ልህቀት የንባብ ባህል ማጎልበቻ ማዕከል

የ11 ዓመቷ  ግብጻዊት ታዳጊ 60 መጻሕፍትን በማንበብ በዱባይ የ136 ሺህ ዶላር አሸናፊ ሆነች የ11 ዓመቷ ግብፃዊት ማያር መሐመድ ከ60 በላይ መጻሕፍትን በማንበብ በ2026 የዓረብ ንባብ ውድድር (Arab Reading Challenge) የአንደኛ ደረጃን በመያዝ የ500,000 ዲርሃም (136,000 ዶላር) አሸናፊ ሆናለች። ጥቅምት 19 ቀን በተካሄደው ደማቅ ስነ-ስርዓት ላይ የዱባይ መሪ ሼክ መሐመድ ቢን ਰਾሺድ አል ማክቱም የአሸናፊነት ዘውድ አቀዳጅተዋታል። ይህ ታላቅ የንባብ ውድድር ከ60 ሀገራት የተጣጡ ከ40 ሚሊዮን በላይ ተማሪዎችን ያሳተፈ ሲሆን፣ ፍልስጤም ሁለተኛ ደረጃን፤ ሳዑዲ አረቢያ ደግሞ ሶስተኛ ደረጃን በመያዝ አጠናቀዋል። አሸናፊዋ ማያር ከተሸለመችው ገንዘብ ላይ የተወሰነውን በሀገሯ ግብፅ በሚገኘው ትምህርት ቤቷ ውስጥ ቤተ-መጻሕፍት (ላይብረሪ) ለመገንባት እንደምትጠቀምበት ገልጻለች። 

ስለተከታተላችሁን እናመሰግናለን። "ትምህርት ቤት" በተሰኘው መጽሐፍ መነሻነት ጥቂትም ቢሆን ሀሳብ ተለዋውጠናልና የትምህርት ነገር ቢታሰብበት ባይ ነን። ውይይታችን ላይ እንዳነሳነው መማር ሒደት ነው። ጉዞው አያልቅም። የሒደቱ ውጤት ደግሞ በተማረው ሰው አኗኗር ላይ ይገለጣል። የተማረ መባልን ብቻ ሳይሆንን መሆንንም መላበስ መልካም ነው። የዛሬን አበቃን። ሳምንት በሌላ የመጽሐፍ ዳሰሳ እንገናኛለን። መልካም ምሽት። ልህቀት "እናንብብ ፤ እንለወጥ!"

የመጽሐፍ ርዕስ:- ትምህርት ቤት ጸሐፊ:- ሰላሙ ጫነ (ዶ/ር) አቅራቢ:- መምህርት ማርታ ወንድሙ በትምህርት ጉዳይ ላይ ሀሳብ ስለመለዋወጥ ደግሞም የመጽሐፉ ይዘት ላይ ስለመምከር። ነገ ምሽት 3:00 ሰዓት እንጠብቃችኋለን። ልህቀት "እናንብብ ፤ እንለወጥ።"

አእዋፍ ከወንዶች ይልቅ ከሴቶች በፍጥነት እንደሚሸሹ ተረጋገጠ በቅርቡ በአውሮፓ አምስት ሀገራት (ቼክ ሪፐብሊክ፣ ፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ ፖላንድ እና እስፓንያ) በሚገኙ ሰባት ከተሞች ውስጥ በተደረገ ጥናት፣ በከተማ የሚኖሩ ወፎች ሴቶች ወደ እነሱ ሲጠጉ ከወንዶች ይልቅ በፍጥነት እንደሚበሩ ታውቋል። በጥናቱ መሠረት ሴቶች ሲጠጉ ወፎቹ በአማካይ በ8.5 ሜትር ርቀት ላይ እያሉ የሚበሩ ሲሆን፣ ወንዶች ሲጠጉ ደግሞ በ7.5 ሜትር ርቀት ላይ እያሉ ይበራሉ። ይህም የአንድ ሜትር ገደማ ልዩነት ያሳያል። ተመራማሪዎቹ የሰዎቹ ቁመትና ልብስ ተመሳሳይ እንዲሆን በማድረግ ጥናቱን ያካሄዱ ቢሆንም፣ ወፎቹ ለምን ለሴቶች እና ለወንዶች የተለያየ ምላሽ እንደሚሰጡ እስካሁን ግልጽ ምክንያት ማግኘት አልቻሉም። ሆኖም የሰዎች የአካሄድና የእንቅስቃሴ ልዩነት ወይም ሌሎች አካላዊ ምልክቶች ለዚህ ምክንያት ሊሆኑ እንደሚችሉ ይገመታል። በተጨማሪም ወንድ ወፎች ከሴት ወፎች ይልቅ ሰዎች ይበልጥ እንዲቀርቧቸው እንደሚፈቅዱ በጥናቱ ተረጋግጧል። ይህ ጥናት ትኩረቱን ያደረገው በአውሮፓ ከተሞች በሚኖሩ 37 የአእዋፍ ዝርያዎች ላይ ብቻ በመሆኑ፣ በዓለም ላይ ያሉ ሁሉም ወፎች በተመሳሳይ መንገድ ምላሽ ይሰጣሉ ማለት እንዳልሆነ ተመራማሪዎቹ ገልጸዋል።

አቤት የአቋራጩ ብዛት?! ትምህርት የለም ዲግሪ ይጫናል:: ንባብ የለም መፅሃፍ ይፃፋል:: ጂም የለም ገላ ይሸመታል:: ስራ የለም የባንክ ቡክ ምትሃት ይጠበቃል:: ህይወት የለም ማስክ ገጭ ይደረጋል:: ጠቢብ ግን በዚህ ሁሉ ትርምስ መሃል ትጋትን ገንዘቡ ማስተዋልንም ወዳጁ ያደርጋል:: በራሱ ላይ ይሰራል:: አዕምሮውን ያድሳል፣ መንፈሱን ያጠነክራል፣ ቤተ መቅደሱን ይንከባከባል፣ ኅላፊነቱን ይወጣል:: የድካሙንም ፍሬ ይመገባል:: በዘላቂ ደስታም ሐሴት ያደርጋል:: ምንጭ፦ ለአለም ጥላሁን

ዛሬ ማታ ከምሽቱ ስስት ሰዓት ላይ በዚህ መፅሐፍ ዙሪያ ዳሰሳ ይቀርባል ታዲያ እርስዎ ቤትዎ ሆነው በማድመጥና በመወያየት መሳተፍ ይችላሉ ወዳጆዎችን መጋበዝ ይችላሉ ። ቁጨሰ ብሎ ማንበብ ቢከብደንም ቁጭ ብሎ ማዳመጥን እንልመድ ማታ እንገናኝ ።

የንባብ ባህል ማጎልበቻ ኮንፈረንስና የፓናል ውይይት ንባብ የግለሰብ ዕድገት መሠረት፣ የማኅበረሰብ ለውጥ ምንጭና የትውልድ ግንባታ መሣሪያ ነው። የንባብ ባህልን ለማሳደግ በጋራ እንነሳ! የሀዋሳ ታነብባለች የንባብ ባህል ማጎልበቻ እንቅስቃሴ በጥቅምት 14 እና 15 የሚካሄድ ልዩ ኮንፈረንስና የፓናል ውይይት አዘጋጅቷል። በዚህ መድረክ፦ 📖 የኢትዮጵያ ደራስያን ማኅበር ፕሬዚዳንትና ሥራ አስፈጻሚዎች ይገኛሉ። 📖 የዩኒቨርሲቲ ምሁራን በንባብ ባህል ዙሪያ ጥናታዊ ጽሑፎችን ያቀርባሉ። 📖 ደራስያን፣ ጋዜጠኞችና መምህራን ለንባብ ባህል መዳበር የሚያግዙ ምክረ ሐሳቦችን ያካፍላሉ። 📖 የተጋበዙ እንግዶችና ተሳታፊዎች ልምዳቸውን፣ ሐሳባቸውንና የመፍትሔ አቅጣጫዎቻቸውን ያቀርባሉ። 📅 የዝግጅቱ መርሐ ግብር 🗓️ ቅዳሜ፣ ጥቅምት 14 🕙 ከቀኑ 10፡00 ጀምሮ 📍 ኢንፎሊንክ ዩኒቨርሲቲ፣ ኮንፈረንስ አዳራሽ የፓናል ውይይት 🗓️ እሁድ፣ ጥቅምት 15 🕣 ከቀኑ 8፡30 ጀምሮ 📍 ሚሊኒየም አዳራሽ / መስቀል አደባባይ የንባብ ባህል ማጎልበቻ ኮንፈረንስ ንባብ የአንድ ሰው ጉዞ ብቻ አይደለም፤ የአንድ ማኅበረሰብ የዕድገት መንገድ ነው! የንባብ ባህልን ለማሳደግ፣ የእውቀት ልውውጥን ለማጠናከርና ለሚያነብ ትውልድ መሠረት ለመጣል በጋራ የበኩላችንን ድርሻ እንወጣ! ሀዋሳ ታነብባለች

ንባብ እና እንቅልፍ (ላነብ መጽሐፍ ስይዝ እንቅልፌ ይመጣል ምን ተሻለኝ?) የሚያነቡ ሰዎች በበጎ ያስቀኑህና ንባብ ልትጀምር ለራስህ ትወስናለህ፡፡ ከዚያም በዕረፍትህ ቀን ሰዓት አመቻችተህ ልታነብ ገና ከመቀመጥህ ከየት እንደ መጣ የማታውቀው ኃይለኛ እንቅልፍ በዓይንህ ዙሪያ ያንዣብባል፡፡ አንዴ ከመጽሐፉ አንዴ ከገዛ እጅህ ጋር እያጋጨ መከራህን ያሳይሃል፡፡ በመጨረሻም ትግሉ ሲሰለችህ ልታነብ ያነሣኸውን መጽሐፍ ተንተርሰኸው ለጥ ትላለህ፡፡  ቆይ ንባብና እንቅልፍን የሚያያይዛቸው ነገር ይኖር ይሆን? ከሥራ ብዛት ወይም በኑሮ መክበድ ምክንያት የአእምሮ ውጥረት (Stress) ላጋጠማቸው ሰዎች ውጥረቱን ለመቀነስ በሥነ ልቡና ባለሙያዎች ከሚመሰጣቸው ምክሮች ውስጥ አንዱ ‹መጻሕፍትን አንብቡ› የሚል ነው፡፡ በዚህ ችግር ውስጥ ያሉ ሰዎች መጻሕፍትን በሚያነቡበት ጊዜ ከቆዩበት ጭንቀት ለመውጣት መጽሐፍቱ እንደ በር ስለሚያገለግሏቸው ተወጣጥሮ የነበረው ኅሊናቸው ነጻ የመሆን እድል ያገኛል፡፡ ሰውነትህ ደግሞ ከውጥረት ነጻ መሆኑን ከሚገልጽባቸው ምልክቶቹ ውስጥ አንዱ እንቅልፍ ነው፡፡ ስለዚህ ንባብ አንዳንድ ጊዜ ለአእምሮ ውጥረት መድኃኒት በመሆን ከእንቅልፍ ጋር ሊተሳሰር ይችላል፡፡ ይሁን እንጂ ከውጥረት ለመውጣትም ቢሆን መጀመሪያ መጽሐፉ ሊነበብ ይገባል፡፡ ሳታነብ እንቅልፍ የሚወስድህ ከሆነ ግን ይህ ንባብ ያልለመደ ሰውነት ምልክት ነው፡፡ ስለዚህ እነዚህ ነገሮች በዝግታ አጢን ➢ ለመጻሕፍት ንባብ ገና ጀማሪ ከሆንክ የመጽሐፍ ምርጫህን አስተካክል፡፡ የምታነበው መጽሐፍ ብዙ ቁም ነገር ቢኖረውም አቀራረቡና ሥነ ጽሐፋዊ ውበቱ ብዙም ካልሆነ፣ ውስጥህ ጭል ጭል የሚለውን ትንሽ የንባብ ብርሃን እስከ መጨረሻው አጥፍቶ ከመጻሕፍት እንዳይለይህ ቶሎ እርምጃ ውሰድ፡፡ በአቀራረባቸው የተመሰገኑ መጻሕፍትን እንዲጠቁሙህ የንባብ ልምድ ያላቸውን ሰዎች አማክር፡፡ እነርሱንም አስቀድም፡፡ ➢ ለንባብ የሚሆን ደመቅ ያለ ብርሃን ያለበትና ምቹ ቦታ መምረጥ ጥሩ ነው፡፡ ነገር ግን የተጋነነ ምቾት ወደ እንቅልፍ ሊወስድህስለሚችል ጥንቃቄ ማድረግ ያስፈልጋል፡፡ ጋደም ከማለት ይልቅ ቁጭ ብለህ ማንበብ የበለጠ ንቁ ያደርግሃል፡፡ ደግሞ መንፈሳዊ መጻሕፍትን እንደ ታመመ ሰው ተኝተህ ማንበብ አግባብ አይደለም፡፡ በል ቶሎ ተነሥ፡፡ ➢ ሰይጣን የሚጸልዩ ሰዎችን የሚፈትነውን ያህል የሚያነቡ ሰዎችንም ይዋጋል፡፡ ለጸሎት በቆመ ሰው ዓይኖች ላይ የእንቅልፍ ሽፋሽፍትን እንደሚያመጣ፣ መንፈሳዊ መጻሕፍትን ለማንበብ በተዘጋጁ ዓይኖች ላይም እንቅልፍ እንዲከብድ ያደርጋል፡፡ ስለዚህ እንዲህ ስትሆን ፈጥነህ ለጸሎት ተነሥ፡፡ የሚቃወምህን ክፉ መንፈስ ‹‹እክህደከ ሰይጣን›› በማለት ገስጸው፤ አውግዘው፡፡ አንብበህ ተለውጠህ ፈጣሪህን እንዳታስደስት የሚቃወምህን ረቂቅ ባላጋራ ‹ንባብህን ትተህ በመተኛት› ደስ አታሰኘው፡፡ መላልሰህ እየተጋህ ተስፋ አስቆርጠው፡፡

ንባብ እና እንቅልፍ (ላነብ መጽሐፍ ስይዝ እንቅልፌ ይመጣል ምን ተሻለኝ?) የሚያነቡ ሰዎች በበጎ ያስቀኑህና ንባብ ልትጀምር ለራስህ ትወስናለህ፡፡ ከዚያም በዕረፍትህ ቀን ሰዓት አመቻችተህ ልታነብ ገና ከመቀመጥህ ከየት እንደ መጣ የማታውቀው ኃይለኛ እንቅልፍ በዓይንህ ዙሪያ ያንዣብባል፡፡ አንዴ ከመጽሐፉ አንዴ ከገዛ እጅህ ጋር እያጋጨ መከራህን ያሳይሃል፡፡ በመጨረሻም ትግሉ ሲሰለችህ ልታነብ ያነሣኸውን መጽሐፍ ተንተርሰኸው ለጥ ትላለህ፡፡ ቆይ ንባብና እንቅልፍን የሚያያይዛቸው ነገር ይኖር ይሆን? ከሥራ ብዛት ወይም በኑሮ መክበድ ምክንያት የአእምሮ ውጥረት (Stress) ላጋጠማቸው ሰዎች ውጥረቱን ለመቀነስ በሥነ ልቡና ባለሙያዎች ከሚመሰጣቸው ምክሮች ውስጥ አንዱ ‹መጻሕፍትን አንብቡ› የሚል ነው፡፡ በዚህ ችግር ውስጥ ያሉ ሰዎች መጻሕፍትን በሚያነቡበት ጊዜ ከቆዩበት ጭንቀት ለመውጣት መጽሐፍቱ እንደ በር ስለሚያገለግሏቸው ተወጣጥሮ የነበረው ኅሊናቸው ነጻ የመሆን እድል ያገኛል፡፡ ሰውነትህ ደግሞ ከውጥረት ነጻ መሆኑን ከሚገልጽባቸው ምልክቶቹ ውስጥ አንዱ እንቅልፍ ነው፡፡ ስለዚህ ንባብ አንዳንድ ጊዜ ለአእምሮ ውጥረት መድኃኒት በመሆን ከእንቅልፍ ጋር ሊተሳሰር ይችላል፡፡ ይሁን እንጂ ከውጥረት ለመውጣትም ቢሆን መጀመሪያ መጽሐፉ ሊነበብ ይገባል፡፡ ሳታነብ እንቅልፍ የሚወስድህ ከሆነ ግን ይህ ንባብ ያልለመደ ሰውነት ምልክት ነው፡፡ ስለዚህ እነዚህ ነገሮች በዝግታ አጢን ➢ ለመጻሕፍት ንባብ ገና ጀማሪ ከሆንክ የመጽሐፍ ምርጫህን አስተካክል፡፡ የምታነበው መጽሐፍ ብዙ ቁም ነገር ቢኖረውም አቀራረቡና ሥነ ጽሐፋዊ ውበቱ ብዙም ካልሆነ፣ ውስጥህ ጭል ጭል የሚለውን ትንሽ የንባብ ብርሃን እስከ መጨረሻው አጥፍቶ ከመጻሕፍት እንዳይለይህ ቶሎ እርምጃ ውሰድ፡፡ በአቀራረባቸው የተመሰገኑ መጻሕፍትን እንዲጠቁሙህ የንባብ ልምድ ያላቸውን ሰዎች አማክር፡፡ እነርሱንም አስቀድም፡፡ ➢ ለንባብ የሚሆን ደመቅ ያለ ብርሃን ያለበትና ምቹ ቦታ መምረጥ ጥሩ ነው፡፡ ነገር ግን የተጋነነ ምቾት ወደ እንቅልፍ ሊወስድህስለሚችል ጥንቃቄ ማድረግ ያስፈልጋል፡፡ ጋደም ከማለት ይልቅ ቁጭ ብለህ ማንበብ የበለጠ ንቁ ያደርግሃል፡፡ ደግሞ መንፈሳዊ መጻሕፍትን እንደ ታመመ ሰው ተኝተህ ማንበብ አግባብ አይደለም፡፡ በል ቶሎ ተነሥ፡፡ ➢ ሰይጣን የሚጸልዩ ሰዎችን የሚፈትነውን ያህል የሚያነቡ ሰዎችንም ይዋጋል፡፡ ለጸሎት በቆመ ሰው ዓይኖች ላይ የእንቅልፍ ሽፋሽፍትን እንደሚያመጣ፣ መንፈሳዊ መጻሕፍትን ለማንበብ በተዘጋጁ ዓይኖች ላይም እንቅልፍ እንዲከብድ ያደርጋል፡፡ ስለዚህ እንዲህ ስትሆን ፈጥነህ ለጸሎት ተነሥ፡፡ የሚቃወምህን ክፉ መንፈስ ‹‹እክህደከ ሰይጣን›› በማለት ገስጸው፤ አውግዘው፡፡ አንብበህ ተለውጠህ ፈጣሪህን እንዳታስደስት የሚቃወምህን ረቂቅ ባላጋራ ‹ንባብህን ትተህ በመተኛት› ደስ አታሰኘው፡፡ መላልሰህ እየተጋህ ተስፋ አስቆርጠው፡፡ ዲያቆን አቤል ካሣሁን

ባለፈው ሳምንት በክፍል አንድ፤ ዛሬ ደግሞ በክፍል ሁለት ስለ #ሐምራዊ_ተረኮች መጽሐፍ ተወያየን። ከቀረበው ሀሳብ የቱ ይጥቀም ባይታወቅም ዋናው ጉዳይ ግን ንባቡ ነው። ሲነገር የተደመጠ እና በራስ ተነብቦ የተቃረመ እውቀት አንድ አይደለምና። እናም ልህቀት እንዲህ ይላችኋል... በደረሲ #ኤልሳ_ሙሉጌታ ተጽፎ የቀረበውን መጽሐፍ ከዳሰሳ ባሻገር በንባብ ተዋወቁት። ሀሳብ ገብዩበት። ተመካከሩበት። የተሳተፋችሁ በሙሉ ከልብ እናመሰግናለን። መልካም ጊዜ!

ነገ ምሽት በክፍል ሁለት የሐምራዊ ተረኮች የመጽሐፍ ዳሰሳ እንገናኛለን። ምሽት 3:00 ሰዓት እንገናኝ። ልህቀት "እናንብብ፤ እንለወጥ!"

ማጣሪያው እያረጀ በመምጣቱና የሁለቱን አገራት ፍላጎት ማሟላት ባለመቻሉ፣ ኤርትራ ኢትዮጵያ በራሷ ወጪ ማጣሪያውን እንድታድስ ጠየቀች። ኢትዮጵያ ግን ጊዜ ያለፈበትን የሩሲያ ማጣሪያ በከፍተኛ ወጪ ከማደስ ይልቅ፣ የተጣራ ነዳጅ ከዓለም አቀፍ ገበያ በቀጥታ በጅቡቲ በኩል ማስገባት መረጠች። ይህ የኢኮኖሚ መለየት በሁለቱ ሀገራት መካከል ከፍተኛ መቃቃርን ፈጥሮ በ1990 ዓ.ም ለፈነዳው የባድመ ጦርነት እንደ አንድ ትልቅ "ቀስቃሽ ሚስጥር" (Trigger) ይጠቀሳል። ፨ ከማውደም የተረፈው የብረት ክምር የደርግ መንግሥት ሲወድቅና የኢትዮጵያ ባህር ኃይል ከአሰብ ሲወጣ፣ አንዳንድ መኮንኖች ማጣሪያው በጠላት እጅ እንዳይወድቅ ሙሉ በሙሉ ለማውደም አስበው ነበር። ሆኖም በወቅቱ የነበሩት የባህር ኃይል አዛዥ ሪያር አድሚራል ያድሸት ግርማ "አታውድሙት፣ ለቀጣዩ ትውልድ አንድ ቀን ይጠቅማል" በማለት በማስቆማቸው ተርፏል። ይሁን እንጂ በፖለቲካ ውሳኔዎችና ባለፉት 30+ ዓመታት ያለምንም ጥገናና ጥበቃ በመተዉ ምክንያት፣ የቀድሞው ታላቅ ተቋም ዛሬ ላይ ባዶ ምድረ በዳና የዝገት የብረት ክምር ሆኖ ቀርቷል። የአሰብ ነዳጅ ማጣሪያ በወቅቱ የኢትዮጵያን የኢኮኖሚ አቅም በመገንባት ረገድ የጀርባ አጥንት ነበረ። ማጣሪያው ሥራ በጀመረበት በ1960ዎቹ እና በደርግ ዘመን ሀገሪቱ በምሥራቅ አፍሪካ የነበራትን የኢኮኖሚ እና የጂኦፖለቲካ የበላይነት በእጅጉ አጠናክሮታል። ኢትዮጵያ በዘመኑ የተጣራ ነዳጅ በውድ ዋጋ ከውጭ አገር ከማስገባት ይልቅ፣ ድፍድፍ ነዳጅ (Crude Oil) በቅናሽ ዋጋ በመግዛት በአገር ውስጥ እንድታጣራ አድርጓታል። ይህም ሀገሪቱ በየዓመቱ በሚሊዮን የሚቆጠር የዶላር የውጭ ምንዛሬ እንድታድን አስችሏታል። ለቀጣናው አገራት ነዳጅ መላክ (የኤክስፖርት አቅም)፡ የማጣሪያው የማምረት አቅም (በዓመት እስከ 800 ሺህ ሜትሪክ ቶን) ከኢትዮጵያ አገራዊ ፍጆታ በላይ ስለነበር፣ የተረፈውን ነዳጅና የነዳጅ ተረፈ-ምርቶችን ለጎረቤት አገራትና በወደቡ በኩል ለሚያልፉ ዓለም አቀፍ መርከቦች በመሸጥ ተጨማሪ የውጭ ምንዛሬ ያስገኝ ነበር። ማጣሪያው አስተማማኝና ርካሽ ነዳጅ ለሀገር ውስጥ ገበያ እንዲቀርብ በማድረጉ፣ በ1960ዎቹ እና 70ዎቹ የነበሩት የኢትዮጵያ ፋብሪካዎች፣ የግብርና ትራክተሮች እና የትራንስፖርት ዘርፍ ያለምንም የነዳጅ እጥረት ስጋት እንዲንቀሳቀሱ እና የኢኮኖሚ ዕድገት እንዲፋጠን አድርጓል። በወቅቱ በኢትዮጵያ ውስጥ የመጀመሪያው ግዙፍ የኬሚካል ኢንጂነሪንግና የከባድ ኢንዱስትሪ ማዕከል በመሆኑ፣ በርካታ ኢትዮጵያውያን የባለሙያና የቴክኒክ ዕውቀት እንዲጨብጡ አድርጓል። እነዚህ ባለሙያዎች በኋላ ላይ በሀገሪቱ የኢኮኖሚ ግንባታ ውስጥ ትልቅ ሚና ተጫውተዋል። •ከነዳጅ በተጨማሪ ማጣሪያው እንደ አስፋልት (Bitumen) እና የተለያዩ ቅባቶችን ያመርት ስለነበር፣ በወቅቱ ለነበረው የኢትዮጵያ የመንገድ መሠረተ ልማት ግንባታ ግብዓቶችን በሀገር ውስጥ በቀላሉ ለማግኘት አስችሏል። በአጠቃላይ የአሰብ ነዳጅ ማጣሪያ ኢትዮጵያ በነዳጅ ረገድ ራሷን እንድትችል (Self-sufficient) በማድረግ፣ ለሦስት አሥርት ዓመታት ያህል የሀገሪቱን የኢኮኖሚ ዕድገት በከፍተኛ ሁኔታ ደግፏል። #የመደመር መንግስት

ለቀጣናው አገራት ነዳጅ መላክ (የኤክስፖርት አቅም)፡ የማጣሪያው የማምረት አቅም (በዓመት እስከ 800 ሺህ ሜትሪክ ቶን) ከኢትዮጵያ አገራዊ ፍጆታ በላይ ስለነበር፣ የተረፈውን ነዳጅና የነዳጅ ተረፈ-ምርቶችን ለጎረቤት አገራትና በወደቡ በኩል ለሚያልፉ ዓለም አቀፍ መርከቦች በመሸጥ ተጨማሪ የውጭ ምንዛሬ ያስገኝ ነበር። ማጣሪያው አስተማማኝና ርካሽ ነዳጅ ለሀገር ውስጥ ገበያ እንዲቀርብ በማድረጉ፣ በ1960ዎቹ እና 70ዎቹ የነበሩት የኢትዮጵያ ፋብሪካዎች፣ የግብርና ትራክተሮች እና የትራንስፖርት ዘርፍ ያለምንም የነዳጅ እጥረት ስጋት እንዲንቀሳቀሱ እና የኢኮኖሚ ዕድገት እንዲፋጠን አድርጓል። በወቅቱ በኢትዮጵያ ውስጥ የመጀመሪያው ግዙፍ የኬሚካል ኢንጂነሪንግና የከባድ ኢንዱስትሪ ማዕከል በመሆኑ፣ በርካታ ኢትዮጵያውያን የባለሙያና የቴክኒክ ዕውቀት እንዲጨብጡ አድርጓል። እነዚህ ባለሙያዎች በኋላ ላይ በሀገሪቱ የኢኮኖሚ ግንባታ ውስጥ ትልቅ ሚና ተጫውተዋል። •ከነዳጅ በተጨማሪ ማጣሪያው እንደ አስፋልት (Bitumen) እና የተለያዩ ቅባቶችን ያመርት ስለነበር፣ በወቅቱ ለነበረው የኢትዮጵያ የመንገድ መሠረተ ልማት ግንባታ ግብዓቶችን በሀገር ውስጥ በቀላሉ ለማግኘት አስችሏል። በአጠቃላይ የአሰብ ነዳጅ ማጣሪያ ኢትዮጵያ በነዳጅ ረገድ ራሷን እንድትችል (Self-sufficient) በማድረግ፣ ለሦስት አሥርት ዓመታት ያህል የሀገሪቱን የኢኮኖሚ ዕድገት በከፍተኛ ሁኔታ ደግፏል። Footage & Narration ~ Feta Daily"#አሰብ የኤርትራ ግዛትም … አካልም አልነበረም.. መጀመሪያውኑ ከመነሻው አሰብ የኢትዮጵያ ግዛት ነበረ። ኤርትራ የሚባለው አገር ከመፈጠሩ በፊት አሰብ ነበረ። ሩባቲኖ ኩባንያ ገዝቶት ነበር። ከ15 ዓመታት በኋላ ጣሊያኖች ኤርትራ የሚባል አገር ፈጠሩ። ከዛ በኋላ አሰብን ወደዛ አጠቃለሉት...አጼ ምኒልክ ደግሞ ግዛታቸውን ለዓለም ማህብረሰብ ሲያስታውቁ ግዛቴ የሚሸፍነው ቀይ ባህር ድረስ ነው ብለዋል። የሀገሪቱ ወሰን በሰሜን ቀይ ባህር ነው፡፡ በደቡብ በኩል ኬንያ ነው። በምዕራብ ደግሞ እስከ ሱዳን ይደርሳል ብለው ለዓለም ህብረተሰብ አስታውቀዋል። አጼ ምኒልክ ሳያውቁ ነው ሱልጣን ኢብራሂም አሰብን የሸጠው። አሰብ በሱልጣን ኢብራሂም በአጼ ምኒልክ ስር ነበር። በርግጥ በዛን ጊዜ በኮሚኒኬሽን ችግር ምክንያት ብዙ ቁጥጥር ባለመኖሩ ነው አጼ ምኒሊክ ሳያውቁ አሰብ የተሸጠው ሽያጩ ደግሞ ትክክል አልነበረም። የኢትዮጵያ የባህር በር መዘጋት እኔ በኢትዮጵያ ላይ ከተፈጸሙ በደሎች ቁንጮ አድርጌ ነው የማየው።" - ዶክተር ያዕቆብ ወ/ማሪያም #ኢትዮጵያ የባህር በርና የገዛ ራሷ ወደብ አልባ እንድትሆን ያደረጋት ታሪካዊ ክስተት በዋናነት ከኤርትራ መገንጠል እና በወቅቱ ከነበረው የፖለቲካ ውሳኔ ጋር የተያያዘ ነው። ይህ ክስተት በብዙ ኢትዮጵያውያን ዘንድ እስካሁን ድረስ እንደ ትልቅ የታሪክ ስህተት እና አስቆጪ ውሳኔ ይታያል። 1. የኢትዮጵያ ወደብ አልባ መሆንና የ1985ቱ ሪፈረንደም • የታሪክ ስህተት ውሳኔ፦ በ1983 ዓ.ም (የኢህአዴግ ስልጣን መያዝን ተከትሎ) የኤርትራ ጊዜያዊ መንግስት ሲቋቋም፣ በ1985 ዓ.ም (እ.ኤ.አ በ1993) ህዝበ ውሳኔ (ሪፈረንደም) ተካሄደ። • የባህር በር መታጣት፦ በወቅቱ የነበረው የኢትዮጵያ ሽግግር መንግስት የኤርትራን መገንጠል ያለ ምንም ቅድመ ሁኔታና የባህር በር ድርድር በመቀበሉ፣ ኢትዮጵያ በታሪኳ ከፍተኛ መስዋዕትነት የከፈለችባቸውን የአሰብ እና የምጽዋ ወደቦችን በአንድ ጀምበር አጣች። 2. የአሰብ ወደብ የይገባኛል ጥያቄ አለመነሳቱ • ህጋዊና ታሪካዊ መብትን መተው፦ አሰብ በታሪክም ሆነ በስነ-ህዝብ አወቃቀር ከቀሪው የኢትዮጵያ ክፍል (በተለይም ከአፋር ህዝብ) ጋር የተያያዘ ቢሆንም፣ በወቅቱ የነበሩት የኢትዮጵያ መሪዎች ለአሰብ ወደብ ልዩ እውቅና የሚሰጥ ወይም የጋራ ተጠቃሚነትን የሚያረጋግጥ ዓለም አቀፍ ስምምነት ሳያደርጉ ቀርተዋል። ይህም ሀገሪቱን ሙሉ በሙሉ በየብስ የተዘጋች (Landlocked) እንድትሆን አድርጓታል። 3. የ1990-1992ቱ የባድሜ ጦርነትና የወደብ መዘጋት • ጊዜያዊ ስምምነት መፍረስ፦ ከ1985 እስከ 1990 ዓ.ም ድረስ ኢትዮጵያ የአሰብን ወደብ በተወሰነ ደረጃ ትጠቀም ነበር። ነገር ግን በሁለቱ ሀገራት መካከል የተቀሰቀሰው አስከፊ የድንበር ጦርነት የነበረውን ግንኙነት ሙሉ በሙሉ አቋረጠው። • ወደ ጅቡቲ መዞር፦ ከጦርነቱ በኋላ ኢትዮጵያ ፊቷን ሙሉ በሙሉ ወደ ጅቡቲ ወደብ ለማዞር ተገደደች። ይህም በየዓመቱ በቢሊዮን የሚቆጠር ዶላር ለወደብ ኪራይ እንድትከፍል እና በኢኮኖሚ ረገድ ከፍተኛ ጫና እንዲያድርባት አድርጓል። 4. የቅኝ ግዛት ውሎች ማህደር (የእጣ ፈንታችን መነሻ) • የጣሊያን ወረራ፦ በ19ኛው ክፍለ ዘመን ማጠናቀቂያ ላይ የጣሊያን ቅኝ ገዥዎች የባህር ዳርቻውን (ኤርትራን) ቆርጠው መውሰዳቸው የመጀመርያው ታሪካዊ ስብራት ነበር። • የፌዴሬሽን መፍረስ፦ ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ ኤርትራ ከኢትዮጵያ ጋር በፌዴሬሽን እንድትቀላቀል ቢደረግም፣ በኋላ ላይ ፌዴሬሽኑ ፈርሶ ሙሉ በሙሉ መዋሃዷ ለቀጣዩ የ30 ዓመታት የእርስ በርስ ጦርነትና ለመገንጠሏ ዋነኛ መንስኤ ሆኗል። በአጠቃላይ ኢትዮጵያ የባህር በር ያጣችው በጂኦግራፊያዊ ችግር ሳይሆን፣ በታሪካዊ አጋጣሚዎች እና በወቅቱ በነበሩ ህጋዊ ባልሆኑ የፖለቲካ መሪዎች በህዝብ ዘንድ ቅቡልነት የሌላቸው እንዲሁም የረጅም ጊዜ አርቆ አሳቢነት ጉድለት መሆኑ ዛሬም ድረስ የብዙ አጥኚዎችና የህዝብ ቁጭት ሆኖ ዛሬን ደርሷል። #የአሰብ_ነዳጅ_ማጣሪያ ታሪክና መዘጋት በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል የነበረውን የኢኮኖሚና የፖለቲካ ሽኩቻ የሚያሳይ ታሪካዊ ክስተት ነው። ማጣሪያው በ1960ዎቹ መጀመሪያ በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት በ55 ሚሊዮን ብር ወጪ በሶቪየት ኅብረት የገንዘብና የቴክኒክ ድጋፍ የተገነባ የኢትዮጵያ ግዙፍ መሰረተ ልማት ነበረ። ተቋሙ ከገነነበት ታሪክ ተነስቶ እስከ መዘጋቱና አሁን ላለበት ምድረ በዳነት በስተጀርባ ያሉ ዋና ዋና ሚስጥሮችና ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው፡ ፨ የምሥራቅ አፍሪካ የነዳጅ ኃያልነት ምኞት ማጣሪያው በ1959 ዓ.ም (እ.ኤ.አ 1967) ሥራ ሲጀምር በዓመት 500 ሺህ ሜትሪክ ቶን ድፍድፍ ነዳጅ የማጣራት አቅም ነበረው። ይህም በወቅቱ ከኢትዮጵያ አገራዊ የነዳጅ ፍጆታ በላይ ስለነበር፣ ነዳጅ አምራች የነበሩት ናይጀሪያና ሊቢያ እንኳን ማጣሪያ ባልነበራቸው ዘመን፣ ኢትዮጵያ ድፍድፍ ነዳጅ ገዝታ በማጣራት ራሷን እንድትችልና ለውጭ ገበያ ጭምር እንድታቀርብ አስችሏት ነበር። በደርግ ዘመንም አቅሙ ወደ 800 ሺህ ሜትሪክ ቶን አድጎ ነበር። ፨ ከኤርትራ መገንጠል በኋላ የተፈጠረው የዋጋ ፍጥጫ በ1983 ዓ.ም ኤርትራ ከኢትዮጵያ ብትገነጠልም፣ ማጣሪያው እስከ 1989 ዓ.ም (እ.ኤ.አ 1997) ድረስ ለኢትዮጵያ አገልግሎት መስጠቱን ቀጥሎ ነበር። ሆኖም ኤርትራ ማጣሪያውን ለመጠቀም ከኢትዮጵያ ከፍተኛ ክፍያ (የተጣራውን ነዳጅ 20 በመቶ ያህል) እንደ ኮሚሽን መጠየቅ ጀመረች። ይህ አሰራር ለኢትዮጵያ እጅግ ውድና አስቸጋሪ ሆነባት። ፨ "የማጣሪያው እድሳት" - ለጦርነቱ መነሻ የሆነው ሚስጥር

"#አሰብ የኤርትራ ግዛትም … አካልም አልነበረም.. መጀመሪያውኑ ከመነሻው አሰብ የኢትዮጵያ ግዛት ነበረ። ኤርትራ የሚባለው አገር ከመፈጠሩ በፊት አሰብ ነበረ። ሩባቲኖ ኩባንያ ገዝቶት ነበር። ከ15 ዓመታት በኋላ ጣሊያኖች ኤርትራ የሚባል አገር ፈጠሩ። ከዛ በኋላ አሰብን ወደዛ አጠቃለሉት...አጼ ምኒልክ ደግሞ ግዛታቸውን ለዓለም ማህብረሰብ ሲያስታውቁ ግዛቴ የሚሸፍነው ቀይ ባህር ድረስ ነው ብለዋል። የሀገሪቱ ወሰን በሰሜን ቀይ ባህር ነው፡፡ በደቡብ በኩል ኬንያ ነው። በምዕራብ ደግሞ እስከ ሱዳን ይደርሳል ብለው ለዓለም ህብረተሰብ አስታውቀዋል። አጼ ምኒልክ ሳያውቁ ነው ሱልጣን ኢብራሂም አሰብን የሸጠው። አሰብ በሱልጣን ኢብራሂም በአጼ ምኒልክ ስር ነበር። በርግጥ በዛን ጊዜ በኮሚኒኬሽን ችግር ምክንያት ብዙ ቁጥጥር ባለመኖሩ ነው አጼ ምኒሊክ ሳያውቁ አሰብ የተሸጠው ሽያጩ ደግሞ ትክክል አልነበረም። የኢትዮጵያ የባህር በር መዘጋት እኔ በኢትዮጵያ ላይ ከተፈጸሙ በደሎች ቁንጮ አድርጌ ነው የማየው።" - ዶክተር ያዕቆብ ወ/ማሪያም #ኢትዮጵያ የባህር በርና የገዛ ራሷ ወደብ አልባ እንድትሆን ያደረጋት ታሪካዊ ክስተት በዋናነት ከኤርትራ መገንጠል እና በወቅቱ ከነበረው የፖለቲካ ውሳኔ ጋር የተያያዘ ነው። ይህ ክስተት በብዙ ኢትዮጵያውያን ዘንድ እስካሁን ድረስ እንደ ትልቅ የታሪክ ስህተት እና አስቆጪ ውሳኔ ይታያል። 1. የኢትዮጵያ ወደብ አልባ መሆንና የ1985ቱ ሪፈረንደም • የታሪክ ስህተት ውሳኔ፦ በ1983 ዓ.ም (የኢህአዴግ ስልጣን መያዝን ተከትሎ) የኤርትራ ጊዜያዊ መንግስት ሲቋቋም፣ በ1985 ዓ.ም (እ.ኤ.አ በ1993) ህዝበ ውሳኔ (ሪፈረንደም) ተካሄደ። • የባህር በር መታጣት፦ በወቅቱ የነበረው የኢትዮጵያ ሽግግር መንግስት የኤርትራን መገንጠል ያለ ምንም ቅድመ ሁኔታና የባህር በር ድርድር በመቀበሉ፣ ኢትዮጵያ በታሪኳ ከፍተኛ መስዋዕትነት የከፈለችባቸውን የአሰብ እና የምጽዋ ወደቦችን በአንድ ጀምበር አጣች። 2. የአሰብ ወደብ የይገባኛል ጥያቄ አለመነሳቱ • ህጋዊና ታሪካዊ መብትን መተው፦ አሰብ በታሪክም ሆነ በስነ-ህዝብ አወቃቀር ከቀሪው የኢትዮጵያ ክፍል (በተለይም ከአፋር ህዝብ) ጋር የተያያዘ ቢሆንም፣ በወቅቱ የነበሩት የኢትዮጵያ መሪዎች ለአሰብ ወደብ ልዩ እውቅና የሚሰጥ ወይም የጋራ ተጠቃሚነትን የሚያረጋግጥ ዓለም አቀፍ ስምምነት ሳያደርጉ ቀርተዋል። ይህም ሀገሪቱን ሙሉ በሙሉ በየብስ የተዘጋች (Landlocked) እንድትሆን አድርጓታል። 3. የ1990-1992ቱ የባድሜ ጦርነትና የወደብ መዘጋት • ጊዜያዊ ስምምነት መፍረስ፦ ከ1985 እስከ 1990 ዓ.ም ድረስ ኢትዮጵያ የአሰብን ወደብ በተወሰነ ደረጃ ትጠቀም ነበር። ነገር ግን በሁለቱ ሀገራት መካከል የተቀሰቀሰው አስከፊ የድንበር ጦርነት የነበረውን ግንኙነት ሙሉ በሙሉ አቋረጠው። • ወደ ጅቡቲ መዞር፦ ከጦርነቱ በኋላ ኢትዮጵያ ፊቷን ሙሉ በሙሉ ወደ ጅቡቲ ወደብ ለማዞር ተገደደች። ይህም በየዓመቱ በቢሊዮን የሚቆጠር ዶላር ለወደብ ኪራይ እንድትከፍል እና በኢኮኖሚ ረገድ ከፍተኛ ጫና እንዲያድርባት አድርጓል። 4. የቅኝ ግዛት ውሎች ማህደር (የእጣ ፈንታችን መነሻ) • የጣሊያን ወረራ፦ በ19ኛው ክፍለ ዘመን ማጠናቀቂያ ላይ የጣሊያን ቅኝ ገዥዎች የባህር ዳርቻውን (ኤርትራን) ቆርጠው መውሰዳቸው የመጀመርያው ታሪካዊ ስብራት ነበር። • የፌዴሬሽን መፍረስ፦ ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ ኤርትራ ከኢትዮጵያ ጋር በፌዴሬሽን እንድትቀላቀል ቢደረግም፣ በኋላ ላይ ፌዴሬሽኑ ፈርሶ ሙሉ በሙሉ መዋሃዷ ለቀጣዩ የ30 ዓመታት የእርስ በርስ ጦርነትና ለመገንጠሏ ዋነኛ መንስኤ ሆኗል። በአጠቃላይ ኢትዮጵያ የባህር በር ያጣችው በጂኦግራፊያዊ ችግር ሳይሆን፣ በታሪካዊ አጋጣሚዎች እና በወቅቱ በነበሩ ህጋዊ ባልሆኑ የፖለቲካ መሪዎች በህዝብ ዘንድ ቅቡልነት የሌላቸው እንዲሁም የረጅም ጊዜ አርቆ አሳቢነት ጉድለት መሆኑ ዛሬም ድረስ የብዙ አጥኚዎችና የህዝብ ቁጭት ሆኖ ዛሬን ደርሷል። #የአሰብ_ነዳጅ_ማጣሪያ ታሪክና መዘጋት በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል የነበረውን የኢኮኖሚና የፖለቲካ ሽኩቻ የሚያሳይ ታሪካዊ ክስተት ነው። ማጣሪያው በ1960ዎቹ መጀመሪያ በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት በ55 ሚሊዮን ብር ወጪ በሶቪየት ኅብረት የገንዘብና የቴክኒክ ድጋፍ የተገነባ የኢትዮጵያ ግዙፍ መሰረተ ልማት ነበረ። ተቋሙ ከገነነበት ታሪክ ተነስቶ እስከ መዘጋቱና አሁን ላለበት ምድረ በዳነት በስተጀርባ ያሉ ዋና ዋና ሚስጥሮችና ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው፡ ፨ የምሥራቅ አፍሪካ የነዳጅ ኃያልነት ምኞት ማጣሪያው በ1959 ዓ.ም (እ.ኤ.አ 1967) ሥራ ሲጀምር በዓመት 500 ሺህ ሜትሪክ ቶን ድፍድፍ ነዳጅ የማጣራት አቅም ነበረው። ይህም በወቅቱ ከኢትዮጵያ አገራዊ የነዳጅ ፍጆታ በላይ ስለነበር፣ ነዳጅ አምራች የነበሩት ናይጀሪያና ሊቢያ እንኳን ማጣሪያ ባልነበራቸው ዘመን፣ ኢትዮጵያ ድፍድፍ ነዳጅ ገዝታ በማጣራት ራሷን እንድትችልና ለውጭ ገበያ ጭምር እንድታቀርብ አስችሏት ነበር። በደርግ ዘመንም አቅሙ ወደ 800 ሺህ ሜትሪክ ቶን አድጎ ነበር። ፨ ከኤርትራ መገንጠል በኋላ የተፈጠረው የዋጋ ፍጥጫ በ1983 ዓ.ም ኤርትራ ከኢትዮጵያ ብትገነጠልም፣ ማጣሪያው እስከ 1989 ዓ.ም (እ.ኤ.አ 1997) ድረስ ለኢትዮጵያ አገልግሎት መስጠቱን ቀጥሎ ነበር። ሆኖም ኤርትራ ማጣሪያውን ለመጠቀም ከኢትዮጵያ ከፍተኛ ክፍያ (የተጣራውን ነዳጅ 20 በመቶ ያህል) እንደ ኮሚሽን መጠየቅ ጀመረች። ይህ አሰራር ለኢትዮጵያ እጅግ ውድና አስቸጋሪ ሆነባት። ፨ "የማጣሪያው እድሳት" - ለጦርነቱ መነሻ የሆነው ሚስጥር ማጣሪያው እያረጀ በመምጣቱና የሁለቱን አገራት ፍላጎት ማሟላት ባለመቻሉ፣ ኤርትራ ኢትዮጵያ በራሷ ወጪ ማጣሪያውን እንድታድስ ጠየቀች። ኢትዮጵያ ግን ጊዜ ያለፈበትን የሩሲያ ማጣሪያ በከፍተኛ ወጪ ከማደስ ይልቅ፣ የተጣራ ነዳጅ ከዓለም አቀፍ ገበያ በቀጥታ በጅቡቲ በኩል ማስገባት መረጠች። ይህ የኢኮኖሚ መለየት በሁለቱ ሀገራት መካከል ከፍተኛ መቃቃርን ፈጥሮ በ1990 ዓ.ም ለፈነዳው የባድመ ጦርነት እንደ አንድ ትልቅ "ቀስቃሽ ሚስጥር" (Trigger) ይጠቀሳል። ፨ ከማውደም የተረፈው የብረት ክምር የደርግ መንግሥት ሲወድቅና የኢትዮጵያ ባህር ኃይል ከአሰብ ሲወጣ፣ አንዳንድ መኮንኖች ማጣሪያው በጠላት እጅ እንዳይወድቅ ሙሉ በሙሉ ለማውደም አስበው ነበር። ሆኖም በወቅቱ የነበሩት የባህር ኃይል አዛዥ ሪያር አድሚራል ያድሸት ግርማ "አታውድሙት፣ ለቀጣዩ ትውልድ አንድ ቀን ይጠቅማል" በማለት በማስቆማቸው ተርፏል። ይሁን እንጂ በፖለቲካ ውሳኔዎችና ባለፉት 30+ ዓመታት ያለምንም ጥገናና ጥበቃ በመተዉ ምክንያት፣ የቀድሞው ታላቅ ተቋም ዛሬ ላይ ባዶ ምድረ በዳና የዝገት የብረት ክምር ሆኖ ቀርቷል። የአሰብ ነዳጅ ማጣሪያ በወቅቱ የኢትዮጵያን የኢኮኖሚ አቅም በመገንባት ረገድ የጀርባ አጥንት ነበረ። ማጣሪያው ሥራ በጀመረበት በ1960ዎቹ እና በደርግ ዘመን ሀገሪቱ በምሥራቅ አፍሪካ የነበራትን የኢኮኖሚ እና የጂኦፖለቲካ የበላይነት በእጅጉ አጠናክሮታል። ኢትዮጵያ በዘመኑ የተጣራ ነዳጅ በውድ ዋጋ ከውጭ አገር ከማስገባት ይልቅ፣ ድፍድፍ ነዳጅ (Crude Oil) በቅናሽ ዋጋ በመግዛት በአገር ውስጥ እንድታጣራ አድርጓታል። ይህም ሀገሪቱ በየዓመቱ በሚሊዮን የሚቆጠር የዶላር የውጭ ምንዛሬ እንድታድን አስችሏታል።

"በዓሉ ግርማ ከእውነት ጋር ያለውን የህይወትና ሞት ፍጥጫ ተመልከቱ" "አንድ ወንበር ላይ ተቀምጠን ነው የተማርነው። በዓሉ ጓደኛዬ ነው! ይህን ቴአትር በማየቴ በዓሉን ያገኘሁት ያህል ይሰማኛል። በቴአትሩ የረጅም ጊዜ ሀዘኔ ወጥቶልኛል። እርሜን በማውጣቴ ቀሎኛል።" የደራሲው የቅርብ ወዳጅ ከነበሩት አባት ተመልካች ከዚህ ቀደም የተሰጠ። ደራሲ እና ጋዜጠኛ በዓሉ ግርማ በአካለ ስጋ ቢኖር እድሜው ወደ ዘጠና መጀመሪያ ይጠጋ ነበር። የተወለደው መስከረም 26 ቀን 1928 ዓ.ም ስለሆነ። በእርግጥ አንዳንድ መዝገቦች አመተ ምህረቱን 1929፣ 30...የሚሉም አሉ። "በዓሉ ግርማ - ቤርሙዳ" ቴአትር ከተጻፈ በኋላ ስለበዓሉ በግፍ መገደል በስልክም ሆነ በአካል የሚደርሱኝ መረጃዎች ጆሮን ጭው የሚያደርጉ ናቸው። ወደፊት ምን እንደተባለ አሳውቃችኋለሁ።  ማን ያውቃል ነገ እውነት እየተጎተተችም ቢሆን ብቅ የምትልበት ጊዜ ይመጣ ይሆናል። ያም ሆነ ይህ ፦ "በዓሉ ግርማ - ቤርሙዳ" ቴአትር፣ ደራሲና ጋዜጠኛ በዓሉ ግርማ ሙያው ያስከፈለውን ዋጋ ክብር የሚሰጥ፣ ብዙዎች በአድናቆት ለበዓሉ ግርማ ፍቅራቸውን የገለጹበት ቴአትር ነው። እኛ እንደቴአትር ባለሙያ የደራሲውን ውለታ "በዓሉ ግርማ - ቤርሙዳ" በሚል አዲስ የቴአትር አቀራረብ፣ ጥናትን ተመርኩዘን፣ ሁሉም ሙያተኛ ደክሞበት በአንጋፋው ሀገር ፍቅር ቴአትር ከጥቅምት 1 ጀምሮ ዘወትር እሁድ በ 8 ሰዓት በድጋሚ መታየት ጀምሯል። 'ኑ' የበዓሉ ግርማን ሙያዊ ጽናት፣ ከእውነት ጋ ያለውን የህይወትና ሞት ፍጥጫ ተመልከቱ። እራሳችንን እንድናይ ጭምር በዓሉ የሚነግረን እውነት አለ። መልካም ትርዒት!! ጸሃፌ ተውኔት ውድነህ ክፍሌ- የቴሌግራም ቻናልችንን  በመቀላቀል የአዲስ አድማስን መረጃ ይከታተሉ… https://t.me/AdissAdmas

"በዓሉ ግርማ ከእውነት ጋር ያለውን የህይወትና ሞት ፍጥጫ ተመልከቱ" "አንድ ወንበር ላይ ተቀምጠን ነው የተማርነው። በዓሉ ጓደኛዬ ነው! ይህን ቴአትር በማየቴ በዓሉን ያገኘሁት ያህል ይሰማኛል። በቴአትሩ የረጅም ጊዜ ሀዘኔ ወጥቶልኛል። እርሜን በማውጣቴ ቀሎኛል።" የደራሲው የቅርብ ወዳጅ ከነበሩት አባት ተመልካች ከዚህ ቀደም የተሰጠ። ደራሲ እና ጋዜጠኛ በዓሉ ግርማ በአካለ ስጋ ቢኖር እድሜው ወደ ዘጠና መጀመሪያ ይጠጋ ነበር። የተወለደው መስከረም 26 ቀን 1928 ዓ.ም ስለሆነ። በእርግጥ አንዳንድ መዝገቦች አመተ ምህረቱን 1929፣ 30...የሚሉም አሉ። "በዓሉ ግርማ - ቤርሙዳ" ቴአትር ከተጻፈ በኋላ ስለበዓሉ በግፍ መገደል በስልክም ሆነ በአካል የሚደርሱኝ መረጃዎች ጆሮን ጭው የሚያደርጉ ናቸው። ወደፊት ምን እንደተባለ አሳውቃችኋለሁ።  ማን ያውቃል ነገ እውነት እየተጎተተችም ቢሆን ብቅ የምትልበት ጊዜ ይመጣ ይሆናል። ያም ሆነ ይህ ፦ "በዓሉ ግርማ - ቤርሙዳ" ቴአትር፣ ደራሲና ጋዜጠኛ በዓሉ ግርማ ሙያው ያስከፈለውን ዋጋ ክብር የሚሰጥ፣ ብዙዎች በአድናቆት ለበዓሉ ግርማ ፍቅራቸውን የገለጹበት ቴአትር ነው። እኛ እንደቴአትር ባለሙያ የደራሲውን ውለታ "በዓሉ ግርማ - ቤርሙዳ" በሚል አዲስ የቴአትር አቀራረብ፣ ጥናትን ተመርኩዘን፣ ሁሉም ሙያተኛ ደክሞበት በአንጋፋው ሀገር ፍቅር ቴአትር ከጥቅምት 1 ጀምሮ ዘወትር እሁድ በ 8 ሰዓት በድጋሚ መታየት ጀምሯል። 'ኑ' የበዓ

"በዓሉ ግርማ ከእውነት ጋር ያለውን የህይወትና ሞት ፍጥጫ ተመልከቱ" "አንድ ወንበር ላይ ተቀምጠን ነው የተማርነው። በዓሉ ጓደኛዬ ነው! ይህን ቴአትር በማየቴ በዓሉን ያገኘሁት ያህል ይሰማኛል። በቴአትሩ የረጅም ጊዜ ሀዘኔ ወጥቶልኛል። እርሜን በማውጣቴ ቀሎኛል።" የደራሲው የቅርብ ወዳጅ ከነበሩት አባት ተመልካች ከዚህ ቀደም የተሰጠ። ደራሲ እና ጋዜጠኛ በዓሉ ግርማ በአካለ ስጋ ቢኖር እድሜው ወደ ዘጠና መጀመሪያ ይጠጋ ነበር። የተወለደው መስከረም 26 ቀን 1928 ዓ.ም ስለሆነ። በእርግጥ አንዳንድ መዝገቦች አመተ ምህረቱን 1929፣ 30...የሚሉም አሉ። "በዓሉ ግርማ - ቤርሙዳ" ቴአትር ከተጻፈ በኋላ ስለበዓሉ በግፍ መገደል በስልክም ሆነ በአካል የሚደርሱኝ መረጃዎች ጆሮን ጭው የሚያደርጉ ናቸው። ወደፊት ምን እንደተባለ አሳውቃችኋለሁ።  ማን ያውቃል ነገ እውነት እየተጎተተችም ቢሆን ብቅ የምትልበት ጊዜ ይመጣ ይሆናል። ያም ሆነ ይህ ፦ "በዓሉ ግርማ - ቤርሙዳ" ቴአትር፣ ደራሲና ጋዜጠኛ በዓሉ ግርማ ሙያው ያስከፈለውን ዋጋ ክብር የሚሰጥ፣ ብዙዎች በአድናቆት ለበዓሉ ግርማ ፍቅራቸውን የገለጹበት ቴአትር ነው። እኛ እንደቴአትር ባለሙያ የደራሲውን ውለታ "በዓሉ ግርማ - ቤርሙዳ" በሚል አዲስ የቴአትር አቀራረብ፣ ጥናትን ተመርኩዘን፣ ሁሉም ሙያተኛ ደክሞበት በአንጋፋው ሀገር ፍቅር ቴአትር ከጥቅምት 1 ጀምሮ ዘወትር እሁድ በ 8 ሰዓት በድጋሚ መታየት ጀምሯል። 'ኑ' የበዓሉ ግርማን ሙያዊ ጽናት፣ ከእውነት ጋ ያለውን የህይወትና ሞት ፍጥጫ ተመልከቱ። እራሳችንን እንድናይ ጭምር በዓሉ የሚነግረን እውነት አለ። መልካም ትርዒት!! ጸሃፌ ተውኔት ውድነህ ክፍሌ-