ترجمان علوم انسانى

🎯 دکترین نتانیاهو: معجون بدبینی و افراطی‌گری چطور به فاجعه انجامید؟ 🔴 بنیامین نتانیاهو نزدیک به دو دهه است که در سمت نخست‌وزیری اسرائیل باقی مانده، رکوردی که هیچ نخست‌وزیر دیگری در تاریخ کوتاه رژیم صهیونیستی به آن نرسیده است. او در سال‌هایی که قدرت را در دست داشته، قاعدۀ بسیاری چیزها را عوض کرده است. با گزین‌گویه‌های موهوم آخرالزمانی‌اش دربارۀ خطراتی وجودی که اسرائیل را تهدید می‌کنند، رنجی خارج از تصور بر فلسطینیان وارد آورده و با جهان‌بینیِ بدبینانۀ تاریکش، هیچ‌وقت با هیچ شکلی از صلح و توافق با همسایگان اسرائیل همراه نبوده است. نتانیاهو چطور فکر می‌کند؟ 🔴 جاشوا لیفر، روزنامه‌‌نگاری که مدت‌ها دربارۀ نتانیاهو و شیوۀ حکمرانی‌اش تحقیق کرده، معتقد است نتانیاهو، ترکیبی متعارض و پیچیده از چهار چیز است: نئولیبرالیسم، جنگ‌طلبی، پوپولیسم و تکنوکراسی. 🔴 اگرچه نتانیاهو متحد یهودیان افراطیِ فوق‌العاده مذهبی در اسرائیل است و اشتراکات فکری بسیاری با آن‌ها دارد، خودش هیچگاه آدمی مذهبی نبوده. بلکه به تعبیرِ لیفر آدمی به‌شدت سکولار است که نگاهی بسیار تیره به جهان دارد. بخشی از این جهان‌بینی برآمده از بزرگ‌شدن نزد پدری است که مورخی با اعتقادات عجیب‌و‌غریب بود. اما بخش مهم‌تر، ناشی از کارزاری پوپولیستی است که موفقیتهای سیاسی نتانیاهو از آنجا آغاز شد: مخالفت سرسختانه با گفتگوهای صلح اسحاق رابین و پافشاری بر اینکه صلح با اعراب بی‌معنی و برای اسرائیل خطرناک است. 🔴 نتانیاهو سال ۱۹۹۶، با برنامه‌های مفصلی برای بازسازی اقتصاد اسرائیل بر پایۀ اصول بازار آزاد تاچری به قدرت رسید: اصلاح ساختار بوروکراتیک، آزادسازی بازار کار، و کاهش یارانه‌ها برای صنایع در حال ورشکستگی. 🔴 بخشی از این اصلاحات اقتصادی انجام شد، اما مهم‌تر از آن، فرهنگ سیاسی جدیدی بود که نتانیاهو در اسرائیل باب کرد. او اولین نخست‌وزیر تلویزیونی اسرائیل بود. برای تقویت اجراهای عمومی‌اش، کلاس بازیگری رفت، آرایش می‌کرد، کت‌و‌شلوارهای گران‌قیمت می‌پوشید و مطمئن می‌شد که دوربین‌ها فقط زاویه‌ای از صورتش را نشان دهند که بی‌نقص‌تر است. در کنار این تجمل‌گرایی، زبانِ سیاسی تازه‌ای را به میدان آورد: او حزب خودش -لیکود- را اندک اندک به حزبی پوپولیست و اقتدارگرا تبدیل کرد که حول شخصیت او می‌چرخید. 🔴 ایدۀ اصلی او در حکمرانی، به تعبیر میکا گودمن، فیلسوف و روشنفکر راست‌گرای اسرائیلی، «مدیریت اشغال» بود. از نظر نتانیاهو اسرائیل باید برای همیشه اشغالگر باشد، اما این اشغالگری را چنان حق‌به‌جانب نشان دهد که طبیعی و منطقی به نظر برسد. 🔴 نتانیاهو توانست اندک اندک این ایده را حتی در میان مخالفان خودش جا بیاندازد. آنچه اسرائیلی‌ها «کانسپتزیا» می‌نامند -یعنی همان مدیریت اشغال و سیاست تفرقه بینداز و حکومت کن- در حوزۀ سیاست خارجی نیز بازتاب یافت. نتانیاهو از دیرباز مخالف حضور گستردۀ آمریکا در منطقه بود، چون فکر می‌کرد آمریکا دست اسرائیل را می‌بندد. در ایدۀ جایگزین او، اسرائیل با پیوندزدن امنیت منطقه به امنیت خودش، می‌تواند به کنشگری محوری و مستقل در خاورمیانه تبدیل شود. «پیمان ابراهیم» جاه‌طلبانه‌ترین گام او برای تحقق‌بخشیدن به این رؤیا بود. 🔴 جاشوا لیفر می‌نویسد: حملۀ حماس در هفت اکتبر تمام طرح و نقشه‌های نتانیاهو را نقش بر آب کرد. شدت این حمله نشان داد که «مدیریت اشغال»، ناگزیر به چه هزینه‌های سنگینی برای اسرائیل منتهی خواهد شد. در طول تقریباً دو دهۀ اخیر، فلسطینی‌ها متحمل درد و رنج بسیاری شده‌اند و اسرائیل طی سالیان دراز دچار نوعی خودپسندی و بی‌اعتناییِ خطرناک نسبت به سرنوشت همسایگان فلسطینی‌اش شده است، به این امید که مسئلۀ فلسطین بعد از پیمان ابراهیم، خودبه‌خود فراموش خواهد شد. تحلیلی که سراپا غلط از آب درآمد. 📌 آنچه خواندید برگرفته از مطلب «دکترین نتانیاهو» است که در پروندۀ شمارۀ ۳۶ مجلۀ ترجمان منتشر شده است. @tarjomaanweb