متاح الآن! بحث تيليغرام 2025 — أهم رؤى العام 
Azatlıq Radiosı | Азатлык Радиосы
الذهاب إلى القناة على Telegram
Татарча хәбәрләр, яңалыклар. Татар-башкорт дөньясы. Ничек бар – шулай. Русия хакимияте Азатлык Радиосын "теләнмәгән оешма" дип тамгалады. Безгә бу адреска яза аласыз: @azatliqradio. Редакция анонимлыкны гарантияли.
إظهار المزيد2 463
المشتركون
+324 ساعات
لا توجد بيانات7 أيام
+1230 أيام
جاري تحميل البيانات...
القنوات المماثلة
سحابة العلامات
لا توجد بيانات
هل تواجه مشاكل؟ يرجى تحديث الصفحة أو الاتصال بمدير الدعم الخاص بنا.
الإشارات الواردة والصادرة
---
---
---
---
---
---
جذب المشتركين
يوليو '26
يوليو '26
+13
في 3 قنوات
يونيو '26
+58
في 5 قنوات
Get PRO
مايو '26
+46
في 4 قنوات
Get PRO
أبريل '26
+45
في 3 قنوات
Get PRO
مارس '26
+47
في 4 قنوات
Get PRO
فبراير '26
+48
في 8 قنوات
Get PRO
يناير '26
+40
في 3 قنوات
Get PRO
ديسمبر '25
+58
في 8 قنوات
Get PRO
نوفمبر '25
+51
في 6 قنوات
Get PRO
أكتوبر '25
+49
في 10 قنوات
Get PRO
سبتمبر '25
+53
في 7 قنوات
Get PRO
أغسطس '25
+59
في 6 قنوات
Get PRO
يوليو '25
+82
في 3 قنوات
Get PRO
يونيو '25
+29
في 3 قنوات
Get PRO
مايو '25
+37
في 2 قنوات
Get PRO
أبريل '25
+45
في 7 قنوات
Get PRO
مارس '25
+65
في 6 قنوات
Get PRO
فبراير '25
+62
في 8 قنوات
Get PRO
يناير '25
+87
في 6 قنوات
Get PRO
ديسمبر '24
+112
في 14 قنوات
Get PRO
نوفمبر '24
+72
في 6 قنوات
Get PRO
أكتوبر '24
+112
في 12 قنوات
Get PRO
سبتمبر '24
+79
في 7 قنوات
Get PRO
أغسطس '24
+77
في 8 قنوات
Get PRO
يوليو '24
+85
في 8 قنوات
Get PRO
يونيو '24
+92
في 5 قنوات
Get PRO
مايو '24
+130
في 5 قنوات
Get PRO
أبريل '24
+120
في 12 قنوات
Get PRO
مارس '24
+149
في 8 قنوات
Get PRO
فبراير '24
+127
في 11 قنوات
Get PRO
يناير '24
+149
في 12 قنوات
Get PRO
ديسمبر '23
+193
في 18 قنوات
Get PRO
نوفمبر '23
+95
في 9 قنوات
Get PRO
أكتوبر '23
+124
في 12 قنوات
Get PRO
سبتمبر '23
+84
في 0 قنوات
Get PRO
أغسطس '23
+72
في 0 قنوات
Get PRO
يوليو '23
+74
في 0 قنوات
Get PRO
يونيو '23
+124
في 0 قنوات
Get PRO
مايو '23
+61
في 0 قنوات
Get PRO
أبريل '23
+66
في 0 قنوات
Get PRO
مارس '23
+99
في 0 قنوات
Get PRO
فبراير '23
+156
في 0 قنوات
Get PRO
يناير '23
+165
في 0 قنوات
Get PRO
ديسمبر '22
+215
في 0 قنوات
Get PRO
نوفمبر '22
+151
في 0 قنوات
Get PRO
أكتوبر '22
+157
في 0 قنوات
Get PRO
سبتمبر '22
+195
في 0 قنوات
Get PRO
أغسطس '22
+164
في 0 قنوات
Get PRO
يوليو '22
+119
في 0 قنوات
Get PRO
يونيو '22
+156
في 0 قنوات
Get PRO
مايو '22
+101
في 0 قنوات
Get PRO
أبريل '22
+109
في 0 قنوات
Get PRO
مارس '22
+540
في 0 قنوات
Get PRO
فبراير '22
+22
في 0 قنوات
Get PRO
يناير '22
+50
في 0 قنوات
Get PRO
ديسمبر '21
+36
في 0 قنوات
Get PRO
نوفمبر '21
+31
في 0 قنوات
Get PRO
أكتوبر '21
+32
في 0 قنوات
Get PRO
سبتمبر '21
+29
في 0 قنوات
Get PRO
أغسطس '21
+24
في 0 قنوات
Get PRO
يوليو '21
+22
في 0 قنوات
Get PRO
يونيو '21
+20
في 0 قنوات
Get PRO
مايو '21
+30
في 0 قنوات
Get PRO
أبريل '21
+37
في 0 قنوات
Get PRO
مارس '21
+25
في 0 قنوات
Get PRO
فبراير '21
+30
في 0 قنوات
Get PRO
يناير '21
+45
في 0 قنوات
Get PRO
ديسمبر '20
+739
في 0 قنوات
| التاريخ | نمو المشتركين | الإشارات | القنوات | |
| 07 يوليو | +4 | |||
| 06 يوليو | +3 | |||
| 05 يوليو | +1 | |||
| 04 يوليو | 0 | |||
| 03 يوليو | +1 | |||
| 02 يوليو | +2 | |||
| 01 يوليو | +2 |
منشورات القناة
«Алабуга-Политех» күбрәк яңа студентларны җәлеп итәргә тырыша
“Алабуга-Политех”ның студентлар кабул итүне арттыру планнары турында “Эхо”га “Алабуга махсус икътисад зонасының элекке хезмәткәре сөйләгән. Аның сүзләренчә, быелгы реклам кампаниясенең актив рәвештә алып барылуының максаты да нәкъ менә студентларны күбрәк җәлеп итү өчен булган.
Студентлар санын арттыру дроннар җитештерүне киңәйтү планнары белән бәйле булырга мөмкин. Dnipro OSINT проектының украин аналитиклары белдерүенчә, май аеннан башлап “Алабуга” җирлегендә дроннар җитештерүче ширкәтне шактый киңәйтү эшләре бара. Яңа төзелеш мәйданы якынча 340 гектарны тәшкил итә.
▪️Русиянең Украинага каршы баскын сугышы башланганнан соң, Татарстандагы "Алабуга" махсус икътисади зонасында Иранның Shahed дроннарын (Русиядә "Герань-2" дип атала) җитештерү башланды. "Алабуга Политех" студентлары да бу дроннарны җыюга җәлеп ителә диелде.
▪️2024 елны Татарстанда "Алабуга Политех" көллияте белән бәйле шау-шу чыкты. Монда беренче курс студенты үзенә кул салды. Ул буллингка дучар булган һәм уку йортыннан куылудан курыккан дип фаразланды. Денисның үлеменнән соң журналистлар көллияттә студентларны кырыс шартларда укытуларын ачыклады. "Аларны төнлә дә эшләргә мәҗбүр итәләр, авырганда ял бирмиләр, бөтен нәрсә өчен дә диярлек премияләреннән мәхрүм итәләр һәм җәза буларак окоплар казыталар", дип язган иде ул вакытта 116.ru.
▪️Кеше үтерүче коралны ясауда "Алабуга Политех" уку йортында белем алучы яшүсмерләр хезмәте кулланылуы турында Азатлык та язды.
Студентлар берничә тәүлек йокламыйча эшлибез, ашамыйбыз диярлек, дип сөйләде. Әмма дрон җыюдан баш тартырга ярамый, дип искәрттеләр.
@azatliqradiosi
| 2 |  +7Башкорт җыенын оештыручы Рафис Кунаккулов Азатлык Радиосына сөйләвенчә, телебез югала, балалар үзара гына түгел, әти-әниләре белән урысча, инглизчә сөйләшүгә күчеп бара.
"Икенчедән, безнең бәйрәмнәр күңел ачуга, концерт карауга корылып бетте. Ә тарих, гореф-гадәтләр, дин турында сөйләшүләрне кайда алып барырга? Юк алар. Элек җыеннарда кешеләр үзара сөйләшкән, елга нәтиҗә ясаган, планнар корган, иң мөһиме җыеннарда яшьләр танышкан яки аларны таныштырганнар. Менә бу югалып бетте. Без читтә яшибез, һәр кеше исәптә булса, гаиләләр үзара танышып, бер-берсен белеп яшәсә, хәерлерәк. Алга таба яшьләргә кавышу өчен уңайлы булыр иде", ди ул.
Аның әйтүенчә, чарада көрәш мәйданы булдырылган.
"Монда төрле бәйгеләр оештырылды... Һәр кеше кыйммәтле бүләкләр белән бүләкләнде. Кешеләр чатырлырда кунды. Азан белән уяндык, җомга намазларында вәгазь дә, бергәләп намаз да укылды. Ризык хәләл булды, Корбан Гаетенә чалынган ике сарык шушында кереп китте", ди ул.
Чарадан күбрәк фотоларны👉 монда күреп була
@azatliqradiosi | 163 |
| 3 | Көн язмасы: Америкада беренче тапкыр узган башкорт җыенында сәяси тоткыннарны да искә алдылар
Американың Пенсильвания штатында башкортлар беренче тапкыр җыен уздырды. Аны бер ел елек оешкан "Урал" халыкара оешма үткәргән. Бу - оешманың беренче зур чарасы. Оешманың башында торучыларның берсе чыгышы белән Башкортстанның Күмертау якларыннан булган, әлеге вакытта АКШның Питтсбург шәһәрендә яшәүче Рафис Кунаккулов бу җыенны башыннан ахырына кадәр оештыруда иң актив катнашучыларның берсе. Кунаккулов вакытында Башкорстанда башкорт яшьләрен оештырып йөрүчеләрнең берсе дә. Җыенны оештыру да аның идеясе. Башкорт җыенына бер ел әзерлек барды һәм бу эштә бөтен гаиләм катнашты, дип сөйләде ул Азатлыкка.
Җыен узган җирдә мәйдан рәткә китерелгән, киртәләр куелган, эскәмияләр, туры һәм авышып торган баганалар куелган, бәдрәфләр урнаштырылган, хәтта мунча өлгертелгән. Махсус бу җыенга Кунаккуловлар гаиләсен башкорт тирмәсен ясаган. Аны башкортча бизәгән. Тирмә тирәли башкортларның җиде ыруының билгеләре, байраклары утыртылган, тирмә эче башкортлар турында белем алу үзәге кебек ясалаган. Эчендә Башкортстанның әлеге һәм иске хариталары урнашкан, ырулар турында мәгълүмат куелган. Һәр кеше үз ыруын табарга уңайлы булсын өчен эшләнде, ди оештыучылар.
Шулай ук биредә ике байрак та урнаштырылган, Зәки Вәлиди игълан иткән беренче республиканың байрагы да, әлеге Башкортстанның байрагы да булган. Шулай ук биредә башкорт шәхесләренең фотолары һәм алар турында мәгълүмат да урнаштырылган. Башкорт шәхесләре арасында әлеге вакытта Русия төрмәсендә утыручы, сәяси тоткын Айрат Дилмөхәммәтов та бар. Ул да искә алынган. Өч көн дәвам иткән җыен "Җиде ыру" дип аталган.
Җыен уздыру идеясы нчек барлыкка килгән, чарада нәрсәләр эшләгәннәр, бу хакта монда укыгыз.
@azatliqradiosi | 167 |
| 4 | Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 7 июль, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:
🔸Белгород өлкәсенә ракетлар һөҗүме нәтиҗәсендә бер кеше һәлак булган, өч кеше яраланган. ASTRA язуынча, һөҗүм ителгән корылмаларның берсе — Белгород магистраль газүткәргечләренең линия җитештерү идарәсе (Белгород ЛПУМГ). «Пепел» басмасы хәбәр итүенчә, идарә өлкәнең тугыз бүлгесендәге шәһәрләрне, бистәләрне һәм сәнәгать ширкәтләрен газ белән тәэмин итә, шулай ук газны магистраль газүткәргечләр аша ташуны оештыра. Шәһәрнең бер өлешендә ут һәм су беткән.
🔸Төркия активист Ариадна Литвинованы Русиягә депортацияләгән. Русия хакимиятләре аны армияне «дискредитацияләү» турында ачылган җинаять эше нигезендә эзләүгә игълан иткән иде. «Төрмә адвокаты» Telegram-каналы хәбәр итүенчә, кызны 4 июльдә Русиягә биргәннәр. Фаразларга күрә, аны Внуково һава аланында ук тоткарлаганнар. Шул көннән бирле Литвинова белән элемтә югалган.
🔸Франция президенты Эммануэл Макрон рәсми сәфәр белән Димәшккә килде. Сүрия дәүләт телевидениесе хәбәр итүенчә, ул 2024 елның декабрендә илдә хакимият алышынганнан соң Сүриягә килгән беренче Көнбатыш дәүләте җитәкчесе.
🔸Түбән Новгород өлкәсенең бер районында ягулыкны QR-кодлар аша сатуны сынап караячаклар. Бу хакта өлкә губернаторы Глеб Никитин хәбәр итте. Аның сүзләренчә, әлеге чара ягулык салу станцияләренә төшкән йөкләнешне тигезләргә һәм машина йөртүчеләргә билгеләнгән вакытта конкрет ягулык салу станциясендә ягулык салырга мөмкинлек бирергә тиеш.
🔸Футбол дөнья беренчелегенең 1/8 финалында Испания Португалияне, ә Бельгия АКШны җиңде.
@azatliqradiosi | 178 |
| 5 |  +8Төркиянең борынгы татар авылы Госманиядә узган Сабан туеннан фотолар
Татар милли бәйрәмдә якынча мең кеше катнашкан.
@azatliqradiosi | 342 |
| 6 |  5 июньдә Париждагы Бастилия мәйданында Русиянең «Полярная Сова» колониясендә утыручы математик Азат Мифтахов һәм хокук яклаучы Бахром Хамроевны яклап пикет узган.
Чараны оештыручы Татар иҗтимагый үзәге рәисе Фәрит Зәкиев һәм Русиядән киткән оппозиция вәкиле Алексей: “Президент Путин “Полярная сова” колониясендә сәяси тоткыннарны җәзалауны туктатуны таләп итәбез” дигән шигарь тотып торган.
“Бүгенге пикетның максаты Франция җәмәгатьчелегенә Русиядә тоткыннарның җәзалауы турында белдерү. Шулай ук без Мифтахов һәм Хамроевны бу кеше үтерүчеләр колониясеннән башка җиргә күчерүне таләп итәбез”, ди Зәкиев.
▪️16 июнь көнне ул Русия илчелеге бинасы янында Мифтахов һәм Хамроевны яклап пикет уздырган иде.
@azatliqradiosi | 296 |
| 7 |  +4Башкортстанда башкорт активистларына каршы лингвистик экспертизалар әзерләгән филология фәннәре кандидаты Айнур Хуҗахмәтов кыйналган.
@azatliqradiosi | 204 |
| 8 | 5 июльдә Төркиянең Искешәһәргә якын Госмания авылында татарлар Сабан туен бәйрәм итте
Бәйрәм якынча мең кешене җыйган. Бу зур сан булып санала. Башлыча бирегә бу авылда туып-үскән яки нәсел тамырлары бу авылга караган кешеләр җыела, алар күпләп Искешәһәрдә көн күрә, шулай ук бәйрәмгә Төркиянең Истанбул, Әнкара, Бурса, Анталья, Конья кебек башка шәһәрләрендә яшәүче татарлар да җыела.
Сабан туе Госмания авылынының паркында узган, аны 1990нче еллар башында бу авыл кешеләре һәм Төркиягә Татарстаннан килеп белем алучы студентлар утырткан.
Бәйрәм ике телдә барган, татарча өлешен Татарстаннан килүче, "Татар радиосы" ди-джее Зөлфәт Зиннуровка йөкләнсә, төрекчәсен чыгышы белән шушы авылдан булган Әнәс Догу алып барган. Шулай ук Татарстаннан "Сәйяр" фольклор төркеме дә килгән, алар җырлаган да, биегән дә. Алып баручылар Госманиядә бүләк җыю гадәтен дә оештырганнар. Биредә бүләкләр урынына Сабан туе кунаклары түбәтәйгә акча сала.
Искешәһәрдәге татар оешмасы башлыгы Ведат Догу Азатлыкка әйтүенчә, сәхнәне кору, Татарстаннан артистларны китертү эшләрен Татарстан башкара, алар чыгымнарны каплый.
— Ел саен милли бәйрәмне уздырабыз, һәрвакыт Төркиядәге Татарстанның вәкаләтле вәкиллеге булыша, Татарстаннан килгән артистлар безнең бәйрәмне бизи. Быел да күңелле булды. Бергәләп уздырабыз бәйрәмне. Чифтчиләр районы хакимияте дә булышты, чатырлар куйды. Быел бәйрәмгә район башлыгы Зөһрә Конакчы килде. Ул чыгышында: "Безнең җирдә татарларның яшәвенә без сөенәбез, алар бердәмлек, тырышлык үрнәге, безнең республикага алар күп файда китерде", дип сөйләде.
Тулырак👉 монда укыгыз.
@azatliqradiosi | 199 |
| 9 | Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 6 июль, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:
🔸Русия армиясенең Киевка дроннар белән һөҗүм итүе нәтиҗәсендә ким дигәндә 11 кеше һәлак булган, 50 кеше яраланган. Бу хакта хакимият вәкилләре хәбәр итә.
🔸Ярослауда дрон нефть эшкәртү корылмасына эләккән. Һөҗүм турында өлкә губернаторы Михаил Евраев белдерде
🔸Татарстанда Әлмәт, Зәй һәм Түбән Кама шәһәрләрендә һәм Башкортстанга дроннар һөҗүме куркынычы турында игълан ителде. Казан, Бөгелмә һәм Түбән Кама һава аланнары вакытлыча ябылып торды, хәзер алар эшли, әмма дистәдән артык очкычлар тоткарлана. Уфа аэропорты әле дә очкычларны кабул итми һәм җибәрми.
🔸Халыкара футбол федерациясе (ФИФА) АКШ җыелма такымы һөҗүмчесе Фоларин Балогунга карата дисквалификацияне Дөнья беренчелегенең 1/8 финалында Бельгиягә каршы уен алдыннан вакытлыча туктатты. The New York Times һәм The Hill хәбәр итүенчә, АКШ президенты Доналд Трамп ФИФА президенты Джанни Инфантино белән элемтәгә кереп, АКШ җыелма такымының иң нәтиҗәле һөҗүмчесе булган Балогунның дисквалификациясен яңадан карауны сораган.
🔸Ял көннәрендә Башкортстан сулыкларында алты кеше батып үлгән. Бу хакта республиканың гадәттән тыш хәлләр министрлыгы хәбәр итә. Әлеге кешеләрнең күпчелеге рөхсәт ителмәгән урыннарда су коенганда баткан.
@azatliqradiosi | 208 |
| 10 | 🇲🇩🇷🇺4 июльдән Молдова башкаласы Кишиневта «Урыс йорты» эшчәнлеген туктатты
Бу хакта Россотрудничество җитәкчесе Игорь Чайка имзалаган белдерү оешманың рәсми сәхифәсендә чыкты. Анда оешма вәкиленең алга таба Молдовадагы Русия илчелегендә эшләячәге әйтелә.
Узган елның ноябрендә Молдова парламенты 1998 елда Русия белән төзелгән мәдәни үзәкләрне булдыру һәм эшчәнлеген җайга салу турында хөкүмәтара килешүне гамәлдән чыгарды. Нәкъ шул килешү нигезендә 2009 елда Кишиневта Русия фән һәм мәдәният үзәге («Урыс йорты») ачылган иде.
Бу карар Молдова хакимиятенең Русиянең парламент сайлауларында тыкшынуы турындагы белдерүләре, ике тарафның дипломатларны чыгарып җибәрүе һәм фетнәчел Днестр буе тирәсендәге киеренкелек фонында кабул ителде.
Европа Берлеге белән якынаю сәясәтен алып баручы хәзерге Молдова хакимияте «Урыс йортын» дәүләт иминлегенә янау тудыручы һәм какшату эшчәнлеге алып баручы оешма дип бәяләде. Парламент утырышында килешүне гамәлдән чыгару тәкъдимен тәкъдим иткән мәдәният министры Кристиан Жардан, әлеге үзәкнең урыс мәдәниятен түгел, ә Русия пропагандасын алга этәрү коралы буларак кулланылуын белдерде.
▪️2023 язында Молдовага сайлауда Мәскәү яклы намзәтне якларга килгән Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановны кертмәделәр.
@azatliqradiosi | 245 |
| 11 |  "Кара халык" дигәннән, "Азатлык сүзлеге"ндә бүген нәкъ менә шушы сүзтезмәне кабатлап тәкъдим итәргә булдык.
#Азатлыксүзлеге
@azatliqradiosi | 251 |
| 12 | Башкортстанда башкорт активистларына каршы лингвистик экспертизалар әзерләгән филология фәннәре кандидаты Айнур Хуҗаәмәтов кыйналган. "Беҙ ҡара халыҡ» оешмасы үзенең Телеграм каналында бу хакта видео чыгарды.
"Башкортларга каршы репрессияләрдә катнашкан һәркемне беләбез. Без бер нәрсәне дә онытмадык, бернәрсәне дә гафу итмәдек. Айнур Хуҗәхмәтов Башкортстандагы репрессияләр өчен җаваплы кешеләрнең берсе. Ул халкыбызга күп газап һәм золым китерде. Шушы "эксперт" уйлап чыгарган әшәке һәм ялган гаепләүләр аркасында дистәләгән кеше төрмәлә утыра", диелә анда.
Хуҗахмәтов үзе дә һәм куәт оешмалары да моңа карата әлегә бернинди аңлатма бирмәде.
Айнур Хаҗәмәтов - филология фәннәре кандидаты, Уфа фән һәм технология университеты укытучысы. Башкорт активисты Фаил Алсыновка каршы җинаять эшендә төп экспертизаны ул ясады. Шуңа нигезләнеп гаепләү ягы "Кара халык" сүзен Кавказ һәм Үзәк Азия халыкларын кимсеткән дигән нәтиҗәгә килде. Алсынов бүген төрмәдә утыра.
Татар энциклопедия институты белешмәсендә кара халык — XIII-XVI йөзләрдә Алтын Урда, Әстерхан, Казан, Себер һ.б. татар дәүләтләрендәге феодаль бәйлелектәге халыкның шартлы атамасы диелә .
Хуҗаәхмәтов элегрәк "Башкорт" оешмасын тыю турындагы эшкә дә, башкорт активистларына каршы ачылган башка эшләрдә дә йомгаклау әзерләгән иде." Прокуратура гаепләүләре, ФСБ һәм Эчке эшләр министрлыгының нәтиҗәләре шул экспертизаларга карап чыгарылды.
#Башкортстан
@azatliqradiosi | 259 |
| 13 | Татарлар ни өчен чәй ярата? Әйдә!Online кызыклы тест әзерләгән.
Чәй татарларга кайчан кергән, нәрсә ул "такта чәй", ни өчен чәйне сөтләп эчләр? Сез боларны беләсезме? Үзегезне сынап карагыз.
👉 Тестны монда узыгыз. VPN кирәк булырга мөмкин. | 253 |
| 14 |  Үзенә кирәктә Мәскәү татарны ничек куллана?
Бик гади: сугышка җибәрергә кирәк булганда Татарстан байрагын да эшкә җигә, ә гадәти тормышта киресен эшли.
Элегрәк ясалган видеоны тагын бер кат искә төшереп китик.
@azatliqradiosi | 243 |
| 15 | Иран лидеры Аятолла Хаменеи белән хушлашуга Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин җитәкчелегендә делегация барган
Тәһранда Иранның элекке лидеры Аятолла Хаменеи белән хушлашу чаралары башланды. Анда Татарстан исеменнән матәм чараларында мөфти Камил Сәмигуллин һәм аның урынбасарлары Илфар Хәсәнов һәм Ришат Хәмидуллин катнаша. Бу хакта Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенең матбугат хезмәте хәбәр итә.
Матәм чаралары берничә көнгә сузылачак. Хушлашу төрле урыннарда, шул исәптән урамнар буйлап йөрү дә булачак. Хаменеине 9 июльдә туган шәһәре Мәшһәдтә имам Реза төрбәсендә җирләячәкләр.
Камил Сәмигуллин "Бизнес онлайнга" сөйләвенчә, үтерелгән Хаменеине дүрт ай буена җирләмәү торуның берничә сәбәбе бар. Беренчедән, чараның иминлеген тәэмин итәсе. Икенчедән, "ираннар Хаменеинең үлеме өчен үч алырга өлгерергә тиеш".
🔹28 февральдә Израил АКШ ярдәмендә Иранга һөҗүм итте. Һөҗүм вакытында Иран югары рухание Али Хаменеи һәлак булды. Шуннан соң Иран Катар, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре һәм Бәхрәйндәге Америка хәрби базаларына һөҗүм ясады, күп илләрдә шартлаулар теркәлде.
🔹Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң Иран белән хезмәттәшлекне, аеруча хәрби өлкәдәгене арттырды. Хәрби сәнәгате авырлыклар кичергән Русиягә Иран башта дроннарны үзе җибәрде, шуннан соң Алабугада аларны җыюны җайларга ярдәм итте.
@azatliqradiosi | 241 |
| 16 | Сан-Францискодагы татар йортында оешманың активисты Илһан Садри татарлар белән бәйле тарихи фотолар урнаштырган
Анда Токио һәм Кобедагы татарлар, мәчет, Кытайда Харбиндагы мәктәп фотолары, шулай ук Сан-Францискодагы татар чараларыннан тарихи фотоларны күреп була.
"Бүген әлеге тарихи фотолар турында сөйләшергә җыелабыз", ди Илһан Садри үз Instagram битендә.
Илһан Садри Америкага күченгән татарлар тарихын җыюы белән күптән шөгыльләнә. Бу хакта Азатлык Радиосы элек сөйләгән иде.
Ул Сан Францискога килеп урнашкан татарларның тарихы, татарлар җәмгыяте ничек оешканы, ничек йорт сатып алганнарын, татар теленә, дингә өйрәтүе турында шактый мәгълүмат туплаган.
Шулай ук Илхан Садри каналында аның үзе башкаруында җырлар, Америка татарлары тормышыннан иске архив видеолар, иске пластинкалар, Совет заманында чит илгә барып җиткән аудиоязмалар бар.
▪️Калифорниядә яшәүче татарларның оешмасы 95 ел элек оешкан. Татарлар АКШның бу штатына башлыча 1970 елларда килә башлый. Биредәге мәхәллә Япония, Кытай, Кореядән килгән татарлардан оеша. Алар күпләп Сан Францисконың (Берлингейм) Burlingame бистәсендә яши.
▪️Биредә Америка төрки-татар ассоциациясенең үз йорты бар, анда төрле татар чаралары уза. Татарлар ул йортны 1960 елда үз акчасына сатып ала һәм әлегәчә мәхәллә үз акчасына аны карап тота.
▪️2016 елда Сан-Франциско татарлары белән Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов та очрашты.
▪️Сан Франциско татарлары ел саен Сабан туен оештыра. Татарлар җирләнгән мөселман зиратындагы каберләрне карап тора.
@azatliqradiosi | 444 |
| 17 | 2023 елда "Öztürk tili" дип аталган китап дөнья күргән иде.
Ул барлык төрки телләр өчен уртак булган ясалма тел тәкъдим итә.
Авторлар арасында татар кешеләре дә бар. Азатлык Радиосы аларның берсе, профессиональ тәрҗемәче Шамил Бикташ белән сөйләшкән иде. Аның фикеренчә, уртак төрки тел кечерәк төрки телләрне саклап калырга ярдәм итәчәк.
"Татар, төрек, үзбәк телләренең фонологиясе төрле. Мәсәлән, "нечкә" сүзе бар. Төрек телендә "инҗә". Бу сүзләр охшаш түгел, ләкин тиңдәшләр, когнатлар. Сүз уңаеннан, бу иң күп төрки телләрдә очраган сүзләрнең берсе. "Нечкә" һәм "инҗә" сүзләренең график кыяфәте "инчкә" булып чыкты. Татарчадан да, төрекчәдән дә аерыла, диде ул.
Тулырак 👉монда укыгыз.
Сез уртак төрки тел турында нәрсә уйлыйсыз?
@azatliqradiosi | 237 |
| 18 |  ТАССР Югары Шурасы президиумының элекке сәркатибе Дания Дәүләтшина вафат
Аңа 93 яшь иде.
“Татар-Информ” язуынча, Дания Дәүләтшина белән хушлашу мәрасиме иртәгә, 4 июльдә, иртәнге сәгать 10да Татарстан дәүләт шурасы бинасында узачак.
Дания Дәүләтшина 1934 елның 3 мартында Чистай шәһәрендә туган.
Казан педагогия университетын тәмамлаганнан соң аңа Биләр, Чистай, Алексеевски районында Советлар берлеге коммунистлар фиркасенең район комитеты сәркатибе булып эшләргә туры килгән. Дәүләтшина ирешкән иң югары дәрәҗә – 1980 елда Татар автономияле республиканың Югары Шурасы президиумы сәркатибе булу. Совет заманы нык сынаса да, бу вакытларга зарланмыйм, дип сөйләгән иде ул «Азатлык Радиосына».
@azatliqradiosi | 234 |
| 19 | Көн язмасы:"Бу җирлек — безнең җирлек": ни өчен Төркия үз дәреслекләрендә Үзәк Азияне Төркестан дип үзгәртте?
Төркия хакимиятләре илдә төрки тарих һәм мәдәниятнең әһәмиятенә басым ясаучы яңа белем бирү модуле кертте. Шул кысаларда Төркиянең мәгариф министрлыгы яңа мәктәп дәреслекләре чыгарды. Аларда "Үзәк Азия" атамасы "Төркестан" сүзе белән алыштырылган. Төркия рәсмиләре моны төбәкнең тарихи атамасын торгызу дип аңлатса, белгечләр Әнкараның шулай итеп Үзәк Азиядәге йогынтысын ныгытырга һәм төбәк белән тыгыз бәйләнешләрен ассызыкларга тырышуын әйтә.
Моннан тыш, төрек укучыларына "төрки дөнья"ның яңартылган харитасы да күрсәтелә. Харитада аерым рәвештә Русиядәге төрки җирләр дә билгеләп үтелә: Татарстан, Башкортстан, Дагыстан, Карачай-Чиркәс, Кабарда-Балкар, шулай ук Чуашстан. Моннан тыш, Молдовадагы Гагауз һәм Кытайдагы Синҗан-Уйгыр автоном төбәге дә шушы исемлектә бирелә.
Анда бәйсез төрки дәүләтләр аерым билгеләнгән: Төркия, Азәрбайҗан, Төркмәнстан, Кыргызстан һәм Казакъстан. Шулай ук харитага Каракалпакстаннан башка Үзбәкстанның бер өлеше һәм бары тик Әнкара гына таныган Төньяк Кыпрыс да кертелгән.
Гомумән алганда, дәреслекләрдә "төрки дөнья" барлык төрки халыкларны һәм дәүләтләрне берләштерә, ә Төркестан төркиләрнең тарихи ватаны булып тора дигән фикер үткәрелә.
Белгечләр фикерен👉 монда укыгыз.
@azatliqradiosi | 243 |
| 20 |  Уфа мэры Ратмир Мәүлиевны өй сагыннан азат иткәннәр
Башкортстан югары мәхкәмәсе Уфа мэры Ратмир Мәүлиевның чикләү карарын үзгәрткән һәм өй сагыннан азат иткән.
Мәүлиевка карата чикләү чарасы буларак кайбер гамәлләр кылуны тыю калдырылган. Бу хакта мэрның адвокатына сылтама белән UTV хәбәр итә.
Мәүлиев 28 апрельдә тоткарланды. Соңрак Уфаның Совет районы мәхкәмәсе аны шәһәр башлыгын вазыйфа вәкаләтләреннән чыккан эшләр башкаруда (Русия Җинаять кодексының 286 маддәсе, 3 өлеш) һәм аеруча зур күләмдә ришвәт алуда (290 маддә, 6 өлеш) шикләнеп, ике айга сак астына алу карарын чыгарды.
26 июньдә мәхкәмә Мәүлиевны сак астында калдыруны ике айга озайткан иде.
#Башкортстан
@azatliqradiosi | 217 |
