ARGIA

Daniel Pardo Rivacobak (Zaragoza, Espainia, 1976) ondo daki turismoak jandako hirian bizitzea zer den, Bartzelonan bizi baita azken hogei urteetan. Turismo basatiaren aurkako mugimenduan murgilduta dago, eta Bilbora, bere haurtzaroko hirira, egindako bisita aprobetxatu dugu turismo basatiaz eta Euskal Herriaz galdetzeko. "Gizarte mugimenduetatik borroka eginez gero, agian lortu daiteke turistifikazioa Bilbo osora ez zabaltzea" ✍️ Uxue Gutierrez Lorenzo 📸 Hibai Agorria/ARGIA CC BY-SA

Udaberrian argitaratu du ARGIAk Turismoa. Desazkundera bidaia liburua, Donostiako Bizilagunekin taldeko Asier Basurtok idatzia. Liburua jendarteratzeko zer hobeto gaiaz tokian toki hitz egitea baino, turistifikazioaren gaia lantzen duten eragileekin solasean. Hala egin dugu, ordubeteko hizketaldi atseginak sortuta. Bilbon, Iruñean, Sopelan eta Gasteizen entzundakoak dira testura ekarritakoak. Erretratu bat da Euskal Herriko panoramarena. Turismo bidaiaren atzeko argazkia ➡️ Eta aparteko testua: Hauek dira turismoaren aurtengo hiru gaiak ✍️ Gorka Peñagarikano

Kaixo lagunak, 🇵🇸 Gazako eta Zisjordaniako lurren okupazioa bizkortzea erabaki du Israelek, hauteskundeen atarian. Israelgo Defentsa ministroa: “Gazaren ia %70 suntsitu dugu” https://labur.eus/5y4xas1f ❗️ Polizia infiltratuen berri emateagatik Datuen Babeserako Espainiako Agentziak isuna jarri dio La Directari https://labur.eus/ty9o3jeb 🍏 Elikagai-sistema osasungarriago eta jasangarriago batek goitik behera aldatuko luke nekazaritza https://labur.eus/k2yrrxfg (Elhuyar) ✍️ Eta amaitzeko, iritzi artikulu bat: Donostiako Bretxako Arrandegi eraikina, ‘espacio de oportunidad’ zeinentzat? https://labur.eus/5xebnn4n Ondo izan!

Egun on, lagunak Atzo aske, karguekin, utzi zituzten Espainiako Poliziak atxilotutako lagunak. Muskizen sarekada salatu zuten. ASKEk Bizkaiko bi atxiloketak gaitzetsi ditu eta “Euskal Herriaren aurkako oldarraldiarekin” lotu ditu https://labur.eus/qiuamath 👮‍♀️ Ertzain bat titulu faltsu bat aurkeztuz bihurtu zen Osakidetzako segurtasun-buru https://labur.eus/q87wk0ev (Gedar) 📹 Fernando Rosi omenaldia egin diote, ultrek eta Guardia Zibilak oztopoak jarri arren https://labur.eus/vpg3oogg (Ahotsa) 🏚 Suhiltzaileen kaserna zaharra izanen da Garaziko Gaztetxea, Herriko Etxeak eraikina utzirik https://labur.eus/yr07u1e2 (Euskal Irratiak) Ondo izan!

Gaurko egunez 1890ean... Vincent Van Gogh hil zen pobre, munduko margolaririk ospetsuenetakoa. 1853an Herbehereetako Zundert herrian jaioa, margolari postinpresionista garrantzitsua izan zen. Bere artelanetan ondorengoak landu zituen: paisaiak, natura hila, erretratuak eta autorretratuak. Bere pintzelkada oldarkorrak bereizi zuen bere obra. Hala ere, hil ostean iritsi zitzaion arrakasta eta pobre hil zen. Bere buruari tiro egin ostean, zauriak eragindako infekzioaren ondorioz hil zen. Gehiago: 1848: Gazte Irlandarren Iraultza hasi zen, garaipena lortu ez zuen britainiarren aurkako matxinada https://labur.eus/udfepdkl 1900: Italiako Hunberto I.a erregea hil zuen tiroz Gaetano Bresci anarkistak https://labur.eus/qf2t4jq3 1950: No Gun Ri-ko sarraskia amaitu zuten Korean AEBek https://labur.eus/mqhgliut 1962: Mosley lider britainiar faxistaren hitzartzea eragotzi zuten Manchesterren https://labur.eus/i8efjhsq

Aspavit bitiligoa duten pazienteen elkarteko Arabako ordezkaria da Manuel Prados Villarraso (Gasteiz, 1966). Duela hogei urte diagnostikatu zioten bitiligoa. Gaixotasun autoimmune eta kronikoa da, eta azalean orban zuriak agertzen dira despigmentazioaren ondorioz. Gaitzari lotutako mitoak deuseztatu, presio estetikoa mahaigaineratu, osasun emozionalean duen garrantziaz ohartarazi eta onarpena susta dezaketen praktikak azaldu ditu. ✍️ Olaia L. Garaialdek egin dio elkarrizketa: “Lehen mailako arretara jo, eta tratatu gabe geratzen gara”

Arratsalde on, ARGIAzale! 🛑 Bart jakin genuen Kaleko Afari Solidarioak egitasmoa debekatuko zuela Donostiako Udalak. Bertako kide Marta Azaterekin hitz egin dugu, eta udalari "errespetu eta erantzukizun falta handia" leporatu dizkio https://labur.eus/ctbm8s0t ‼️ Munduko Koparen osteak ez du etenik: Bizkaiko bi pertsona atxilotu ditu Espainiako Poliziak, eta baliteke gehiago ere atxilotzea https://labur.eus/w6wnwid3 🚨 Zaballatik beste albiste lazgarri bat: preso bat hil dela salatu du Salhaketak, aurtengo hirugarrena https://labur.eus/xxtn34d6 ❗️Labrazako makrozental eolikoa eraikitzen hasi dira, 2006tik Araban eraiki duten lehena https://labur.eus/dfymqylh

🚨 Arabako Zaballa espetxeko presoek ez dute haizagailurik izateko baimenik, Madrileko Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralak hala aginduta. Zaballako txosten bat dago erabaki horren atzean, eta ARGIAk txostena eskuratu du. Hiru arrazoi eman ditu espetxeak haizagailuak debekatzeko: premia falta, onura eskasak eta eragozenak. Eta horien guztien gainetik, "ingurumenaren zaintza". Ez du nahikoa bero egiten, edo ingurumen-jasangarritasunaren aurka doa: espetxearen arrazoiak presoei haizagailuak debekatzeko ✍️ Zigor Olabarria Oleaga

Gaurko egunez 1949an... Francoren aurkako makien atentatua izan zen Gaztelan. Asturias eta Leon inguruko gerrillariek indarrak batuta, Ponferrada herriko zentral termikoaren inaugurazioa baliatu nahi izan zuten diktadorea hiltzeko. Hala, autoen segizioari tiro egin zioten, Francoren autoa jo ere egin zuten baina onik atera zen diktadorea. Atentatuaren ondoren, Guardia Zibilak eta armadak operazio zabala abiatu zuten inguruko mendietan ihes egindako gerrillariak harrapatzeko. Zenbaiten aztarnarik ez zen aurkitu, baina beste batzuk preso hartu edo hil zituzten. Batzuek muga zeharkatuta ihes egitea lortu zuten. Francoren erregimenak isilpean gorde zuen gertatutakoa, baina atzerriko prentsak —batez ere Frantziako eta Ameriketako batzuek— albistea jakinarazi zuten. Gehiago: 1936, duela 90 urte: Antifaxisten garaipena Donostian: militar kolpistak errendiarazi zituzten Loiolako kuartelean https://labur.eus/em3e6xqc

🔴 “Nire familiaren datuak partekatu dituzte eta torturatzearekin mehatxatu naute” Ultraeskuinaren kanpaina mediatikoaren biktima da Alain Eiguren. Munduko Futbol Txapelketaren finalaren egunean Espainiako selekzioaren kamiseta zeraman pertsona bat "jipoitu" izana leporatzen diote. Berak gezurtatu egin du, eta kereila jarriko duela iragarri. ARGIAk berarekin hitz egin du. https://labur.eus/zbabtba3 ✍️ Goiatz Iza

Kaixo! Lurreko aste honetako berriak: 🌲Arbolen Eskubideen Adierazpen Unibertsala onartu berri du lehen aldiz udal batek. Jakoba Errekondok eman digu jakitera: https://labur.eus/k5ynsng0 📗Sendabelarrak herri jakintza gisa izan zituen aztergai Garbiñe Larreak UEUren jardunaldietan. Hona ekarri digu han azaldu zuenaren zati bat: https://labur.eus/xloqcpex 🧄Berakatz beltza maite duzu? Orduan Garazi Zabaletak emandako erreferentzia hau estimatuko duzu... https://labur.eus/ijiawnmk 🐍 Euskal Herrian bada tximistaren pare mugitzen den suge eder bat. Iñaki Sanz Azkuek ekarri digu: https://labur.eus/j1imbga1 📸 Terrasse-Vaudreuil Udala (Quebec), ekainaren 9an, Arbolen Eskubideen Adierazpen Unibertsala onartzen. ➡️ Bizi Baratzea kanalera harpidetuta, egunean behin jasoko duzu Jakoba Errekondok proposatutako lan berezi bat: https://t.me/bizibaratzea

Kaixo, lagunok! 📸☝️ Horra hor: turistak hondartzan lasai ederrean, ingurua suak hartu bitartean. Zer pentsatua eman behar luke... Berandu ez bada, Axier Lopezen iruzkina. Albisteak: 🔥Ingurumen baimenik gabe ari zen iaz Gasteizen su hartu zuen birziklatze plantako enpresa https://labur.eus/f2fifyws ✊ Milaka pertsona mobilizatu dira Italian abiadura handiko trenaren aurka https://labur.eus/6q8mmojo Eta bi irakurgai eder: ✍️ Mundiala izan da, Behe Banda https://labur.eus/j4bz8mdq ✍️ Erdiaren erdia ere ez, Gorka Bereziartua https://labur.eus/i7d1iyzs

Gaurko egunez 1922an... 106 preso errepublikarrek ihes egin zuten Irlandan espetxetik. Britainia Handiaren aurkako Independentzia Gerraren ostean sinatutako itunak (Irlandako Estatua Commonwealth egituraren barnean eta Erresuma Batuaren menpeko Irlanda iparraldea bereizi zituenak), Irlandako Gerra Zibila eragin zuen. Itunaren aurkakoak IRAren barnean bildu ziren eta gerra hasi berritan, akordioaren aurka zeuden asko atxilotu eta Dundalk herriko espetxean sartu zituzten. IRAk, ordea, espetxeko horma bat lehergailuz zartarazita, errepublikarren "ihesaldi handia" eragin zuen. Bultzada moral handia izan zen. Gehiago: 1740: Jeanne Baret jaio zen Frantzian, munduari bira eman zion lehen emakumea https://labur.eus/fgsrhwlw 1794: Deportaturiko milaka lapurtarrei beren etxeetara itzultzeko baimena eman zieten https://labur.eus/g8sfnujm 1944: Baionan nazien eskuetatik askatu zuten Comète Sareko mugalari Goikoetxea https://labur.eus/4qaa04qn

🔙⏳Data-zarta. Euskal herriko historiaren denbora lerroa. Euskal Herriko historia ezagutu nahi? Kartaz karta irudikatu ditugun gertakari, pertsonaia eta objektuak noizkoak diren asmatzen joan beharko duzu, Euskal Herriko historiaren denbora-lerro ederra osatzeko… ondokoak baino lehenago. ▶️Eskuratu Data-zarta. Euskal herriko historiaren denbora lerroa Eskuratu ARGIaren Azokan.

Kaixo lagunak! Maite dut galdera bati erantzuteko denbora hartzen duen jendea; izaten da, normalean, zerbait esateko duena. Duela aste batzuk ezagutu nuen Xabi Igoa eta bere koadernoko apunteetan zer zegoen jakin nahi nuelako eskatu nion elkarrizketa. ✍🏻 Amets Aranguren Arrieta Xabi Igoa Eriz: “Bertsozale Elkarteko Lehendakaritza Euskal Herriaren ulerkera bat ematen dizun leku pribilegiatua da”

2054an gaude. Kapitalismoari lotutako zapalkuntza gehienak gainditu dira: jendeak lan gutxiago egiten du, klima aldaketa geldotu da... Baina gazteak ez daude konforme, eta Sorbatza osatu dute, artearen bidez mundu libreagoa eta justuagoa eraiki guran. Markel Sanchezen (Durango, Bizkaia, 1991) lehenengo nobelaren abiapuntuak dira horiek: Sorbatza (Elkar, 2026). “Ematen du etorkizuna irudikatzeko dugun modu bakarra katastrofikoa dela” ✍️ Leire Vargas 📸 Laida Zapre

Itsaso Zubiriak Goiatz Izarekin eta Haize Oihartzabalekin hitz egin du. Udaldian praktikak egiten ari dira ARGIAn eta gustura dabiltzala adierazi dute. Kazetari ona edo euskalduna https://labur.eus/lcnzaon3

Gaurko egunez duela 40 urte, 1986an... Espainiako Poliziak gogor kargatu zuen errefuxiatu politikoen aldeko ibilaldi nazionalaren amaieran, Donostian. Araba, Bizkaia, Lapurdi eta Nafarroatik abiatutako lau zutabeak Gipuzkoako hiriburura iritsita manifestazio nazionala zegoen deituta. Poliziak, ordea, hiria hartu zuen eta zauritu ugari eragin zituen manifestarien aurka kolpeka eta gas negar-eragileak jaurtitzen aritu ostean. Gehiago: 1936, duela 90 urte: Hegazkin errepublikar batek Loiolako kuartela bonbardatu zuen Donostian https://labur.eus/lesfpd3g 1956, duela 70 urte: Egiptoko presidente Nasserrek Suezko Kanala nazionalizatu zuen, frantziar eta britainiarren kontrolpean egon zena https://labur.eus/ph3ubk52 1522: Johan Arberoakoa exekutatu zuten Iruñean espainiarrek, Donibane Garaziko gazteluaren alkaide edo burua https://labur.eus/dacost2s 1583: Isabel Lobiano jaio zen Ermuan, inposatutako ezkontza bati aurre egiteagatik ezaguna https://labur.eus/ocbkgn63

Eguerdi on, kulturzaleok! Udane Brinagarrementeriaren kronika honekin irekiko ditugu aste honetako kultur kiritikak: 🎸EHZren bihotzetik, Arberatze-Zilhekoko plazatik, Cordcore ikusi zuenekoa https://labur.eus/xqfdfpzr 🎤 Gorka Intxaustiren beste hau ere badugu, Bidelapurrak Gasteizko Zaharraz Harro-tik https://labur.eus/rid8ib4i 🎼 Montserrat Auzmendik OLBEk antolatutako Andrea Chénier opera ekarri digu https://labur.eus/41zac1hj 🎞 Eta Josu Iraolagoitiak, Verdens verste menneske edo Munduko pertsonarik txarrena https://labur.eus/iqgqlywc

Egun on, lagunok! Astekari honetako iritzi bilduma segidan: 🖌 Goian Adur Larrearen zinta ⤴️ ✍️ Diana Francoren teknologiaren zutabea: Garagardo hotza ✍️ Imanol Epelderen ‘Berriketa gutxi’ zutabea: Sinonimo ✍️ Naroa Elortzaren ekonomiaren zutabea: Konplexua, halabeharrez ✍️ Malores Etxeberria (🎨 Maider Leturiaga): Titulu asko eta hiztun gutxi ✍️ Jesús Rodríguez, Directako kazetaria: Biziraupen klimatikoa: mundu guztia Euskal Herrirantz ✍️ Zigor Etxeburua, euskaltzalea: Ez hutsik egin ✍️ Leire Narbaiza, irakaslea: Kortesia eta kolpeak ✍️ Kimetz Arana, baratzezaina: Ura zaindu dezagun Asteburu eta irakurketa on! 😘