کافه تاریخ

📙 رکوردشکنی ایران در شکنجه‌گری در میانه دهه ۵۰ از نگاه عفو بین‌الملل 🔺در 1974 (۱۳۵۳ )حکومت شاه پنج زندان پر از زندانی سیاسی داشت و چهار زندان در شرف ساختمان بود. 🔺با تسلط بیشتر ارتشبد نصیری و ساواک بر روند سیاسی ایران شکنجه گران بدنامی که به آنها دکتر گفته می‌شد: اشخاصی نظیر حسین زاده، رضوان، رسولی، حسینی و مصطفوی در سیاهچاله‌های زندان حرفه خود را نهانی به اجرا در می‌آوردند. 🔺 کمیسیون بین‌المللی حقوقدانان پژوهش دقیق خود را در این مورد در 1976 (۱۳۵۵) منتشر نمود: در اینکه در چند سال اخیر ساواک افراد مشکوک و سرکش را تحت بازجویی و شکنجه قرار داده شکی وجود ندارد. 🔺 در سال 1974 (۱۳۵۳) مارتین آنالز که رئیس سازمان عفو بین الملل بود گفت: هیچ کشوری به اندازه ایران در مورد حقوق بشر سابقه بد ندارد. www.cafetarikh.com/news/50378 🆔 @cafetarikhcom

📙 تلاش‌های رضاشاه برای پناهندگی بعد از اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ 🔺گزارش‌های دیپلماتیک آمریکا نشان می‌‌دهد که رضا شاه شخصاً در پی پناهندگی به سفارت بریتانیا در تهران برآمده بود ولی سفارت درخواست او را نپذیرفت. در نهایت او ابراز تمایل کرد که به همانجایی برود که از آن آمده بود. 🔺 دریفوس گزارش می‌‌دهد که: «شاه، ابراهیم قوام را که پدر دامادش هم بود نزد وزیر مختار بریتانیا فرستاد تا مراتب نگرانی او را از تأخیر [آتش بس] و ادامه خصومت‌ها ابراز کند. قوام همچنین سعی کرد مزه دهان وزیرمختار را درباره پناه بردن شاه به سفارت بریتانیا از ترس روس‌ها بفهمد، ولی گویا وزیر مختار چندان دلگرمش نکرده بود.» 🔺 ترس رضا شاه از روس‌ها نبود؛ بلکه از مردم ایران بود، که اگر کوچکترین فرصتی دست می‌‌داد، تکه تکه اش می‌‌کردند. www.cafetarikh.com/news/50056 🆔 @cafetarikhcom

📙 تلاش‌های رضاشاه برای پناهندگی بعد از اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ 🔺گزارش‌های دیپلماتیک آمریکا نشان می‌‌دهد که رضا شاه شخصاً در پی پناهندگی به سفارت بریتانیا در تهران برآمده بود ولی سفارت درخواست او را نپذیرفت. در نهایت او ابراز تمایل کرد که به همانجایی برود که از آن آمده بود. 🔺 دریفوس گزارش می‌‌دهد که: «شاه، ابراهیم قوام را که پدر دامادش هم بود نزد وزیر مختار بریتانیا فرستاد تا مراتب نگرانی او را از تأخیر [آتش بش] و ادامه خصومت‌ها ابراز کند. قوام همچنین سعی کرد مزه دهان وزیرمختار را درباره پناه بردن شاه به سفارت بریتانیا از ترس روس‌ها بفهمد، ولی گویا وزیر مختار چندان دلگرمش نکرده بود.» 🔺 ترس رضا شاه از روس‌ها نبود؛ بلکه از مردم ایران بود، که اگر کوچکترین فرصتی دست می‌‌داد، تکه تکه اش می‌‌کردند. www.cafetarikh.com/news/50056 🆔 @cafetarikhcom

🔸حمله متفقین به کشور و تقسیم ایران میان قدرت‌ها 🔹شوروی و انگلیس از آغاز قرن نوزدهم در رقابت سیاسی و اقتصادی با یکدیگربه سر می‌بردند. عمده‌ترین عامل رقابت از سوی روسیه آب‌های خلیج‌فارس و رسیدن به هندوستان بود. انگلیس نیز درصدد حفظ مستعمره خود یعنی افغانستان بود و تلاش می‌کرد تا به هر نحوی مانع از نفوذ روسیه گردد. این رقابت باعث شده بود تا بسیاری از مناطق حائل از جمله ایران و افغانستان محل منازعه قدرت دو طرف باشد. چنانچه ایران یک بار رسماً و طی قرارداد ۱۹۰۷ میان دو طرف تقسیم شد. 🔹 با این حال بعد از برخی از تحولات سیاسی در روسیه همچون انقلاب اکتبر و سیاست خاص بلشویک‌ها، روسیه طی قرارداد مودت ۱۹۲۱ بسیاری از قراردادهای استعماری خود با ایران را ملغی و اعلام نمود تنها در صورتی که منافع او در ایران از سوی قدرتی بیگانه خدشه‌دار گردد خود را ملزم به دخالت خواهد کرد. اما برخلاف انتظارات، این قرارداد پایان کار روسیه نبود. https://www.cafetarikh.com/news/48940/ 🆔 @cafetarikhcom

📙 تفاوت رویکرد آمریکا با انگلستان در چارچوب نظریه نظام جهانی 🔺در جریان تقابل مسکو و واشنگتن در پرونده اشغال آذربایجان ایران توسط نیروهای نظامی شوروی و برخلاف انگلستان (که از ابزار تشویق استفاده می‌کرد)، ایالات متحده به عنوان هژمون نوظهور، از ابزار تهدید بهره برد. 🔺 آمریکا هرگز مستقیماً از زور استفاده نکرد، اما حضور بمب اتم، اعزام ناوهای جنگی و فشار دیپلماتیک در سازمان ملل، همگی مصادیق تهدید مؤثر بودند. 🔺 این رویکرد برای تمامیت ارضی ایران بسیار سازنده‌تر از سیاست مدارای انگلیسی بود. 🔺 در حالی که انگلستان حاضر بود شمال ایران را به عنوان حوزه نفوذ شوروی بپذیرد (حتی به بهای جدایی احتمالی آذربایجان)، آمریکا با تکیه بر نقش هژمون خود، تلاش کرد شوروی را کاملاً از ایران بیرون براند. www.cafetarikh.com/news/50377 🆔 @cafetarikhcom

📸 مردان قجری در کنار آرامگاه کوروش در حوالی دهه ۱۲۹۰ شمسی 🆔 @cafetarikhcom

📙 مصدق و خطای خوش‌بینی به آمریکایی‌ها 🔺 دولت آمریکا که در اصل برای به دست  آوردن سهمی در نفت ایران از جبهه ملی و دکتر مصدق حمایت می کرد، با دست یافتن به توافقاتی با انگلستان در این زمینه و نیز رسیدن به برتری نظامی نسبت به شوروی که به عنوان عاملی بازدارنده در ایران عمل می کرد دست از حمایت از دولت دکتر مصدق برداشت. 🔺 نماینده ایالات متحده در جلسه شورای امنیت سازمان ملل صراحتا اعلام داشت که نفت ایران یک موضوع بین المللی است و به همین دلیل قدرت های جهانی می توانند در مسائل مربوط به نفت ایران دخالت نمایند. 🔺 این چرخش مهم در سیاست خارجی آمریکا که بر خلاف تصور رایج از دوره زمامداری ترومن شروع شد و در دوره ریاست جمهوری آیزونهاور به اوج خود رسید از دید نخست وزیر ایران مخفی ماند. www.cafetarikh.com/news/50333 🆔 @cafetarikhcom

📙 روحیه انصاف و حق‌پذیری آقای شهید ایران 🔺 روایتی از حجت‌الاسلام محسن دعاگو از سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، جلوه‌ای از تواضع، انصاف و حق‌پذیری آیت‌الله شهید خامنه‌ای را نشان می‌دهد؛ آنجا که ایشان پس از شنیدن برداشت متفاوت یک طلبه مبتدی از یک روایت، در جمع طلاب اعلام کردند که برداشت آن طلبه از حدیث، از برداشت خودشان بهتر بوده است. www.cafetarikh.com/news/50376 🆔 @cafetarikhcom

📙رنگ لباس؛ بخشی از فرهنگ اجتماعی ایرانیان 🔺رنگ و نوع پوشش، تنها انتخابی شخصی نیست؛ بلکه در بسیاری از جوامع، بازتابی از فرهنگ، ذوق زیبایی‌شناختی و حتی جایگاه اجتماعی افراد است. 🔺 سفرنامه‌های اروپاییان از ایران دوره قاجار نیز تصویری قابل توجه از پوشش ایرانیان ارائه می‌دهند؛ لباس‌هایی با رنگ‌های ملایم و سنگین مانند آبی، قهوه‌ای، سبز و خاکستری که در مقایسه با رنگ‌های روشن و زنده رایج در برخی سرزمین‌های شرقی، جلوه‌ای آرام‌تر و موقرتر داشت. 🔺 برخی سفرنامه‌نویسان اروپایی، این ویژگی را از مشخصه‌های ظاهری جامعه ایران دانسته و حتی در توصیف مجالس و تجمعات عمومی، از تفاوت آشکار پوشش ایرانیان با مردم هند و عثمانی سخن گفته‌اند. www.cafetarikh.com/news/50375 🆔 @cafetarikhcom

📙 سند محکومیت جنایت سینما رکس آبادان 🔺 آتش‌سوزی سینما رکس آبادان در ۲۸ مرداد ۱۳۵۷ یکی از هولناک‌ترین وقایع ماه‌های پایانی حکومت پهلوی بود؛ حادثه‌ای که تنها صدها قربانی بر جای نگذاشت، بلکه به یکی از نقاط عطف سیاسی انقلاب ۱۳۵۷ نیز تبدیل شد. 🔺 سندی به جای مانده از آن دوران، بخشی از روایت سیاسی این جنایت را بازتاب می‌دهد؛ روایتی که در آن، مسئولیت آتش‌سوزی متوجه حکومت پهلوی و ساواک شده است. منبع و سند در: www.cafetarikh.com/news/22436 🆔 @cafetarikhcom

📸 مظفرالدین شاه و کمان نادرشاه 🔺 عکس از اینستاگرام کاخ گلستان 🆔 @cafetarikhcom

🔸قحطی و گرسنگی؛ رهاورد جنگ جهانی دوم برای جهان 🔹وحیدالملک نقل می‌‌کند در اوایل سال ۱۹۱۹ موضوع آذوقه یکی از بحرانی‌‌‌‌‌ترین معضلات آلمان بود. وضعیت یادشده روز به روز بلکه ساعت به ساعت سخت‌‌‌‌‌تر می‌‌شود. مواد لبنی مثل کره و پنیر و ماست دیگر اصلاً به دست نمی‌آمد، اقلام مصرفی مثل چای که از خارج وارد می‌‌شد یا یافت نمی‌شد یا اینکه متجاوز از صد برابر قیمت معمولی آنها، معامله می‌‌ شد. 🔹 بنا به قول وحید الملک «روزی صد‌ها طفل شیرخوار» در شهر برلین به دلیل کمبود آذوقه می‌‌مردند. از آن سوی طبق اخباری که از طرف دولت منتشر می‌‌شود، روزی متجاوز از هشتصد تا هزار نفر در آلمان از گرسنگی به مرگ می‌‌رسند. https://www.cafetarikh.com/news/50010/ 🆔 @cafetarikhcom

🔸از ایادی تا یزدانی؛ ردپای بهائیت در بازار گوشت ایران 🔹بازار کالاهای اساسی در دهه‌های پایانی حکومت پهلوی، تنها عرصه رقابت اقتصادی نبود؛ بلکه به محل تلاقی سرمایه، قدرت و روابط سیاسی نیز تبدیل شده بود. هژبر یزدانی، سرمایه‌دار بهایی، یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های این عرصه بود که با گسترش فعالیت‌هایش در دامداری و گوشت، به قدرتی کم‌سابقه دست یافت و نامش در روایت‌های تاریخی درباره نفوذ اقتصادی بهائیان در دوره پهلوی در کنار عبدالکریم ایادی مطرح شد. https://www.cafetarikh.com/news/50374/ 🆔@cafetarikhcom

🔸قدمت دیزی خوری ایرانیان 🔹قزاق هایی که جلوی در سفارتخانه و اماکن دولتی و خانه اعیان و اشراف کشیک می داده اند سر ظهر دیزی آبگوشت سربازخانه را که برای آنها می آورده اند ابتدا آب آن را به بادیه ای ریخته نان سنگک در آن تریده کرده با قاشق یا دست می خورده اند . سپس خود گوشت و سیب زمنی و نخود و لوبیا و لیمو عمانی و گوجه فرنگی و پیاز داخل دیزی را با گوشت کوب محکم کوبیده آن را لای یک نان سنگک دو آتشه خشخاش زده بزرگ لوله کرده ، سرازیر کرده ، قطعات پیاز را هم با سر نیزه ریز کرده روی گوشت کوبیده ریخته ، نان سنگک را به صورت لوله ای در آورده با لقکه کله گربه ای نان و گوشت مزبور را که ادویه و دارچین زیادی هم روی آن ریخته اند می خوردند . 🔹 اما سابقه دیزی خوری به قبل از قزاق ها هم می رسیده . دهخدا می نویسد که آبگوشت و شوربا تقریبا از یک خانواده هستند و می گوید : شوربا در قدیم و نخودآب یعنی آبگوشت بوده از هر گوشت که باشد و عرب آن را مرق می گفته . برای همین خاقانی در وصف این غذا سروده گر برای شوربائی بر در اینها شوی اولت سکبا دهند از چهره وانگه شوربا https://www.cafetarikh.com/news/21799/ 🆔 @cafetarikhcom

📙 آمریکا و غائله آذربایجان 🔺 آمریکا نشان داد که ابزار «تهدید» را بر «تشویق» ترجیح می‌دهد و برای حفظ نظم جدید (که در آن دو سوم جهان تحت سیطره آمریکا قرار داشت)، حاضر است مستقیماً در برابر گسترش کمونیسم بایستد. 🔺 اگرچه این رویکرد در نهایت به حفظ یکپارچگی ایران انجامید، اما انگیزه اصلی آن تأمین منافع استراتژیک و نفتی ایالات متحده و اردوگاه غرب بود. ایالات متحده به عنوان هژمون جدید ترس این را داشت که گسترش نفوذ شوروی در غرب آسیا منافع خود را در این منطقه از دست دهد. www.cafetarikh.com/news/50377 🆔 @cafetarikhcom

📙 تاسیس سازمان برنامه برای مقابله به کمونیسم و تغییر ماهیت در جهت تقویت استبداد 🔺 سازمان برنامه با الگوبرداری مستقیم از آمریکا و برای مقابله با کمونیسم تأسیس شد اما کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ که با حمایت آمریکا انجام گرفت، «ایده اولیه» را تغییر داد: سازمان برنامه از یک نهاد نسبتاً مستقل به ابزاری در دست استبداد شاه تبدیل شد. 🔺 هرچه شاه قدرتمندتر می‌شد، برنامه‌های عمرانی (به‌ویژه برنامه سوم) که بر مشارکت مردمی تأکید داشتند، با دخالت دربار و ساواک خنثی شدند. بدین ترتیب در عمل، الگوبرداری غربی بدون نهادهای مدنی بومی، تنها به حفظ انحصار قدرت انجامید. www.cafetarikh.com/news/50373 🆔 @cafetarikhcom

📙 قزوین دوره صفوی و تجارت پررونق در بازارهای سرپوشیده 🔺 در روزگار صفویه، قزوین نه فقط پایتختِ سیاسیِ ایران، بلکه قلب تپندهٔ دادوستد در بازارهای سرپوشیده و میدان‌های پررونقش بود. 🔺 آدام اولئاریوس سیاح اروپایی، روایت می‌کند که در این بازارها با پرداخت بهایی اندک توانسته فیروزه‌های درخشان نیشابور و فیروزکوه، و همچنین یاقوت و لعل را خریداری کند؛ روایتی که از پویایی و شکوه تجارتِ پرجنب‌وجوشِ قزوینِ صفوی حکایت دارد. www.cafetarikh.com/news/50372 🆔 @cafetarikhcom

📙 منتی که پهلوی بر سر مردم گذاشت! 🔺 یکی از دلایل سرد شدن مردم از حکومت پهلوی، بزرگنمایی بیش از حد اقدامات صورت گرفته بود. گذشته از بزرگنمایی، حکومت را مایه لطف بر مردم می‌دانست، این در حالی بود که تمام آن اقدامات از طریق اموال عمومی انجام می‌شد و بیشتر آن نیز مورد سواستفاده شخصی قرار می‌گرفت. www.cafetarikh.com/news/49651 🆔 @cafetarikhcom

📙 حکایت یک وزیر جنگ 🔺 محمود جم در روز ۱۹ مرداد ۱۳۴۸ در سن ۸۴ سالگی در تهران درگذشت.  🔺در اوایل سال ۱۳۱۳ جم به دستور رضاشاه به طور محرمانه کارهای سرلشکر آیرم رئیس شهربانی را زیر نظر گرفت. وقتی آیرم متوجه قضیه شد، خود را به بیماری زد و از کشور گریخت.    🔺 جم در کابینه قوام السلطنه در سال ۱۳۲۶ وزیر جنگ شد که روزنامه «مرد امروز» درباره آن نوشت: اگر جنگی پیش نیاید بهترین وزیر جنگ است، از دوره دوم مجلس سنا که از ۲۱ فروردین ۱۳۳۴ او سناتور کرمان شد و تا آخر عمر این سمت را داشت. www.cafetarikh.com/news/31193 🆔 @cafetarikhcom

📙 سفر سومین رئیس جمهور ایران به کره شمالی از دید امام (ره) 🔺زمانی که حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در دوران ریاست‌جمهوری (اردیبهشت ۱۳۶۸) به کره شمالی سفر کرده بودند، تلویزیون جمهوری اسلامی خبر دیدار ایشان با کیم ایل سونگ رهبر کره شمالی، را نشان می‌داد. 🔺 احمد آقا می‌گفت: «خدمت امام (ره) در منزل بودیم، من به امام عرض کردم: آقای خامنه‌ای با این چهره و صلابت، سمت ریاست‌جمهوری خیلی به ایشان زیبنده است. امام فرمودند: نه تنها ریاست‌جمهوری بلکه رهبری به ایشان زیبنده است؛ ایشان شایسته رهبری هستند.» 🆔 @cafetarikhcom