጡት አገልግሎት ላይ ያላቸው መልካም ስም የህልውናቸው መሠረት ነው። በመሆኑም፣ ያለ በቂና ግልጽ ምክንያት ከአንድ የተወሰነ ባንክ የሚቀርብ የዋስትና ሰነድ ተቀባይነት እንደሌለው በጥቅሉ የሚገልጽ ደብዳቤ መጻፍና ለሌሎች አካላት ማሰራጨት፣ የባንኩን ታማኝነትና ብቃት ጥያቄ ውስጥ የሚጥል በመሆኑ በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2109 መሠረት መልካም ስምን እንደማጥፋት ይቆጠራል።
በመልካም ስም መጥፋት ወይም በሌላ ሕገ-ወጥ ተግባር ምክንያት የደረሰን ትክክለኛ የጉዳት መጠን በሒሳብ ወይም በማስረጃ ለይቶ ለማወቅ አስቸጋሪ በሆነበት ሁኔታ፣ ፍርድ ቤቶች ተጎጂው የጠየቀውን ሙሉ የካሳ መጠንመፍቀድ የለባቸውም። ይልቁንም፣ እንዲህ ዓይነቱ ካሳ በፍትሐብሔር ሕግ ቁጥር 2102 መሠረት በርትዕ ሊወሰንና ሊሰላ ይገባል፡፡ | 135 |
| 3 |  🚨በዜሮ አመት ለዐቃቤ የወጣ
የሥራ ማስታወቂያ
🚨ደቡብ ኢትዮጵያ ክልል መንግስት 📤የጋሞ ዞን ፍትህ መምሪያ ባለዉ የስር መዋቅሮች ክፍት የሥራ መደብ ላይ ዐ/ህግ ባለሙያዎችን አወዳድሮ በመቅጠር የሰው ኃይል ሟሟላት ይፈልጋል።
በዚህ መሠረት፤
🕹የሥራ መደቡ መጠሪያ -- ዐ/ሕግ
🕹ብዛት ------ 6/ስድስት
❌❌የምዝገባ ወቅት ከ08/11/2018 ዓ/ም ጀምሮ ባሉት 10 ተከታታይ የሥራ ቀናት ይሆናል
👩🎓👨🎓ለተመራቂዎች በ0 ዓመት የሚወጡ እንዲሁም የስራ ልምድ የሚጠይቁ ሁሉንም አይነት የሥራ ማስታወቂያዎችን ከታማኝ ምንጮች አፈላልገን የምንለቅበት በተጨማሪም👨⚖️ከ ህግ የተየያዙ መረጃወችን የሚያገኙባት ቻናል ነው 🇪🇹
https://t.me/kebilawu | 101 |
| 4 |  #🚨Vacancy announcement with 0 years experience
‼️Attorney
🕹L.L.B Degree or Level V With COC in Law or Legal Services Management with 0 years of experience
‼️ NB:- Affan Oromo language skill is mandatory
‼️Required Documents: - CV, Educational Certificate, and
8th grade certificate (original and copy)
•‼️Applicants who submit false or forged documents will be
disqualified at any time confirmed.
•‼️Female applicants are encouraged
Internship opportunities
Location: Addis Ababa.
❌❌Vacancy End Date: July 24, 2026,
‼️How to Apply to Ethio Telecom Job Vacancy 2026?
‼️Interested & qualified applicants can register online with the below button: and search jobs which are posted in the last days.
Online Application Link: https://www.ethiotelecom.et/-Attorney-/
| Apply Here
for more information join 👇👇👇
https://t.me/kebilawu | 100 |
| 5 | የ2018 ዓ.ም. የፌደሬሽን ምክር ቤት ውሳኔዎች ስብስብ | 103 |
| 6 |  " ከሰሞኑን ለ15 ቀናት በቆየ ኦፕሬሽን በአዲስ አበባ፣ በሐረሪና በሌሎች አካባቢዎች ነው የተያዙት " - አቶ ጃይላን አብዲ
"እጅግ አደገኛ ናቸው" የተባሉ ሰው አዘዋዋሪዎች መያዛቸውን የኢትዮጵያ ፌዴራል ፖሊስ አሳውቋል።
የኢትዮጵያ ፌደራል ፖሊስ " ከ60 በላይ ስደተኞች ለሞት እና በርካታ ሴቶች ለመደፈር ተጠያቂ ናቸው " ያላቸውን አደገኛ 17 ተጠርጣሪ የሰዎች አዘዋዋሪዎች መያዙን አስታውቋል።
ፖሊስ እንደገለጸው፣ በ"መሐመድ ጣሂር አደም (ወርዲ)" የሚመራው ቡድን ሰዎችን ከኢትዮጵያ የተለያዩ አካባቢዎች በደላሎች አማካኝነት በመልመል በጂቡቲና በየመን በኩል በሕገ-ወጥ መንገድ ወደ ሳዑዲ አረቢያ ያዘዋውር ነበር።
እነዚህ አደገኛ የሰው አዘዋዋሪዎች ከ40,000 በላይ ሰዎች እንዳዘዋወሩ እና ከ1 ቢሊዮን ብር በላይ በሕገ-ወጥ መንገድ እንደሰበሰቡ ተገልጿል።
ተጎጂዎች በየመን ውስጥ በመጋዘኖች ታግተው ድብደባ፣ ማሰቃየት እና ሌሎች ኢሰብአዊ ድርጊቶች እንደተፈጸሙባቸው ሲገለጽ፣ ቤተሰቦቻቸውን ገንዘብ እንዲልኩ ለማስገደድ የስቃይ ቪዲዮዎች ይላኩ እንደነበር ተጠቁሟል።
በምርመራውም ከ60 በላይ ሰዎች መሞታቸውና በርካታ ሴቶች መደፈራቸው መረጋገጡን ፖሊስ ገልጿል።
የፌደራል ፖሊስ ሚዲያና ኮሚዩኒኬሽን መምሪያ ኃላፊ ጄይላን አብዲ፣ ተጠርጣሪዎቹ ሰሞኑን ለ15 ቀናት በቆየ ኦፕሬሽን በአዲስ አበባ፣ በሐረሪና በሌሎች አካባቢዎች መያዛቸውን ለቢቢሲ አማርኛ ተናግረዋል።
ፖሊስ የተጠርጣሪዎቹ የምርመራ ፋይል ለፍትሕ ሚኒስቴር መተላለፉን ገልጿል።
በስማቸው የነበሩ ቤቶች ፣ ተሽከርካሪዎች እና ሌሎች ንብረቶችም መታገዳቸው ታውቋል።
ሃምሌ 14 ቀን 2018 ዓ/ም
@tikvahethiopia | 158 |
| 7 | ክስ መስማት በኢትዮጵያ ፌደራል ፍርድ ቤቶች፣ ህጉና አተገባበሩ:
በቴዎድሮስ ምህረት የቀረበው "ክስ መስማት በኢትዮጵያ የፌዴራል ፍርድ ቤቶች፡- ሕጉና አተገባበሩ" የተሰኘው ጽሑፍ በኢትዮጵያ የፍትሐ ብሔር ክስ መስማት ሂደት ላይ ያለውን የሕግ ማዕቀፍ እና በተግባር የሚታየውን ክፍተት በስፋት ይተነትናል። በ1958 ዓ.ም የወጣው የፍትሐ ብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ በአተገባበር ደረጃ ወጥነት የሌለው መሆኑን፣ ይህም የጊዜ እና የሀብት ብክነትን እያስከተለ ብሎም በውሳኔዎች ጥራት ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ እያሳደረ እንደሚገኝ ያስረዳል። የቀረበው ሰነድ ሙሉ ሀሳብ በሚከተሉት ዋና ዋና ክፍሎች ተጠቃሏል፡-
### 1. የመሰማት መብት ምንነት
* የመሰማት መብት (audi alteram partem) ማናቸውም የአንድን ሰው መብት የሚነካ ውሳኔ ከመሰጠቱ በፊት ተከራካሪው ወገን ሀሳቡን እንዲያቀርብ የሚፈቅድ የተፈጥሮ ፍትህ መርህ ነው።
* ይህ መርህ በዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ድንጋጌ (አንቀጽ 10) እና በአፍሪካ የሰዎች እና ሕዝቦች መብቶች ቻርተር ጭምር ከፍተኛ እውቅና የተሰጠው መሠረታዊ መብት ነው።
### 2. የክስ መስማት ጽንሰ-ሀሳብ እና የቃላት አጠቃቀም
* በፍትሐ ብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕጉ ላይ የክስ መስማት ሂደትን ለመግለጽ የሚያገለግሉ እንደ "ክስ መክፈት"፣ "የመጀመሪያ ቀጠሮ"፣ እና "ክስ መስማት" የመሳሰሉ ቃላት ወጥ የሆነ የትርጉም አጠቃቀም የላቸውም።
* ይህ የስያሜ መምታታት የሕጉ መገለጫ ሲሆን፣ ክስ መስማት በተግባር በአንድ ቀጠሮ ብቻ የሚያልቅ ሳይሆን ተከታታይነት ያለው ሂደት ሊሆን ይችላል።
* በአጠቃላይ የክስ መስማት ሂደት ተከራካሪዎችን መመርመርን፣ ክስና መልስ ማንበብን፣ በመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያዎች ላይ ውሳኔ መስጠትን እና የክርክር ጭብጥ መለየትን በውስጡ የሚያጠቃልል ሰፊ እርምጃ ነው።
### 3. የክስ መስማት ዋና ዓላማ
* የሂደቱ ዋነኛ ግብ ተከራካሪ ወገኖችን የሚያለያያቸውን ወይም የሚያከራክራቸውን ትክክለኛ ነጥብ (ጭብጥ) ለይቶ ማውጣት ነው።
* አከራካሪ ነጥቦችን በማጥበብ አላስፈላጊ ማስረጃዎችን እና የፍርድ ቤትን የሀብትና የጊዜ ብክነትን ለማስቀረት ይረዳል።
* የተሳሳተ ጭብጥ መያዝ የተሳሳተ ውሳኔ ላይ ስለሚያደርስ፣ ፍርድ ቤቶች ከሳሽ እና ተከሳሽ የሚለያዩበትን የሕግ ወይም የፍሬ ነገር ነጥብ በጥንቃቄ ነጥለው ማውጣት አለባቸው።
* በሌላ በኩል ተከራካሪ ወገኖች በተስማሙባቸው፣ አንደኛው ወገን በሌለበት፣ እና በአጭር ሁኔታ በሚታዩ ጉዳዮች ላይ ክርክር ስለማይኖር ክስ መስማት ላያስፈልግ ይችላል።
### 4. ክስ መስማትን የሚያሳልጡ አጋዥ መርሆዎች
የመሰማት መብት ትርጉም ባለው መልኩ እንዲተገበር የሚከተሉት መሠረታዊ መርሆዎች መከበር አለባቸው፡-
* መጥሪያ፡ መጥሪያ በአግባቡ ካልደረሰ የተከራካሪው የመሰማት መብት ይገፈፋል። ለተከራካሪው ክሱን ለመስማትም ሆነ መልስ ለማዘጋጀት በቂ ጊዜ ተሰጥቶት መጥሪያ ሊደርሰው ይገባል።
* በጠበቃ የመወከል መብት፡ የተከራካሪ ወገኖችን አቅም ለማመጣጠን እና የሕግ ቃላትን ተረድቶ ለመከራከር የጠበቃ እገዛ ወሳኝ ነው። ሆኖም ሥነ-ሥርዓት ሕጉ አንቀጽ 197(3) ጠበቃ ባለመቅረቡ ምክንያት ቀጠሮ እንደማይቀየር መደንገጉ የተከራካሪዎችን የመሰማት መብት ተግባራዊነት ሊያጎድል ይችላል።
* ግልጽ ችሎት፡ ፍትህ ግልጽነት ባለው ሥርዓት መካሄድ ያለበት ሲሆን፣ ሕገ-መንግሥቱን እና አዋጅ ቁጥር 25/1988 መሠረት በማድረግ ፍርድ ቤቶች በግልጽ ችሎት ስራቸውን ሊያከናውኑ ይገባል።
* እኩልነትና ገለልተኝነት፡ ዳኞች ለተከራካሪዎች እኩል እድል በመስጠት እና ተገቢውን ጥያቄ ብቻ በማቅረብ ገለልተኝነታቸውን ሊያስጠብቁ ይገባል። ሆኖም ጠበቃ የሌላቸውን ተከራካሪዎች ለመርዳት በሚደረግ ጥረት የዳኞች ገለልተኝነት ጥያቄ ውስጥ ሊወድቅ የሚችልበት አጋጣሚ አለ።
### 5. የክስ መስማት ሂደት ተግባራዊ እርምጃዎች
* ሂደቱ በዳኛው ሙሉ ቁጥጥር ስር የሚመራ ሲሆን፣ የሚጀምረውም የተከራካሪዎችን ማንነት በመለየትና በማጣራት ነው።
* በመቀጠል የቀረበው ክስ እና መልስ በችሎት መነበብ ያለበት ሲሆን፣ ይህ አሰራር በህጉ አስገዳጅ ሆኖ ሳለ በተግባር ግን ብዙም አይተገበርም።
* ተከራካሪ ወገኖችን በጥያቄ የመመርመር ስራ የሚከናወን ሲሆን፣ በምላሻቸው የሚሰጠው የእምነት ወይም የክህደት ቃል ተመዝግቦ ወይም በመቅረጸ-ድምጽ ተቀርጾ የመዝገቡ አካል መሆን አለበት።
* የመጀመሪያ ደረጃ መቃወሚያዎች ከቀረቡ ክርክሩ ወደ ዋናው ጉዳይ ከማለፉ በፊት በክስ መስማት ሂደት ወቅት ብይን ሊሰጥባቸው ይገባል።
* በመጨረሻም ክሱ ሙሉ በሙሉ ካልታመነ ወይም አከራካሪ ነጥብ ካለ፣ ፍርድ ቤቱ ተከራካሪዎቹ የሰጡትን ምላሽ መሠረት በማድረግ ቀጣይ የክርክር ሂደቱን የሚወስን ጭብጥ ይመሰርታል።
### 6. በፍርድ ቤቶች የሚስተዋሉ የክስ አሰማም ዘይቤዎች (ልምዶች)
በተግባር ሲታይ ወጥ የሆነ አሰራር የሌለ ሲሆን፣ አምስት የተለያዩ የክስ አሰማም ዘይቤዎች ይስተዋላሉ፡-
1. ተከራካሪዎች በጽሑፍ ያቀረቡትን ሀሳብ በቃል ደግመው እንዲናገሩ ማድረግ።
2. ዳኛው ክሱንና መልሱን በአጭሩ ካብራሩ በኋላ ተከራካሪዎች አጠር አድርገው እንዲናገሩ እድል መስጠት።
3. ዳኛው ጉዳዩን በማጥናት አከራካሪ ነጥቦችን ለይተው ለተከራካሪዎች ጥያቄ ማቅረብ።
4. በአንደኛው ተከራካሪ ለተነሳ ነጥብ ሌላኛውን ወገን "ምን ትላለህ" በማለት ማብራሪያ መጠየቅ።
5. ዳኞች በክስ ወይም በመልስ ውስጥ የተነሱ ነጥቦችን ይዘው ከተከራካሪዎች ጋር ሙግት መግጠም።
* ከእነዚህ ልምዶች መረዳት እንደሚቻለው የሂደቱ አተገባበር እጅግ የተዘበራረቀ መሆኑን ነው። ክስ መስማት አቋም የሚያዝበት ሳይሆን በዳኛው ቁጥጥር ስር ሆኖ አከራካሪ ነጥቦች ብቻ የሚለዩበት ሂደት መሆን አለበት።
### ማጠቃለያ
* የፍትሐ ብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕጉ ዋና ዓላማ አለመግባባቶች በፍጥነት፣ በአነስተኛ ወጪ እና ሥርዓቱን በጠበቀ ሁኔታ እንዲፈቱ ማድረግ ቢሆንም፣ የተዘበራረቀው አሰራር ግን የፍርድ ቤቱን ሂደት ተገማችነት አሳጥቶታል።
* ይህንን ክፍተት ለመቅረፍ ሥነ-ሥርዓት ሕጉ እስኪሻሻል ድረስ ፍርድ ቤቶች አሁን ያለውን የሕግ ማዕቀፍ በጥብቅ እና በወጥነት ሊተገብሩ ይገባል።
* በተጨማሪም የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት በፌዴራል ፍርድ ቤቶች የሚታየውን የአሰራር መዘበራረቅ ለማረቅ እና ለክልል ፍርድ ቤቶች ምሳሌ ለመሆን፣ መመሪያ የማውጣት ሥልጣኑን አግባብነት ባለው መንገድ ሊጠቀምበት እንደሚገባ ጽሑፉ የመፍትሄ አቅጣጫ ያስቀምጣል።
ሙሉውን ጽሁፍ ለማንበብና ሀሳቡን በተሟላ መንገድ ለመረዳት የምትሹ ወዳጆቼ... ከዚህ በታች ያለውን ሊንክ በማስፈንጠር ሰነዱን ማውረድ ይችላሉ።
መልካም ንባብ!
https://t.me/j_f125/9848 | 160 |
| 8 | 8112-Article Text-13781-1-10-20230413.pdf | 155 |
| 9 |  لا يوجد نص... | 165 |
| 10 | Adoolessa 14/2018
#Marsaa_5ffaa_kutaa_6ffaa_Qophii_Yuuba_Seeraa
Qophiin kun
Inistiitiyuutiin Leenjii fi Qorannoo Seeraa Oromiyaa Faanaa Miidiyaa korporeeshinii waliin ta'uun Effi Emmii Asallaa 90.0 fi Effi Emmoota Faanaa hunda irratti torbeetti si'a tokko hawaasa bira kan gahuudha.
Qophii keenya har'aa kutaa #6ffaan
Ragaan Maali?
Gosoonni Ragaa Kanneen akkamiiti?
Rogummaan ragaa maali?
Namoonni Ragaa Sobaa yoo bahan adabbii akkamii hordofsiisa?
Ragaan sobaa akka hin jiraanne fi ragaa sirrii ykn dhugaatti akka fayyadaman gaheen hawaasaa maal tahuu qaba? kan jedhuu fi dhimmoota ragaan walqabatan irratti ibsa bal'aa kan kennan Abbaa Seeraa Mana Murtii Waliigala Oromiyaa fi Leenjisaa Seeraa Inistiitiyuutii Leenjii fi Qorannoo Seeraa Oromiyaa (ILQSO)
#Abdi_Gurmeessaa_(Phd ) ti.
Qophicha dhaggeeffachuun yaadaa fi Gaaffilee mata durichaan walqabatan fuula FB keenyaa irratti nuuf barreessuun ibsa dabalataa argadhaan dhaamsa keenya. | 167 |
| 11 | Murtii Dhaddacha Ijjibbaataa MMWF Seera waliigalteen wal qabatee kenname Afaan Oromootti A/s- Henok Yishitilan hiikamee.
Abukaatoo BINIMOS
☎️ 0911932736/0927795673
https://t.me/binimoslawyer | 138 |
| 12 |  እየተባባሰ የመጣው የኦንላይን ማጭበርበር
በማኅበራዊ ሚዲያዎች " ውጭ ሀገር እኖራለሁ " ፣ " የፍቅር ጓደኛ እፈልጋለሁ " ወይም " ለሞት የሚዳርግ በሽታ ይዞኛል፤ ሀብቴን የሚያስተዳድርልኝ ታማኝ ሰው እፈልጋለሁ " በሚሉ መልዕክቶች ተጠቃሚዎችን በማታለል እስከ 500 ሺህ ብር የሚደርስ ገንዘብ እያሳጡ መሆናቸውን የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ አስታውቋል።
በፍትህ ሚኒስቴር፣ የፌደራል ጠቅላይ አቃቤ ህግ የተደራጁና ድንበር ተሻጋሪ ወንጀሎች ዳይሬክቶሬት ምክትል ዳይሬክተር ወ/ሮ እጣወርቅ ተስፋዬ ለሸገር ኤፍ ኤም ሬድዮ እንዳሉት፣ አጭበርባሪዎቹ ፌስቡክ፣ ዋትስአፕ እና ቴሌግራምን በመጠቀም የውሸት ማንነት በመፍጠር ተጎጂዎችን ያጠምዳሉ።
" ሀብታም ነኝ "፣ " ከሁሉም አንተን/አንቺን መርጫለሁ " የሚሉ መልዕክቶችም ከሚጠቀሙባቸው የማጭበርበሪያ ስልቶች መካከል ናቸው።
ከተጎጂዎች ጋር ግንኙነታቸውን ካጠናከሩ በኋላ፣ ሌላ ሰው በተለየ ስልክ ቁጥር በመደወል " የላክነው ዕቃ ጉምሩክ ደርሷል፤ ነገር ግን ዶላር ወይም ወርቅ ስላለበት ክፍያ ያስፈልጋል " በማለት የታሸገ ዕቃ ፎቶ በመላክ ገንዘብ እንዲልኩ እንደሚያደርጉ ተገልጿል።
በዚህ ሂደት ከ500 ሺህ እና ከዛ በላይ ገንዘብ ሰዎች እንደሚጭበረበሩ አመልክተዋል።
ወ/ሮ እጣወርቅ የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች " ከሁሉም ሰው እኔ ለምን ተመረጥኩ ? " እና " ለስጦታ እንዴት ክፍያ ይጠየቃል ? " የሚሉ ጥያቄዎችን ራሳቸውን በመጠየቅ ከመሰል ማጭበርበሮች እንዲጠነቀቁ አሳስበዋል።
የኦንላይን ማጭበርበር ወንጀል እየተስፋፋ ሲሆን፣ ባለፈው የበጀት ዓመት ብቻ ከ100 ሺህ ብር በላይ ጉዳት ያስከተሉ ከ80 በላይ ዋና ዋና የክስ መዝገቦች በፌዴራል ዐቃቤ ሕግ መመስረታቸው ተገልጿል።
በክፍለ ከተሞችና በሌሎች የፍትሕ ተቋማት የተመዘገቡ ጉዳዮች ሲጨመሩ አጠቃላይ ቁጥሩ ከዚህም እንደሚበልጥ ተጠቁሟል።
ይህ መረጃ ባለቤትነቱ የሸገር ኤፍ ኤም ሬድዮ ጣቢያ ነው።
ሃምሌ 14 ቀን 2018 ዓ/ም
@tikvahethiopia | 173 |
| 13 | በቅን ልቦና መረጃ ያስራጨን ተቋም ከተጠያቂነት ነጻ የሚያደርገው አዲሱ የመረጃ ነጻነት አዋጅ ለጋዜጠኞች ተገቢውን ከለላ እንደሰጠ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ገለጸ
ሐምሌ 13 ቀን 2018 ዓ. ም
የኢትዮጵያ ህዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም፣ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ 18 ቀን 2018 ዓ.ም. ያጸደቀው የመረጃ ነጻነት አዋጅ ቁጥር 1427/2018 ለመገናኛ ብዙኃን ባለሙያዎች ሕጋዊ ከለላ እንደሚሰጥ ገልጿል።
አዋጁ የተዛባ መረጃን በቅን ልቦና ያሰራጨ መገናኛ ብዙኃን ከተጠያቂነት ነጻ የሚሆንበትን አዲስ ድንጋጌ ያካተተ ነው።
የተሰራጨው መረጃ በክፉ ልቦና የተፈጸመ መሆኑን ማረጋገጥ እስካልተቻለ ድረስ ባለሙያው ተጠያቂ እንደማይሆን ዋና ዕንባ ጠባቂ ወይዘሮ ስመኝ ውቤ ገልጸዋል።
ማንኛውም አስተዳደራዊ ወይም ሕጋዊ ቅጣት የተላለፈበት ግለሰብም ይግባኝ የማቅረብ መብቱ እንደሚከበር ተመላክቷል።
አዋጁ በፍርድ ቤት የጥፋተኝነት ውሳኔ ከመሰጠቱ በፊት፤ ከጉዳዩ ጋር በተያያዘ ለምርመራ ወይም በሌላ ምክንያት ጋዜጠኛን፣ ዋና አዘጋጅን ወይም ከጉዳዩ ጋር የተያያዘ ሌላን ሰው ማሰር እንደማይቻል ይደነግጋል።
ተቋሙ የመረጃ ነጻነት አዋጅ ድንጋጌዎችን የማስፈጸም እና የመቆጣጠር ኃላፊነት ተሰጥቶታል።
አዋጁን ተፈጻሚ ለማድረግ የሚያስችል መመሪያ እየተዘጋጀ መሆኑን ወይዘሮ ስመኝ ገልጸዋል። | 182 |
| 14 | Dambii Kenna Tajaajila Lammummaa Naannoo Oromiyaa (Lakk. 261/2018)
* Haala Hirmaannaa: Namni kamiyyuu dhuunfaan ykn gurmaa’insaan humna, beekumsa, ogummaa, maallaqa ykn qabeenyaan hirmaachuu ni danda'a. Hirmaannaan kun marsaa umurii Sirna Gadaa (Dabballee irraa hanga Jaarsaatti), waldaalee hawaasaa, afooshaa fi ulaagaa ogummaa adda addaa kan hammatudha.
* Gosa Tajaajilaa: Nageenyaa fi tasgabbii eeguu, eegumsa naannoo, fayyaa, barnoota, misooma qonnaa, ispoortii, balaa ittisuu, godaansa seeraan alaa fi barmaatilee miidhaa geessisan madaaluu/ittisuu, aadaa fi turizimii, nageenya tiraafikaa fi gorsa/deeggarsa seeraa bilisaa kennuu irratti xiyyeeffata.
* Mirga fi Dirqama Tajaajila Kennaa: Tajaajila kennaan yoo miidhaan irra gahe dhaabbilee fayyaa mootummaa keessatti yaala bilisaa argachuu fi dorgommii hojii/guddina irratti qabxii qixatti mirga dursa ni qabaa. Dirqamni isaa kaffaltii/kennaa fudhachuu dhiisuu, iccitii fi mirga tajaajilamaa kabajuu dha. | 280 |
| 15 | Heera Mootummaa Naannoo Oromiyaa.pdf | 277 |
| 16 |  " ... ለውጭ አገር ባለሀብቶች የሚሰጥና እስከ 10 ዓመት የሚያገለግል ‘ጎልደን ቪዛ’ ካርድ በያዝነው በጀት ዓመት ወደ ስራ ይገባል " - የኢሚግሬሽንና ዜግነት አገልግሎት (ለቲክቫህ ኢትዮጵያ)
የኢሚግሬሽንና ዜግነት አገልግሎት (ICS) ለሀገሪቱ ኢኮኖሚ ከፍተኛ አስተዋፅኦ ለሚያበረክቱ የውጭ አገር ባለሀብቶች የሚሰጥና እስከ 10 ዓመት የሚያገለግለው ‘ጎልደን ቪዛ’ ካርድ በያዝነው የ2019 በጀት ዓመት ለአገልግሎት ዝግጁ እንደሚያደርግ ለቲክቫህ ኢትዮጵያ ገልጿል።
ይህ ‘ጎልደን ቪዛ’ ተብሎ የተሰየመው የመኖሪያ ፈቃድ እንደ ተባበሩት አረብ ኤምሬትስ (UAE) ባሉ እና በሌሎችም ሃገራት በካርድ መልክ የሚሰጥና ለውጭ ባለሀብቶች/ኢንቨስተሮች ልዩ መብቶችን (Privileges) የሚያጎናጽፍ መሆኑን ተገልጿል።
የ10 ዓመት የጎልደን ቪዛ ካርድ በዋናነት ከፍተኛ መዋለንዋይ በማፍሰስ ኢትዮጵያ ውስጥ መሥራት ለሚፈልጉ ባለሀብቶችና ለቤተሰቦቻቸው የረጅም ጊዜ ዋስትና ለመስጠት ታስቦ የተዘጋጀ ነው።
የኢሚግሬሽንና ዜግነት አገልግሎት ካርዱ "ጎልደን ቪዛ" የተሰኘበትን ምክንያት ሲያስረዳ "ጎልደን" ቪዛ ካርድ ቪዛ የምንልበት ምክንያት ለሰዎቹ የሚሰጠውን ልዩ ጥቅም(Privileges) ለማንሳት ነው" ያለን ሲሆን ሌሎችም ሃገራት እንደሚተገብሩት ያለ አሰራር መሆኑን ገልጾልናል።
አክሎም "ጎልደን ቪዛ ከኢንቨስተር ጋር የተገናኘ ነው አስር አመት በቪዛው መቆየት ይችላሉ ዋና አላማው ኢንቨስተሮች ከፍተኛ መዋለነዋይ አፍስሰው እዚህ ሀገር ላይ ዋስትና ተሰምቷቸው እነሱ እና ቤተሰቦቻቸው ረጅም ጊዜን አስበው ከኢትዮጵያ ጋር ተሳስረው እንዲሰሩ ለማበረታታት ነው"በማለት ተናግሯል።
ካርዱ የሚያስገኘው ጥቅም በተመለከተም "አንድ የውጭ ዜጋ ኢትዮጵያ ላይ ሲኖር ህጋዊ የመኖሪያ ፈቃድ ወይም ትውልደ ኢትዮጵያዊ መታወቂያ ሊኖረው ይገባል ከዚያ ውጭ እንደቪዛው አይነት ለአጭር ጊዜ ቆይታ እንጂ መኖር አይችልም ወደ "ጎልደን ቪዛ" ስንመጣ ግን ለምሳሌ 10 ሚሊየን ዶላር እና ከዚያ በላይ ኢንቨስት ያደረገ ከሆነ እና አመልካቾች ከማንኛውም የፀጥታ ስጋት ነፃ መሆናቸው ሲረጋገጥ ካርዱን ይወስዳሉ እሱን ወሰዱ ማለት ኢትዮጵያ ውስጥ ህጋዊ ነዋሪ ናቸው"በማለት አረጋግጧል።
አገልግሎቱን ለመጀመር የሚያስፈልጉ የአዋጅና የደንብ ማሻሻያዎች በሚኒስትሮች ምክር ቤትና በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በኩል ጸድቀው መጠናቀቃቸውን አገልግሎቱ ለቲክቫህ ኢትዮጵያ አረጋግጧል።
በአሁኑ ወቅት ዝርዝር ማስፈጸሚያ መመሪያዎችን ከፍትህ ሚኒስቴር ጋር የማጠናቀቅ፣ የመሰረተ ልማት ዝርጋታና የካርድ ዝግጅት (Personalization) ሥራዎች እየተከናወኑ ይገኛሉ።
ካርዱን ለማግኘት "10 ሚሊየን ዶላር ወይም ደግሞ 5 ሚሊየን ዶላር ኢንቨስት አድርጎ ለበርካታ ኢትዮጵያውያን የስራ እድል የፈጠረ ከሆነ እና ከሁለት አንዱን መስፈርት ካሟላ ያገኛል" ቢባልም ቀጥሎ በሚወጣው ማስፈጸሚያ መመሪያ :-
• ለበርካታ ኢትዮጵያውያን የስራ እድል የፈጠረ ሲባል ምን ማለት ነው? ቁጥሩስ ምን ያህል ነው ?
• ከደህንነት ጋር የተገናኙ ጉዳዮች ሲኖሩ እንዴት ይሰረዛል?
• በጣም ፈታኝ በሆነ የስራ መስክ ላይ የተሰማራ የውጭ ባለሃብት እና አነስተኛ ድካም የሚጠይቅ የስራ እድል የፈጠረ ባለሃብትስ እንዴት ይታያል? የሚሉና ሌሎችም ዝርዝር ጉዳዮች የሚወሰን ይሆናል።
አስፈላጊው የሕግና የቴክኖሎጂ ዝግጅቶች ተጠናቀው የጎልደን ቪዛ ካርዱ በ2019 በጀት ዓመት ውስጥ ለባለሀብቶች መሰጠት ይጀምራል ተብሏል።
ባለሀብቶች ይህንን የ10 ዓመት የጎልደን ቪዛ ካርድ ለማግኘት ለመደበኛ አገልግሎት 10,000 የአሜሪካ ዶላር፣ ለአስቸኳይ (Express) አገልግሎት 12,500 የአሜሪካ ዶላር መክፈል የሚጠበቅባቸው ሲሆን፣ በተጨማሪም አገልግሎቱን በቅርበትና ባሉበት ቦታ ለማግኘት የሚያስችል ‘የቤት ለቤት’ (Home service) አማራጭም ተዘጋጅቷል ተብሏል።
ቲክቫህ ኢትዮጵያ
አዲስ አበባ
ሃምሌ 12 ቀን 2018 ዓ/ም
@tikvahethiopia | 307 |
| 17 |  " ከ50 ሚሊዮን ብር በላይ የከፈልንበትን አፓርታማዎቻችንን አስረክበን" በሚል ስድስት ቤት ገዢዎች ኖህ ሪልስቴትን ወደ ፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ወስደውታል።
ገዢዎቹ ክስ የመሰረቱበት በአዲስ አበባ ከተማ የካ ክፍለ ከተማ ወረዳ 6 ሴቶች አደባባይ አካባቢ በሚገኘው ባለ19 ወለል ኖህ ቪክትሪ ሳይት ነው።
ከሳሾቹ እንደገለጹት፣ አልሚው ኖህ ሪልስቴት በ36 ወራት ውስጥ ግንባታውን አጠናቆ አፓርታማዎቹን ሊያስረክብ በውል ቢገባም፣ በተግባር ግን ስድስት ዓመታት እንደፈጀበት ገልጸዋል።
ከሳሾቹ እንደሚሉት፣ ኖህ ሪልስቴት የአፓርትመንት መኖሪያ ቤቶቹን ከውሉ ቀን ጀምሮ በሦስት ዓመታት ውስጥ አጠናቆ ሊያስረክባቸው ውል ቢገባም፣ "በዚህ ጊዜ ውስጥ ተከሳሽ ለከሳሾች አፓርትመንቱን አጠናቆ ማስረከብ አልቻለም" ብለዋል።
ግንባታው የተጠናቀቀው በዚህ ዓመት ከሦስት ወራት በፊት መሆኑን ጠቅሰው፣ ከረጅም ጊዜ መዘግየት በኋላም ቢሆን በውሉ መሠረት ለከሳሾች ለማስረከብ ፈቃደኛ እንዳልሆነ አስረድተዋል።
በዚህ ምክንያት መጋቢት 30 ቀን 2018 ዓ.ም. በጽሑፍ ማስጠንቀቂያ ቢሰጡም፣ አዎንታዊ ምላሽ ባለመሰጠቱ ወደ ፍርድ ቤት ለመሄድ እንደተገደዱ በክሳቸው ገልጸዋል።
ኖህ ሪልስቴት በበኩሉ፣ ከሳሾቹ የተናጠል ካርታ በተዘጋጀበት ወቅት የተፈጠረውን የካሬ ልዩነት ክፍያ አልከፈሉም ብሏል። በጉዳዩ ዙሪያ ከገዢዎቹ ጋር ቢወያይም ጉዳዩን ወደ ፍርድ ቤት መወሰዳቸውን ገልጿል።
የሁለቱ ወገኖች ልዩነት የተፈጠረው ኖህ ሪልስቴት "ቤታችሁ ተጠናቋል" ብሎ ከገለጸ በኋላ ቁልፍ ለመረከብ የቀረቡትን ገዢዎች፣ "ክፍለ ከተማው የተናጠል ካርታ ሲያዘጋጅ የካሬ ልዩነት ተፈጥሯል፤ ተጨማሪ ክፍያ ክፈሉ" በማለቱ መሆኑን ገዢዎቹ ገልጸዋል።
የክፍያ ጭማሪውም የመጣው በተናጠል ካርታ ሲዘጋጅ የጋራ መጠቀሚያ ቦታዎች ካሬ በመጨመሩ መሆኑን አስረድተዋል።
ኖህ ሪልስቴት፣ በውሉ የተጠቀሰው ካሬ ስፋት ከ10 በመቶ በላይ ጭማሪ ማሳየቱን ጠቅሶ፣ በውሉ መሠረት ተጨማሪ ክፍያ ለመጠየቅ መብት እንዳለው ገልጿል።
የክሱ ሰነድ እንደሚያሳየው፣ 1ኛው ከሳሽ አቶ ታምራት ገዛኸኝ ጌሮ 176.74 ካሬ ሜትር ንፁህ ስፋት፣ 31.24 ካሬ ሜትር የጋራ መጠቀሚያና መዘዋወሪያ በድምሩ 207.98 ካሬ ሜትር የሚሆን መኖሪያ ቤት በ12 ሚሊዮን ብር ገዝተው ክፍያቸውን አጠናቀዋል።
ሌሎች ከሳሾችም በተመሳሳይ የቤታቸውን፣ የጋራ ቦታና የመዘዋወሪያ ስፋት በመግለጽ ክፍያቸውን ሙሉ በሙሉ እንዳጠናቀቁ የክስ ሰነዱ ያስረዳል።
ኖህ ሪልስቴት ለፍርድ ቤት በሰጠው ምላሽ ከሳሾቹ ክፍያቸውን መፈጸማቸውንና ግንባታው መጠናቀቁን አምኖ፣ ነገር ግን የተናጠል ካርታ ሲዘጋጅ ከ10 በመቶ በላይ የካሬ ጭማሪ መታየቱን ጠቅሷል።
ለአብነት፣ 1ኛው ከሳሽ በውሉ 207.98 ካሬ ሜትር የተገለጸው የቤት ስፋት በተናጠል ካርታ 265 ካሬ ሜትር ሆኖ መገኘቱን ገልጿል።
2ኛና 3ኛ ከሳሾችም 207.98 ካሬ ሜትር በውል ተገልጾ በካርታ 265.11 ካሬ ሜትር መሆኑን፣ ይህም 57.13 ካሬ ሜትር ጭማሪ መሆኑን አመልክቷል።
4ኛው ከሳሽም ተመሳሳይ 57.13 ካሬ ሜትር ጭማሪ እንዳለበት፣ ቀሪዎቹ ሁለት ከሳሾች ደግሞ 44.5 ካሬ ሜትር ልዩነት እንዳሳዩ ሰነዱ ያመለክታል።
ከሳሾቹ በበኩላቸው፣ በአፓርታማዎቻቸው ላይ ምንም ተጨማሪ የካሬ ስፋት እንዳልተጨመረ ገልጸው፣ በተናጠል ካርታ ተጨመረ ተብሎ የተጠየቀው ከ3 እስከ 4 ሚሊዮን ብር የሚደርስ ተጨማሪ ክፍያ " አይመለከተንም " በሚል አንከፍልም ብለዋል።
በተጨማሪም፣ በውላቸው አንቀጽ 6.1 መሠረት የአፓርትመንቱ የሽያጭ ዋጋ ላይ ምንም ዓይነት ማስተካከያ እንደማይደረግ ተስማምተው እንደነበር ጠቅሰዋል።
እንዲሁም በውሉ አንቀጽ 8.5 መሠረት ተከሳሹ ለእያንዳንዱ ገዢ የጋራ መጠቀሚያዎችን ሳይጨምር ንፁህ ስፋቱን የሚያሳይ ነጠላ ካርታ ማዘጋጀት ግዴታው እንደሆነ ገልጸዋል።
ኖህ ሪልስቴት በምላሹ "ተከሳሽ በራሱ ካርታ የማዘጋጀት ስልጣን የለውም" ሲል ገልጿል።
በተጨማሪም ኖህ ሪልስቴት፣ በውሉ አንቀጽ 13 መሠረት በአፓርትመንቱ ስፋት ላይ እስከ10 በመቶ ድረስ የመጨመር ወይም የመቀነስ ሁኔታ ካለ ሁለቱም ወገኖች በውሉ የተጠቀሰውን ልኬት ለመቀበል እንደተስማሙ ጠቅሶ፣ ከሳሾቹ የካሬ ልዩነቱን ሳይከፍሉ ቤት እንረከብ ማለታቸው "በተከሳሽ ላይ ከፍተኛ ጉዳት የሚያደርስ የውል ጥሰት" መሆኑን ገልጾ፣ ያቀረቡት ክስ ተቀባይነት እንደሌለው አስረድቷል።
ባለፈው ሰኔ 29 ጉዳዩን የተመለከተው የፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ ችሎት፣ ኖህ ሪልስቴት ተጨማሪ የሰነድ ማስረጃ አያይዞ እንዲያቀርብ የጠየቀውን ጥያቄ በመፍቀድ ጉዳዩን ለጥቅምት 10 ቀን 2019 ዓ.ም. ተለዋጭ ቀጠሮ ሰጥቷል።
ቲክቫህ ኢትዮጵያ
አዲስ አበባ
@tikvahethiopia | 240 |
| 18 | Caffeen Oromiyaa muudama Kaadhimamtoota Abbootii Seeraa Mana Murtii Aanaa 94 mirkaneessee jira.Kaadhimamtoota guyyaa har'aa muudamni keessan mirkanaa'een baga gammaddan,bara hojii gaarii jenna !!
ጨፌ ኦሮሚያ በዛሬ ውሎው 94 የወረዳ ፍርድ ቤት እጩ ዳኞችን ሹመት አፅድቋል።ለተሿሚ ዳኞች እንኳን ደስ አላችሁ እያልን መልካም የስራ ዘመን እንዲሆንላችሁ እንመኛለን። | 251 |
| 19 | * ለምሳሌ "ይህቺ ታምራለች፣ ያቺ አታምርም" በሚል የሚደረጉ ዘመቻዎች በተጠቂው ላይ ከፍተኛ የስነ-ልቦና ስብራት ያደርሳሉ።
፮. የሳይበር ዛቻ (Cyber Threat)
* ይህ እጅግ አደገኛው የጥቃት ዓይነት ሲሆን፣ በግል መልዕክት (Inbox) ወይም በአደባባይ የሞት፣ የአካል ማጉደል ወይም ሌላ ዓይነት ዛቻን ማስተላለፍ ነው።
* ይህ ተግባር ተጠቂውን ከፍተኛ የፍርሃት እና የድንጋጤ (Panic) ውስጥ የሚከት እና የዕለት ተዕለት ህይወቱን የሚያመሰቃቅል ወንጀል ነው።
### ማጠቃለያ
የኢንተርኔት ጥቃት (Cyberbullying) የቃላት ጦርነት ብቻ ሳይሆን ትልቅ የስነ-ልቦና፣ የማህበራዊ እና የህግ ቀውስ የሚያስከትል ወንጀል ነው። ህብረተሰቡ የችግሩን አሳሳቢነት ተገንዝቦ ራሱን እና ቤተሰቡን ከዚህ ጥቃት ሊጠብቅ ይገባል። በተለይም ጥቃት ሲደርስባቸው ዝም ከማለት ይልቅ፣ መረጃዎችን (Evidence) በአግባቡ በመሰብሰብ ለሚመለከተው የህግ አካል በማሳወቅ መብታቸውን ማስከበር ይኖርባቸዋል።
ቻናላችንን ለመቀላቀል ይህንንhttps://t.me/j_f125 ሊንክ ያስፈንጥሩ! በቻናላችን ላይ በምናቀርባቸው ህግ ነክ ጉዳዮችና ዜናዎች ላይ ሀሳብ፣ ጥቆማና ማንኛውንም አይነት ህግ ነክ ጥያቄዎችን ማቅረብ ሲፈልጉ ይህንን https://t.me/justice_forum_bot የቴሌግራም ቦት ሊንካችንን በማስፈንጠር ሊያገኙን ይችላሉ.
Chaanalii keenyatti makamuuf liinkii kana https://t.me/j_f125 tuqaa! Chaanalii keenya irratti dhimmoota seeraa fi oduuwwan dhiyeessinu ilaalchisee yaada, eeruu fi gaaffiiwwan seeraa kamiyyuu dhiyeessuu yoo barbaaddan, liinkii bootii Telegraamii keenya kana https://t.me/justice_forum_bot tuquun nu argachuu dandeessu. | 327 |
| 20 | ሰላም ውድ የቻናላችን ቤተሰቦች፣
ጠበቃ ሊያ ተረፈና የህግ ባለሙያው ሳሙኤል ልጃገኘሁ በአንድ ወቅት በፍትህ ለሀገሬ የዩቲውብ ቻናል ላይ ስለኢንተርኔት ጥቃትና መብትሄዎች የአንድ ሰአት ከአስር ደቂቃ ውይይት አድርገው እንደነበርና እኛም በወቅቱ መከታተያ ሊንኩንና ሙሉውን ውይይት በኦዲዮ አጋርተናችሁ ነበር።
አሁን ደግሞ ውይይቱ ጠቃሚ መሆኑን ስላመንበት፣ የውይይቱን አንኳር ነጥቦች በጽሁፍ ጠቅለል አድርገን አቅርበንላችኋል።
## የኢንተርኔት ጥቃት (Cyberbullying) እና የሳይበር ወንጀል፡ ህጋዊ ዳሰሳ እና መፍትሄዎች
አዘጋጅ፡ የፍትህ መድረክ
ምንጭ...
የፍትህ ለሀገሬ የዩቲውብ ቻናል።
በዘመናችን የቴክኖሎጂ እድገት ማህበራዊ ግንኙነታችንን፣ ስራችንን እና የዕለት ተዕለት ህይወታችንን እጅግ ቀላል ቢያደርገውም፤ በሌላ በኩል ደግሞ ለተለያዩ አዳዲስ የህግ ጥሰቶች እና የደህንነት ስጋቶች አጋልጦናል። በተለይም በሶሻል ሚዲያ እና በተለያዩ የኢንተርኔት መድረኮች ላይ የሚፈጸሙ ጥቃቶች የማህበረሰባችን የሰላም ጠንቆች እየሆኑ መጥተዋል። በዚህ አጭር የህግ ዳሰሳ፣ የኢንተርኔት ጥቃት (Cyberbullying) ምንነትን፣ ከሳይበር ወንጀል ያለውን ልዩነት፣ እንዲሁም በህግ ባለሙያዎች የተለዩትን ዋና ዋና የጥቃት ዓይነቶች በዝርዝር እንመለከታለን።
### 1. የሳይበር ወንጀል (Cybercrime) ምንድን ነው?
የሳይበር ወይም የኮምፒውተር ወንጀል የሚባለው የቴክኖሎጂ ውጤቶችን (ኮምፒውተሮችን፣ ኔትወርኮችን፣ ሶፍትዌሮችን) በመጠቀም የሚፈጸም እጅግ ሰፊ የሆነ የወንጀል ድርጊት ነው። ይህ የወንጀል ዓይነት አላማው በአብዛኛው የፋይናንስ ጥቅም ማግኘት፣ ሲስተሞችን ማስተጓጎል ወይም መረጃዎችን መስረቅ ነው።
ዋና ዋና የሳይበር ወንጀል መገለጫዎች፡
* የኦንላይን ማጭበርበር (Online Scams): ሰዎችን በማታለል ገንዘብ መቀበል።
* መረጃ መዝረፍ (Identity Theft): የፋይናንስ ተቋማትን ወይም የግለሰብን የባንክ መረጃዎች በመጥለፍ ጥቅም ላይ ማዋል።
* ሀኪንግ እና ራንሰምዌር (Hacking & Ransomware): የድርጅቶችን ዳታቤዝ በመቆለፍ ወይም በማጥቃት ክፍያን መጠየቅ።
### 2. የኢንተርኔት ጥቃት (Cyberbullying) ምንነት
ከላይ ከተገለጸው ሰፊ የሳይበር ወንጀል በተለየ መልኩ፣ የኢንተርኔት ጥቃት (Cyberbullying) ትኩረቱን የሚያደርገው በግለሰቦች ስነ-ልቦና፣ ሰላም እና ማህበራዊ ህይወት ላይ ነው። ይህ ጥቃት ማህበራዊ ሚዲያዎችን (እንደ ፌስቡክ፣ ቴሌግራም፣ ቲክቶክ)፣ አጭር የጽሁፍ መልዕክቶችን (SMS) እና ኢሜልን በመጠቀም አንድን ግለሰብ ለማዋረድ፣ ለማስፈራራት ወይም ሰላም ለመንሳት ሆን ተብሎ የሚደረግ ዘመቻ ነው።
> "የኢንተርኔት ጥቃት የፋይናንስ ጥቅም ፍለጋ ሳይሆን፣ የሰዎችን ስነ-ልቦና ለመጉዳት፣ ሰላም ለማሳጣት እና ከማህበረሰቡ ለማግለል የሚፈጸም አደገኛ ተግባር ነው።"
>
### 3. በሳይበር ወንጀል እና በኢንተርኔት ጥቃት መካከል ያለው ልዩነት
ልዩነታቸውን ይበልጥ ግልጽ ለማድረግ የሚከተለውን ንጽጽር እንመልከት፡
| መለያ ባህሪያት | የሳይበር ወንጀል (Cybercrime) | የኢንተርኔት ጥቃት (Cyberbullying) |
|---|---|---|
| ዋና ኢላማ | የፋይናንስ ተቋማት፣ መረጃዎች እና ሲስተሞች | የግለሰቦች ስነ-ልቦና፣ ሰላም እና ማህበራዊ ህይወት |
| የጥቃቱ መንገዶች | ሀኪንግ፣ ራንሰምዌር፣ የኦንላይን ማጭበርበር | ስድብ፣ ዛቻ፣ ሚስጥር ማውጣት፣ ማግለል |
| የጉዳት ዓይነት | የገንዘብ እና የንብረት ኪሳራ፣ የሲስተም መቋረጥ | ስነ-ልቦናዊ ጫና፣ የሞራል ውድቀት፣ ማህበራዊ መገለል |
### 4. የጥቃቱ ስፋት እና ተጨባጭ መረጃዎች
የኢንተርኔት ጥቃት በዓለም አቀፍ ደረጃ አሳሳቢ እየሆነ የመጣ ጉዳይ ነው። በኢትዮጵያም ቢሆን ችግሩ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተባባሰ ይገኛል። በቅርቡ በሜይ 24, 2024 (እ.ኤ.አ) በሴንተር ፎር ኢንፎርሜሽን ሪሳይለንስ (Center for Information Resilience) የተደረገ ጥናት የችግሩን አሳሳቢነት በግልጽ ያሳያል።
* የተጠቂዎች ምጣኔ፡ በጥናቱ ከተካተቱ 14 ታዋቂ የሲቪል ማህበረሰብ መሪዎች እና የሶሻል ሚዲያ ተጽዕኖ ፈጣሪ ሴቶች ውስጥ 78 በመቶ የሚሆኑት የዚህ ጥቃት ሰለባ መሆናቸውን ገልጸዋል።
* የተጋላጭነት ስፋት፡ አሁን ላይ በሀገራችን ወደ 8.3 ሚሊዮን የሚጠጉ ንቁ የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች፣ እንዲሁም ወደ 28 ሚሊዮን የሚጠጉ የኢንተርኔት ተጠቃሚዎች አሉ። ይህ ሰፊ የተጠቃሚ ቁጥር ደግሞ ለተለያዩ ጥቃቶች ያለንን ተጋላጭነት ከፍ ያደርገዋል።
* የጥቃቱ ሰለባዎች የህግ ከለላን ለመጠየቅ እና መብታቸውን ለማስከበር ያላቸው ፍላጎት አነስተኛ መሆን ጥቃቱ ይበልጥ እንዲስፋፋ በር ከፍቷል።
### 5. ዋና ዋና የኢንተርኔት ጥቃት (Cyberbullying) ዓይነቶች
በህግ ባለሙያዎች እና በተለያዩ መዛግብት መሰረት አንድ ሰው በኢንተርኔት ላይ ጥቃት ደርሶበታል የሚያስብሉት ስድስት ዋና ዋና መንገዶች አሉ። እነሱም፡
፩. ፍላሚንግ (Flaming - ዘለፋ እና ስድብ)
* ይህ ጥቃት በዋናነት ግለሰቡን በአደባባይ ለማዋረድ እና ክብሩን ለመንካት ሆን ተብሎ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ የሚጻፍ ጸያፍ ስድብ ወይም አስተያየት ነው።
* ዓላማው፡ የሰውን ስብእና ዝቅ ማድረግ እና በማህበረሰቡ ዘንድ የተሳሳተ አመለካከት መፍጠር ነው።
፪. ማስመሰል (Impersonation)
ይህ ጥቃት በሁለት መንገድ ሊፈጸም ይችላል፡
* አካውንትን በመጥለፍ፡ የተጠቃሚውን አካውንት ሀክ (Hack) በማድረግ ጓደኝነትን በሚያበላሹ እና ግለሰቡን በማስጠላት መልክ መልዕክቶችን መላክ።
* ሀሰተኛ አካውንት በመክፈት፡ የግለሰቡን ፎቶ እና ስም በመጠቀም አዲስ የሀሰት አካውንት (Fake Account) በመክፈት ሌሎች ሰዎችን ማጭበርበር ወይም አላስፈላጊ ድርጊቶችን በስማቸው መፈጸም።
፫. ሚስጥር ማውጣት (Outing)
* የግለሰቦችን ፍቃድ ሳያገኙ እጅግ ሚስጥራዊ የሆኑ መረጃዎችን፣ ጽሁፎችን፣ ፎቶዎችን ወይም ቪዲዮዎችን በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ማሰራጨት ነው።
* ይህ ድርጊት በአብዛኛው ሀገራት ህግ ከፍተኛ የሰብዓዊ መብት ጥሰት እና በወንጀል የሚያስጠይቅ ከባድ ጥቃት ነው።
፬. ማግለል (Exclusion)
* ቴክኖሎጂው ባመጣው መብት መሰረት እያንዳንዱ ሰው መረጃ የማግኘት መብት (Right to Information) አለው። ሆኖም አንድን ሰው በማህበራዊ ሚዲያ ቡድኖች (Groups) ውስጥ ሆን ተብሎ በማግለል፣ ብሎክ (Block) በማድረግ ወይም ከውይይት ውጪ በማድረግ ስነ-ልቦናዊ ጫና መፍጠር ነው።
፭. ደረጃ ማውጣት (Rating)
* የሰዎችን አካላዊ ገጽታ፣ አለባበስ ወይም ማንነት መሰረት አድርጎ በአደባባይ ማወዳደር ወይም "ደረጃ መስጠት" ነው። | 288 |
