زاگرس

🔴 *نبویان: آیا کودتا در راه است؟* ✍ *علی اکبر حاجبی* 🔎 مقدمه: در فضای سیاسی پرتنش کشورمان پس از تحولات اخیر (از جمله جنگ‌ها، فشارهای اقتصادی و تلاش برای مذاکرات با آمریکا)، سیدمحمود نبویان، نماینده مجلس و از چهره‌های جبهه پایداری، توییتی با عنوان هشدار به ملت ایران؛ "آیا کودتایی در راه است؟" منتشر کرد. به نظر می رسد این توئیت عمدتاً در واکنش به پست حسام‌الدین آشنا (مشاور سابق حسن روحانی) و در بستر اختلافات بر سر یادداشت تفاهم یا مذاکرات با آمریکا مطرح شد. این دیدگاه را به صورت سؤال از اعضا گروه های شبکه اجتماعی در سه محور اصلی مطرح کردیم. پاسخ های دریافتی را بررسی می‌کنیم. 🔎 ۱. نبویان نشانه‌های مشخص و علنی‌ای برای کودتای کلاسیک (تصرف نظامی قدرت) ارائه نکرده است. بر اساس زمینه‌ها: -  نبویان ادعا کرده که تیم مذاکره‌کننده خط قرمزهای رهبری را نقض کرده (مثلاً بحث هسته‌ای در مذاکرات پاکستان) و برای اثبات ادعای خود، نامه‌های محرمانه رهبری را افشا کرده است. - حمایت گسترده مردمی از تیم مذاکره‌کننده و حاشیه‌نشین شدن جبهه پایداری. نبویان این را نشانه کودتا علیه خط انقلابی می‌بیند! - قالیباف و پزشکیان به عنوان چهره‌های عمل‌گراتر دیده می‌شوند که با حمایت بخشی از نیروهای مسلح و نهادها، مسیر مذاکره را پیش می‌برند. این در مقابل جبهه پایداری (جلیلی، نبویان و...) قرار دارد. - درتعریف علوم سیاسی،کودتا تلاش سازمان‌یافته (معمولاً نظامی) برای تصرف ناگهانی قدرت است. اینجا بیشتر به تغییر سیاست و حاشیه‌روانی جناح تندرو اشاره دارد، نه تصرف فیزیکی. نبویان از واژه سنگین کودتا برای بسیج و هشدار استفاده کرده، مشابه الگوی قبلی اظهاراتش درباره مذاکرات. 🔎 ۲. احتمال واقعی وقوع کودتا (نظامی، سیاسی یا نرم) بر اساس اکثریت نطرات دوستان احتمال کودتای نظامی کلاسیک بسیار پایین (نزدیک به صفر) است: زیرا: - جمهوری اسلامی دارای مراکز متعدد قدرت (رهبری، سپاه، ارتش، قوه قضائیه، مجمع تشخیص، شورای نگهبان) با نظارت متقابل است. نیروهای مسلح (به‌ویژه سپاه) ایدئولوژیک و وفادار به ولایت فقیه هستند، نه مستقل. - کودتای موفق نیاز به شکاف عمیق در زنجیره فرماندهی دارد که وجود ندارد. -  فشارهای شدید تحریم، تورم و نارضایتی عمومی وجود دارد، اما اعتراضات سازمان‌یافته برای حمایت از کودتا دیده نمی‌شود. نیروهای مسلح بیشتر نقش  دفاع دارند تا تصرف. - جبهه پایداری چیزی را کودتا میداند که عمل‌گرایان یا همان جماعت مذاکره‌طلب علیه خط تندرو بسیج شده است. این درحالی است که طرف مقابل آن را حاشیه‌سازی تندروها و بازگشت به عقلانیت پس از جنگ می‌داند. -این حرف بیشتر جنبه هشدار سیاسی-جناحی دارد. در تاریخ جمهوری اسلامی، اختلافات جناحی رایج بوده (مثل دوران روحانی یا احمدی‌نژاد) اما به کودتای موفق منجر نشده. ساختار نهادهای موازی امکان coup d'étatکودتا را محدود کرده. ادعای بدون شواهد دقیق (کدام نیرو؟ با چه سازماندهی؟) بیشتر ابهام‌زایی سیاسی است تا تحلیل امنیتی. 🔎 ۳. آیا انگیزه نبویان خودنمایی جناحی یا نگرانی عمیق است؟ مشارکت کنندگان در پاسخ به این سوال می گویند: ترکیبی از هر دو، اما غالب "جناحی و سیاسی است: - جبهه پایداری پس از شهادت رهبری و شروع مذاکرات جدید، احساس حاشیه شدن می‌کند (مثل عدم امضای بیانیه حمایت از تیم مذاکره توسط برخی پایداری‌ها). این اظهارات دوقطبی‌سازی می‌کند، هواداران را بسیج کرده، فشار بر دولت/قالیباف وارد می‌آورد و خود را حافظ خط انقلابی نشان می‌دهد. - بخشی از آن مبتنی بر اطلاعات درونی (نامه‌ها، جلسات) است. تندروها واقعاً نگران تغییر جهت نظام (از مقاومت به تعامل) و از دست دادن رانت سیاسی-اقتصادی هستند. اما واژه کودتا اغراق‌آمیز است و فضای امنیتی ایجاد می‌کند که به نفع تندروها (کاهش گفتگوی عقلانی) است. @zaggros