دارالافتاء مدرسه احیاءالعلوم هرات

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 📝 شرح احادیث برگزیدهٔ ریاض الصالحین ✍ مولوی ضیاءاحمد فاضلی 🔹 حدیث چهارم 🏷 ميزان ضرورت ما به توبه و استغفار 4- وعن ابن عمر رضی الله عنهما قال: قال رسول الله صلی الله علیه و سلم: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ تُوبُوا إِلَى اللهِ، فَإِنِّي أَتُوبُ، فِي الْيَوْمِ إِلَيْهِ مِائَةَ، مَرَّةٍ». [صحیح مسلم] ترجمه:

از ابن‌عمر رضی الله عنهما روايت است كه آن‌ حضرت صلی الله علیه و سلم فرمودند: «ای مردم از خدا آمرزش طلبيده و به درگاه او  توبه کنيد؛ زيرا من در هر روز صد بار توبه می‌کنم».

  👤معرفی راوی ابوعبدالرحمن، عبدالله بن عمر بن خطاب عدوی از صحابيان جليل القدر پیامبر بود. خاندان او (بنی عدی) در جاهلیت از عزتمندترین تیره‌های قریش به شمار می‌رفتند. هنگامی که پیامبر به مدینه هجرت کردند، عبدالله بن عمر ده سال داشت. او در دامان اسلام پرورش یافت و همراه پدرش به مدینه هجرت کرد. وی شخصیتی بسیار شجاع و صریح داشت و در فتح مکه نیز حضور یافت. تولد و وفات او هر دو در مکه بود. پس از اسلام آوردن، به مدت شصت سال برای مردم فتوا می‌داد. در زمرۀ صحابه‌ای است که بیشترین احادیث را روایت کرده‌اند؛ از برجسته‌ترین اهل فتوا در میان صحابه به شمار می‌رفت. او آخرین صحابی‌ای بود که در مکه وفات یافت و در روزگار خود چنان جایگاهی داشت که کسی همتای او شمرده نمی‌شد. سرانجام در سال ۷۳ هجری درگذشت. عبدالله بن عمر بن خطاب عدوی از برجسته‌ترین یاران پیامبر  بود. او در ده‌سالگی همراه پدرش به مدینه هجرت کرد و در دامان اسلام پرورش یافت. شخصیتی شجاع و صریح داشت و در فتح مکه حضور یافت. عبدالله بن عمر از بزرگ‌ترین راویان حدیث و از اهل فتوا در میان صحابه بود و حدود شصت سال به مردم فتوا می‌داد. تولد و وفاتش هر دو در مکه بود و در سال ۷۳ هجری درگذشت.   📜 شرح كلمات كليدی ▫️النَّاس: مردم. اين كلمه هر چند به لحاظ لغت، معنی عامی دارد؛ اما در این جا منظور از آن، امت اسلامی است؛ زیرا پیامبر در این حدیث، خود را در امر توبه برای "ناس" الگو معرفی کردند و روشن است که توبه از کفر و شرک، این همه تکرار پذیر نیست. ▫️الْيَوْم: منظور شبانه روز است و تعبیر از شبانه­روز به "یوم" در زبان عربی امری معمول است. ▫️أَتُوبُ: توبه یعنی بازگشت به سوی خدا و شرط آن، پشیمانی قلبی، اعتراف و طلب آمرزش با زبان، و تصمیم بر ترک گناه است و اگر حق مردم ضایع شده باشد، جبران یا عذرخواهی نیز لازم است تا توبه کامل گردد. 📌نكته  توبه از استغفار عام­تر است؛ زیرا استغفار، تنها کار زبان است، در حالی که توبه کار: زبان، دل و اراده هر سه می­‌باشد. 📃 حكم فقهی توبه از گناهان برای هر مسلمانی واجب و لازمی است؛ چه گناه صغیره باشد یا کبیره؛ و نیز از گناهان ظاهری و باطنی. [دلیل الفالحین شرح ریاض الصالحین] 💌 فواید علمی و تربیتی این حدیث مبارک فواید زیر را افاده می­‌کند: ۱- توبه و استغفار، ضرورت همگانی است؛ هیچ کس از آن بی­‌نیاز شده نمی­‌تواند؛ حتی اگر آراسته به خلعت عصمت و نبوت باشد. [التَّنويرُ شَرْحُ الجَامِع الصَّغِير]   ۲- توبه و استغفار، باید برنامهٔ دوامدار و ورد روزانهٔ یک مسلمان باشد.   ۳- توبه و استغفار تنها نیاز گنهکاران نیست؛ بلکه پیامبران الهی جهت مزید تقرب به الله بدان احساس نیاز می­‌کردند.   ۴- پیامبران الهی، ارتباط مستمر با توبه و استغفار داشته‌اند؛ چنانچه قرآن نیز بر آن گواهی می­‌دهد و ممکن نبود روزی و شبی از ایشان سپری شود که در آن مکرراً از الله آمرزش نخواسته و به سوی او باز نگشته باشند.   ۵- استغفاری بدین کثرت از پیامبر ما از دلایل برتری ایشان بر همگان است؛ پس ایشان همان‌گونه که سید الاولین والآخرین بودند سید المستغفرین نیز بودند. #سلسله_احادیث_نبوی #مدرسه_احیاءالعلوم_هرات @Aehyaa