Fact Check درستیسنجی و حقیقتیابی
Open in Telegram
درستیسنجی و حقیقتیابی شایعات فضای مجازی و مقابله با شبهعلم ✅ @Fact_Check ترویج علم و مقابله با شبهعلم رفتن به ابتدای کانال: https://t.me/Fact_Check/1
Show more3 526
Subscribers
-224 hours
-287 days
+7030 days
Data loading in progress...
Similar Channels
Tags Cloud
Incoming and Outgoing Mentions
---
---
---
---
---
---
Attracting Subscribers
September '26
September '26
+8
in 2 channels
August '26
+419
in 8 channels
Get PRO
July '26
+36
in 8 channels
Get PRO
June '26
+232
in 4 channels
Get PRO
May '26
+20
in 0 channels
Get PRO
April '26
+18
in 0 channels
Get PRO
March '26
+22
in 1 channels
Get PRO
February '26
+202
in 9 channels
Get PRO
January '26
+37
in 4 channels
Get PRO
December '25
+131
in 6 channels
Get PRO
November '25
+219
in 15 channels
Get PRO
October '25
+180
in 9 channels
Get PRO
September '25
+36
in 4 channels
Get PRO
August '25
+106
in 8 channels
Get PRO
July '25
+160
in 12 channels
Get PRO
June '25
+80
in 12 channels
Get PRO
May '25
+48
in 8 channels
Get PRO
April '25
+131
in 10 channels
Get PRO
March '25
+54
in 7 channels
Get PRO
February '25
+71
in 6 channels
Get PRO
January '25
+106
in 7 channels
Get PRO
December '24
+162
in 4 channels
Get PRO
November '24
+182
in 8 channels
Get PRO
October '24
+154
in 7 channels
Get PRO
September '24
+29
in 7 channels
Get PRO
August '24
+516
in 8 channels
Get PRO
July '24
+30
in 6 channels
Get PRO
June '24
+348
in 4 channels
Get PRO
May '24
+31
in 6 channels
Get PRO
April '24
+65
in 8 channels
Get PRO
March '24
+38
in 12 channels
Get PRO
February '24
+70
in 8 channels
Get PRO
January '24
+54
in 10 channels
Get PRO
December '23
+38
in 11 channels
Get PRO
November '23
+29
in 11 channels
Get PRO
October '23
+84
in 9 channels
Get PRO
September '23
+46
in 0 channels
Get PRO
August '23
+26
in 0 channels
Get PRO
July '23
+24
in 0 channels
Get PRO
June '23
+31
in 0 channels
Get PRO
May '23
+26
in 0 channels
Get PRO
April '23
+36
in 0 channels
Get PRO
March '23
+21
in 0 channels
Get PRO
February '23
+34
in 0 channels
Get PRO
January '23
+15
in 0 channels
Get PRO
December '22
+29
in 0 channels
Get PRO
November '22
+15
in 0 channels
Get PRO
October '22
+8
in 0 channels
Get PRO
September '22
+34
in 0 channels
Get PRO
August '22
+20
in 0 channels
Get PRO
July '22
+157
in 0 channels
Get PRO
June '22
+1 199
in 0 channels
Get PRO
May '22
+17
in 0 channels
Get PRO
April '22
+28
in 0 channels
Get PRO
March '22
+65
in 0 channels
Get PRO
February '22
+8
in 0 channels
Get PRO
January '22
+15
in 0 channels
Get PRO
December '21
+17
in 0 channels
Get PRO
November '21
+5
in 0 channels
Get PRO
October '21
+1 917
in 0 channels
Get PRO
September '21
+1 069
in 0 channels
Get PRO
August '21
+318
in 0 channels
Get PRO
July '21
+40
in 0 channels
Get PRO
June '21
+67
in 0 channels
Get PRO
May '21
+87
in 0 channels
Get PRO
April '21
+66
in 0 channels
Get PRO
March '21
+30
in 0 channels
Get PRO
February '21
+21
in 0 channels
Get PRO
January '21
+55
in 0 channels
Get PRO
December '20
+1 212
in 0 channels
| Date | Subscriber Growth | Mentions | Channels | |
| 09 September | 0 | |||
| 08 September | +1 | |||
| 07 September | 0 | |||
| 06 September | 0 | |||
| 05 September | 0 | |||
| 04 September | +1 | |||
| 03 September | 0 | |||
| 02 September | +5 | |||
| 01 September | +1 |
Channel Posts
❌ ویدئویی از موتورسواری دو خانم مسن در خیابان ولی عصر در فضای مجازی فارسی انتشار وسیع یافته و این پرسش را پیش آورده که واقعی است یا ساختۀ هوش مصنوعی.
ویدئو واقعی نیست.
ویدئو را در چند چتبات هوش مصنوعی آپلود کردم و از آنها پرسیدم واقعی است یا ساختگی.
آنها مطمئن بودند که واقعی است.
وقتی نشانههایی از حرکات دو فرد و کلاه فرد دوم را با آنها مطرح کردم از اطمینانشان قدم به قدم عقبنشینی کردند.
علت اشتباه این چتباتها در تشخیص این استکه به دنبال نشانههایی گشتهاند که ردی از ساختگی بودن نداشتهاند.
احتمال دارد سازنده از یک ویدئوی واقعی استفاده کرده و تنها سر موتورسوارها را عوض کرده باشد، به این ترتیب چک کردن نحوۀ حرکت چرخها یا تغییرات پسزمینه و چنین مواردی ساختگی بودن آن را نشان نمیدهد.
| 2 |  💰🦷 هزینۀ دندانپزشکی خیلی زیاده!
🪥 حتماً مطالب دندان پدیا رو خوب بخونید و نکات مهمی رو که برای حفظ سلامت دندونهاتون گفته شده رعایت کنید:
t.me/dandanpedia
به عزیزانتون هم بگید عضو بشن.
💰💊💉 هزینۀ دارو و درمان کلاً خیلی زیاد شده.
🆘 مطالب گروه بهداشت و سلامت رو خیییلی جدی بگیرید:
t.me/HealthNotes
🥗 و مطالب تغذیه پدیا رو عین کتاب درسی برای امتحان بخونید:
t.me/nutritionpedia
💚 سلامتی خییییلی با ارزشه، اغلب مردم دیر متوجه میشن.😔
به قول سعدی:
«قدر عافیت کسی داند که به مصیبتی گرفتار آید»
البته افراد عاقل پیش از گرفتار شدن، قدر عافیت رو میدونند و با دانش خودشون و دیگران سعی میکنند که کار به گرفتاری نکشه!
✔️ در گروه بهداشت و سلامت:
t.me/HealthNotes
از بخش اد ممبر، عزیزانتون رو اد کنید تا توصیههای مرتبط با سلامت رو بخونند.
🆘 لطفاً این پیام رو برای دوستانتون بفرستید.
ما میتونیم مطالب مهم مرتبط با سلامت رو تولید و منتشر کنیم
اما بدون کمک شما نمیتونیم مطالب رو به رویت عدۀ زیادی برسونیم.❤️
اگر شما هم میخواین در زمینه تخصص خودتون به مردم راهنمایی کنید به من ( t.me/pakrouh ) پیام بدید تا مطالبتون رو در کانالهایی که لینکشون در ادامه اومده منتشر کنیم:
🎁 چند کانال پیشنهادی:
https://t.me/addlist/oquL91zRW4tlZjJk | 288 |
| 3 | 💰🦷 هزینۀ دندانپزشکی خیلی زیاده!
🪥 حتماً مطالب دندان پدیا رو خوب بخونید و نکات مهمی رو که برای حفظ سلامت دندونهاتون گفته شده رعایت کنید:
t.me/dandanpedia
به عزیزانتون هم بگید عضو بشن.
💰💊💉 هزینۀ دارو و درمان کلاً خیلی زیاد شده.
🆘 مطالب گروه بهداشت و سلامت رو خیییلی جدی بگیرید:
t.me/HealthNotes
🥗 و مطالب تغذیه پدیا رو عین کتاب درسی برای امتحان بخونید:
t.me/nutritionpedia
💚 سلامتی خییییلی با ارزشه، اغلب مردم دیر متوجه میشن.😔
به قول سعدی:
«قدر عافیت کسی داند که به مصیبتی گرفتار آید»
البته افراد عاقل پیش از گرفتار شدن، قدر عافیت رو میدونند و با دانش خودشون و دیگران سعی میکنند که کار به گرفتاری نکشه!
✔️ در گروه بهداشت و سلامت:
t.me/HealthNotes
از بخش اد ممبر، عزیزانتون رو اد کنید تا توصیههای مرتبط با سلامت رو بخونند.
🆘 لطفاً این پیام رو برای دوستانتون بفرستید.
ما میتونیم مطالب مهم مرتبط با سلامت رو تولید و منتشر کنیم
اما بدون کمک شما نمیتونیم مطالب رو به رویت عدۀ زیادی برسونیم.❤️
🎁 چند کانال پیشنهادی دیگه:
https://t.me/addlist/oquL91zRW4tlZjJk | 1 |
| 4 |  🤖3⃣جراحی روبوتیک دیگر یک فناوری تحقیقاتی نیست، بخشی از پزشکی امروز است.
در سال ۲۰۲۵ حدود ۳٫۱۵ میلیون عمل با داوینچی انجام شد و در پایان ۲۰۲۵ بیش از ۱۱ هزار داوینچی در جهان نصب شده بود؛
اما مرور نظاممندی از ۴۹ روبوت جراحی دارای مجوز FDA نشان داد که
۸۶٪ در سطح «کمک روبوتیک» بودند؛ یعنی تحت کنترل مستمر جراح
فقط ۸٪ به توانایی انجام خودکار یک وظیفه مشخص
و ۶٪ به «خودمختاری مشروط» رسیده بودند
هیچیک در سطح ۴ یا ۵ یعنی خودمختاری بالا یا کامل قرار نداشتند.
هنوز تفاوت بزرگی میان «جراحی روبوتیک» و «جراحی خودمختار» وجود دارد:
انسان تصمیم میگیرد؛ روبوت اجرای دقیقتر حرکات را ممکن میکند.
هوش مصنوعی و روبوتیک بهتدریج بخشهای بیشتری از تصمیمگیری و اجرای جراحی را بر عهده خواهند گرفت
اما زمان رسیدن به جراحی کاملاً خودمختار، بهویژه فراگیر شدنش دور است:
تا
امکانپذیر شدن ساخت چنین روبوتی،
تأیید علمی،
امکان تولید انبوه،
وجود مراکزی که هزینۀ تجهیز با چنین سیستمهایی را داشته باشند
و افرادی که هزینۀ جراحی در این مراکز را داشته باشند.
باز هم جای پزشکان را به طور کامل نمیگیرند.
ادامه دارد
آغاز بحث:
t.me/andishehsarapub/16444 | 351 |
| 5 |  🤖2⃣ روبوت جراح
واقعیت امروز و میزان فاصله از ادعای ایلان ماسک
ایلان ماسک ۹ ماه قبل ادعا کرده که Optimus، ربات انساننمای تسلا، ظرف حدود ۳ سال جای جراحان را میگیرد «پس به دانشکده پزشکی نروید؛ بیفایده است».
نخست برای شناخت واقعیت امروز نگاهی به
روبوت جراحی داوینچی؛ شناختهشدهترین سامانه جراحی روبوتیک جهان میاندازیم.
داوینچی «جراح مستقل» نیست؛ یک پلتفرم روبوتیک است که جراح آن را کنترل میکند.
جراح در کنسول مینشیند، حرکات دست خود را به ابزارهای بسیار ظریف روبوتیک منتقل میکند و از تصویر سهبعدی میدان جراحی استفاده میکند.
این سیستم میتواند لرزش دست را کاهش دهد، حرکات را بسیار دقیق کند، دامنه حرکت ابزارها را افزایش دهد و امکان کار در فضاهای بسیار محدود را به صورت کمتهاجمیتر فراهم کند.
به همین دلیل در جراحیهای مختلف کاربرد گستردهای پیدا کرده.
اما داوینچی خودش تشخیص نمیدهد، تصمیم نمیگیرد بیمار باید جراحی شود یا نه، نوع عمل را انتخاب نمیکند، بدون نقش جراح عمل نمیکند و ...
ادامه:
t.me/andishehsarapub/16447
نظر گروک دربارۀ حرف ایلان ماسک:
t.me/andishehsarapub/16444
👈 کانالهای پیشنهادی | 271 |
| 6 |  +4❌ایلان ماسک رو از روی اظهار نظرهاش میشناسم.
ذهنیت درستی دربارۀ علوم پزشکی نداره.
اولین نتیجهای که از این اظهاراتش میگیرم اینه:
از حدی که تا الآن فکر میکردم هم نسبت به علوم پزشکی بیاطلاعتره.
حتی برآوردی از تعداد روبوتهای مورد نیاز برای تحقق چنین ادعایی هم نداره!
اینکه دیگه نیاز به دانش پزشکی نداره.
پس فقط در دانش پزشکی فاقد اطلاعات کافی نیست، به اندازۀ اینکه از چتبات ساختۀ شرکت خودش، گروک، سؤال کنه چندتا روبوت برای تحقق چنین ادعایی لازمه؟ و چند سال دیگه لااقل زمان لازمه تا چنین ادعایی محقق بشه، هم فکر نکرده.
🤠از گروک پرسیدم اگر قبل از این حرفها با تو مشورت میکرد بهش چی میگفتی؟!
تصاویر بالا رو ببینید.
متن سؤالی رو که از گروک پرسیدهام کامل بخونید. بخشی از نظرم اونجا نوشته شده.
اُپتیموس اصلاً جراحی بلد نیست، خیال کنیم در حد عالی بلده! چهقدر زمان لازمه تا یک میلیون دستگاه ازش ساخته بشه؟!
اصلاً روبوتهای جراح لزومی نداره شبیه اپتیموس انساننما باشند.
⚠️نظرات غلط رو نشر ندیم.
روی تصمیمات بچهها برای آیندهشون و نظر پدر و مادرها اثر سوء داره.
📱گاهی از این حرفها:
t.me/andishehsarapub
👈 کانالهای پیشنهادی | 318 |
| 7 |  ❌❌❌ ادعای «کف پا مرتبطترین اندام بدن با ارگانهای داخلی است» فاقد مبنای علمی آناتومیک، فیزیولوژیک، عصبشناختی و شواهد بالینی است.
کف چنین پا ارتباطی با اندامهای داخلی بدن ندارد.
انتخاب کفش مناسب و استاندارد برای سلامت پاها (پیشگیری از مشکلات اسکلتی-عضلانی، فشار و آسیب) توصیه پزشکی معتبری است، اما این توصیه هیچ ارتباطی با نقشههای خیالی اندامها روی کف پا ندارد.
برای مشکلات واقعی اندامهای داخلی باید به پزشک مراجعه کرد و از درمانهای مبتنی بر شواهد استفاده نمود.
🆘 لطفاً بیایید با بازنشر مطالب مفید، جای مطالب زیانبار را تنگ کنیم.
برای این کار بازنشر مطالب این گروه را پیشنهاد میکنم:
t.me/HealthNotes
🔎 درستیسنجی شایعات مجازی:
t.me/Fact_Check | 669 |
| 8 |  ⚠️ هک به این روش👆 خیلی رواج پیدا کرده.
پیشنهاد میکنم این پیام رو:
t.me/andishehsarapub/16434
برای آشنایان و بستگان، بهویژه افراد مسن بفرستید.
چون پیام از شمارۀ فرد آشنا براشون ارسال میشه احتمال اعتماد کردن و هک شدنشون خیلی زیاده.
بعد از هک شدن، حساب بانکیشون رو خالی میکنند،
از گوشیشون به همه مخاطبانشون همین پیام آلوده رو میفرستند.
---
نکته سادهای که باید بدانیم این است:
فایلهای مشکوک را دانلود نکنیم.
لینکهای مشکوک را لمس نکنیم. | 308 |
| 9 | ❓آیا مصرف بیشتر فیبر غذایی میتواند خطر سرطان پستان را کاهش دهد؟
❓برای افراد پس از تشخیص ابتلا به سرطان پستان چه توصیهای در مورد مصرف فیبر وجود دارد؟
در مطالعات عمدتاً آیندهنگر، «مصرف بیشتر فیبر غذایی با کاهش اندک تا متوسط خطر بروز سرطان پستان «همراه بوده است»؛
اما هنوز شواهد کافی برای اثبات اینکه افزایش فیبر «بهتنهایی» و «بهصورت علّی» از سرطان پستان پیشگیری میکند وجود ندارد.
پس از تشخیص سرطان نیز مصرف بیشتر فیبر با کاهش مرگومیر کلی همراه بوده است، ولی اثر آن بر مرگ اختصاصی سرطان پستان و عود بیماری هنوز نامطمئن است.
ممکن است بخشی از این ارتباط ناشی از این باشد که زنان با مصرف فیبر بیشتر:
میوه و سبزی بیشتری میخورند،
حبوبات و غلات کامل بیشتری مصرف میکنند،
الگوی غذایی سالمتری دارند،
کمتر غذای فوقفرآوریشده مصرف کنند،
فعالیت فیزیکی بیشتری دارند،
وزن مناسبتری دارند،
کمتر الکل مصرف کنند.
اگرچه در مطالعات، برای بسیاری از این عوامل تعدیل آماری انجام دادهاند مخدوشگری باقیمانده را نمیتوان بهطور کامل رد کرد؛ بنابراین نمیتوان با اطمینان گفت که تمام ارتباط مشاهدهشده ناشی از خود فیبر است.
«فیبر» یک مادۀ واحد نیست. فیبرهای محلول، نامحلول، تخمیرپذیر و انواع مختلف فیبر غذایی ممکن است اثرات متفاوتی داشته باشند و فیبر موجود در غلات کامل، حبوبات، میوهها و سبزیجات نیز همراه با مجموعه متفاوتی از مواد مغذی و فیتوکمیکالهاست.
مصرف بیشتر فیبر، بهویژه بهعنوان بخشی از یک الگوی غذایی سالم، با کاهش خطر سرطان پستان همراه بوده است؛ اما هنوز شواهد کافی برای اثبات اثر پیشگیرانه مستقل و علّی فیبر وجود ندارد.
بنیاد جهانی تحقیقات سرطان (WCRF) در راهنمای افراد مبتلا به سرطان پستان هم توصیه میکند افزایش دریافت فیبر را در نظر بگیرند، اما همزمان تأکید میکند که هنوز مشخص نیست افزایش فیبر «بهخودی خود» باعث بهبود این پیامدها میشود.
مرتبط با:
t.me/dr_Maryam_Shafiei/81
#دکتر_مریم_شفیعی
متخصص جراحی عمومی
جراح پستان:
تلگرام:
t.me/dr_Maryam_Shafiei
بله:
ble.ir/join/82qpN1wiWP
اینستاگرام:
www.instagram.com/dr_maryam_shafiei
🥗 فهرست عملکرد فیبر غذا در بدن:
t.me/nutritionpedia/147
🥗 مقدار توصیه شدۀ فیبر:
t.me/nutritionpedia/112
🥗 خلاصۀ مهم مطالب فیبر:
t.me/nutritionpedia/111
🥗 لینک چند پیام مهم بحث فیبر:
t.me/nutritionpedia/66
⚠️ هشدارهای بحث فیبر:
t.me/nutritionpedia/156 | 310 |
| 10 |  ❓آیا حق داریم از عکس چندنفره به عنوان عکس پروفایل استفاده کنیم؟
«عکس را خودمان گرفتهایم» به این معنا نیست که حق داریم تصویر دیگران را بدون رضایتشان در پروفایل قرار دهیم.
جنبههای اخلاقی، حریم خصوصی، مسئولیت اجتماعی و امنیت دیجیتال باید در نظر گرفته شود.
اگر پس از انتشار بخواهند عکس حذف شود کنترل کامل دیگر ممکن نیست.
ممکن است اکنون یا در آینده مایل نباشند:
🔹چهره و هویتشان در معرض عموم قرار گیرد
🔹به شما، رابطهتان یا یکدیگر مرتبط شوند
🔹محل، زمان یا موقعیت زندگیشان قابل حدس باشد
🔹عکس؛ ذخیره، کپی، بازنشر یا در حسابهای دیگر استفاده شود
🔹با جستوجوی تصویری، تشخیص چهره یا فناوریهای هوش مصنوعی مورد پردازش قرار گیرد
دوست، همکار، فامیل یا حتی همسر بودن، جای «رضایت» را نمیگیرد.
اگر فرد بالغ است، لازم است پیش از استفاده از عکس مشترک بهعنوان عکس اکانت، نظرش را بپرسیم.
دربارۀ کودکان باید محتاطتر بود؛ آنها لزوماً توانایی رضایت آگاهانه ندارند و والدین باید حریم خصوصی و آیندۀ امنیت دیجیتالشان را هم در نظر بگیرند.
❓سؤال دیگر را باید از خودمان بپرسیم:
لزوم انجام این کار چیست؟
t.me/andishehsarapub
t.mr/HealthNotes | 355 |
| 11 |  ❌❌❌ ویدئویی که ادعا میکند خانوادهای در فضایی فاقد دسترسی از پل صدر زندگی میکنند ابتدا توسط یک صفحه اینستاگرامی که ویدئوهای فیک را با هوش مصنوعی میسازد منتشر شده، سپس توسط برخی کانالها اظهار تأسف و ادعای واقعی بودن روی آن درج شده است.
ساخت چنین ویدئویی که باعث ایجاد ناراحتی بیشتر در جامعه میشود کاری ناشایست است.
برای افزایش بازدید به کارهای ناشایست متوسل نشویم.
بیایید با بازنشر مطالب مفید، جای مطالب زیانبار را تنگ کنیم.
برای این کار مطالب این گروه را پیشنهاد میکنم:
t.me/HealthNotes
درستیسنجی شایعات مجازی:
t.me/Fact_Check | 1 056 |
| 12 | ❓ آیا شستوشوی چشم با چای از نظر علمی کار درستی است؟
t.me/GreatPharos/2884 | 338 |
| 13 | ❓چرا ادعای «درمان همه بیماریها» نشانۀ فریبکاری است؟
بیماریها مکانیسم یکسانی ندارند.
بنابراین وقتی کسی ادعا میکند یک محصول واحد میتواند طیف بسیار بزرگی از بیماریهای کاملاً متفاوت را درمان کند، بار اثبات بسیار سنگینی بر عهدۀ اوست.
اگر محصولی واقعاً درمان مؤثر حتی یک بیماری باشد، انتظار میرود شواهد آن در مطالعات و منابع معتبر پزشکی دیده شود، نه اینکه فقط در تبلیغات اینترنتی، شبکههای اجتماعی یا پیامرسانها.
استنادهای مطرح شده در تبلیغات به مجوزهایی مانند مجوز ادارۀ غذا و دارو نباید بدون بررسی مورد قبول قرار گیرد.
در موارد زیادی مشاهده شده که در تبلیغات صحبت از درمان چندین بیماری میشود و در ادامه گفته میشود که این محصول از ادارۀ غذا و داروی وزارت بهداشت مجوز دارد در حالی که مجوز آن از این اداره تنها بهعنوان یک مکمل بوده است.
⚠️ مسئله فقط زیان مالی نیست.
خطر این محصولات فقط این نیست که فرد پولش را از دست بدهد.
ممکن است فرد به امید یک داروی کاذب درمان مؤثر خود را قطع کند یا شروع درمان واقعی را به تأخیر بیندازد و زمان طلایی درمان بیماری واقعی خود را از دست بدهد.
از تبلیغکنندۀ چنین محصولاتی باید پرسید:
«برای کدام بیماری، در چه بیمارانی، با چه دوزی، در چه مطالعهای، با چه گروه کنترلی و با چه نتیجهای ثابت شده و مقالات آن در چه نشریهای منتشر شده است؟ در کدام گایدلاین پزشکی استفاده از آن توصیه شده است؟ آیا بهعنوان دارویی برای درمان بیماریهای ذکر شده از نهادهای نظارتی معتبر مرتبط مجوز دارد؟»
اگر به جای پاسخ به این سؤالها گفته شد:
«هزاران نفر استفاده کردهاند»
«فلان پزشک هم تأیید کرده»
«طبیعی است و عوارض ندارد»
«شرکتهای دارویی نمیخواهند شما بدانید»
«این راز را سالها از مردم مخفی کردهاند»
و «اگر جواب نداد، پولتان را پس میدهیم»
باید بدانیم که اینها دقیقاً همان الگوهایی هستند که نهادهای علمی و نظارتی برای شناسایی کلاهبرداریهای حوزۀ سلامت health fraud درباره آنها هشدار دادهاند.
🚨 داشتن یک دارو که همه بیماریها را درمان کند، به عنوان آرزو قابل فهم است
اما همین آرزو میتواند به یک نقطه ضعف روانشناختی تبدیل شود.
هرچه بیماری پیچیدهتر، درمان دشوارتر و بیمار ناامیدتر باشد، وعدۀ یک راهحل ساده و همهکاره میتواند جذابتر شود
و اینجاست که فروشندۀ «داروی معجزهگر» وارد میدان میشود.
او چیزی را میفروشد که مردم «آرزو دارند وجود داشته باشد»
و یکی از مهمترین مهارتهای سواد سلامت این است که بتوانیم بین این دو تفاوت بگذاریم:
«چیزی که آرزو میکنیم حقیقت داشته باشد»
و
«چیزی که شواهد علمی نشان میدهد حقیقت دارد.»
فاصلۀ این دو، جایی است که بسیاری از کلاهبرداریهای حوزۀ سلامت شکل میگیرند.
مرتبط با این مطلب:
😳 طنز واضحی که جدی گرفته شد:
t.me/nutritionpedia/126
رفتن به بخش نخست این نوشته:
t.me/andishehsarapub/16347
💥لطفاً سری به این کانالهای پیشنهادی بزنید:
https://t.me/addlist/lmoCt47e2b4yZDM0 | 342 |
| 14 | 🔴 مشکل اطلاعات نادرست سلامت واقعاً گسترده است.
یک مرور نظاممند و متاآنالیز منتشرشده در سال ۲۰۲۶، مطالعات مربوط به مواجهۀ مردم با اطلاعات نادرست سلامت در شبکههای اجتماعی را بررسی کرده است.
این پژوهش نشان میدهد که اطلاعات نادرست سلامت در حوزههایی مانند سرطان، واکسیناسیون و بیماریهای مختلف به شکل گسترده در شبکههای اجتماعی وجود دارد و مواجهه با آن یک مسئله جدی بهداشت عمومی محسوب میشود.
منبع:
Exposure to health misinformation on social media across key health domains: a systematic review and meta-analysis of survey
یک مرور دیگر در سال ۲۰۲۶ نیز عوامل مرتبط با آسیبپذیری در برابر اطلاعات نادرست سلامت را بررسی کرده و عواملی مانند سواد سلامت و دیجیتال، توانایی تفکر انتقادی و عددی، واکنشهای هیجانی و اعتماد به منابع علمی را مهم دانسته است.
منبع:
Susceptibility to digital health misinformation: a multi-level narrative review
افدیای «امید به درمان سریع و معجزهآسا» را یک عامل مهم میداند و در توضیح کلاهبرداریهای سلامت مینویسد که این کلاهبرداریها از «تمایل انسان به درمان سریع یا معجزهآسا» سوءاستفاده میکنند.
این سازمان بهطور مشخص به محصولاتی اشاره میکند که مدعی درمان بیماریهایی مانند آلزایمر، آرتریت، سرطان، دیابت، کاهش حافظه و بسیاری مشکلات دیگر هستند.
منبع:
6 Tip-offs to Rip-offs: Don't Fall for Health Fraud Scams
بنابراین فروشنده دارونمای به اصطلاح «همهکاره» الزاماً یک ادعای تصادفی انتخاب نکرده است.
او دقیقاً روی یکی از جذابترین وعدههای ممکن دست گذاشته است:
«لازم نیست برای هر بیماری یک درمان جداگانه داشته باشی؛ این یک محصول همه مشکلات را حل میکند.»
اینها حتی دارونما (پلاسبو) هم نیستند!
از نظر علمی بهتر است هر محصول بیاثر یا اثبات نشده را «دارونما» ننامیم.
پلاسبو یا دارونما اصطلاح مشخصی در پزشکی است و به مداخلهای گفته میشود که فاقد ماده یا ویژگی درمانی اختصاصیِ مورد نظر برای بیماری است و در پژوهشهای بالینی کاربرد مشخصی دارد.
محصولی که فروشنده آن را با ادعای دروغین درمان بیماری میفروشد، میتواند «محصول درمانی اثبات نشده»، «محصول تقلبی» یا در صورت وجود فریب عمدی، «کلاهبرداری سلامت» باشد.
افدیای کلاهبرداریهای حوزۀ سلامت health fraud را محصول یا ادعایی تعریف میکند که برای پیشگیری، تشخیص، درمان، معالجه یا کاهش بیماری تبلیغ میشود، اما برای آن کاربرد، ایمنی و اثربخشی علمی اثبات نشده است.
منبع:
Health Scams! Don't take the risk
ادامه دارد:
t.me/andishehsarapub/16349
مرتبط با این مطلب:
😳 طنز واضحی که جدی گرفته شد:
t.me/nutritionpedia/126
👉 @HealthNotes | 227 |
| 15 | ⚠️🚨 آرزوی قدیمی بشر: یک قرص برای همه بیماریها
پاشنۀ آشیل مردم برای گول خوردن!
تصور کنید دارویی وجود داشته باشد که با خوردن روزی یک عدد از آن؛ دیابت، فشارخون، سرطان، آرتروز، کبد چرب، بیماریهای قلبی، عفونتها، مشکلات گوارشی، اختلالات حافظه، همگی برطرف شوند و از ابتلا به بسیاری از بیماریها هم جلوگیری کند.
چه کسی از چنین دارویی استقبال نمیکند؟
مشکل آنجا آغاز میشود که یک فروشنده دقیقاً همین آرزو را به عنوان «واقعیت» عرضه میکند.
«داروی همهکاره» فقط یک ادعای عجیب نیست؛ یک ترفند بسیار مؤثر است.
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در هشدارهای خود دربارۀ کلاهبرداریهای سلامت، یکی از مهمترین علائم هشداردهنده را همین ادعا میداند: «یک محصول همه کار میکند»
افدیای صراحتاً هشدار میدهد که محصولاتی که قرار است بیماریهای متعدد را با یک محصول درمان کنند، از الگوهای شناختهشده تقلب سلامت هستند.
منبع یک:
Health Scams! Don't take the risk
منبع دو:
6 Tip-offs to Rip-offs: Don't Fall for Health Fraud Scams
افدیای فقط نمیگوید «چنین ادعاهایی ممکن است اغراقآمیز باشند»؛ بلکه
«one product does it all»
را مشخصاً به عنوان یک علامت هشدار در مورد کلاهبرداری سلامت معرفی میکند.
❓چرا چنین ادعاهایی برای انسان جذابند؟
زیرا بیماریها واقعی پیچیدهاند.
برای یک بیمار ممکن است چندین دارو، آزمایش، مراجعه پزشکی، تغییر سبک زندگی و سالها پیگیری لازم باشد. بعضی بیماریها مزمنند و اصلاً قرار نیست با یک قرص برای همیشه ناپدید شوند.
در مقابل، فروشنده یک راهحل بسیار ساده ارائه میکند: «فقط این را بخور.»
این تفاوت روانشناختی بسیار مهم است.
پژوهشهای روانشناسی و علوم ارتباطات نشان دادهاند که افراد در شرایطی که مسئله پیچیده است، اطلاعات زیاد است و تصمیمگیری دشوار است، میتوانند به سمت توضیحات ساده و شهودی کشیده شوند.
در حوزه اطلاعات پزشکی نیز یک مرور نظاممند از ۴۷ مقاله شامل ۶۱ مطالعه تجربی نشان داد که دانش پزشکی، سواد سلامت، سواد عددی و تفکر تحلیلی با مقاومت بیشتر در برابر اطلاعات نادرست سلامت ارتباط دارند؛ در مقابل، برخی شکلهای تفکر شهودی و عوامل دیگری مانند استفاده بیشتر از شبکههای اجتماعی با آسیبپذیری بیشتر ارتباط داشتهاند.
منبع:
Why do people believe health misinformation and who is at risk? A systematic review of individual differences in susceptibility to health misinformation
حتی افراد تحصیلکرده و باهوش نیز در شرایط خاص میتوانند تحت تأثیر اطلاعات نادرست قرار بگیرند.
ادامه:
t.me/andishehsarapub/16348
مرتبط با این مطلب:
😳 طنز واضحی که جدی گرفته شد:
t.me/nutritionpedia/126
👉 @HealthNotes | 257 |
| 16 |  💊 بسی خوب شدن حالمان و حال عزیزانمان را مدیون داروسازان هستیم.
داروساز عزیز! ممنون!
روزت مبارک!🌹❤️
حالت همیشه خوش باد!🙏
🗓 پنجم شهریورماه، زادروز زکریای رازی، روز ملی داروساز در ایران و ۲۵ سپتامبر (در سال ۱۴۰۵ برابر با ۳ مهرماه) روز تأسیس FIP*، روز جهانی داروساز است.
*Fédération Internationale Pharmaceutique
t.me/Healthnotes
«دانشمندِ جلیلالقدری برای خیر و صلاح مردم از من خواست که رسالهٔ مختصری در باب درمان بیماری با غذا و آشامیدنیهای موجود در هر مکان که دسترسی به طبیب نیست تألیف کنم.
من نیز خواستهاش را اجابت و کتاب «مَن لایَحضَرُهُ الطَّبیب» را تألیف کردم»
از مقدمۀ کتاب «مَن لایَحضَرُهُ الطَّبیب»، نوشتۀ زکریای رازی (۸۶۵ تا ۹۲۵ م)،
از کتاب «محمد زکریای رازی»، نوشتۀ زندهیاد دکتر محمود نجمآبادی (۱۲۸۲–۱۳۷۹)، طبیب، استاد و پژوهشگر تاریخ پزشکی، انتشارات دانشگاه رازی، ۱۳۵۵
🚨👈 با توجه به پیشرفت علم پزشکی در قرن اخیر منظور این نیست که امروز هم مردمی که به طبیب دسترسی ندارند همان کتابِ تألیفشدۀ بیش از هزار سال پیش را برای تشخیص یا درمان بیماریهای خود به کار ببرند.
💊دربارۀ عکس بالا:
t.me/andishehsarapub/1543 | 402 |
| 17 | ❤️🌹روز داروساز مبارک
💊به بهانۀ زادروز زکریای رازی
al-Rāzī, Rhazes, Rasis
و روز ملی داروساز
و با تبریک به داروسازان عزیز 🌹❤️
t.me/HealthNotes
پنجم شهریورماه، روز بزرگداشت محمد بن زکریای رازی، در ایران روز ملی داروساز است.
«دانشمندِ جلیلالقدری برای خیر و صلاح مردم از من خواست که رسالهٔ مختصری در باب درمان بیماری با غذا و آشامیدنیهای موجود در هر مکان که دسترسی به طبیب نیست تألیف کنم.
من نیز مسئولِ او را اجابت و کتاب «مَن لایَحضَرُهُ الطَّبیب» را تألیف کردم»
از مقدمۀ کتاب «مَن لایَحضَرُهُ الطَّبیب»، نوشتۀ زکریای رازی (تقریباً: ۲۵۱ تا ۳۱۳ ق، ۸۶۵ تا ۹۲۵ م)،
از کتاب «محمد زکریای رازی»، نوشتۀ زندهیاد دکتر محمود نجمآبادی (۱۲۸۲–۱۳۷۹)، طبیب، استاد و پژوهشگر تاریخ پزشکی، انتشارات دانشگاه رازی (۱۳۵۵).
کتاب «مَن لا یَحضَرُهُ الطَّبیب» که «طبالفقرا» و «طبیبک قبل وصول الطبیب» هم نامیده شده
"Medicine of the Poor"
"Tibb al-Fuqaraa"
(Fr: La médecine des pauvres)
&
For One Who Has No Physician to Attend Him
به زبان عربی، مختصر، با بیان ساده و کاربردی بدون پرداختن به مباحث نظری، با شرح علائم بیماریها و آنچه بیمار باید در صورت داشتن این علائم، در غیاب طبیب، انجام دهد، برای کسانی نوشته شده که «به طبیب دسترسی ندارند».
🚨 البته با توجه به پیشرفت علم پزشکی در قرن اخیر، منظور این نیست که امروز هم مردمی که به طبیب دسترسی ندارند همان کتابِ تألیفشدۀ بیش از هزار سال پیش را برای تشخیص یا درمان بیماریهای خود به کار ببرند.
ارزش این کتاب امروز عمدتاً تاریخی، فرهنگی و علمی ـ تاریخی است؛ نه اینکه بتوان توصیههای درمانی آن را بدون ارزیابی با پزشکی مبتنی بر شواهد امروزی به کار برد.»
در پزشکی، برای تصمیمهای بالینی باید شواهد معتبر و بهروز را در نظر گرفت، زیرا دانش پزشکی پیوسته با پژوهشهای جدید اصلاح و تکمیل میشود.
🚨 میگویند در اینجا «منظور از کسانی که به طبیب دسترسی ندارند فقرا هستند» و منظورشان فقر مالی است؛
اما واقعیت این است که دسترسی نداشتن به دانش معتبر پزشکی الزاماً ناشی از فقر مالی نیست.
در کنار فقر مالی، «فقر اطلاعاتی» و ضعف دسترسی به اطلاعات پزشکی معتبر نیز میتواند سلامت افراد را تهدید کند.
کسی که به جای اجرای دستور یک پزشک حاذق، برای تنظیم قند خون خود، [...] یا برای درمان کبد چرب، [...] را میخورد، غالباً از فقر مالی نیست، ممکن است تحت تأثیر اطلاعات نادرست، باورهای تثبیتشده، تبلیغات، تجربههای شخصی دیگران، سواد سلامت ناکافی یا دشواری تشخیص منبع معتبر از نامعتبر قرار گرفته باشد.
نظام آموزشی، رسانهها، نظام سلامت و البته خود جامعه میتوانند در اصلاح این وضعیت بکوشند.
پرداختن به اینکه هرکدام از این نهادها تاکنون چه کردهاند و اکنون چه میکنند، بحث مفصلی است که در گنجایش این پیام نیست.
🚨 بخشی از فقر علمی و فرهنگی را میتوان در چارچوب «اینفودمی» توضیح داد.
اینفودمی به انباشت یا فراوانی بیش از حد اطلاعات، از جمله اطلاعات نادرست یا گمراهکننده، گفته میشود که پیدا کردن اطلاعات معتبر و راهنماییهای قابل اعتماد را دشوار میکند.
برای نجات از این وضعیت باید کارهای جدی انجام شود.
یکی از این کارها تولید محتوای درست، دقیق، قابل فهم و مبتنی بر شواهد است؛
دیگری تلاش برای رساندن و بازنشر آن در حدی است که مطالب نادرست و گمراهکننده، کمتر فرصت دیدهشدن پیدا کنند.
یکی دیگر از کارهای مهم، راستیآزمایی و جلوگیری از بازنشر اطلاعات نادرست است؛ البته با روشهای علمی و بدون تبدیل شدن به سانسور یا حذف نقدهای معتبر.
چند سال قبل از دوستان ارزشمندم خواهش کردم در کانالی به نام «فانوس»، اطلاعات پزشکی مهم و قابل استفاده برای عموم را بنویسند.
بیش از پنجاه پزشک متخصص مطالبی را با بیان ساده مطرح کردهاند:
t.me/GreatPharos/4
این، میشود تولید محتوای درست و مفید
اما نمیتوان انتظار داشت زحمت رساندن و بازنشر مطالب مفید را همواره بهتنهایی بر عهدهٔ تولیدکنندهٔ محتوا بگذاریم. برای رساندن محتوای مفید به مخاطبان بیشتر، به همکاری افراد زیادی نیاز است؛ افرادی که مطالب معتبر و مفیدی را که میتواند برای حفظ سلامت خود و دیگران مؤثر باشد، بخوانند و در صورت اطمینان از اعتبار و سودمندی آن برای عزیزان، دوستان و حتی دشمنان خود بفرستند.
اگر پزشک متخصص هستید، از شما دعوت میشود برای افزودن حتی یک پیام مفید برای عموم، به جمع نویسندگان کانال بپیوندید:
t.me/GreatPharos/4
برای بیشتر دیده شدن پیامتان، بر حسب موضوع، امکان بازنشرشان در این کانالها هم هست:
https://t.me/addlist/lmoCt47e2b4yZDM0
«زندگی صحنۀ یکتای هنرمندی ماست
هرکسی نغمۀ خود خوانَد و از صحنه رود
صحنه پیوسته بهجاست
خرم آن نغمه که مردم بسپارند به یاد» | 351 |
| 18 | ❓ما، چگونه ما نشدیم؟
✍ #بهزاد_پاکروح
#آسیب_شناسی_جامعه_مجازی
#رفتارشناسی_جامعه_مجازی
t.me/andishehsarapub
در صنف نشر، یک اتفاق خیلی زشت و بسیار مخرب رواج دارد.
زیاد پیش آمده که کسی که کارگر یا کارمند یک مرکز توزیع کتاب است، شمارۀ مشتریهای آن مرکز را برداشته و خودش یک مرکز توزیع کتاب راه انداخته.
آنگاه کتابفروشیهایی برای اینکه راحتتر کتاب بخرند مثلاً به جای چک ششماهه، چک ۱۲ ماهه بدهند، به جای مراکز قبلی از این مراکز جدید کتاب گرفتهاند
و چرخهای هرز را شکل دادهاند که عاقبتی جز در هم شکسته شدن نداشته
درکی از اتفاقی که در نهایت به زیان دانش و فرهنگ و اقتصاد میافتد که هیچ، درکی از اتفاقی که برای خودشان میافتد هم نداشتهاند.
ناشرانی هم که کتابهای با محتوای چندان باکیفیتی تولید نکردهاند و به هر قیمتی مایل به فروش کتابهایشان بودهاند به این مراکز توزیع کتاب دادهاند، آن هم به روشهای نامطمئن که خودش داستان مفصلی دارد.
ناشرانی هم که با این مراکز همکاری نکردهاند فروششان پایین آمده.
به چند دلیل، یکی اینکه این مراکز پخش به دروغ دربارۀ کتابهایی که برای توزیع به آنها سپرده نشده گفتهاند چاپشان تمام شده!
بسیاری از این افراد تازهکار ظرف چند ماه یا حداکثر چند سال ورشکسته شدهاند؛
نه خودشان به جایی رسیدهاند (از نظر کاری، وگرنه ممکن است از نظر مالی با خوردن پول دیگران یا درآمد ناشی از دروغ و دغلبازی به خیال خودشان به چیزی رسیده باشند)، نه گذاشتهاند آن مرکز پخش قبلی کارش پیشرفت کند و نه ناشران و خوانندگان کتاب راه درست و رو به صعود را طی کنند.
همین رویه را در چند صنف دیگر هم دیدهام که شرحشان بماند برای بعد.
صنعت نشر کشورمان مشکلات متعددی دارد که سالها قبل میخواستم روزی دربارهشان بنویسم اما دیدم بیفایده است.
حالا هم به دلیل دیگری این یکی را نوشتهام:
در شبکههای اجتماعی ما از آغاز تاکنون کار مشابهی رواج داشته است!
فردی در یک گروه بزرگ، به افرادی از آن گروه که یا فعال هستند یا به هر دلیل دیگری انتخاب شدهاند پیام میدهد و برخی از آنها را به گروه کوچکتری دعوت میکند.
معمولاً از رونق و فایدۀ گروه اول بسیار کاسته شده، حتی در حد تعطیل شدن؛
و معمولاً گروهِ تازه تشکیل شده هم چیزی که انتظارش را داشتهاند نشده.
حتی وقتی فردی بدون اطلاع از زشتی و نادرستی این کار، آن را انجام داده باشد؛ و حتی اگر خود مالک گروه هم این کار را با گروه خودش کرده باشد، نتیجه فرقی ندارد:
از رونق افتادن و کمفایده شدن گروه اصلی، یا ممانعت از رونق یافتن آن.
ادامه دارد:
t.me/andishehsarapub
t.me/HealthNotes
#آسیب_شناسی_جامعه_مجازی
#رفتارشناسی_جامعه_مجازی | 347 |
| 19 |  ❓پرسیدهاند آیا نام مطرح شده در این خبر درست است؟
بله.
در ترکیه، Güzide نام دخترانه است که از ورود واژۀ گزیده از زبان فارسی به زبان ترکی وارد شده است.
این نام به میزان کمی در ترکیه رواج دارد.
درستیسنجی شایعات مجازی:
t.me/Fact_Check | 628 |
| 20 | 💥مصرف فیبر کافی، از نوع محلول، با ۸ درصد کاهش بروز سرطان پستان همراه بوده است.
از نظر علمی توضیحی برای مکانیسم احتمالی عملکرد فیبر در کاهش بروز سرطان پستان وجود دارد.
توضیح در فایل صوتی پیوست
#دکتر_مریم_شفیعی
متخصص جراحی عمومی
جراح پستان:
تلگرام:
t.me/dr_Maryam_Shafiei
بله:
ble.ir/join/82qpN1wiWP
اینستاگرام:
www.instagram.com/dr_maryam_shafiei
🥗 فهرست عملکرد فیبر غذا در بدن:
t.me/nutritionpedia/147
🥗 مقدار توصیه شدۀ فیبر:
t.me/nutritionpedia/112
🥗 خلاصۀ مهم مطالب فیبر:
t.me/nutritionpedia/111
🥗 لینک چند پیام مهم بحث فیبر:
t.me/nutritionpedia/66
⚠️ هشدارهای بحث فیبر:
t.me/nutritionpedia/156 | 348 |
