MARUZALAR KANALI

Имом Аҳмад раҳимаҳуллоҳ дедилар: «Менинг шундай биродарларим борки, улар билан йилда атиги бир марта учрашаман. Аммо уларнинг муҳаббати ва вафодорлигига ҳар куни кўришиб юрадиган айрим кишилардан ҳам кўпроқ ишонаман». Ушбу ҳикматли сўзлар Ислом умматининг буюк имомларидан бири — Имом Аҳмад ибн Ҳанбал раҳимаҳуллоҳга тегишли бўлиб, Ибн Абу Яълонинг «Табақот ал-Ҳанабила» (2/212) асарида ривоят қилинган. Сафарнинг кўплаб фойдаларидан бири — узоқ йиллар давомида кўришилмаган солиҳ биродарлар билан дийдорлашиш, самимий суҳбатлар қуриш ва қалблардаги муҳаббат ҳамда биродарлик ришталарини янада мустаҳкамлашдир. Имом Аҳмад раҳимаҳуллоҳнинг ушбу сўзлари ҳақиқий дўстлик ва биродарлик моҳиятини чуқур ифодалайди. Чунки чин муҳаббат тез-тез учрашиш ёки доимий мулоқот билан эмас, балки ихлос, садоқат ва Аллоҳ учун бўлган муҳаббат билан ўлчанади. Баъзан йилда бир марта кўришиладиган инсон қалбга ҳар куни учрашиб юрадиган кишидан ҳам яқинроқ бўлиши мумкин. Зеро, вақт ҳам, масофа ҳам Аллоҳ учун қурилган муҳаббатни сусайтира олмайди. Шунинг учун инсон ҳаётида кўп таниш-билишга эга бўлишнинг ҳам ўз ўрни бор, албатта. Бироқ энг улуғ неъмат — қийинчиликларда ҳам вафодор қоладиган, ғойибона сизни эслаб ҳаққингизга дуо қиладиган ва яхшилик йўлида доимо қўллаб-қувватлайдиган, қалбан яқин солиҳ биродарларнинг мавжудлигидир.

Ибн Таймия раҳимаҳуллоҳ айтадилар: «Банда ўз дардини ва ҳожатини ўзи каби бандаларга айтиб, уларга шикоят қилса, аксар ҳолларда бунинг фойдасидан зарари кўпроқ бўлади. Чунки махлуқ банда ожиздир. Аммо агар банда ўз дардини Холиқи — жалла жалолуҳу, муқаддас исмлар соҳиби, Ундан ўзга ҳақ илоҳ бўлмаган Аллоҳ таолога арз қилса, ҳожатини фақат Унга топширса ва гуноҳлари учун истиғфор айтса, Аллоҳ уни қўллаб-қувватлайди, қалбига қувват ато этади, тўғри йўлга бошлайди, эҳтиёжини кетказади, камбағаллигини бойлик билан алмаштиради, Ўзига яқинлаштиради, қалбини қаноат билан тўлдиради, унга муҳаббат ато этади ва Ўзининг хос бандаларидан қилади. Банда эса, унга ким муҳтожлигини билдирса, кўпинча уни паст кўради, хорлайди ёки юз ўгиради. Бу эса у банданинг дунёсига ҳам, охиратига ҳам зарар етказиши мумкин. Агар унинг баъзи ҳожатини чиқарса ҳам, кўпинча буни миннат қилиш, манфаат олиш ёки уни ўзига қарам қилиб қўйиш эвазига амалга оширади. Шунинг учун Халилуллоҳ Иброҳим алайҳиссалом айтганлар: «Бас, ризқни Аллоҳнинг ҳузурида изланглар, Унгагина ибодат қилинглар ва Унга шукр қилинглар. Унинг ҳузурига қайтариласизлар». (Анкабут сураси, 17-оят). Яна Аллоҳ таоло марҳамат қилади: «Агар Аллоҳ сизга ёрдам берса, ҳеч ким сизга ғолиб бўлолмайди. Агар У сизни ёрдамсиз қолдирса, Ундан кейин сизга ким ҳам ёрдам бера оларди?! Бас, мўминлар фақат Аллоҳга таваккал қилсинлар». (Оли Имрон сураси, 160-оят). Яна шундай дейди: «Сусткашлик қилманглар, ғамгин ҳам бўлманглар. Агар мўмин бўлсангизлар, албатта сизлар устун бўлувчисизлар». (Оли Имрон сураси, 139-оят). Сўнг Ибн Таймия раҳимаҳуллоҳ сўзларини давом эттириб шундай дейди: «Бу жуда кенг мавзу бўлиб, мен у ҳақда илм, шахсий мушоҳада ва ҳаётий тажрибам асосида кўп ёзганман ҳамда унинг ҳақиқатини чуқур англаб етганман». Манба: «Мажмуъул-фатово» (28/40). Бу сўзлар мўмин учун буюк ҳаётий қоидага ишора қилади: дард, ғам ва ҳожатларнинг энг ишончли манзили — Аллоҳ таолодир. Инсонлардан ёрдам сўраш жоиз бўлса-да, қалбнинг суяниши ва ҳақиқий умиди фақат Аллоҳга боғланиши лозим. Чунки махлуқ ожиз, унинг ёрдами чекланган. Аллоҳ таоло эса ҳар нарсага Қодир, бандаларининг сирини ҳам, эҳтиёжини ҳам яхши билади. Қалб Аллоҳга қанчалик яқинлашса, инсон шунчалик иззат, хотиржамлик ва қаноат топади. Аммо қалб махлуқларга ортиқча боғланиб қолса, кўпинча умидсизлик, хорлик ва кўнгил оғриғини бошдан кечиради. Шунинг учун мўмин сабабларни қўллаган ҳолда, натижани фақат Аллоҳдан кутади ва Унинг Ўзига таваккал қилади.

Гуноҳларни менсимай қилишдан огоҳ бўлинг! Ушбу таъсирли мурожаатда машҳур даъватчи Иёд Қунайбий айниқса ёшлар орасида кенг тарқалган оғир гуноҳ — беҳаё ва порнографик сайтларни томоша қилишнинг хатарли оқибатлари ҳақида огоҳлантиради. Шу билан бирга, у тавбани кечиктирмасдан, фурсат бор экан, Аллоҳ таолога чин дилдан қайтишга ва гуноҳга етакловчи барча сабаблардан воз кечишга чақиради. Беҳаё сайтларга кирадиган барча биродарларимизга мурожаат Аввало шуни қаттиқ англаб олинг, бу ишни енгил санаманг. Ҳеч кимнинг қалбига: «Ҳозирча шу гуноҳни қилаверай, кейин бир кун келиб тавба қиламан. Ахир бошқалар ҳам тавба қилиб яхши ҳаётга қайтган-ку», деган ўй кирмасин. Йўқ, Аллоҳга қасамки, бундай фикрга ишониб бўлмайди. Чунки гуноҳни менсимаслик инсонни тавба қилиш бахтидан маҳрум қилиши мумкин. Гўёки сиз: «Ҳозир ботқоққа тушаман, кейин истаган пайтим чиқиб, ювиниб оламан», деяпсиз. Аммо қалбингиз ўша пайтгача тирик қолишига ким кафолат беради? Қалбим ўз қўлимда, қачон хоҳласам тўғри йўлга қайтаман, деб ўйлаяпсизми? Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади: «Эй имон келтирганлар! Аллоҳ ва Расули сизларни ҳаёт бахш этадиган нарсага чақирганда, ижобат қилингиз. Ва билингизки, Аллоҳ инсон билан унинг қалби орасига тўсиқ қўяди. Ва, албатта, Унинг ҳузурига жамланурсиз». (Анфол сураси, 24-оят) Демак, қалбингиз тўлиқ ўз ихтиёрингизда эмас. «Истаган вақтимда ҳидоятга қайта оламан», деб кафолат бера олмайсиз. Балки Аллоҳ сизга кўп марта насиҳат ва эслатмалар етказган бўлса-да, Унинг амрига шошилмай, кечиктирганингиз сабабли, тавба қилишга бўлган ирода ва ғайратдан маҳрум қолдириши ҳам мумкин. Шунинг учун Аллоҳнинг ҳилми ва сабрига алданиб қолманг. Ростини айтсам, мен бу ҳолатдан жуда ҳам ҳайронман ва қаттиқ алам қиламан. Қандай қилиб Аллоҳнинг ягона Илоҳ эканига, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам Унинг Расули эканига иймон келтирган мусулмон бундай ифлосликларга қараши мумкин? Қандай қилиб Аллоҳ ато этган кўз неъматини Уни ғазаблантирадиган ишларга сарфлайди ва бундан ҳаё қилмайди? Аллоҳни таниш, Уни севиш учун берилган қалбни қандай қилиб бундай ҳаром ва ифлос манзаралар ичига кўмиш мумкин? Умматингиз бошига тушган мусибатларни кўриб туриб, ҳеч бўлмаса шу каби оғир гуноҳдан тавба қилишни ҳам орқага сурасизми? Биз ҳикоясини айтган ўша йигитни Аллоҳ нажотга чиқарди ва унинг ҳаёти бутунлай ўзгарди. Лекин шундай инсонлар ҳам борки, улар тавба қилган бўлса-да, гуноҳнинг дунёдаги аччиқ асоратларини ҳанузгача ҳис қилиб яшамоқдалар. Айримлари оилавий ҳаётда қийналмоқда, айримлари унутиб бўлмайдиган алам билан яшамоқда, яна бошқаларнинг хотирасида сақланиб қолган ҳаром тасвирлар йиллар ўтса ҳам ўчмайди. Кимдир: «Аллоҳ Ғафур ва Раҳим. Агар тавба қилсам, албатта қабул қилади», дейиши мумкин. Ҳа, албатта. Аллоҳ чин тавбани қабул қилади ва охират азобидан қутқаради. Лекин шуни ҳам унутмангки, тавбанинг қабул бўлиши гуноҳнинг дунёдаги барча оқибатлари ҳам йўқолади, дегани эмас. Одам алайҳиссалом дарахтдан ейиш гуноҳидан тавба қилдилар. Аллоҳ уларнинг тавбасини қабул қилди. Лекин барибир жаннатдан ер юзига туширилишдек оғир оқибатни бошдан кечирдилар. Шунинг учун тавбани кечиктирманг. Ҳозироқ қайтинг. «Эртага», «Рамазондан кейин», «Уйлангач» деб орқага сурманг. Ҳозироқ қўлларингизни кўтариб: «Эй Роббим! Ўша бандангни қандай нажотга чиқарган бўлсанг, мени ҳам нажотга чиқар. Мени нафсим билан ёлғиз қолдирмагин», деб илтижо қилинг. Сўнг эса амалий сабабларни ҳам қилинг: ўчириш керак бўлган нарсаларни ўчиринг, гуноҳга етаклайдиган воситалардан воз кечинг ва дастлабки қийинчиликларга сабр қилинг. Чунки ким сабр қилишга интилса, Аллоҳ унга сабр ато этади. Аллоҳим, эй Ҳайй ва Қайюм Зот! Раҳматинг ва фазлинг билан ўша биродаримизни ҳидоят қилганингдек, ҳозир бизларни эшитаётган ҳар бир бандангни ҳам ҳидоят қилгин. Аллоҳим, унинг қўлидан тутиб, Ўзингга етаклагин ва уни бир лаҳза ҳам нафсига ташлаб қўймагин. Аллоҳим, қалбларимизни тирилтиргин, кўзларимизни ҳаромдан поклагин, фитратимизни асрагин. Бизга Сен билан бирга бўлишнинг лаззатини ва Сенга яқинликнинг ҳаловатини насиб этгин. То Сендан рози бўлган ҳолингда ҳузурингга етиб борайлик. Охирги дуомиз шуки: Барча ҳамду санолар оламлар Робби бўлган Аллоҳга хосдир. .

Қуръоний мулоҳаза Аллоҳ таоло марҳамат қилади: «...Ва уларни жаннатга киритур ҳамда уларга у ердаги манзилларини танитиб қўйгандир». (Муҳаммад сураси, 6-оят) Бир лаҳза тасаввур қилинг. Сиз ҳеч бормаган бир шаҳарга, ҳеч кўрмаган бир уйга кирасиз. Одатда нима қиласиз? Атрофга аланглайсиз, йўл сўрайсиз, адашишдан хавотирланасиз. Лекин жаннатда бундай бўлмайди. Ибн Касир раҳимаҳуллоҳ бу оятни шарҳлаб, жаннат аҳли ўз қасрларини худди дунёдаги уйларини танигандек аниқ танишини, ҳеч иккиланмай тўғри ўша томон йўл олишини айтади. Ўйлаб кўринг — бу қандай ажиб ҳолат. Жаннатга кирган банда: "Менинг уйим қайда экан?" деб сарсон бўлиб юрмайди. Аллоҳ унинг қалбига ўз манзилини таниш ҳиссини солиб қўяди. Одам гўё юз йиллардан бери ўша ерда яшагандек, ишонч билан, хотиржам ҳолда ўз уйига қараб юради. Мана шу — Аллоҳнинг бандасига кўрсатган чексиз марҳамати. Дунёда бировнинг уйига биринчи бор кирганда ҳам андиша қиласиз, қаерга ўтиришни билмайсиз. Аммо охиратда мўмин учун бундай ноқулайлик йўқ. У ерда сиз бегона эмассиз. Сиз — кутилган меҳмон эмас, ўз уйига қайтган эгасисиз. Шунда бир савол туғилади: Биз ҳозир қайси уйга кўпроқ аҳамият беряпмиз? Кўпчилигимиз йиллаб дунёдаги уйимизни безаймиз, таъмирлаймиз, унга пул тикамиз. Лекин охиратдаги манзилимиз ҳақида қанча ўйлаймиз? У ерда бизни нима кутяпти — буни билармидик? Бир киши Ҳасан Басрийдан сўради: «Нима учун биз ўлимни ёмон кўрамиз ва охиратга кетишни истамаймиз?». ​Ҳасан Басрий унга шундай жавоб берди: ​«Чунки сизлар охиратни эмас, балки дунёингизни обод қилдингиз. Энди обод қилган жойингиздан вайрон бўлган жойингизга кўчиб ўтишни истамайсиз». Ҳа, мўминнинг асл ғами: дунёдаги уйидан кўра охиратдаги манзили ҳақида кўпроқ қайғурмоғидир. У манзил эса намоз билан, сабр билан, солиҳ амал билан, Аллоҳга бўлган ихлос билан қурилади — ҳозир, айнан шу лаҳзаларда. Аллоҳ таоло барчамизни жаннатда ўз уйини севинч билан топадиган бандаларидан қилсин. Омин.

Қалб — инсон аъзоларининг подшоҳи Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам ҳазрат Али розияллоҳу анҳуга шундай дедилар: «Эй Алий! Биринчи қарашдан кейин яна қайта қарамагин. Чунки биринчи қараш сен учун (гуноҳ эмас), аммо иккинчиси сенинг ихтиёрингдадир ва унга гуноҳ ёзилади». (Абу Довуд ва бошқалар ривояти) Инсоннинг кўзи тўсатдан номаҳрамга ёки ҳаром нарсага тушиб қолса, бу қасддан бўлмагани учун гуноҳ бўлмайди. Аммо биринчи қарашдан кейин яна қасддан тикилиб қараш ёки кўзни узмай қолиш гуноҳ ҳисобланади. Чунки иккинчи қараш қалбнинг хоҳиши ва инсоннинг ихтиёри билан амалга ошади. Ўйлаб кўрганмисиз, нега баъзан намозда бехосдан ўнгга ёки чапга қараб қоламиз? Бу тасодиф эмас. Инсоннинг ҳар бир ҳаракати аввал қалбида пайдо бўлади. Кўз, қўл, оёқ ва бошқа барча аъзолар қалбнинг амрига бўйсунади. Шунинг учун уламолар: «Қалб — бутун баданнинг подшоҳи», деганлар. Подшоҳ тўғри бўлса, мамлакат обод бўлади; подшоҳ бузилса, бутун мамлакат издан чиқади. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам марҳамат қилганлар: «Огоҳ бўлинг! Жасадда бир парча гўшт бор. Агар у тузалса, бутун жасад тузалади. Агар у бузилса, бутун жасад бузилади. Огоҳ бўлинг! У — қалбдир». (Бухорий ва Муслим ривояти) Бир лаҳза шу ҳадис ҳақида тафаккур қилинг. Намозимиз, рўзамиз, тиловатимиз, зикримиз ва барча амалларимизнинг ҳолати, аввало, қалбимизнинг ҳолатига боғлиқ. Энди ўзимиздан бир савол сўрайлик: охирги марта қачон қалбимиз ҳақида қайғурдик? Афсуски, танамизга кўрсатадиган эътиборимизнинг озгинасини ҳам қалбимизга ажратмаймиз. Бошимиз оғриса, дарҳол шифокор қидирамиз. Тишимиз оғриса, даволанишга шошиламиз. Аммо қалбимиз қотиб бораётганини сезсак ҳам, уни даволаш ҳақида ўйламаймиз. Қалб хасталиги қандай билинади? Қуръон тиловати қалбни ларзага солмайди. Ваъз-насихатлар таъсир қилмайди. Гуноҳ қилиш оддий ҳолга айланади. Дуода ҳузур йўқолади. Кўзлардан ёш чиқмайди. Ибодат оғир туюлади. Буларнинг барчаси қалбнинг қаттиқлашаётганидан дарак беради. Энг ачинарлиси шуки, Қиёмат куни баъзи одамлар жисмонан бақувват, кўркам ва улкан қомат билан келадилар. Аммо Аллоҳ таоло ҳузурида пашшанинг қанотичалик ҳам қадрга эга бўлмайдилар. Чунки у кунда инсоннинг ташқи кўриниши эмас, қалбидаги ихлос, тақво ва иймони мезонга тортилади. Шундай экан, қалбимизни танамиздан ҳам кўпроқ асрайлик. Уни Қуръон тиловати билан тирилтирайлик, Аллоҳнинг зикри билан юмшатайлик, истиғфор билан поклайлик ва гуноҳлардан сақлайлик. Чунки тананинг соғлиги бу дунё учун бўлса, қалбнинг соғлиги дунё ва охират саодатининг гаровидир.

Шошқалоқлик — пушаймонлик онаси, вазминлик эса икки дунё саодати Инсон табиатида ишларни тезроқ бажаришга бўлган мойиллик мавжуд. Бу ҳақда Аллоҳ таоло Қуръони Каримда шундай марҳамат қилади: «Инсон шошқалоқ ўлароқ яратилгандир» (Анбиё сураси, 37-оят). Бироқ, бу табиий хусусиятни тизгинлай олиш — комил инсоннинг белгисидир. Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бу борада марҳамат қилганлар: «Вазминлик Аллоҳдандир, шошқалоқлик эса шайтондандир» (Байҳақий ривояти). Шошқалоқликнинг оқибати: Нега биз пушаймон бўламиз? Бугунги тезкор ахборот асрида шошилиш одатий ҳолга айланди. Аммо ўйламай гапириш, тушунмасдан хулоса чиқариш ва ҳиссиётга берилиб қарор қабул қилиш ортидан фақат афсус-надомат келади. Имом Абу Ҳотам ал-Бустий раҳимаҳуллоҳ шошқалоқ кишининг ҳолатини шундай тасвирлайди: * Билмасдан туриб гапиради; * Англамасдан туриб жавоб беради; * Синамасдан туриб мақтайди; * Мақтаганидан кейин эса ёмонлайди. Натижада, саломатлик ва хотиржамлик ундан йироқлашади. Ҳаётий мисоллар: Шошқалоқлик бизга қандай зарар келтиради? Рақамли оламда: Ижтимоий тармоқларда бир хабарни ўқибоқ, текширмасдан «репост» қилиш. Ушбу ёлғон ахборот кимнингдир обрўсига путур етказса ёки фитнага сабаб бўлса, унинг жавобгарлиги жуда оғир бўлади. Оила ва жамиятда: Ғазаб келганда дарров қаттиқ гапириб юбориш. Оғиздан чиққан ўқдек сўзлар қалбда ўчириб бўлмайдиган из қолдиради. Вазминлик эса вазиятни юмшатади ва муносабатларни сақлаб қолади. Иш фаолиятида: Муҳим ҳужжат ёки шартномани шошилиб расмийлаштириш, оқибатда келиб чиқадиган молиявий ёки ҳуқуқий хатолар. Эсингизда бўлсин, «Етти ўлчаб, бир кес» мақоли бежиз айтилмаган. Яхшиликка шошилиш: Энг гўзал илож Мўмин киши дунёвий ишларда вазмин, аммо хайрли амалларда чаққон бўлади. Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳу) яхшиликни комил даражага олиб чиқувчи учта омилни шундай таърифлайдилар: - Тез бажариш: Эзгуликни пайсалга солманг. Вақт — энг катта бойлигимиз. - Кичик санаш (Камтарлик): Қилган яхшилигингизни «катта иш» деб билманг, ўзингизни мақташдан ва кибрдан тийинг. Амалингиз қанчалик буюк бўлмасин, уни Аллоҳнинг неъматлари олдида кичик деб билинг ва «бундан ҳам кўпроқ қилишим керак эди», деган ихлосли камтарликда бўлинг. - Яшириш: Миннат қилмаслик ва риёдан (кўз-кўз қилишдан) сақланиш учун яхшиликни имкон қадар махфий қилинг. Якуний хулоса Дунёвий ишларда шошилманг, фикрланг, маслаҳатлашинг ва вазмин бўлинг. Аммо тавба қилиш, солиҳ амаллар қилиш ва муҳтожга қўл чўзишга келганда эса ҳеч иккиланмай шошилинг. Унутманг: Шошқалоқлик пушаймонликка, яхшиликка шошилиш эса Аллоҳнинг розилигига етаклайди. Сизнингча, ҳозирги ахборот технологиялари даврида вазминликни сақлаб қолиш учун инсон энг аввало нималарга эътибор қаратиши керак?

Умрнинг қадрини билинг — Ибн Жавзийнинг бебаҳо насиҳати Ибн Жавзий раҳимаҳуллоҳ шундай дейди: «Ким умрнинг нақадар улуғ неъмат ва бебаҳо бойлик эканини англаса, унинг ҳар бир лаҳзасини ғанимат билади. Чунки саҳиҳ ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: "Ким: «Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳи, субҳаналлоҳил азийм», деса, унинг учун жаннатда бир туп хурмо дарахти экилади", деганлар. Ҳасан Басрий раҳимаҳуллоҳ эса шундай деганлар: "Жаннат ҳозир бўш майдонлардек туради. Фаришталар унга дарахтлар экиб турадилар. Баъзан улар экишдан тўхтаб қоладилар. Шунда улардан: «Нима учун тўхтадинглар?» деб сўралади. Улар: «Бизнинг соҳибимиз (яъни, бу савобнинг эгаси бўлган инсон) зикр қилишдан тўхтаб қолди», деб жавоб берадилар". Аллоҳ сизни раҳм айласин! Фаришталарни яна экишни давом эттиришга унданг. Бу эса тилни Аллоҳнинг зикри билан доимо нам қилиб юриш орқали бўлади. Биз шундай кексаларни кўрганмизки, улар одамларнинг атрофида йиғилишидан, дунёвий ва ҳеч қандай фойда бермайдиган суҳбатларни эшитишдан роҳатланадилар. Шу тариқа қимматли вақтлари беҳуда ўтиб кетади. Агар улар умрнинг ҳақиқий қадрини англаганларида эди, ўша вақтни ҳатто биттагина тасбеҳ айтишга сарфлаш ҳам улар учун бундай суҳбатлардан кўра минг марта афзал бўлар эди. Бундай ҳолат фақат охиратдан ғафлатда қолган кишидагина юз беради. Зеро, биргина тасбеҳ билан жаннатда дарахт экилади, улкан ажрлар ҳосил бўлади. Аммо дунёвий, беҳуда гаплар эса инсонга на манфаат келтиради, на савоб; аксинча, кўпинча қалбни қотиради ва зарар етказади. Шунинг учун ким умрнинг шарафи, қиймати ва қайтиб келмайдиган неъмат эканини ҳақиқатан англаса, унинг бирор лаҳзасини ҳам беҳуда ўтказмайди». ("Танбиҳун-ноимил умр" китоби, 61-бет).

Аллоҳ раҳмат қилсин Тоҳир Малик насиҳати

Ушбу дуони Пайғамбаримиз саллаллоҳу алайҳи васаллам кўп қилар эканлар. Бу дуо кенг қамровли ва маънолари улкан дуоларидан бири бўлиб, дунё ва охиратнинг энг муҳим яхшиликларини ўз ичига олади. Унинг маъноли таржимаси: «Эй Роббим! Менга ёрдам бер, менга қарши ҳеч кимга ёрдам берма. Мени ғолиб қил, менга қарши ҳеч кимни ғолиб қилма. Менинг фойдамга тадбир қил, менинг зараримга тадбир қилма. Мени ҳидоят қил ва ҳидоят йўлини мен учун осон қил. Менга зулм қилганларга қарши менга нусрат ато эт. Эй Роббим! Мени Сенга кўп шукр қилувчи, Сени доимо зикр қилувчи, Сендан ҳаққоний қўрқувчи қил. Сенга итоатли, ҳузурингда камтар ва бўйсунувчи қил. Доимо Сенга илтижо қилувчи ва Сен томон қайтувчи қил. Эй Роббим! Тавбамни қабул қил. Гуноҳларимни ювиб ташла. Дуоларимни ижобат эт. Қалбимни ҳидоят қил. Тилимни ҳақ ва тўғри сўзга муваффақ қил. Далилимни мустаҳкам қил. Қалбимни ҳидоят қил, дилимдан кек, адоват ва ғашликни суғуриб ташла». Бу дуода нималар бор? Бир қарашда содда кўринади, лекин ҳар бир жумласи инсон ҳаётининг бир бўлагини қамраб олади. Аввало, ёрдам ва ғалаба сўралади. Инсон ўз кучи билан ҳеч нарсага эриша олмаслигини, ҳар бир муваффақият фақат Аллоҳдан эканини тан олади. Кейин, атрофдаги ёмонлик ва ҳийладан сақланиш сўралади. Душман тузаётган макр ўзига қайтиб, инсоннинг фойдасига айлантирилишини сўраш бор бу ерда. Сўнг, қалбнинг ички ҳолати учун дуо қилинади. Шукр қилувчи, зикр қилувчи, Аллоҳдан қўрқувчи, итоатли, камтар ва доимо Аллоҳга қайтувчи бўлиш сўралади. Бу — инсоннинг қалби қандай бўлиши кераклигининг ўзи бир тавсифидир. Ниҳоят, гуноҳлардан покланиш сўралади. Тавба қабул бўлиши, гуноҳларнинг изи ҳам қолмаслиги, тил тўғри сўзга йўлланиши, ҳақ йўлида турганда далил мустаҳкам бўлиши ва қалбдаги кек-адоват суғуриб ташланиши сўралади. Шунинг учун уламолар бу дуони энг жомеъ набавий дуолардан бири деб атаганлар. У инсоннинг ташқи ҳаётини ҳам, ички дунёсини ҳам, тилини ҳам, қалбини ҳам ислоҳ қилади. Кунлик дуоларингиз орасида буни ҳам ўрганиб олсангиз, жуда катта яхшиликка эга бўласиз.