◀ جنگ آغاز شد و روز نخست ایرانیان ۵۰۰ تن از نیروی متجاوز را کشتند. بیشترین کشته شدگان از
قبیله بنی سعد بود. روز دوم ایرانیان بر متجاوزان چیره شدند و بیش از ۲۰۰۰ تن از آنان کشته شدند. در این نبرد چهار تن از سرداران بزرگ ایران به نامهای
پیروزان، بندوان، بهمن جازویه و بزرگمهر همدانی کشته شدند. روز سوم نیز همین گونه بود و عربها دست به شگردی نظامی زدند و چشم فیلهای سپاه را کور کردند و آنان به حالت رمیده شدند و تعداد کثیری از ایرانیان در زیر دست و پای فیلان کشته شدند. روز چهارم نبرد تا پاسی از شب ادامه داشت. پس از فرا رسیدن شب ایرانیان به اردوگاههای خویش بازگشتند و سلاحها را بر زمین نهادند و استراحت کردند. چند ساعت پس از این استراحت، شبیخون بزرگی از لشگر عرب به سوی ایرانیان وارد شد و نبرد خونینی در شب هنگام شروع گشت و عده کثیری از ایرانیان و عربها کشته شدند. در همین شب به گفته طبری، رستم توسط یک عرب سر بریده شد و شالوده ارتش ایران با کشته شدن رستم فرخزاد از هم پاشیده شد و به ترتیب فرماندهان به قتل رسیدند.
◀ در اوج درگیری چندین جنگاور عرب (
عمربن معدی کرب، طلیحه بن خویلد اسدی، قرط بن جماح عبدی، و ضرار بن ازور اسدی) به رستم هجوم آورده و به قولی
زهیر بن عبد شمسو، به قولی عوام بن عبد شمسو، به قولی هلال بن علقمه تمیمی او را کشت. هنگامی که تن رستم را یافتند و جای صد ضربه شمشیر و نیزه بر تنش بود و هیچ کس نمیداند واقعا چه کسانی او را به قتل رساندند. سپس بر روی سریر رستم رفته بصوت بلند فریاد کرد:
"
قتلت رستم و رب الکعبه:
معنی: کشتم رستم را قسم بخدای کعبه "
◀ این ندا تولید وحشتی در لشکر ایران کرد، و سربازان را به هراس انداخته، دلهای خود را باختند و هزاران نفر خود را در آب انداخته غرق شدند، و بسیاری از آنان هدف تیر دشمن گشتند. مورخان در تعداد نيروهای اعراب مسلمان و سپاه ايران، اعداد متفاوتی را ذكر كردهاند. بيشتر مورخان تعداد نيروهای ايران را ۱۲۰ هزار نفر نوشتهاند.(۱)؛ تلفات ایرانیان را در جنگ نهایی حدود ده هزار نفر یعنی چهار برابر تلفات اعراب قید نمودهاند. طبری مینويسد:
"
ايرانيان ۱۲۰ هزار نفر بودند و ۳۰ فيل نيز به همراه داشتند ".(۲)؛ مقدسی تعداد نيروهای سپاه ايران را ۶۰ هزار نفر ذكر كرده و مینويسد: " اين نيروها همگی زره پوش بودند و جنگ افزارهای زيادی به همراه داشتند ".(۳)؛ مسعودی، شمار مسلمانان را ۸۸ هزار نفر و شمار مشركان را ۶۰ هزار نفر نوشته است.(۴)؛ دينوری مینويسد: "
عمر به ابوموسی اشعری و ابوعبيده جراح جداگانه نامه نوشته و از اهالی مدينه و شام خواستند كه گروهی را به ياری سعد بن ابی وقاص بفرستند ".(۵)؛ مسعودی بدون شک رسيدن نيروهای كمکی از شام و مدينه تاثير فراوانی در روحيه مسلمانان داشت و یکی از عوامل پيروزی اعراب مسلمان بود. رستم و نيروهای سپاه ايران پيشنهاد پذيرفتن اسلام و يا پرداخت جزيه را رد كردند و تنها راه سوم يعنی جنگ را پذيرفتند.(۶)؛ نبرد قادسيه تقريبا چهار روز طول كشيد. هر یک از روزهای جنگ به نام خاصی مشهور شدهاند. روز اول جنگ
ارماث، روز دوم را
اغواث و روز سوم را
عماس گفتهاند.(۷)؛ جنگ در اين چند روز به شدت ادامه داشت. شب چهارم به
ليله الهرير مشهور شده است.(۸)؛ در این شب جنگ تا هنگام صبح ادامه یافت و مسلمانان پيروز ميدان بودند. در اين جنگ تعداد زيادی از نيروهاي سپاه ايران كشته شدند و عده ای نيز فرار كردند و به مدائن رفتند.(۹)؛ فرمانده نيروهای ايران (رستم) در اين نبرد كشته شد. بدون شک با كشته شدن وی، بيم و هراس در دل ايرانيان بيشتر شد و موجبات شكست آنها را فراهم آورد. بنابر نقل مسعودی: "
بعضی غرق و بعضی كشته شدند. سی هزار نفر ديگر آنها كه پايمردی میكردند، آنها نيز سرانجام از پای درآمدند.(۱۰).
🆔
@ketab_mamnouee
♦️منابع:
۱. فتوح البلدان، احمد بن يحيی بلاذری، صفحه ۳۶۵.
۲. تاریخ طبری، جلد پنجم، صفحه ۱۷۱۱.
۳. البدء و التاریخ، مطهر بن طاهر مقدسی، ترجمه محمدرضا شفيعی كدکنی، تهران، چاپ اول، جلد دوم، صفحه ۸۵۰.
۴. مروج الذهب و معادن الجوهر، علی بن حسین مسعودی، جلد اول، صفحه ۶۶۹.
۵. الاخبارالطوال، احمد بن یحیی دینوری، صفحه ۱۵۴.
۶. هندالفتوح، احمد ابن اعثم کوفی، جلد اول، صفحه ۱۹۷.
۷. تاریخ الکامل، نوشته ابن اثیر، ترجمه ابوالقاسم حالت و عباس خليلی، تهران، جلد هشتم، صفحه ۲۶۱-۲۶۴.
۸. همان، صفحه ۲۶۸.
۹. تاريخ يعقوبی، ترجمه محمد ابراهيم آيتی، تهران، چاپ نهم، جلد دوم، صفحه ۲۸-۲۹.
۱۰. مروج الذهب و معادن الجوهر مسعودی، جلد اول، صفحه ۶۷۵.
🌷🌸🌹 کانال کتابهای ممنوعه
🆔
@ketab_mamnouee