گنجینهٔ زنان

زینب بنت جحش رضی الله عنها مادر او أُمیمه، دختر عبد المطلب، عمهٔ رسول الله ﷺ بود. رسول الله ﷺ او را به ازدواج زيد بن حارثه در آورد و زمانی که زید زینب را طلاق داد، رسول الله ﷺ در سال پنج هجری با او ازدواج کرد و او از زنان مهاجر بود، رضی الله عنها. انس رضی الله عنه می‌گوید: «وقتی عدّهٔ زینب تمام شد، رسول الله ﷺ به زيد ابن حارثه گفت: «نزد زینب برو و مرا نزد او یاد کن!» زید گفت: «رفتم و در حالی که پشتم به در بود گفتم: ای زینب! رسول الله ﷺ مرا فرستاده است (تا تو را برایشان خواستگاری کنم).» زینب گفت: «کاری نمی‌کنم تا این که پروردگارم به من امر کند و به محل نماز خود رفت.» الله عزَّ وجلَّ این آیه را نازل فرمود: {فَلَمَّا قَضَى زَيْدٌ مِّنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا} (پس هنگامی که زید حاجت خود را از او برآورده و از او جدا شد، او را به همسری تو درآوردیم‌) (احزاب: ۳۷) پس رسول الله ﷺ آمدند و بدون اجازه بر او وارد شدند.» (رواه مسلم) و در صحیح بخاری از انس رضی الله عنه روایت است که: «زینب بر سایر زنان رسول الله ﷺ فخر می‌فروخت و می‌گفت: شما را خانواده‌هایتان به ازدواج ایشان درآورده‌اند اما مرا الله عزّوجلّ از بالای هفت آسمان [به ازدواج ایشان درآورده است].» عایشه رضی الله عنها می‌گوید: «در میان زنان رسول الله ﷺ تنها زینب از نظر جایگاه و فضیلت همتای من بود و با من رقابت داشت اما الله عزّوجلّ به سبب ورع و تقوایش او را حفظ کرد و زنی را ندیدم که بیش از او اهل خیر باشد و به اندازهٔ او صدقه دهد و صلهٔ رحم به جای آورد و نفسش را در هر چیزی که او را به الله عزّوجلّ نزدیک می‌کند به کار گیرد غیر از این که تندی‌ای در او بود اما زود آرام می‌شد. بَرْزَة بنت رافع می‌گوید: «وقتی سهم بیت‌المال رسید، عمر رضی‌ الله‌ عنه مقدار سهم زینب را برای او فرستاد. هنگامی که آن مال را نزد او آوردند، زینب گفت: «خدا عمر را بیامرزد، خواهران دیگرم از من برای تقسیم کردن این مال شایسته‌تر بودند.» به او گفتند: «همهٔ این مال متعلق به خودت است.» زینب گفت: «سبحان‌الله!» سپس گفت: «آن را روی زمین بریزید و پارچه‌ای روی آن بیندازید.» چنین کردند. سپس به من گفت: «دستت را زیر پارچه ببر، یک مشت از آن بردار و به یتیمان و خویشاوندان فلان خاندان و فلان خاندان بده.» من آن مال را تقسیم کردم تا فقط مقدار کمی باقی ماند. برزه به او گفت: «خدا تو را بیامرزد! به خدا قسم ما نیز در این مال سهمی داشتیم.» زینب گفت: «هر چه زیر پارچه باقی مانده برای شماست.» پارچه را کنار زدیم، دیدیم هشتاد و پنج درهم باقی مانده است. سپس زینب دست‌هایش را به سوی آسمان بلند کرد و گفت: «خدایا! از امسال به بعد دیگر عطای عمر به من نرسد.» و همان سال از دنیا رفت. عایشه رضی‌ الله‌ عنها گفت: رسول الله ﷺ به همسرانشان فرمودند: «اولین کسی که از میان شما به من ملحق می‌شود کسی است که دستش از همه بلندتر باشد.» عایشه گفت: «پس از وفات رسول الله ﷺ هرگاه گردهم می‌آمدیم، دست‌های خود را کنار دیوار دراز می‌کردیم و با هم مقایسه می‌کردیم که کدام‌ یک دست بلندتری دارد. این کار را ادامه دادیم تا زینب از دنیا رفت در حالی که او زنی کوتاه‌قد بود و دستش از همه بلندتر نبود. آنگاه دانستیم که مقصود رسول الله ﷺ از «بلندی دست»، فراوانی صدقه بوده است. زینب زنی بود که با دست خود کار می‌کرد و دسترنجش را در راه خدا صدقه می‌داد.» زینب در سال بیستم هجری، در حالی که پنجاه‌ و سه سال داشت، از دنیا رفت والله اعلم! - تقی الدین الحصنی (سیر السالکات المؤمنات الخیرات: ۸۷) #گنجینه_زنان @zananeislam