QANDIL PRESS|قەندیلپرێس
Kanalga Telegram’da o‘tish
کەناڵی هه واڵ - شرۆڤەی قەندیل پرێس رووداوەکانی کوردستان و ناوچەکە وەک خۆی بۆ ئێوە دەگوازێتەوە ڕاستگۆیی لەگەڵ خەڵک بژاردەی یەکەمی قەندیل پرێس دەبێت ارتباط با ادمین : @qandilpress
Ko'proq ko'rsatish3 599
Obunachilar
+124 soatlar
Ma'lumot yo'q7 kun
-2830 kun
Postlar arxiv
🔻 باراک راوید: تهران موضع اخیر آمریکا برای ازسرگیری آتشبس و آغاز مذاکرات را رد کرد
🔹 قندیل پرس – باراک راوید، خبرنگار ارشد وبسایت خبری «آکسیوس»، با استناد به تازهترین پیام محسن رضایی اعلام کرد که دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران موضع اخیر ایالات متحده در خصوص توافق برای ازسرگیری آتشبس و آغاز مذاکرات را رد کرده است.
🔹 راوید روز سهشنبه ۱۲ آبان (۳ نوامبر) در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس، با بازنشر پیام محسن رضایی نوشت که این مقام ارشد امنیتی ایران به آخرین موضع واشنگتن درباره توافق برای احیای آتشبس و راهاندازی روند گفتوگوها پاسخ منفی داده است.
🔹 این ارزیابی خبرنگار آکسیوس پس از آن منتشر شد که محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در شبکه ایکس تصریح کرد: «پاسخ آمریکا به حقوق و مطالبات ایران قانعکننده نبود». رضایی در پیام خود تأکید کرد که ایالات متحده باید به شکل «کامل و صریح» به هفت شرط تعیینشده از سوی تهران پاسخ دهد و به آنها عمل کند تا زمینه بازگشایی تنگه هرمز فراهم شود.
🔻 رضا پهلوی با وقاحت بە بچەهای مردم کە در دی ماە کشتە شدن میگە "تلفات".
🔻 خۆکوشتنی میرمنداڵێکی خەڵکی شاری سنە دوای ئازاردانی سێکسی؛ لە تاوانی تاوانبارانەوە تا بێدەنگی کوشندەی کۆماری ئیسلامی ئێران
🔹 میرمنداڵێکی شاری سنە کە دەگوترێ لە لایەن پێژمان عنایەتی دەستدرێژی سێکسی کراوەتە سەری، کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا؛ کارەساتێکی تاڵ کە جارێکی تر ڕووی ڕووتی توندوتیژی و نائەمنی و بێدەسەڵاتی قوربانیانی ژێر دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێران ئاشکرا دەکات.
🔹 لە حکومەتێکدا کە نەک هەر لێپرسینەوە لە توندوتیژی ناکات، بەڵکو میکانیزمەکانی سەرکوتکردن و هەڵاواردنەکانی هەمیشە ماف و ئاسایشی هاوڵاتیانی کردۆتە قوربانی، قوربانیانی ئازاردانی سێکسیش لە زۆر حاڵەتدا ڕووبەڕووی ترس و هەڕەشە و بێدەسەڵاتی دەبنەوە.
🔹 میرمنداڵێک ژیانی لەدەستدا؛ بەڵام ئازاردانی سێکسی و توندوتیژی و دامەزراوە بەرپرسیارەکان نابێت لە پشت دیوارێکی بێدەنگی و نابەرپرسیارییەوە شاراوە بن.
🔻 Dadgeha Bilind a Darayî ji Şaredariya Mezin a Amedê xwest ku dev ji pergala hevşaredariyê berde
Dadgeha Bilind a Darayî di rapora xwe ya sala 2025an de daxwaz ji Şaredariya Mezin a Amedê kir ku dev ji pergala hevşaredariyê berde. Dadgeh bi hinceta ku di qanûnên hilbijartinê de statuya hevşaredariyê nehatiye destnîşankirin û ev pergal li dijî yekîtiya îdarî ya welêt e, rexne li vê pratîkê girt. Şaredariya Amedê jî di bersiva xwe de ragihand ku hevşaredarî nûnertiya demokratîk, wekheviya zayendî û beşdariya jinan di rêveberiyê de xurt dike.
🔹 Dadgeh: Qanûn statuya hevşaredariyê nas nake
Dadgeha Bilind a Darayî di rapora xwe de diyar kir ku li gorî Destûra Bingehîn û qanûnên hilbijartinê, kesên ku bi dengê gel tên hilbijartin, wek serokên şaredariyan tên nasîn û di qanûnên heyî de statuya hevşaredariyê ji bo şaredariyan nehatiye destnîşankirin.
🔹 Rexne li pergala hevşaredariyê
Di raporê de hate destnîşankirin ku sepandina pergala hevşaredariyê dikare avahiya hiyerarşîk a rêveberiyê têk bibe û prensîba yekîtiya îdarî binpê bike. Her wiha, hate îdiakirin ku parvekirina serokatiyê ne li gorî qanûnan e û dikare bibe asteng li pêşiya serokatiya jinan.
🔹 Bersiva Şaredariya Amedê: Hevşaredarî bingeha wekheviyê ye
Şaredariya Mezin a Amedê di bersiva xwe de diyar kir ku pergala hevşaredariyê ji bo xurtkirina nûnertiya jinan û beşdariya komên civakî yên bindest di rêveberiyê de hatiye avakirin.
Li gorî şaredariyê, hevşaredarî nîşaneya nûnertiya demokratîk, wekheviya zayendî û beşdariya jinan di rêveberiyê de ye. Şaredariyê her wiha destnîşan kir ku ev pergal bi dengê gel hatiye hilbijartin û nîşaneya demokrasiya beşdar e.
Şaredariya Amedê diyar kir ku di hemû kar û xebatên fermî de li gorî Qanûna Şaredariyan tevdigere.
🔻 روژئاوا؛ قربانی در منگنهی تام باراک، اردوغان و اوجالان
✍️ جمال بربسته- قندیلپرس
🔹 روژئاوا چگونه در منگنهی معاملههای منطقهای، فشار ترکیه و چرخش سیاست آمریکا گرفتار شد؟ این مقاله با بررسی نقش تام باراک در معماری سیاسی سوریهی جدید، مناسبات واشینگتن با آنکارا و دمشق، جایگاه پروژهی اوجالان، رقابت قدرتهای منطقهای و شکنندگی ائتلافهای داخلی نیروهای کورد، به کالبدشکافی شکست تجربهی خودگردانی کوردها میپردازد. مقاله همچنین مرز میان مسئولیت سیاسی و نقش مستقیم در خشونتها را روشن میکند و نشان میدهد چگونه دیپلماسی معاملهمحور آمریکا، منافع ترکیه و دولت مرکزی دمشق را در یک مسیر مشترک قرار داد؛ مسیری که با عقبنشینی حمایتهای خارجی و فروپاشی پیوندهای داخلی، موقعیت کوردها را بهشدت تضعیف کرد. در کنار این عوامل، خطاهای راهبردی رهبری روژئاوا، ناتوانی در تثبیت تضمینهای بینالمللی و ضعف پیوند سیاسی با بخشهایی از جامعهی عربنشین نیز بررسی میشود.
🔹 به این ترتیب، مخاطرهآمیز بودن آرای جدید اوجالان برای جامعه کوردستان موضوعی نیست که با یک بیانیه یا ترجمه تحریفشده از مفهوم انتگراسیون به حاشیه برود.
🔹 این وارونهسازی آگاهانه از سوی پژاک را باید پیش از هر چیز نشانهای از آگاهی این جریان نسبت به فقدان مابهازای تاریخی و سیاسی ایدههای اخیر اوجالان در روژهلات کوردستان دانست. پژاک بهخوبی میداند که کنار گذاشتن مطالبات سیاسی و تقلیل مسئله کورد به ادغام در ساختار دولت مرکزی، با تجربه تاریخی جامعه کوردستان سازگار نیست و نمیتواند مورد پذیرش افکار عمومی و جریانهای سیاسی آن قرار گیرد. از همین رو، تلاش میکند با ارائه تصویری وارونه از مواضع صریح اوجالان و تاکید دوباره بر مفاهیمی چون کنفدرالیسم و تمرکززدایی از قدرت، تناقض میان ایدههای رهبر فکری خود و مطالبات سیاسی جامعهای را پنهان کند که مدعی نمایندگی آن است.
🔹 با این حال، نفس چنین تلاشی بیش از هر چیز گویای بنبستی است که پژاک در مواجهه با تحولات فکری رهبر خود با آن روبهرو شده است. این تناقض بنیادین هم موضوعی نیست که بتوان با صدور چند بیانیه و توجیهات سیاسی و رسانەای از کنار آن گذشت. در روزها و ماههای آینده، نقدهای جدی به این ایدهها و تلاش پژاک برای سازگار نشان دادن آنها با واقعیتهای سیاسی روژهلات، میتواند به یکی از مباحث اصلی فضای سیاسی کوردستان تبدیل شود و پیامدهای آن، فراتر از جایگاه و آینده سیاسی پژاک، مناسبات این جریان با دیگر احزاب و حتی سرنوشت ائتلاف احزاب کوردستان را نیز تعیین خواهد کرد.
سەرچاوە: لاپەرەی فەیسبووکی ساسان ئەمجەدی
🔻 نمیتوان جامعه کوردستان را به آزمایشگاه آرا و نظریههای یک رهبر سیاسی دربند تبدیل کرد
✍ ساسان امجەدی
🔹 نمیتوان جامعه کوردستان را به آزمایشگاه آرا و نظریههای یک رهبر سیاسی دربند تبدیل کرد و انتظار داشت که جامعه هر بار با تغییر مواضع و تحولات فکری این "رهبر"، مطالبات خود را از نو تعریف و خود را با آن سازگار کند.
🔹 شهروندان این جامعه خود را مقید به تقدسیافتگی رهبر یا حزب نمیدانند و هر نوع "نظریهپردازی" پرابهام و مخاطرهآمیز در حوزه سیاست را، مادامی که احزاب و جریانهایی به دنبال عملیاتی کردن آن هستند، با وسواس و نگرانی دنبال میکنند و مورد انتقاد قرار میدهند.
🔹 مواضع اخیر پژاک نیز در واکنش به این دست انتقادها، که تلاش میکند تصویری وارونه و کاملا ناهمخوان از آرا و انتظارات اوجالان ارائه کند، به وجود این نگرانیها دامن زده و ابعاد جدیدی از تناقضات بنیادین در پروژهها و ایدههای این جریان سیاسی را به تصویر کشیده است. مبنای ما برای فهم تحولات گفتمانی اخیر، همان اظهارات و نوشتههای منتسب به اوجالان است، نه تفسیرهای دستچندم از آن، که پیش از هر چیز تلاشی برای پایان دادن به انتقادها و مسکوت گذاشتن آنهاست.
🔹 بر همین اساس، در اینجا به بخشهای مهمی از اظهارات اوجالان استناد میشود که در آن، برخلاف بیانیه پژاک، بهکلی منکر هر شکلی از تمرکززدایی از قدرت و کنفدرالیسم میشود. تلاشی که قرار است به قدرت گرفتن هرچه بیشتر جمهوری موجود، یعنی دولت ترکیه، منجر شود.
🔹 اوجالان در سخنانی که ۱۸ فوریه ۲۰۲۶ از سوی هیئت امرالی منتشر شد، چارچوب طرح "انتگراسیون دموکراتیک" خود را تا حدی روشن کرده است.
🔹 او آزادی بیان و سازماندهی هویتهای ملی، دینی و فکری را مشروط به پذیرش یکپارچگی دولت میداند. به این ترتیب، حتی آزادی سازمانیافتگی و تشکل سیاسی نیز باید در محدودهای تعریف شود که دولت ترکیه تعیین میکند.
🔹 او ساختن آزادانه هویت اجتماعی را مبنای جامعه دموکراتیک میداند و برای توضیح آن از نهادهای بهداشتی، آموزشی، ورزشی، بیمارستانها و نهادهای اقتصادی نام میبرد. سپس همین موارد را تحت عنوان اصول اصلی "انتگراسیون ما" معرفی میکند. اینکه مسئله اساسی قدرت سیاسی، تمرکززدایی از قدرت و حق تعیین سرنوشت یک ملت چه میشود و آیا قرار است مطالبات سیاسی کوردها به اداره نهادهای اجتماعی و فرهنگی تقلیل پیدا کند، در پیامهای دیگر او قابل بررسی است:
🔹 اوجالان در بیانیه ۲۷ فوریه ۲۰۲۵ که در آن خواستار انحلال حزب کارگران کوردستان شده بود، صراحتا مینویسد: "راهحلهایی چون دولت-ملت مستقل، فدراسیون، خودمختاری اداری و راهحلهای فرهنگگرایانه، که پیامد ناگزیر انحراف بهسوی ملیگرایی افراطی بودهاند، پاسخگوی جامعهشناسی تاریخی جامعه نیستند".
🔹 در صورتجلسه دیدار اوجالان با نمایندگان احزاب عدالت و توسعه، حرکت ملی و دم پارتی در ۲۴ نوامبر ۲۰۲۵ میگوید: "من از دولت صحبت نمیکنم. همانقدر که طرف مقابل من از ملیگرایی دموکراتیک سخن میگوید، من نیز از جامعهگرایی دموکراتیک سخن میگویم."
🔹 او در سخنان خود تاکید میکند که درباره تشکیل بخشی از یک دولت یا دولت مستقل صحبت نمیکند.
🔹 در صورتجلسه مربوط به این جلسه، بلافاصله پس از این اظهارات، فتحی ییلدیز میگوید:
"شما توضیح دادهاید که نه دولتسازی مطرح است، نه ساختار فدرالی و نه خودمختاری".
اوجالان بلافاصله این سخنان را تایید میکند.
او در ادامه میگوید: "در نهایت، دولتی که ما به دنبال آن هستیم، جمهوری ترکیه است."
به گفته اوجالان، "این موضوع هیچ ارتباطی با خودمختاری فدرالی ندارد."
او در ادامه با صراحت اعلام میکند که از این پس ترکیه را دولت خود میداند.
🔹 اما مهمترین بخش سخنان اوجالان این جمله صریح است:
"من از دولت یا منطقهای جداگانه سخن نمیگویم."
🔹 اما اوجالان تنها خواستار تقویت جایگاه دولت ترکیه و کنار گذاشتن مدل کنفدرالیسم و تمرکززدایی از قدرت نیست. او حتی برای مفهوم شهروند نیز میخواهد قیدوبند ایجاد کند. اوجالان در فوریه ۲۰۲۶ با این گزاره کلی که رابطه شهروندی باید نه بر اساس تعلق به ملت، بلکه بر مبنای پیوند فرد با دولت شکل بگیرد، عملا شهروند کورد را موظف میکند که احساس تعلق به دولت ترکیه را جایگزین تعلق به مفهوم ملت کند. یعنی این رابطه شهروندی قرار است صرفا بر اساس قرائتی دولتی از تعلقات و هویت فرد و حقوق بنیادین او بنیان گذاشته شود.
🔹 با این اوصاف، اوجالان دولت را تنها مفهومی مذموم و شری مطلق برای کوردها میداند، اما به همان نسبت تلاش میکند با ادغام کوردها بهعنوان تودهای سرگردان در دولت مرکزی ترکیه، جایگاهی متعالی به این قواره فاشیستی ببخشد که هویت و موجودیت خود را در یک قرن اخیر در تقابل با هویت کوردها تعریف کرده است.
🔻 ئەمریکا سەکۆیەکی مووشەکیی سوپای پاسدارانی لە دوورگەی قیشمی ئێران تێکشکاند
🔹 بەپێی ڕاپۆرتی ڕۆژنامەی واڵستریت جۆرناڵ و تۆڕەکانی ئەکسیۆس و فۆکس نیوز، شەوی دووشەممە سوپای پاسداران لە دوورگەی قیشمەوە مووشەکێکی زەمین بۆ ئاسمانی ئاراستەی فڕۆکەیەکی ئەمریکی کردووە لە گەرووی هورمز.
لە بەرامبەردا فڕۆکە جەنگییەکانی ئەمریکا وەک وەڵامدانەوە و بەرگری لە خۆیان، سەکۆی هەڵدانی مووشەکەکەیان لە دوورگەی قیشم کردە ئامانج و وێرانیان کرد، کە دانیشتووانی ناوچەکەش دەنگی تەقینەوەی بەهێزیان بیستووە.
ڤیدیۆکە ساتی بۆردومانی دوورگەی قیشم نیشان دەدات.
🔻 بەپەلە/ دەنگی چەندین تەقینەوی بەهێز لە دوورگەی قشم لە باشووری ئێران بیستراوە
🔹 زانیارییە پشتڕاستنەکراوەکان باس لە بۆردوومانی پێگەیەکەی سەربازی ڕژێمی کۆماری ئیسلامی ئێران لەو دوورگە دەکەن.
🔻 ڕەزا کەعبی، سکرتێری کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان: هەر بانگەوازێک بە ناوی ئینتێگراسیۆن، جۆرێک هاوکاری لەگەڵ داگیرکەرە
🔹 دەقی وتەکانی بەڕێز ڕەزا کەعبی دەربارەی ئینتێگراسیۆن:
"لەسەر ئینتێگراسیۆن کە هاوڕێ ئارەزوو پرسیاری کرد، من پێم وابێ ئینتێگراسیۆن هیچ شتێک نییە جگە لەوەی ناوی ڕەمزیی ئاسیمیلاسیۆنە. بە جێی ئەمە دایانناوە. ئێستا هەر بانگەوازێک بە ناوی ئینتێگراسیۆن، جۆرێک هاوکاری لەگەڵ داگیرکەرە. هیچ مەعنایەکی تری نییە بەڕاستی. زۆر سوپاس."
- - - - - - - - - -
🔻 رضا کعبی، دبیرکل کوملە زحمتکشان کوردستان: هر فراخوانی با نام انتگراسیون، نوعی همکاری با اشغالگر است
🔹 متن سخنان جناب رضا کعبی دبیرکل کوملە زحمتکشان کوردستان دربارە انتگراسیون:
"دربارەی انتگراسیون کە رفیق آرزو سؤال کرد، بە گمان من انتگراسیون هیچ چیزی نیست جز اینکە نام رمزی آسیمیلاسیون است. آن را بە جای این گذاشتەاند. اکنون هر فراخوانی با نام انتگراسیون، نوعی همکاری با اشغالگر است. واقعاً هیچ معنای دیگری ندارد. بسیار سپاسگزارم."
🔻 فەرمانى دەستگیرکردن بۆ محەممەد حاجى مەحمود دەرچوو،
وتهبێژی پارتی سۆسیال: بارهگاكهمان بەخـوێن گرتووهو ڕادەستی ناكەین
قهندیل پرێس
🔹 دادگای لێکۆڵینەوەی چەمچەماڵ فەرمانی دەستگیرکردنی بۆ محەممەد حاجی مەحمود، سەرۆکی پارتی سۆسیال دیموکراتی کوردستان، دەرکردووە. ئەم بڕیارە لەسەر بنەمای سکاڵایەکی شارەوانیی پەیوەست بە زیادەڕۆیی لەسەر زەوی و موڵکی گشتی دەرچووە، دوای ئەوەی ناوبراو ئامادە نەبووە لە بەردەم دادگادا ئامادە ببێت.
🔹 کێشەکە پەیوەندیی بە دوو بارەگای پارتی سۆسیال دیموکراتی کوردستانەوە هەیە لە شارەدێی تەکیەی سەر بە قەزای چەمچەماڵ، کە لەسەر زەوی شارەوانی دروست کراون و بە زیادهڕۆ هەژمار کراون. چەندین جار بەرپرسانی حیزبەکە لە تەکیە ئاگادار کراونەتەوە کە بارەگاکان لابدەن، بەڵام ئامادە نهبوون ئەم کارە بکەن. دوو ساڵ پێش ئێستا، بەرپرسی رێکخستنی حیزبەکە لە تەکیە بەو هۆیەوە دەستگیرکرا و دواتر بە کەفالەت ئازاد کرا. پاش ئەوەی شارەوانیی تەکیە سکاڵای لەسەر محەممەدی حاجی مەحمود تۆمار کرد و چەند جارێک ئاگادارکردنەوەی بۆ چوو، ناوبراو ئامادەی بەردەم دادگا نەبوو. لەبەر ئامادەنەبوونی لەبەردەم دادوەر، دادگای لێکۆڵینەوەی چەمچەماڵ لە ڕێکەوتی ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، بەپێی مادەی ١١ لە یاسای ژمارە ٣ی ساڵی ٢٠١٨ تایبەت بە لابردنی زیادەڕۆیی لەسەر موڵک و زەوی، فەرمانی دەستگیرکردنی بۆ دەرکرد.
🔹 ناوی تەواوی تۆمەتبار محەممەد مەحمود ئەحمەد حەسەنە و لە ساڵی ١٩٥٣ لەدایکبووە و تەمەنی ٧٣ ساڵە، نیشتەجێی گوندی گوڵەخانەیە لە پارێزگای هەڵەبجە و سەرۆکی پارتی سۆسیال دیموکراتی کوردستانە.
🔹 سەبارەت بە ئامادەنەبوونی لە دادگا، محەممەدی حاجی مەحمود ڕایگەیاندووە کە بۆیە نەچووە بۆ دادگاییکردنەکە، چونکە ئەو بارەگایەی لە تەکیەیە پێشتر هی حزبی بەعس بووە و دواتر بووە بە بارەگای پارتی سۆسیال دیموکراتی کوردستان، و هەرکەسێک خۆی بە واریسی بەعس دەزانێت با بێت و بارەگاکەی پێشکەش دەکات. هەروەها فەرهاد تۆفیق، وتەبێژی حیزبەکە، لە لێدوانێکدا ڕایگەیاند کە بڕیاری گرتنەکەی محەمەدی حاجی مەحمود بەهۆی داواکردنی بارەگاکانیانە لەلایەن ئیدارەی تەکیە و چەمچەماڵەوە و ئەوان بە خوێن گرتوویانە و ڕادەستی حکومەتی ناکەن، و هەرکات بارەگای حیزبەکانی تریش درایەوە بە حکومەت ئەوا ئەوانیش بارەگاکانیان دەدەنەوە.
🔻 سەنتەری میترۆ: لە هەرێمی کوردستان بکوژی ڕۆژنامەنووسان ئازادن و عەدالەت دەستی کورتە
قەندیل پرێس
🔹 لە جیهانێکدا کە ئازادیی ڕادەربڕین و میدیای ئازاد وەکوو کۆڵەکەی سەرەکیی دیموکراسیی ڕاستەقینە سەیر دەکرێت، هێشتا لە زۆرێک لە ناوچەکانی جیهان و بە تایبەت لە هەرێمی کوردستاندا، قەڵەمەکان ڕووبەڕووی هەڕەشەی مەرگ، ڕاوەدوونان و خامۆشکردنی زۆرەملێ دەبنەوە. لە چوارچێوەی یادکردنەوەی ڕۆژی جیهانیی بۆ کۆتاییهێنان بە دەربازبوون لە سزا لە تاوانەکانی دژی ڕۆژنامەنووسان، سەنتەری میترۆ ڕاگەیەندراوێکی توندی بڵاو کردەوە و تێیدا دۆخی ڕۆژنامەگەری و بێسزایی بکەرانی تاوانەکانی لە هەرێم خستە ڕوو.
🔹 ئامارە جیهانییەکانی یۆنسکۆ: کڵپەسەندنی مەترسییەکان
بە پێی ئامارە فەرمییەکانی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەروەردە و زانست و ڕۆشنبیری یۆنسکۆ، لە نێوان ساڵی 2025 بۆ 2026 ، 166 ڕۆژنامەنووس لە سەرانسەری جیهاندا کوژراون. ئەوەی جێگەی نیگەرانییەکی قووڵە، ڕێژەی بێسزاییە؛ بە جۆرێک کە لە کۆی 7 حاڵەت، 6 كەیسیان بێ ئەنجام بووە و بکوژەکان بە تەواوی لە سزا دەربازیان بووە. یۆنسکۆ هۆشداریی لەوە داوە کە دەربازبوون لە سزا دەرئەنجامی ترسناکی لێدەکەوێتەوە و دەبێتە هۆی کوشتنی زیاتر، چونکە کاتێک بکوژ سزا نەدرێت، ژینگەیەک بۆ توندوتیژیی زیاتر دەڕەخسێت. هاوکات ئەم دیاردەیە نیشانەیەکی مەترسییدارە بۆ پەرەسەندنی ململانێکان و تێکچوونی سیستەمی دادوەری و داڕمانی بنەمای سەروەریی یاسا. لە لایەکی ترەوە، بێسزایی زیان بە تەواوی کۆمەڵگەکان دەگەیەنێت لە ڕێگەی شاردنەوەی پێشێلکارییە جدییەکانی مافەکانی مرۆڤ و گەندەڵی و تاوانەوە. لە ڕوانگەی ئەم مەترسییانەوە، یۆنسکۆ داوا لە حکوومەتەکان، کۆمەڵگەی مەدەنی و میدیاکان دەکات کە بەشدار بن لە هەوڵە جیهانییەکان بۆ بنەبڕکردنی دیاردەی بێسزایی و دابینکردنی پاراستنی یاسایی بۆ ڕۆژنامەنووسان.
🔹 دۆخی هەرێمی کوردستان: دادگای وابەستە و کەیسە داخراوەکان
لە هەرێمی کوردستاندا، کێشەی بێسزایی قەبارەیەکی گەورەتر و ئاڵۆزتر بەخۆیەوە دەبینێت. بە گوێرەی هەڵسەنگاندنی سەنتەری میترۆ، بە هۆی وابەستەیی دەسەڵاتی دادوەری بە پارتە سیاسییە دەسەڵاتدارەکانەوە، دەزگا فەرمییەکان نەیانتوانیوە لێکۆڵینەوەیەکی سەربەخۆ، بێلایەن و جدی لەسەر کەیسەکانی تیرۆر و کوشتنی ڕۆژنامەنووسان ئەنجام بدەن. لەبری بەدیهێنانی دادپەروەری، کەیسە هەرە دیار و خوێناویەکانی مێژووی ڕۆژنامەگەریی کوردی داخران، بەبێ ئەوەی بکوژ یان پلان بۆ داڕێژەری تاوانەکان بدۆزرێنەوە و بدرێنە دادگا. لە دیارترین ئەو کەیسانە کە تا ئێستاش برینێکی ساڕێژبوونەوان لە جەستەی میدیای کوریدا بریتین لە سۆرانی مامە حەمە، سەردەشت عوسمان، کاوە گەرمیانی، وەدات حسێن و عەبدولستار تاهیر شەریف. ئەم دۆخە بۆتە هۆی ئەوەی کە متمانە بە دەزگا دادوەرییەکان لە ئاستێکی زۆر نزمدا بێت و کولتووری بێسزایی ببێتە دیاردەیەکی باو لە ناوچەکەدا.
🔹 داواکارییە فەرمییەکانی سەنتەری میترۆ
لەو ڕۆژە جیهانییەدا، سەنتەری میترۆ و دەنگە ئازادەکان داوایەکی ڕوون و بێپەردە ئاراستەی کۆمەڵگە و دەسەڵات دەکەن کە بریتییە لە سەرلەنوێ لێکۆڵینەوەکردنەوە و کردنەوەی دۆسیە داخراوەکان لە سەرجەم کەیسەکانی کوشتنی ڕۆژنامەنووسان لە هەرێمی کوردستاندا. بۆ ئەوەی ڕێزداری بۆ مافی مرۆڤ و کەرامەتی قوربانییان بگەڕێتەوە، دەبێت دادپەروەری باڵادەست بێت و تاوانباران بە سزای خۆیان بگەن و ڕێوشوێنی یاسایی توند بگرترێتەبەر بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەو دۆخەی کە تێیدا بکوژان بە ئازادی دەسووڕێنەوە و عەدالەت دەستی کورتە. پاراستنی ژیانی ڕۆژنامەنووسان مەرجی سەرەکییە بۆ بوونی کۆمەڵگەیەکی کراوە و دیموکرات، و بەردەوامبوونی ئەم دۆخە نالەبارەش تەنها خزمەت بە سەرکوتکردنی دەنگی ئازاد دەکات.
سەنتەری میترۆ جەخت دەکاتەوە کە لە هەرێمی کوردستان بکوژی ڕۆژنامەنووسان ئازادن و پێویستە هەنگاوی بەپەلە بنرێت بۆ کۆتاییهێنان بەم دۆخە نەخوازراوە.
🔻 PKK Qereçûxê jî vala kir؛ Pêşmerge û Artêşa Îraqê cihên wan girtin
🔹 PKKê piştî vekişîna ji Kampa Mexmûrê, 10 xalên xwe yên leşkerî yên li jî vala kirine û hêzên Pêşmerge û Artêşa Îraqê li wan cihan bi cih bûne.
🔹 Li gorî agahiyan, hêzên PKKê di sala 2024an de ji Qereçûxê vekişiyane. Piştî vê vekişînê, li gorî peymanekê, pênc xal ji Artêşa Îraqê û pênc xalên din ji hêzên Pêşmerge re hatine terxankirin.
🔹 Her wiha Kampa Mexmûrê, ku zêdetirî 10 hezar kes lê dijîn, niha ji aliyê Polîsên Federal ên Îraqê ve hatiye dorpêçkirin. Li deriyên kampê xalên kontrolê hatine danîn û tevgera nişteciyan hatiye sînordarkirin.
🔹 Çavkaniyek nêzîkî PKKyê gotiye ku niha li sînorê Çiyayê Qereçûxê tu gerîlayên PKKê nemane û kamp tenê ji aliyê hêzên Asayîşa Navxweyî ve tê parastin.
🔹 Kampa Mexmûrê di sala 1998an de ji bo penaberên Kurd ên ji Bakurê Kurdistanê hatibû avakirin.
🔻 گوێ لەم کچە جوانەی ڕۆژئاوای کوردستان بگرن کە دەڵێت: "زمانی عەرەبییان بەسەرماندا سەپاندووە."
🔹 دەقی وتەکانی:
"ئەمڕۆ، دوای دە ساڵ خوێندن بە کوردی، دوای ئەم هەموو ساڵە کە بە زمانی کوردیی خۆمان دەمانخوێند، ئەمڕۆ مامۆستا دێتە لامان بۆ ناو پۆلەکە. مامۆستایەک کە سێ کوڕی شەڕڤانن و کوڕێکیشی شەهیدە؛ دایکی سێ شەڕڤان و شەهیدێک.
دێتە ناو پۆلەکە و پێمان دەڵێت: «بەشی خوێندنەکەتان گۆڕدرا. ئێوە چیتر بە زمانی کوردی ناخوێنن. تەواوی بەشی خوێندنەکەتان گۆڕدرا بۆ زمانی عەرەبی، دوای ئەم هەموو ساڵە».
وە ئەو مامۆستا دڵشکاو و دڵبەئێشە، کە چاوەکانی پڕ بوون لە فرمێسک، بە گریانەوە ئەم بڕیارەمان پێ دەڵێت. دەڵێت: «من وەک دایکی سێ شەڕڤان، دایکی قارەمانان، دایکێک کە کوڕەکەم شەهیدە، ئەمڕۆ دێم بڕیارێکی بەم شێوەیە بە خوێندکارەکانم دەڵێم». دەمی ناگەڕێت کە بێت و ئەم بڕیارە بە ئێمە بڵێت.
بەداخەوە. ئێمە هیچ نین؛ ئێمە هیچ نین لە بەرامبەر ئەو شەهیدانەدا."
🔻 ترکیه در راستای تلاشهای صلح، اوجالان رهبر شبهنظامیان کورد را به بخش جدیدی از زندان جزیره منتقل کرد
منبع: آسوشیتدپرس/ ترجمە اختصاصی قندیل پرس
🔹 استانبول (آسوشیتدپرس) — یک مقام ارشد کورد اعلام کرد که ترکیه در چارچوب تلاشها برای پایان دادن به دههها درگیری، رهبر شبهنظامیان کورد این کشور را به بخش نوسازی از زندان جزیرهای که از سال ۱۹۹۹ در آن محبوس بوده، منتقل کرده است.
🔹 بهبود شرایط زندان برای عبدالله اوجالان، رهبر حزب کارگران کوردستان (پکک)، یکی از خواستههای اصلی کوردها در روند تلاش برای پایان دادن به درگیری ۴۲ ساله میان این گروه شبهنظامی و مقامات ترکیه بوده است.
🔹 اوجالان از زمان دستگیری در سال ۱۹۹۹، در ندامتگاهی در جزیره ایمرالی در دریای مرمره — که دریای سیاه را به دریای اژه متصل میکند — زندانی بوده است.
🔹 مدحت سنجار، مقام کورد، روز شنبه در مصاحبهای با تلویزیون «مدیا خبر» جابهجایی اوجالان را بدون ارائه جزئیات بیشتر تایید کرد.
🔹 او صراحتاً تایید نکرد که بخش نوساز زندان از امکانات رفاهی بهتری برخوردار است، هرچند اظهاراتش حاکی از این موضوع به نظر میرسید.
🔹 سنجار، نماینده پارلمان از «حزب دم» (DEM) که حامی کوردهاست، همچنین خواستار تسریع روند صلح شد و گفت که این روند در دو ماه گذشته در حالت «وقفه» قرار داشته است.
🔹 او گفت که انتقال اوجالان به ساختمان جدید، «تسریع روند (صلح) را ضروری میسازد.»
🔹 سنجار از جمله سیاستمداران حزب دم است که از فوریه ۲۰۲۵، زمانی که این رهبر شبهنظامی از پکک خواست تا منحل شده و خلع سلاح شود، به طور منظم با اوجالان دیدار کردهاند. اوجالان همچنان چهرهای پرنفوذ در میان کوردها محسوب میشود و نقشی کلیدی در پیشبرد روند صلح دارد.
🔹 سه ماه بعد، پکک اعلام کرد که سلاحهای خود را زمین میگذارد و به خصومتها پایان میدهد. این اقدام باعث شد پارلمان ترکیه در ماه اوت قانونی را تصویب کند که به هزاران تن از نیروهای پکک عفو مشروط اعطا میکرد؛ قانونی که متعاقباً با امضای رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، لازمالاجرا شد.
