کافه تاریخ

🔸نامه سرگشاده مظفر بقایی به شاه 🔹در اوج تب‌وتاب مبارزات ملی شدن نفت و در شرایطی که سانسور دولتی راه هرگونه انتقاد را بسته بود، روزنامه «شاهد» به سردبیری دکتر مظفر بقایی به سنگری برای افشای حقیقت بدل شد. در شماره ۳۰ اکتبر ۱۹۴۹ این روزنامه بقایی شاه را مخاطب قرار داد. 🔹 اعلی حضرت! مردم ایران دیگر تحمل استبداد شما را که در پس نقاب آزادی پنهان گشته است ندارند. مردم ایران خود چشم و گوش دارند و صاحب عقل و شعور هستند. آن‌ها آن طور که نزدیکانتان به شما می‌گویند گوسفندان رام و بی‌زبان نیستند شما اغلب اظهار نموده‌اید که پادشاهی بر مردم فقیر و گرسنه و بیمار افتخاری ندارد. اعلی حضرت مایلیم به خاطر ملوکانه برسانیم که همین مردم فقیر، گرسنه و بیمار دیگر آزادی دروغین شما را تحمل نخواهند کرد. 🔹 چند سال پیش، دنیا در طی جنگ جهانی دوم هجده میلیون از فرزندان خود را برای آزادی دروغین از دست داد. دنیای امروز دنیای صراحت و صداقت است. اگر به ما بگویید که ما استبداد استالین در روسیه و فرانکو در اسپانیا یا دمکراسی انگلستان و آمریکا را داریم آن وقت ما تکلیف خود را‌‌‌ می‌دانیم. https://www.cafetarikh.com/news/50246/ 🆔 @cafetarikhcom

🔸کسی که باعث نابودی سلسله زندیه شد 🔹زکی خان برادر مادری کریمخان، منشاء لطمات فراوانی برای خاندان زند بود. او از بس زکی خان به قتل مردم مازندران دست زد که کریم خان او را معزول کرد و به سرداران سپاه وی نامه ‌ای محرمانه نوشت و آنان را مرخص کرد که به وطن خود بازگردند. 🔹زکی خان هم به ناچار با کاروانی از اسرای بیگناه به شیراز برگشت. شاید یکی از علت های مهم گرویدن مازندرانی ها به آقامحمدخان قاجار پس از مرگ وکیل الرعایا و نفرت آنان از زندیه همین کشتارهای زکی خان بود. 🔹هنگامی که او با کاروان اسرا به شیراز رسید، کریم خان سخت بر او متغیر گشت و پرسید چرا به قتل و تاراج مردم پرداختی و ما را در عالم بدنام و این بیچارگان را از وطن و خان و مان خویش دور و آواره کوه و بیابان کردی؟ زکی خان با کمال وقاحت جواب داد من در خونریزی بی اختیارم، تو که مرا می شناختی چرا بدین کار فرستادی؟ کریم خان روی از او برگرداند و گفت خدا جزای تو را بدهد که می ترسم عاقبت خاندان مرا براندازی و چنین شد که او پیش بینی کرد. محمد احمد پناهی سمنانی، آقا محمد خان قاجار، چهره حیله گر تاریخ، https://www.cafetarikh.com/news/48747/ 🆔 @cafetarikhcom

🔸 برده های مصر باستان 🔹براثر جنگهای مصر،تعداد زیادی اسیر سوری،فلسطینی حبشی به این سرزمین آورده شد. کار کشیدن ازبردگان از طرف فراعنه ای چون کئوپس وکفرن چنان شدت گرفت که برای تسریع درساخت عمارت های خود، وقت عبادت نیز به غلامان نداده وآنها را از ورود به معابد منع می کردند. 🔹در نظام برده داری مصریان افزون بر اسیران جنگی ، یاغیان و کسانی که در جامعه مصرمرتکب تخلفات مکرر و نقص قوانین مصریان می شده اند، کسانی که از عهده پرداخت قروض خود برنمی آمده اند نیز به بردگی می رفته اند. قبطیان یا بومیان مصری نیز در میان انبوه بردگان مصر بوده اند. افراد آزاد نیز که در جامعه مصر از امتیازات اجتماعی محروم می شده اند، تنزل مقام یافته و به بردگی می رفته اند. صاحبان حرف، مشاغل، مالکان زمین ها، دارندگان کارگاه های تولیدی و مراکز صنعتی نیز در صورت ورشکستگی از این قاعده مصون نبوده اند. https://www.cafetarikh.com/news/22071/ 🆔 @cafetarikhcom

🔸نظر امیر کبیر درباره نقاشی‌های ناصرالدین شاه 🔹در یکی از محاوره‌های خصوصی امیرکبیر با ناصرالدین شاه قاجار که به منزله بازجویی معلم از شاگرد می باشد. امیر گفت: آقاجان چه می کردی؟ شاه جواب می دهد. مشغول نقاشی بودم. امیر می‌گوید، کاشکی یک قدری تاریخ گذشتگان می خواندی و عبرت می گرفتی و از آیین جهانداری با خبر می‌‎شدی، شعر و نقاشی پس از خستگی دماغ خوب است. منبع: علی مریخی، شاه نقاشباشی https://www.cafetarikh.com/news/49189/ 🆔 @cafetarikhcom

🔸شاه هنردوست 🔹ناصرالدین شاه از همان ابتدای کودکی علاقه زیادی به نقاشی داشت. گواه این مدعا آثاری است که از وی برجا مانده و به دوران ولیعهدی او مربوط می­شود. از این رو، وی بعد از جلوس بر تخت پادشاهی نیز به حمایت از این هنر و البته ادامه آن می­پردازد. در ابتدا به دستور او و با راهنمایی امیرکبیر عمارتی برای تعلیم و آموزش نقاشی اختصاص داده می­شود. بعد از آن «ناصرالدین شاه نیز شاگردانی را برای فراگیری هنر نقاشی به فرنگ اعزام نمود از آن جمله­ اند، مؤید الدوله گرانمایه و مشاورالممالك محمودی که به پاریس اعزام شدند. 🔹در این میان یکی از افرادی که به اروپا جهت یادگیری نقاشی می­ رود شخصی به نام ابوالحسن خان نقاشباشی است که پس از آن هنرستانی برای تعلیم نقاشی تأسیس کرد. https://www.cafetarikh.com/news/49688/ 🆔 @cafetarikhcom

📙زورخانه، میراث کهن ایران: از شکرگزاری قدرت تا پهلوانی 🔹در دوران باستان، ورزش و حرکات پهلوانی نه تنها جزئی از زندگی روزمره ایرانیان بود، بلکه ورزشکاران به خاطر قدرت و شجاعت خود سپاسگزار بودند. 🔹زورخانه، با قدمتی دست‌کم هفتصد ساله که به پوریای ولی نسبت داده می‌شود، گواه این میراث گران‌بهاست؛ هرچند ریشه‌های آن در اعماق تاریخ اسطوره‌ای ایران نیز دیده می‌شود. https://www.cafetarikh.com/news/50196/ 🆔 @cafetarikhcom

📙هارون الرشید خلیفه عباسی کجا دفن شده است؟ درباره محل دفن هارون منابع مختلف نقل قول‌هایی متعدد دارند. 🔺 به نوشته ویکی فقه، هارون الرشید ـ با آن‌که اهل بغداد بود ـ در سناباد از دنیا رفت و در همان‌جا مدفون شد. 🔺در ویکی پدیا آمده است: آرامگاه هارون الرشید آرامگاه یادمانی هارون الرشید خلیفه عباسی است که در حرم علی بن موسی الرضا در شهر مشهد ایران قرار دارد. هارون الرشید پنجمین خلیفه عباسی بود که در سال ۱۴۹ هجری (۷۶۶ میلادی) در ری به دنیا آمد و در سال ۱۹۳ هجری (۸۰۹ میلادی) در طوس (مشهد امروزی) درگذشت. 🔺 به نوشته تارنمای حرم مطهر رضوی، درحال‌حاضر، زیر گنبد حضرت، علاوه بر قبر امام (علیه السلام)، قبر هارون(علیه‌اللعنة) نیز قرار دارد و در قسمت ورودیِ مسجد بالاسر، این شعر دِعبِل خزاعی، از شعرای تحسین‌شدۀ حضرت، به این اتفاق اشاره دارد: قبرانِ فی طوسٍ خیرُ الناس کلّهُم و قبر شرّهم هذا من العِبَر ما ینفع الرّجس من قُربَ الزّکی و لا علَی الزّکی بِقربِ الرّجس مِن ضرَر (= دو قبر در طوس، کنار یکدیگر قرار دارند: یکی قبرِ بهترین انسان‌ها و دیگری قبر بدترین انسان‌هاست و این از عبرت‌های روزگار است؛ نه نزدیکیِ قبر آن انسان پلید به انسان پاک، نفعی به‌حالش دارد و نه هم‌جواریِ آن انسان پاک به انسان پلید، ضرری به‌حالش دارد.)  🆔 @cafetarikhcom

📙روضه‌های خانگی با قدمت صد ساله در یزد 🔺روضه خانگی منزل کربلایی اکرمی در یزد، نزدیک به یک قرن است که در ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین(ع) میزبان عزاداران و دوستداران اهل‌بیت(ع) است، این آیین مذهبی که نسل به نسل تداوم یافته، از جمله روضه‌های قدیمی و ماندگار شهر یزد به شمار می‌رود و همچنان با حضور مردم، چراغ آن روشن و پررونق باقی مانده است. 🆔 @caferarikhcom

خنده‌هایی که تاریخ شدند؛ از عبید زاکانی تا دهخدا 🔹ادبیات فارسی، سرزمینی است که در آن جدی‌ترین مفاهیم با شیرین‌ترین لبخندها در هم تنیده‌اند. طنز در این گستره، نه صرفاً ابزاری برای خنداندن، بلکه سلاحی زیرکانه برای نقد قدرت، روشنگری عرفانی و افشای ریاکاری اجتماعی بوده است. 🔹از شوخی‌های گزندهٔ عبید زاکانی در عصر سلاطین تا هجوهای سیاسی هوشمندانه دهخدا در روزنامه‌های مشروطه، و حتی در پسِ رمز و رازهای عرفانی مولوی؛ طنز فارسی همواره آینه‌ای دقیق برای بازتاب جامعه بوده است. https://www.cafetarikh.com/news/50255/ 🆔 @cafetarikhcom

📙سؤاستفاده از قدرت اطلاعات 🔺 از پایه‌‌های ‌مهم اقتدار و بقای حکومت شاه، روابط نزدیک او با رؤسای سازمان‌ها و مؤسسات مسئول تهیه و تولید اطلاعات بود. 🔺هیچ کس نمی‌توانست مانع از رسیدن اخبار و اطلاعات به شاه شود. فعالیت‌های ‌مشابه سازمان‌های ‌اطلاعاتی گوناگون تأثیری به سزا در حفظ امنیت رژیم شاهنشاهی داشت. 🔺در این حال وجود هیچکس ،کلیدی، حیاتی و بی‌جانشین نبود و هیچ کس نیز به خاطر مسئولیت منحصر به فردی که بر عهده داشت، شاه را تحت تأثیر خود قرار نمی‌داد. 🔺 شاه تلاش‌ می‌کرد تا نظارت دائمی خویش را بر روی افراد و سازمان‌ها اعمال نماید تا از افزایش بی اندازه‌ ‌قدرت آن‌ها جلوگیری کند. 🔺 افرادی که قدرت زیادی به دست‌ می‌ آوردند از منصب خود برداشته‌ می‌شدند و کار دیگری به آن‌ها واگذار‌ می‌شد. گاه مورد انتقاد عمومی هم قرار‌ می‌گرفتند و در صورت نیاز برای همیشه از جرگه‌ ‌نخبگان سیاسی خارج‌ می‌ شدند. منبع: حمیدرضا ملک‌محمدی، از توسعه لرزان تا سقوط شتابان: توسعه اقتصادی، نظامی و بی‌ثباتی سیاسی رژیم پهلوی دوم https://www.cafetarikh.com/news/50325/ 🆔 @cafetarikhcom

📙روایت روشن عاشورا در نثر فصیح 🔺«فیض‌الدموع» اثر محمدابراهیم نواب تهرانی، یکی از معتبرترین مقاتل فارسی دوره قاجار است که با تکیه بر منابع اصیل شیعی و نثری فصیح، واقعه عاشورا را به طور مستند بازگو می‌کند و حقیقت نهضت حسینی را در قالبی ادبی و تاریخی پیش چشم خواننده می‌نشاند. 🔺کتاب «فیض‌الدموع» شرح زندگانی و شهادت امام حسین(ع) با نثر فارسی فصیح و بلیغ تألیف محمدابراهیم نواب تهرانی (بدایع‌نگار) در قرن سیزدهم هجری در دوره قاجار نگاشته شده است. 🆔 @cafetarikhcom

📙عصر عاشورا به روایت استاد فرشچیان 🔺یکی از معروف‌ترین تابلوهای استاد فرشچیان، تابلو عصر عاشورا است. این اثر بی‌بدیل، واقعه جانسوز عاشورا را با بیانی عمیق و تأثیرگذار به تصویر می‌کشد. در این تابلو، استاد فرشچیان با استفاده از رنگ‌های تیره و فضایی حزن‌آلود، اوج مظلومیت و مصیبت امام حسین (ع) و یارانشان را به نمایش می‌گذارند. نگاه‌های پر از اندوه، دست‌های بلند شده به سوی آسمان، و حضور حضرت زینب (س) در مرکز تصویر، همگی احساسات بیننده را به شدت درگیر می‌کند. 🔺تابلو عصر عاشورا نه تنها از نظر هنری یک شاهکار محسوب می‌شود، بلکه از لحاظ معنوی نیز اثری بسیار عمیق و تأثیرگذار است. https://www.cafetarikh.com/news/50168/ 🆔 @cafetarikhcom

📙پیوند آب و عاشورا در فرهنگ ایرانی 🔺سقاخانه افزون بـر نشان دادن اهمیت آب در فرهنگ ایـرانی،پیـوند عمیقی با حادثه‌ی کربلا پیـدا کـرده است. 🔺 ایجاد آب انبار و سقاخانه در مناطق‌ خشک‌ یا‌ کم‌آب همیشه عملی در شمار‌ خریدن‌ بـهشت‌ شـناخته می‌شود همان‌گونه در ایام عزاداری مـاه مـحرم بـه خصوص در ایام تـابستان کـسانی نذر می‌کردند که مـشک بـر دوش در‌ میان‌ دسته‌های‌ عزاداران سقایت کنند. و این امر را تنها به‌ خاطر‌ ثواب بزرگی که بـرای آن قـایل بودند انجام می‌دادند. یا در فصل گـرم، بـشکه و آبخوری در مـعابر بـرقرار مـی‌کردند‌ تا‌ عابران‌ تشنه‌لب آبـی بنوشند و بانی خیر را به دعایی یاد کنند‌ و برای او اجر اخروی بطلبند. منبع: شاملو‌،احمد،کتاب کوچه، جلد دوم،تهران، مازیار ۱۳۷۷ https://www.cafetarikh.com/news/37202/ 🆔 @cafetarikhcom

📙پیوند آب و عاشورا در فرهنگ ایرانی 🔺سقاخانه افزون بـر نشان دادن اهمیت آب در فرهنگ ایـرانی،پیـوند عمیقی با حادثه‌ی کربلا پیـدا کـرده است. 🔺 ایجاد آب انبار و سقاخانه در مناطق‌ خشک‌ یا‌ کم‌آب همیشه عملی در شمار‌ خریدن‌ بـهشت‌ شـناخته می‌شود همان‌گونه در ایام عزاداری مـاه مـحرم بـه خصوص در ایام تـابستان کـسانی نذر می‌کردند که مـشک بـر دوش در‌ میان‌ دسته‌های‌ عزاداران سقایت کنند. و این امر را تنها به‌ خاطر‌ ثواب بزرگی که بـرای آن قـایل بودند انجام می‌دادند. یا در فصل گـرم، بـشکه و آبخوری در مـعابر بـرقرار مـی‌کردند‌ تا‌ عابران‌ تشنه‌لب آبـی بنوشند و بانی خیر را به دعایی یاد کنند‌ و برای او اجر اخروی بطلبند. منبع: شاملو‌،احمد،کتاب کوچه، جلد دوم،تهران، مازیار ۱۳۷۷ https://www.cafetarikh.com/news/37202/ 🆔 @cafetarikhcom

📙قدیمی‌ترین مقتل مکتوب درباره امام حسین(ع) 🔺قدیمی‌ترین مقتلی که از واقعه کربلا در دست است، مقتل ابو مخنف لوط بن یحیی ازدی است که در قرن دوم هجری نوشته شده است. 🔺محمدمهدی جعفری استاد دانشگاه در مورد این مقتل می نویسد: گزارش ابومخنف از حماسه کربلا، به علت نزدیکی او به زمان واقعه و نیز امامی و کوفی و ثقه بودن او، در مجموع اطمینان ما را بدین مقتل استوار و تثبیت می‌کند؛ لیکن با تأمل در برخی از مطالب کتاب به تردید و تشکیک دچار می‌شویم و به یاد گفته بل خاورشناس می‌افتیم که با قاطعیت اظهار می‌کند که آنچه از ابومخنف به دست ما رسیده از ساخته‌های متأخران است. https://www.cafetarikh.com/news/32145/ 🆔 @cafetarikhcom

📙نادر آراسته؛ دیپلمات مورد علاقه رضاخان 🔺نادر آراسته بنا به تصميم شخص رضاشاه در شهريور ۱۳۱۶ به پست مهم سفارت آلمان منصوب شد. شاه از آراسته خواست تا پس از ملاقات با هيتلر گزارشى دقيق از روحيات و رفتار اجتماعى وى براى شاه ارسال كند. ملاقات او با هيتلر در محيطى دوستانه صورت گرفت و هيتلر به وى وعده يارى در حل مشكلات امور مربوط به روابط دو كشور را داد. 🔺چندى از انتصاب آراسته به سفارت آلمان نگذشته بود كه از دفتر مخصوص رضاشاه به وى خبر دادند تاج‏الملوك و شمس پهلوى براى معالجه عازم آلمان هستند.... https://www.cafetarikh.com/news/49249/ @IRNA_1313

📙اجرای تعزیه از زبان جهانگردان 🔺خود من بارها بدعوت شاهزاده و بهمراه او به تماشای تعزیه رفتم. انجام تعزیه برروی سکوی بزرگی که از کنار هم قرار دادن تعدادی تخت چوبی ضخیم و محکم تشکیل یافته و در وسط حیاط کاخ قرار داشت بعمل می‌آمد. صحن حیاط و روی سکو را بوسیله فرش‌های ضخیمی مفروش می‌ساختند و دور تا دور دیوار و صحنه را با نصب پرده، پارچه و پرچم‌های سیاه، سیه‌پوش می‌کردند. 🔺 قسمت سمت چپ حیاط را با کشیدن پردهای جهت استقرار زنان به عزاداری آمده مجزا کرده بودند. صف جلو زنان مخصوص خاتون‌های حرم با خانواده ظل‌السلطان بود که آنها هم عیناً مثل دیگر زنان با حجاب اسلامی کامل بودند. چادر سلطنتی بزرگی که سرتاسر صحن حیاط وسیع را می‌پوشانید و عزاداران به تعزیه آمده را از صدمه آفتاب و باران محفوظ می‌داشت با دقت و سلیقه خاصی برافراشته بودند. چادری آنچنان عظیم و بی‌نظیر که چند صد نفر شرکت کننده و اسب و شتر بهمراه آورده آنان را بخوبی در زیر چتر خود محفوظ می‌داشت. منبع: چارلز جیمز ویلز، سفرنامه دکتر ویلز (ایران در یک قرن گذشته) ترجمه غلامحسن قراگوزلو، تهران، اقبال، ۱۳۸۸ https://www.cafetarikh.com/news/48847/ 🆔 @cafetarikhcom

📙 سیر تاریخی عزاداری محرم در ایران 🔺حضرت زینب در کربلا و کوفه و شام، ام السلمه همسر پیامبر در مدینه، جابر بن عبد الله انصاری در کربلا و آل بویه در ری اولین کسانی بودند که سنت عزاداری برای امام را در نقاط مختلف مرسوم کردند. 🔺در ایران اولین دسته‌های عزاداری که به طور رسمی در خیابان‌ها با مرثیه خوانی و مقتل خوانی عزاداری کردند در دوره آل بویه اتفاق افتد. این نوع عزاداری تا پایان حکومت آل‌بویه مرسوم بود و با برآمدن سلجوقیان از تخت حکومت تقریباً ضعیف می‌شود. 🔺پس از آن عزاداری در سالروز حادثه عاشورا از حالت رسمی و عمومی به خانه ها و قلوب شیعیان عقب نشینی کرد، تا اینکه حکومت قدر قدرت صفویان ظهور کرد. https://www.cafetarikh.com/news/49713/ 🆔 @cafetarikhcom

📙 حافظ اصالت آیین عزاداری برای سیدالشهدا باشیم 🔺همانند هر آیین بزرگ دیگری، مراسم محرم نیز با چالش‌ها و انتقاداتی مواجه بوده است: 🔺خرافات و انحرافات: در طول تاریخ، برخی خرافات و اعمال غیر مستند وارد عزاداری‌ها شده‌اند که علمای شیعه همواره با آن‌ها مقابله کرده‌اند. 🔺آسیب‌های اجتماعی: در برخی موارد، افراط در عزاداری (مانند قمه‌زنی که مراجع تقلید آن را حرام اعلام کرده‌اند) می‌تواند منجر به آسیب‌های جسمی و یا وهن مذهب شود. 🔺سیاسی شدن: گاهی اوقات، مراسم محرم دستمایه مقاصد سیاسی قرار می‌گیرد که می‌تواند از اصالت آن بکاهد. علمای شیعه همواره بر لزوم حفظ اصالت عزاداری، دوری از خرافات، و توجه به پیام اصلی عاشورا تأکید داشته‌اند. https://www.cafetarikh.com/news/50126/ 🆔 @cafetarikhcom

📙 حافظ اصالت آیین عزاداری برای سیدالشهدا باشیم 🔺همانند هر آیین بزرگ دیگری، مراسم محرم نیز با چالش‌ها و انتقاداتی مواجه بوده است: 🔺خرافات و انحرافات: در طول تاریخ، برخی خرافات و اعمال غیر مستند وارد عزاداری‌ها شده‌اند که علمای شیعه همواره با آن‌ها مقابله کرده‌اند. 🔺آسیب‌های اجتماعی: در برخی موارد، افراط در عزاداری (مانند قمه‌زنی که مراجع تقلید آن را حرام اعلام کرده‌اند) می‌تواند منجر به آسیب‌های جسمی و یا وهن مذهب شود. 🔺سیاسی شدن: گاهی اوقات، مراسم محرم دستمایه مقاصد سیاسی قرار می‌گیرد که می‌تواند از اصالت آن بکاهد. علمای شیعه همواره بر لزوم حفظ اصالت عزاداری، دوری از خرافات، و توجه به پیام اصلی عاشورا تأکید داشته‌اند. https://www.cafetarikh.com/news/50126/ 🆔 @cafetarikhcom