کانال کانون صنفی معلمان ایران(تهران)

💠 #گفتگو 🔺جامعه ایران در وضعیت «دوام بحران‌مند»؛ مسئله اصلی برای آینده ایران چیست؟ (۳) گفتگوی فرارو با عباس نعیمی جورشری ✍طناز حسینی‌فر 🔴فرارو: تاب‌آوری مردم در شرایط اقتصادی کنونی تا کجا ادامه خواهد یافت؟ آیا مردم آشفتگی اقتصادی را تاب می‌آورند یا آن را تحمل می‌کنند؟ نعیمی‌ جورشری: «این پرسشی پیچیده و چند وجهی است. برای فهم بهتر آن، من مفهوم «ناامنی» در اندیشه زیگموند باومن Zygmunt Bauman را روی میز تحلیل‌مان قرار می‌دهم. باومن معتقد بود که در جهان معاصر، انسان‌ها بیش از آنکه با فقر مطلق مواجه باشند، با «بی‌ثباتی مزمن» و احساس ناامنی دائمی روبه‌رو هستند؛ وضعیتی که در آن، آینده پیش‌بینی‌پذیر نیست و فرد احساس می‌کند زمین زیر پایش دائما در حال لغزش است. به نظر می‌رسد جامعه ایران امروز نیز تا حد زیادی در چنین وضعیتی قرار دارد. به همین دلیل، آنچه امروز در ایران مشاهده می‌کنیم، بیش از آنکه «تاب‌آوری فعال» باشد، نوعی «تحمل فرسایشی» است. دقت کنیم که تاب‌آوری زمانی معنا دارد که جامعه بتواند ضمن تحمل بحران، امید، انسجام و امکان بازسازی خود را حفظ کند. اما وقتی بحران اقتصادی به وضعیتی دائمی تبدیل شود، جامعه به تدریج به بحران عادت می‌کند؛ نه به این معنا که آن را پذیرفته، بلکه به این معنا که یاد گرفته چگونه در دل بی‌ثباتی دوام بیاورد. در ایران امروز، بسیاری از مردم آشفتگی اقتصادی را نه از سر رضایت، بلکه به دلیل ضرورت بقا تحمل می‌کنند. افزایش هزینه‌های زندگی، ناامنی شغلی، کاهش قدرت خرید و دشواری برنامه‌ریزی برای آینده، نوعی فرسودگی روانی جمعی ایجاد کرده است. گویی خانواده‌ها بیش از آنکه برای پیشرفت برنامه‌ریزی کنند، درگیر مدیریت بحران روزانه‌اند. این همان وضعیتی است که باومن آن را ویژگی «زندگی سیال» می‌دانست؛ زیستی که در آن ثبات جای خود را به اضطراب دائمی می‌دهد. یکی از مهم‌ترین نشانه‌های این وضعیت، فرسایش افق آینده است.

جامعه‌ای که نتواند آینده‌ای قابل تصور برای خود بسازد، به تدریج دچار خستگی اجتماعی می‌شود. این خستگی را می‌توان در افزایش مهاجرت، کاهش مشارکت اجتماعی، انزوای فردی، اضطراب و احساس بی‌قدرتی مشاهده کرد. جامعه ممکن است همچنان کار کند، مصرف کند و زندگی روزمره خود را ادامه دهد، اما هم‌زمان دچار نوعی تهی‌شدن درونی شود.‌

با این حال، مطلقا معتقد نیستم که جامعه ایران به نقطه فروپاشی کامل رسیده است.

شبکه‌های خانوادگی، اقتصاد غیررسمی، پیوندهای عاطفی و مهارت‌های تاریخی بقا، همچنان بخشی از توان دوام جامعه را حفظ کرده‌اند. اینها پتانسیل‌های مهم زندگانی هستند که باید تقویت شوند.

اما مسئله اصلی این است که دوام طولانی‌مدت در شرایط فرسایشی، خود می‌تواند به کاهش سرمایه اجتماعی و فرسایش امید منجر شود. نکته مهم دیگر آن است که

سکوت یا تحمل اجتماعی را نباید با رضایت اشتباه گرفت.

جامعه ممکن است برای مدتی طولانی خاموش به نظر برسد، اما این خاموشی لزوما نشانه آرامش نیست. در بسیاری از موارد، جوامع پیش از لحظات بحرانی، ابتدا وارد دوره‌ای از خستگی، پراکندگی و انفعال ظاهری می‌شوند. چنانکه جامعه‌شناسی مستقل طی دهه اخیر بارها و خیرخواهانه نسبت به بحران و تهدید هشدار داده است. از این منظر، پرسش اصلی فقط این نیست که مردم «تا کجا دوام می‌آورند»، بلکه این است که جامعه در فرآیند این دوام، چه چیزهایی را از دست می‌دهد: اعتماد، امید، احساس تعلق و میل به آینده. به درک من، خطر اصلی برای ایران امروز شاید نه یک فروپاشی ناگهانی، بلکه عادی‌شدنِ فرسایش مزمن اجتماعی باشد.» لینک قسمت دوم: https://t.me/KSMtehran/24154 🔹🔹🔹 🖋 کانال کانون صنفی معلمان ایران 🆔 @KSMtehran