MPSC рдЪрд╛рд▓реВ рдШрдбрд╛рдореЛрдбреА: 3 рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░ 2026 ЁЯУЕтЬи
тФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБ
рдЕрднрд┐рдЬрд╛рдд рднрд╛рд╖рд╛рдВрд╕рд╛рдареА рел рдЙрддреНрдХреГрд╖реНрдЯрддрд╛ рдХреЗрдВрджреНрд░рд╛рдВрдирд╛ (Centres of Excellence) рдордВрдЬреБрд░реА ЁЯУЪЁЯПЫя╕П
ЁЯОУ рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдпрд╛рдЪреНрдпрд╛ рдЙрдЪреНрдЪ рд╢рд┐рдХреНрд╖рдг рд╡рд┐рднрд╛рдЧрд╛рдиреЗ рдирд╡реНрдпрд╛рдиреЗ рдЕрднрд┐рдЬрд╛рдд рднрд╛рд╖реЗрдЪрд╛ (Classical Language) рджрд░реНрдЬрд╛ рдорд┐рд│рд╛рд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ рел рднрд╛рд╖рд╛рдВрд╕рд╛рдареА 'рдЙрддреНрдХреГрд╖реНрдЯрддрд╛ рдХреЗрдВрджреНрд░реЗ' (CoEs) рд╕реНрдерд╛рдкрди рдХрд░рдгреНрдпрд╛рд╕ рей рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░ реирежреирем рд░реЛрдЬреА рдордВрдЬреБрд░реА рджрд┐рд▓реА. тЬЕ
ЁЯФм рдпрд╛ рдХреЗрдВрджреНрд░рд╛рдВрдЪрд╛ рдореБрдЦреНрдп рдЙрджреНрджреЗрд╢ рднрд╛рд╖рд┐рдХ рд╕рдВрд╢реЛрдзрди, рдкреНрд░рд╛рдЪреАрди рдЧреНрд░рдВрдерд╛рдВрдЪреЗ рдЬрддрди рд╡ рдбрд┐рдЬрд┐рдЯрд╛рдпрдЭреЗрд╢рди рдЖрдгрд┐ рдРрддрд┐рд╣рд╛рд╕рд┐рдХ рднрд╛рд╖рд╛рд╢рд╛рд╕реНрддреНрд░рд╛рдЪрд╛ рд╕рдЦреЛрд▓ рдЕрднреНрдпрд╛рд╕ рдХрд░рдгреЗ рд╣рд╛ рдЖрд╣реЗ. ЁЯУЬЁЯТ╗
ЁЯУЦ рднрд╛рд░рдд рд╕рд░рдХрд╛рд░рдиреЗ рдЖрддрд╛рдкрд░реНрдпрдВрдд рдПрдХреВрдг резрез рднрд╛рд╖рд╛рдВрдирд╛ 'рдЕрднрд┐рдЬрд╛рдд рднрд╛рд╖реЗрдЪрд╛' рджрд░реНрдЬрд╛ рджрд┐рд▓рд╛ рдЖрд╣реЗ. рдЕрднрд┐рдЬрд╛рдд рднрд╛рд╖реЗрдЪреНрдпрд╛ рдирд┐рдХрд╖рд╛рдВрдордзреНрдпреЗ рднрд╛рд╖реЗрдЪреНрдпрд╛ рдкреНрд░рд╛рдЪреАрди рдЧреНрд░рдВрде/рдиреЛрдВрджрд╡рд┐рд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ рдЗрддрд┐рд╣рд╛рд╕рд╛рдЪреА резрелрежреж рддреЗ реирежрежреж рд╡рд░реНрд╖рд╛рдВрдЪреА рдкреНрд░рд╛рдЪреАрдирддрд╛, рдкреНрд░рд╛рдЪреАрди рд╕рд╛рд╣рд┐рддреНрдп, рдЬреНрдЮрд╛рдирдкрд░рдВрдкрд░рд╛ рдЖрдгрд┐ рдЕрднрд┐рд▓реЗрдЦреАрдп рдкреБрд░рд╛рд╡реЗ рдпрд╛рдВрдЪрд╛ рд╡рд┐рдЪрд╛рд░ рдХреЗрд▓рд╛ рдЬрд╛рддреЛ.
рдордВрдЬреВрд░ рдЭрд╛рд▓реЗрд▓реА рдЙрддреНрдХреГрд╖реНрдЯрддрд╛ рдХреЗрдВрджреНрд░реЗ рдЖрдгрд┐ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛: ЁЯСЗ
ЁЯУН рдорд░рд╛рдареА: рдбреЗрдХреНрдХрди рдХреЙрд▓реЗрдЬ рдкрджрд╡реНрдпреБрддреНрддрд░ рдЖрдгрд┐ рд╕рдВрд╢реЛрдзрди рд╕рдВрд╕реНрдерд╛ (Deccan College), рдкреБрдгреЗ
ЁЯУН рдкрд╛рд▓реА: рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп рдУрдбрд┐рд╢рд╛ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рдкреАрда (Central University of Odisha), рдХреЛрд░рд╛рдкреБрдЯ (рдУрдбрд┐рд╢рд╛)
ЁЯУН рдЖрд╕рд╛рдореА: рддреЗрдЬрдкреВрд░ рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рдкреАрда (Tezpur University) (рдЖрд╕рд╛рдо)
ЁЯУН рдмрдВрдЧрд╛рд▓реА: рд╡рд┐рд╢реНрд╡-рднрд╛рд░рддреА рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рдкреАрда (Visva-Bharati University), рд╢рд╛рдВрддрд┐рдирд┐рдХреЗрддрди (рдкрд╢реНрдЪрд┐рдо рдмрдВрдЧрд╛рд▓)
ЁЯУН рдкреНрд░рд╛рдХреГрдд: рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп рдЧреБрдЬрд░рд╛рдд рд╡рд┐рджреНрдпрд╛рдкреАрда (Central University of Gujarat), рд╡рдбреЛрджрд░рд╛ (рдЧреБрдЬрд░рд╛рдд)
тнР рдкреБрдгреНрдпрд╛рддреАрд▓ 'рдбреЗрдХреНрдХрди рдХреЙрд▓реЗрдЬ'рдЪреА рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛ рем рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░ резреореирез рд░реЛрдЬреА рддрддреНрдХрд╛рд▓реАрди рдЧрд╡реНрд╣рд░реНрдирд░ рдорд╛рдЙрдВрдЯрд╕реНрдЯреБрдЕрд░реНрдЯ рдПрд▓реНрдлрд┐рдиреНрд╕реНрдЯрди (Mountstuart Elphinstone) рдпрд╛рдВрдиреА 'рджрдХреНрд╖рд┐рдгрд╛ рдлрдВрдбрд╛'рдЪрд╛ рд╡рд╛рдкрд░ рдХрд░реВрди 'рд╣рд┐рдВрджреВ рдХреЙрд▓реЗрдЬ' рдпрд╛ рдирд╛рд╡рд╛рдиреЗ рдХреЗрд▓реА рд╣реЛрддреА. рд╣реА рднрд╛рд░рддрд╛рддреАрд▓ рд╕рд░реНрд╡рд╛рдд рдЬреБрдиреНрдпрд╛ рд╢реИрдХреНрд╖рдгрд┐рдХ рд╕рдВрд╕реНрдерд╛рдВрдкреИрдХреА рдПрдХ рдЖрд╣реЗ. ЁЯПл
тФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБ
5 рд╡реА рдХреМрдЯрд┐рд▓реНрдп рдЗрдХреЙрдиреЙрдорд┐рдХ рдХреЙрдиреНрдХреНрд▓реЗрд╡реНрд╣ 2026 (Kautilya Economic Conclave)ЁЯТ░ЁЯМП
ЁЯОд рднрд╛рд░рддрд╛рдЪреЗ рдЙрдкрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░рдкрддреА рд╕реА. рдкреА. рд░рд╛рдзрд╛рдХреГрд╖реНрдгрди рдпрд╛рдВрдиреА рдирд╡реА рджрд┐рд▓реНрд▓реА рдпреЗрдереЗ 'рел рд╡реНрдпрд╛ рдХреМрдЯрд┐рд▓реНрдп рдЗрдХреЙрдиреЙрдорд┐рдХ рдХреЙрдиреНрдХреНрд▓реЗрд╡реНрд╣'рдЪреНрдпрд╛ рдЙрджреНрдШрд╛рдЯрди рд╕рддреНрд░рд╛рд▓рд╛ рд╕рдВрдмреЛрдзрд┐рдд рдХреЗрд▓реЗ.
ЁЯФД "Resilience in an Age of Flux" (рдмрджрд▓рддреНрдпрд╛ рдХрд╛рд│рд╛рддреАрд▓ рд▓рд╡рдЪрд┐рдХрддрд╛).
ЁЯПв рдЗрдиреНрд╕реНрдЯрд┐рдЯреНрдпреВрдЯ рдСрдл рдЗрдХреЙрдиреЙрдорд┐рдХ рдЧреНрд░реЛрде (IEG) рдЖрдгрд┐ рднрд╛рд░рдд рд╕рд░рдХрд╛рд░рдЪреЗ рдХреЗрдВрджреНрд░реАрдп рдЕрд░реНрде рдордВрддреНрд░рд╛рд▓рдп рдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рд╕рдВрдпреБрдХреНрдд рд╡рд┐рджреНрдпрдорд╛рдиреЗ рдпрд╛ рдкрд░рд┐рд╖рджреЗрдЪреЗ рдЖрдпреЛрдЬрди.
ЁЯТ│ рдЙрдкрд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░рдкрддреАрдВрдиреА рднрд╛рд░рддрд╛рдЪреНрдпрд╛ рдЖрд░реНрдерд┐рдХ рд╡рд┐рдХрд╛рд╕рд╛рдд 'JAM рдЯреНрд░рд┐рдирд┐рдЯреА' (рдЬрдирдзрди-рдЖрдзрд╛рд░-рдореЛрдмрд╛рдИрд▓), релрепреж рджрд╢рд▓рдХреНрд╖ рдЬрдирдзрди рдЦрд╛рддреА, рдЖрдгрд┐ рейрек.рем рджрд╢рд▓рдХреНрд╖ 'рд▓рдЦрдкрддреА рджреАрджреА' рдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдпреЛрдЧрджрд╛рдирд╛рд╡рд░ рд╡рд┐рд╢реЗрд╖ рднрд░ рджрд┐рд▓рд╛. ЁЯСйтАНЁЯМ╛
ЁЯУЬ 'рдЗрдиреНрд╕реНрдЯрд┐рдЯреНрдпреВрдЯ рдСрдл рдЗрдХреЙрдиреЙрдорд┐рдХ рдЧреНрд░реЛрде' (IEG) рдЪреА рд╕реНрдерд╛рдкрдирд╛ резрепрелреи рдордзреНрдпреЗ рдЕрд░реНрдерддрдЬреНрдЬреНрдЮ рдкреНрд░рд╛. рд╡реНрд╣реА. рдХреЗ. рдЖрд░. рд╡реНрд╣реА. рд░рд╛рд╡ (V.K.R.V. Rao) рдпрд╛рдВрдиреА рдХреЗрд▓реА рд╣реЛрддреА.
тФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБ
NABKISAN рдЪрд╛ рднрд╛рд░рддрд╛рддреАрд▓ рдкрд╣рд┐рд▓рд╛ 'WASH' рдХреЗрдВрджреНрд░рд┐рдд рд╕реЛрд╢рд▓ рдмрд╛рдБрдбЁЯТзЁЯТЩ
ЁЯУИ рдирд╛рдмрд╛рд░реНрдбрдЪреА (NABARD) рдЙрдкрдХрдВрдкрдиреА рдЕрд╕рд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ 'рдирд╛рдмрдХрд┐рд╕рд╛рди рдлрд╛рдпрдирд╛рдиреНрд╕ рд▓рд┐рдорд┐рдЯреЗрдб'рдиреЗ (NABKISAN) рез рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░ реирежреирем рд░реЛрдЬреА рдиреЕрд╢рдирд▓ рд╕реНрдЯреЙрдХ рдПрдХреНрд╕рдЪреЗрдВрдЬрд╡рд░ (NSE) рднрд╛рд░рддрд╛рддреАрд▓ рдкрд╣рд┐рд▓рд╛ 'WASH' (Water, Sanitation, and Hygiene) рдХреЗрдВрджреНрд░рд┐рдд рд╕реЛрд╢рд▓ рдмрд╛рдБрдб рд╕реВрдЪрд┐рдмрджреНрдз (List) рдХреЗрд▓рд╛. ЁЯЗоЁЯЗ│тЬи
ЁЯдЭ рдпрд╛ рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпреЗрдд '
Water.org' рдиреЗ рддрд╛рдВрддреНрд░рд┐рдХ рд╕рд▓реНрд▓рд╛рдЧрд╛рд░ рдЖрдгрд┐ рдЬреНрдЮрд╛рди рднрд╛рдЧреАрджрд╛рд░ (Knowledge Partner) рдореНрд╣рдгреВрди рдХрд╛рдо рдкрд╛рд╣рд┐рд▓реЗ.
ЁЯТ╡ рдпрд╛ рдмрд╛рдБрдбрдЪреНрдпрд╛ рдорд╛рдзреНрдпрдорд╛рддреВрди рдЧреНрд░рд╛рдореАрдг рднрд╛рдЧрд╛рддреАрд▓ рдкрд╛рдгреА рдЖрдгрд┐ рд╕реНрд╡рдЪреНрдЫрддрд╛ рдкреНрд░рдХрд▓реНрдкрд╛рдВрд╕рд╛рдареА тВ╣резреореж рдХреЛрдЯреАрдВрдЪрд╛ рдирд┐рдзреА рдЙрднрд╛рд░рдгреНрдпрд╛рдд рдЖрд▓рд╛ рдЖрд╣реЗ. рд╣рд╛ рдмрд╛рдБрдб рез.рео рдкрдЯ 'рдУрд╡реНрд╣рд░рд╕рдмрд╕реНрдХреНрд░рд╛рдИрдм' рдЭрд╛рд▓рд╛.
ЁЯПж рд╕реВрдЪрд┐рдмрджреНрдз рдЭрд╛рд▓реЗрд▓реЗ рдПрдХреНрд╕рдЪреЗрдВрдЬ: рдиреЕрд╢рдирд▓ рд╕реНрдЯреЙрдХ рдПрдХреНрд╕рдЪреЗрдВрдЬ (NSE), рдореБрдВрдмрдИ
тФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБ
рдЧреНрд░реЗрдЯ рдЗрдВрдбрд┐рдпрди рдмрд╕реНрдЯрд░реНрдб (рдорд╛рд│рдвреЛрдХ) рдкрдХреНрд╖реНрдпрд╛рдВрдЪреЗ рдиреИрд╕рд░реНрдЧрд┐рдХ рдЕрдзрд┐рд╡рд╛рд╕рд╛рдд рдкреБрдирд░реНрд╡рд╕рдиЁЯжЕЁЯМ╡
ЁЯРг резреж рд╡рд░реНрд╖рд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рдкреНрд░рджреАрд░реНрдШ рд╕рдВрд╡рд░реНрдзрди рдкреНрд░рдпрддреНрдирд╛рдВрдирдВрддрд░, рдмрдВрджрд┐рд╕реНрдд рд╡рд╛рддрд╛рд╡рд░рдгрд╛рдд рдкреНрд░рдЬрдирди рдХреЗрд▓реЗрд▓реНрдпрд╛ (captive-bred) рджреЛрди 'рдЧреНрд░реЗрдЯ рдЗрдВрдбрд┐рдпрди рдмрд╕реНрдЯрд░реНрдб' (GIB) рдкрдХреНрд╖реНрдпрд╛рдВрдирд╛ рек рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░ реирежреирем рд░реЛрдЬреА рдиреИрд╕рд░реНрдЧрд┐рдХ рдЕрдзрд┐рд╡рд╛рд╕рд╛рдд рд╕реЛрдбрдгреНрдпрд╛рдЪреНрдпрд╛ рдкреНрд░рдХреНрд░рд┐рдпреЗрд▓рд╛ рей рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░ рд░реЛрдЬреА рд╕реБрд░реБрд╡рд╛рдд рдХрд░рдгреНрдпрд╛рдд рдЖрд▓реА.
ЁЯУН рдбреЗрдЭрд░реНрдЯ рдиреЕрд╢рдирд▓ рдкрд╛рд░реНрдХ (Desert National Park), рдЬреИрд╕рд▓рдореЗрд░, рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рди. ЁЯПЬя╕П
тЪая╕П рдЧреНрд░реЗрдЯ рдЗрдВрдбрд┐рдпрди рдмрд╕реНрдЯрд░реНрдб (рдорд╛рд│рдвреЛрдХ) рд╣рд╛ рд░рд╛рдЬрд╕реНрдерд╛рдирдЪрд╛ рд░рд╛рдЬреНрдп рдкрдХреНрд╖реА рдЕрд╕реВрди рддреЛ IUCN рдЪреНрдпрд╛ рд░реЗрдб рд▓рд┐рд╕реНрдЯрдордзреНрдпреЗ 'рдЕрддрд┐рдзреЛрдХреНрдпрд╛рдд (Critically Endangered)' рдЖрд╣реЗ. рд╡рдиреНрдпрдЬреАрд╡ рд╕рдВрд░рдХреНрд╖рдг рдХрд╛рдпрджрд╛, резрепренреи рдЪреНрдпрд╛ рдЕрдиреБрд╕реВрдЪреА-рез рдЕрдВрддрд░реНрдЧрдд рддреНрдпрд╛рд▓рд╛ рд╕рд░реНрд╡реЛрдЪреНрдЪ рд╕рдВрд░рдХреНрд╖рдг рджрд┐рд▓реЗ рдЖрд╣реЗ.
тФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБтФБ
рдЖрд╢рд┐рдпрд╛рдИ рдХреНрд░реАрдбрд╛ рд╕реНрдкрд░реНрдзрд╛ реирежреирем: рднрд╛рд░рддрд╛рдЪреА рдРрддрд┐рд╣рд╛рд╕рд┐рдХ рд╕реБрд╡рд░реНрдг рдЖрдгрд┐ рдХрд╛рдВрд╕реНрдп рдкрджрдХреЗ ЁЯеЗЁЯП╣ЁЯЗоЁЯЗ│
ЁЯОп рей рдСрдХреНрдЯреЛрдмрд░ реирежреирем рд░реЛрдЬреА рдЖрд╢рд┐рдпрд╛рдИ рдХреНрд░реАрдбрд╛ рд╕реНрдкрд░реНрдзрд╛рдВрдордзреНрдпреЗ рднрд╛рд░рддреАрдп рдЦреЗрд│рд╛рдбреВрдВрдиреА рддрд┐рд░рдВрджрд╛рдЬреА, рдЧреЛрд▓реНрдл, рдХреНрд░рд┐рдХреЗрдЯ, рд╣реЙрдХреА рдЖрдгрд┐ рдХреБрд╕реНрддреАрдордзреНрдпреЗ рдкрджрдХрд╛рдВрдЪреА рдРрддрд┐рд╣рд╛рд╕рд┐рдХ рдХрдорд╛рдИ рдХреЗрд▓реА.
*рдорд╣рддреНрддреНрд╡рд╛рдЪреА рдкрджрдХреЗ рдЖрдгрд┐ рд╡рд┐рдХреНрд░рдо:* ЁЯПЖ
ЁЯеЗ рдХреБрдордХреБрдо рдЕрдирд┐рд▓ рдореЛрд╣реЛрдб: рддрд┐рд░рдВрджрд╛рдЬреА (Recurve Individual) - рд╕реБрд╡рд░реНрдг. рдЖрд╢рд┐рдпрд╛рдИ рдХреНрд░реАрдбрд╛ рд╕реНрдкрд░реНрдзреЗрдд 'рд░рд┐рдХрд░реНрд╡реНрд╣' рд╡реИрдпрдХреНрддрд┐рдХ рдкреНрд░рдХрд╛рд░рд╛рдд рд╕реБрд╡рд░реНрдг рдЬрд┐рдВрдХрдгрд╛рд░реА рдкрд╣рд┐рд▓реА рднрд╛рд░рддреАрдп рдорд╣рд┐рд▓рд╛. ЁЯСйтАНЁЯж░ЁЯОп
тЫ│ рдкреНрд░рдгрд╡реА рд╢рд░рде рдЙрд░реНрд╕: рдЧреЛрд▓реНрдл (Women's Individual) - рд╕реБрд╡рд░реНрдг. рдЖрд╢рд┐рдпрд╛рдИ рдХреНрд░реАрдбрд╛ рд╕реНрдкрд░реНрдзреЗрдд рдорд╣рд┐рд▓рд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рд╡реИрдпрдХреНрддрд┐рдХ рдЧреЛрд▓реНрдлрдордзреАрд▓ рднрд╛рд░рддрд╛рдЪреЗ рдкрд╣рд┐рд▓реЗ-рд╡рд╣рд┐рд▓реЗ (First-ever) рд╕реБрд╡рд░реНрдгрдкрджрдХ.