Baangnews

لیلا لُعَلَمی در جُستاری تناقض آشنای عصر شبکه‌های اجتماعی را می‌کاود: مردم با دیدن خبر نظارت، جنگ الگوریتمی، اخراج جمعی یا فاجعهٔ اقلیمی می‌پرسند «الان در کدام مرحلهٔ دیستوپیا هستیم؟»؛ اما همان آدم‌ها داستان‌های آیندهٔ سیاه را با لذت می‌خوانند. پاسخ او این است که آینده هنوز نوشته نشده، قدرت یک‌سویه نیست، و تخیلِ بدترین جهان می‌تواند به‌جای تسلیم، نوعی تمرین اخلاقی و حتی امید باشد. (متن کامل در کامنتها)

دنیا میخائیل، شاعر عراقی‌آمریکایی، جنگ را نه حماسه که کارمندی وظیفه‌شناس می‌بیند؛ شعر معروف «الحرب تعمل بجد» با طنز تلخ فهرست خدمات جنگ را ردیف می‌کند، از آمبولانس و تابوت تا مدال ژنرال‌ها.

در رمانی که راویِ آن یک سگ سیاه است، مرز میان زایش و مرگ چنان در هم می‌شکند که دیگر نمی‌توان با اطمینان گفت زندگی کجا تمام می‌شود و مرگ از کجا آغاز می‌شود. ناهید شمس در «سگ سیاه زایشگاه»، با طنزی سیاه، جامعه‌ای را روایت می‌کند که در آن بوی مرگ از هر جایش به مشام می‌رسد و حتی در زایشگاه هم نمی‌توان از این بو رها شد. فریبا صدیقیم در این نقد، با تکیه بر شخصیتِ «ونوس» (زنی که میان مردگان و زندگان در نوسان است) و راویِ سگ‌سان، نشان می‌دهد که چگونه این رمان جهانِ گروتسکی می‌سازد که در آن «تقدس و ابتذال»، «عشق و شهوت»، و «ایمان و خرافه» در هم می‌آمیزند. (متن کامل در کامنتها)

در ستون «از تجربه تا تخیل»، تجربه روزمره به ماده‌ای برای اندیشیدن بدل می‌شود؛ نه گزارش صرف، بلکه تاملی که از جزئیات آشنا عبور می‌کند و به پرسشی بزرگ‌تر می‌رسد. متن زهرا باقری، «آن صندلی برای هیچ‌کس نیست»، از همین نقطه آغاز می‌شود: ساعت‌های طولانی کار، انتظار برای پایان روز، خاطرات کم‌رمق محیط اداری و تنهایی‌ای که گاهی در میان همکاران هم رخ می‌دهد. باقری از کارمندی می‌گوید، از تکرار یک روال هر روزه و از صندلی‌ای که هرگز مال کسی نمی‌شود، و هم‌زمان این تجربه را به تخیل می‌کشاند: زمان چگونه در دفتر کار از حرکت بازمی‌ایستد یا ناگهان شتاب می‌گیرد، و زندگی چگونه در فاصله خانه تا میز کار تکه‌تکه می‌شود. این یادداشت دعوتی است به دیدن همان چیزهایی که هر روز از کنارشان می‌گذریم و کمتر درباره‌شان می‌نویسیم. (متن در کامنتها)

شب خونین کوهستک در بندر سیریک: عروسی‌ که ناگهان به پایان رسید. حالا خانه‌ای ویران به جای مانده، ساعتی که روی ۹:۳۰ قفل شده، و مردی که میان آوار، با دیدن دمپایی‌های راحل، او را صدا می‌زند. این داستان از زبانِ خودِ دیوار روایت می‌شود؛ دیواری که هنوز بوی گلاب و صدای نی‌انبان را به خاطر دارد. (متن کامل داستان در کامنتها)

اختلال روزهای گذشته از سمت میزبانی بود؛ محدودیت موقت روی برخی مسیرها و مشکل گواهی امنیتی باعث شده بود صفحهٔ اصلی یا بخش مدیریت برای گروهی از خوانندگان باز نشود. این مورد برطرف شده و می‌توانید مطالب را دوباره از آدرس همیشگی بخوانید: baangnews.net سایت همزمان به‌روز شده است. جستارها، داستان‌ها و بررسی کتاب‌ها همان‌جا در بایگانی کامل در دسترس‌اند. از شکیبایی‌تان در این مدت سپاسگزاریم. نشریه ادبی بانگ

اختلال دسترسی به سایت بانگ همچنان ادامه دارد. از ساعات گذشته صفحهٔ اصلی و بخش مدیریت سایت با مشکل روبه‌رو شده است. بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد علت از سمت میزبانی است؛ محدودیت فنی روی برخی مسیرها و اختلال در گواهی امنیتی سایت. به همین دلیل ممکن است سایت برای گروهی از خوانندگان باز شود و برای گروهی نه، یا مرورگر پیام ناامن بودن اتصال نشان دهد. با پشتیبانی هاستینگ در تماس هستیم و پیگیری را ادامه می‌دهیم. تا این لحظه پاسخ روشنی دریافت نشده، اما به‌محض برقراری دسترسی مجدد از همین صفحه خبر می‌دهیم.

خاطرات ودود رهروان جوشان، نویسنده‌ی زاده و بالیده‌ی افغانستان، روایتی زنده از سال‌های شورانگیز و حزن‌آلود مبارزه، بازداشت و زندان پلچرخی است. این کتاب که از سوی نشر مهری منتشر شده، تاریخ چپ مستقل افغانستان را از خلال تجربه‌ی زیسته، کودکی، بیداری سیاسی و شکنجه بازمی‌گوید و شباهتی غریب با حبسیه‌های مبارزان ایرانی دارد. از شعر داود سرمد بر دیوار سلول تا رویارویی با شکنجه‌گر در دادگاه لاهه، اثر پلی می‌زند میان زندگی شخصی و تاریخ پرتلاطم منطقه و خواننده را به تأمل در حافظه، مقاومت و مسئولیت امروز در برابر فراموشی فرامی‌خواند. (متن کامل در کامنتها)

فرد لونزر در این مقاله به بررسی چالش‌های واقع‌گرایی در جهانی می‌پردازد که روزبه‌روز به داستان‌های ژانری مانند علمی-تخیلی، هیجان‌انگیز و فانتزی شبیه‌تر می‌شود. او با اشاره به اختلاف تاریخی میان اچ.جی. ولز و هنری جیمز، استدلال می‌کند که داستان علمی-تخیلی، با وجود توانایی‌اش در به تصویر کشیدن امیدها و ترس‌های معاصر، به دلیل حس قطعیت و انتخاب یک آینده خاص، واقع‌گرایی را به‌طور کامل منتقل نمی‌کند. در مقابل، ادبیات داستانی با انعطاف‌پذیری و پذیرش ناتمام بودن، ظرفیت بیشتری برای به تصویر کشیدن واقعیت‌های آشوبناک و پیچیده امروز دارد. لونزر با مثال‌هایی از رمان‌های معاصر مانند «مدار» سامانتا هاروی و «پاسخ‌ها» کاترین لیسی نشان می‌دهد که ادبیات داستانی می‌تواند با الهام از هیجان و تخیل داستان علمی-تخیلی، زمان حال را به‌گونه‌ای واقع‌گرایانه و ملموس به تصویر بکشد، حتی بدون اختراع آینده. (متن در کامنتها)

رمان «شهربندان» جواد مجابی، در خوانش جواد اسحاقیان، صرفاً روایت اشغال یک شهر نیست؛ نقشه‌ی اجتماعی پیدایش، سلطه و فروپاشی یک ذهنیت است. اسحاقیان طالبان را نه حادثه‌ای ناگهانی، بلکه فرآورده‌ی درهم‌تنیدگی اقتصاد روستایی گسسته، سیاست قدرت‌های خارجی، مدارس دینی رادیکال و ساختار عشیره‌ای می‌داند و نشان می‌دهد که هژمونی این جریان با سلب خانه، هویت، قانون و حتی نام شهروند کامل می‌شود. در برابر این ماشین ارعاب، رمان از مقاومت منفی و نافرمانی مدنی تا مسموم کردن فاتح در خانه‌ی غصب‌شده پیش می‌رود و می‌گوید پیروزی راستین، پیش از هر گلوله، شکستن غرور مسلح قدرت است. این مقاله همان نکته‌ای را پیش می‌کشد که مجابی در استعاره‌ی «شهربندان» مطرح کرده است: محاصره همیشگی نیست، اما تا ریشه‌های مرداب خشک نشود، نام‌های تازه‌ای جای طالبان را می‌گیرند. [متن کامل در کامنتها]

شاعر در این شعر هویت انسانیِ صلح‌جو در برابر خشونتِ نمادین و عینی را اعلام می کند. او با نفی جنگ و نمایش‌های پوچ، به زیبایی‌های ساده‌ در زندگی هرروزه روز پناه می‌برد تا نشان دهد که همچنان زنده است و حضور دارد.

مهم‌ترین ویژگی آثار جواد مجابی، آمیختن طنز هوشمندانه و چندلایه با نقد اجتماعی، تأمل فلسفی و تجربهٔ زیسته است؛ طنزی که در داستان‌های کوتاه و رمان‌هایش نه صرفاً ابزار خنده، بلکه پوششی برای ترس از مرگ، جنگ، استبداد و پوچی زندگی معاصر می‌شود و واقعیت تاریخی را با روایت فراداستانی، استعاره و گاه فضای سوررئال درهم می‌آمیزد. داستانی از این نویسنده بزرگ به مناسبت درگذشت او در بیان معنای زندگی به منزله راهی که تو را به همان جایی برمی گرداند که گمان می‌کردی از آن گریخته‌ای. [متن کامل در کامنتها]

نشر آسمانا کتاب «هر فرد یک منطق: سفری در منطق‌های انسانی از منطق کلاسیک تا منطق‌های فردی، اجتماعی و جهانی» نوشته دکتر اسفندیار اسلامی و دکتر روح‌الله حسینی‌نوه را منتشر کرد. این اثر می‌پرسد چرا انسان‌ها با دیدن یک واقعیت واحد به نتیجه‌های متفاوت می‌رسند و سپس از این رهگذر خواننده را از منطق کلاسیک و فلسفی تا منطق‌های انسانی، اجتماعی و فردی همراه می‌کند؛ از ریاضیات و علوم تا سیاست، فرهنگ، هنر و زندگی روزمره. نویسندگان با بیش از چهار دهه تجربه در آموزش، پژوهش و گفت‌وگوهای علمی نشان می‌دهند که دانش، تجربه، باورها، زبان، فرهنگ، احساسات و محیط اجتماعی چگونه شیوه اندیشیدن و استدلال کردن ما را شکل می‌دهند.

جستار بهروز شیدا با عنوان «تنها شبی مهمان می‌کند» مفهوم تبعید را در سه فیلم داریوش مهرجویی می‌کاود: «دایره‌ی مینا» چرخه‌ی فقر، خریدوفروش خون و سقوط اخلاقی را نشان می‌دهد که در آن همه از خویش تبعید شده‌اند؛ «مهمان مامان» لحظه‌ای کوتاه از عطوفت جمعی و بازگشت قربانیان به اصل قهرمانانه است؛ و «سنتوری» تکرار همان تبعید است، این‌بار هم از خویش و هم از سرزمین. شیدا با تعریف قهرمان حماسی و تراژیک، سرگردان، ویران، قربانی و ضدّقهرمان نشان می‌دهد که در دو فیلم نخست و آخر راه رستگاری بسته است و تاریخ مکرر می‌شود. [متن کامل در کامنتها]

نسیم خلیلی مجموعه جستارهای فرخنده حاجی‌زاده را از حد یادکرد چهره‌های ادبی فراتر می‌برد و آن را روایتی از زیستن در سایه‌ی فقدان، سانسور و تبعید درونی می‌خواند. در این نگاه، درگذشت حقوقی و آتشی و دانشور و شجریان فقط خبر نیست؛ گشودن دریچه‌ای است به حافظه‌ای که حذف، نابرابری جنسیتی و فشار قدرت را در خود نگه داشته است. کتاب، به‌جای مرثیه، تاریخ عاطفی دهه‌هایی را می‌نویسد که در آن آدم‌ها می‌توانستند در وطن خویش نیز تبعیدی شوند و کلمه، تنها سرزمین باقی‌مانده باشد. [متن کامل در کامنتها]

رمان «همنوایی شبانه ارکستر چوب‌ها» نوشته رضا قاسمی پس از سیزده سال پیگیری مداوم سارا کیان‌راد، مدرس ایرانشناسی دانشگاه مونیخ، به آلمانی ترجمه و از سوی انتشارات معتبر بک منتشر شد. این اثر که تجربه تبعید را با سنت داستان‌نویسی ایرانی پیوند می‌زند، بدون حمایت گسترده نهادی و تنها به پشتوانه علاقه شخصی مترجم به ناشر آلمانی راه یافت. کیان‌راد در گفت‌وگو با بانگ از دلایل انتخاب کتاب، دشواری معرفی ادبیات معاصر ایران در آلمان و راهکارهای ممکن برای ارتباط پایدار با صنعت نشر سخن می‌گوید.

شعر مشروطه را بیشتر با واژگان تازه‌اش می‌شناسند، اما نگاه شاعران به مشروطه، قانون و آزادی اغلب در نحو پنهان می‌ماند. مریم جعفری آذرمانی در کتابی برگرفته از رساله‌اش، بافت نحوی ده شاعر این دوره را با بوطیقای شناختی می‌کاود تا از تقدم و تأخر ارکان، وجه فعل و حذف و تکرار، جهان‌های گفتمانی متفاوت آنان را بیرون بکشد. نتیجه، دسته‌بندی تازه‌ای است که نه از پیش‌داوری سنتی، که از خود متن برمی‌خیزد. [متن کامل در کامنتها]

این مقاله می‌گوید اعدام حتی برای یک قاتل واقعی هم قتل عمد دولتی است، چون انسان را به یک لحظهٔ جنایت خلاصه می‌کند و امکان پشیمانی، اعتراف، دگرگونی و رستگاری را از او می‌گیرد. در رمان «جنایت و مکافات» ما وارد ذهن راسکولنیکوف می‌شویم، ترس و وجدان و تنهایی‌اش را می‌بینیم و میان عمل و خودِ او فرق می‌گذاریم؛ ادبیات همدلی می‌دهد بدون آنکه جنایت را تأیید کند. در زندگی واقعی اما معمولاً فقط برچسب «قاتل» می‌زنیم. هواداری از اعدام یعنی قضاوت را جای فهم گذاشتن و آینه‌ای را پس زدن که رمان پیش روی ما می‌گذارد. خطر بزرگ‌تر این است که حکومت بتواند حتی بی‌گناهان را در روایت رسمی به راسکولنیکوف تبدیل کند، داستان را از حکم اعدام به عقب بنویسد و ما با پذیرفتن آن پایان، قوهٔ داوری خود را هم به جلاد بسپاریم. (متن کامل در کامنتها)

فتانه فراهانی، استاد مردم‌شناسی دانشگاه استکهلم، متنی را که در مراسم بزرگداشت شهرنوش پارسی‌پور خوانده شد از دو لایه می‌سازد. نخست جایگاه او را در گذار ادبیات زنان ایران از گفتمان متعهد پیش از انقلاب به روایت بدن، میل و قدرت پس از آن می‌کاود؛ سپس با الهام از رمان «برزخ» نویسنده را به میان شخصیت‌هایش بازمی‌گرداند تا در مجلسی خیالی از او بپرسد: شکستن سکوت تاریخی ارزشش را داشت؟ (متن کامل در کامنتها)