ИБРАТЛЫ СӨЗЛЕР...

ҲӘР ТҮРЛИ ӨНЕР-БИЛИМ АЛЫЎ ҲАҚҚЫНДАҒЫ НАҚЫЛ-МАҚАЛЛАР Сын дүзелмей мин дүзелмейди. Билимли мыңды жығады, Билекли бирди жығады. Оқыў ойдан қашық емес, Оқысаң озарсаң, Оқымасаң тозарсаң. Өзиң билсең өзгеге үйрет, Билмегениңди үйрен. Халыққа ис көрсеткен мәрт өлмейди, Тарийхқа жазып кеткен хат өлмейди. Оқыў ой азығы, Билим ер азығы. Өнерли жас аш болмас, Өнер билсең өлмейсең. https://t.me/ibratli_sozler

Қарақалпақты көп мақтама көзимше, Қармаққа тез қабатуғын балықпан, Ҳәр кимниң бар әззи жери өзинше, Шортанымдай аңқылдақлаў халықпан. Мийнет десе жең түринген палўандай, Арбаға таў тийе десе тийеген. Дослық десе жулдыз таўып алғандай, Халқымның ақ көкирегин сүйемен. ИБРАЙЫМ ЮСУПОВ

#Ҳикметли дүнья... Әкеңизде көринип турған ақ шашлар сен жасап атырған пәраўан турмысыңнан сөйлеўши қыссадур. https://t.me/ibratli_sozler

#Таңғы тилек....🌹 Ассалаўма әлейкум және бир гөззал таңды, жаңа күнди қәлбинде жақсы арзыў-нийетлер менен қарсы алған қәдирданлар 🍃🌹🍃 Бүгинги күниңиз берекетли ҳәм әўметли келсин! Күн даўамында көтериңки хош кейпият жолдасыңыз болсын 🌸 🍃🌹🍃 Кеўилге жақын инсанларыңыз ушын ҳәмийше керекли болың, өзиңизди асырап абайлаң әзиз заманласым 🌸 ✨✨✨✨✨✨✨✨ https://t.me/ibratli_sozler

Өз дәўиринде Қарақум ийшан мешит-медиресеси өзиниң бай китапханасына ийе болған. – 1926-жылы мешит-медиресиниң китапханасы менен танысыў мақсетинде бул жерге Н.А.Баскаков, А.Давлет ҳәм А.Ивановлардың экспедициясы келген, –  дейди археолог Ғ. Хожаниязов. – Бирақ, айырым себеплерге бола олардың бул нийети әмелге аспайды. Сондай-ақ, 1933-жылдың март айында Қарақалпақстанның өндирислик күшлерин үйрениў бойынша  Санк-Петербургте болып өткен биринши конференцияда профессор П.П.Иванов өз баянатында Қарақум ийшан мешит-медиресиниң бай китапханасының бар екенин, ондағы қол жазбаларды есапқа алыў ҳәм келешек ушын сақлаў мәселелерин көтереди. Тилекке қарсы, сол пайытларда Қазақдәрьяда суў көтерилип, Гөне Қараөзекти суў алыўы ақыбетинде медиресениң имаратлары қулап, китапхана суў астында қалып кеткен. Тийкарында китапхананың набыт болыўы оннан да бурынырақ басланған болып, бул ислам дини менен мешит-медиреселерге қарсы жүргизилген репрессияларға, мәдений атланысларға ҳәм латынластырыў ҳәрекетлерине байланыслы болды. – Соңғы пайытта ҳүкиметимиз тәрепинен мәдений естеликлерди қорғаўға, соның ишинде, туризмди раўажландырыўға үлкен дыққат-итибар қаратылмақта. Бул бағдарда Өзбекистан Республикасы Мәдений естеликлерди қорғаў инспекциясы Қарақалпақстан бөлими тәрепинен бир қатар илажлар әмелге асырылмақта. Атап айтқанда, Шымбай қаласына кире беристе өзиңиз көрип гүўасы болғаныңыздай қарақалпақ бақсышылық өнериниң сағасы Ақымбет бақсының саўлатлы естелиги жуўмақланыў алдында тур. Соның менен бирге, Бердақ бабамыздың 190 жыллығы мүнәсибети менен шайыр естелигин ҳәм оның дөгерегин және де абаданластырыў бойынша ҳүкиметимиз тәрепинен қаржы ажыратылып, ҳәзир бул бағдарда жумыслар алып барылмақта, – дейди Өзбекистан Республикасы Мәдений естеликлерди қорғаў инспекциясы Қарақалпақстан бөлиминиң баслығы Қ.Шәрипов. Бердақ оқып билим алған ҳәм өзи жасап өткен бул аймақлар тарийхый жер атамаларына да оғада бай. Мәселен,  «Бөгетли», «Еркиндәрья», «Тилеў жыққын», «Қазақдәрья», «Сейт баққал», «Көк ийрим», «Дәў кемпир», «Гөне еркин», «Мәтеке терек», «Шопанлы ағаш», «Салдат көпир» ҳәм тағы басқа да жер-суў атларын атап өтиўимизге болады. Бул атамаларды сөйлетип жибергенде олардың өз алдына әпсаналары, келип шығыў тарийхы бар. Экспедиция ағзаларының Қарақум ийшанға сапары оғада үлкен тәсирлерге бай болды. Мешит-медиресениң аймағында өз ўақтында нар түйелер зыр-зыр айланып гүнжиден май шығарған жуўазлардың қалдықлары, түрли реңлердеги ыдыс сынықлары бул жердеги халықтың уллы жипек жолы арқалы кәрўан тартып ҳәр қыйлы еллер менен қарым-қатнаста болып, саўда-сатық ислери менен шуғылланғанынан да дәрек береди.  Әсиресе, зийрек, көзи өткир экспедиция ағзаларының бириниң қулап жатқан пақсалар арасынан бир пайытлары тәлабалардың бир-бирине жоллаған хатын таўып алғаны күтилмеген жағдай еди… Дерек : https://kknews.uz/kk/1911.html https://t.me/ibratli_sozler

ҚР МКО - Бердақ Ғарғабай улы: БЕРДАҚ ШАЙЫР ТУЎЫЛЫП-ӨСКЕН ЖЕРЛЕРДЕ… ҚАРАҚУМ ИЙШАН ДӘРГАЙЫ Таң қулан ийек болып атып киятырғанда жолға шыққан топарымыз қуяш арқан бойы жерге келгенде тарийхый Қарақум ийшан (Қутлы хожа ийшан) зыярат етиў орны тәрепке жол алыўда. Шахаманнан өткен соң өгиздиң мүйизиндей еки тәрепке айланып, бири Қазақдәрьяға алып баратуғын жолдың екиншисинде кепшикте желпиген дәндей қалқып баратырмыз. Мине, халқымыздың кеўлиндей кең жазық далалардағы топырағымыздың ҳәр қыйлы өсимликлер дүньясын, тарийхый «Камал ийшан» зыярат етиў орнын, «Мәтеке терек» елатын изде қалдырған «темир арба»мыз «Көк ийрим»ниң көпиринен асып биз тезирек жетиўге асығып киятырған мәнзил, Қарақум ийшан дәргайына жетип келди. Экспедицияның бул муқаддес жерге сапар етиўи тегин емес, әлбетте. Себеби, бул диярда сол дәўирдеги үлкен билимлендириў ошағының тырнағын қалаған Қарақум ийшан, оның шынжырма-шынжыр әўладлары, ойшыл шайыр Бердақ, оның устазы Күнхожа, Өзбекистан халық жыршысы, Қарақалпақстан халық шайыры, қыссахан Аббаз Дабыловтың әкеси Аллаяр улы Дабыл ийшан ҳәм басқа да ағартыўшы улама-инсанлар жерленген. Сондай-ақ, Бердақ бабамыз усы мешит-медиреседе билим алған ҳәм соңғылығында Қарақум ийшаннның суўпысы болған. Топар ағзалары усы исми-шәриплери аталған уллы бабаларымыздың естеликлерин ҳәм өз ўақтында үлкен билимлендириў орайы болған Қарақум ийшан мешит-медиресесин  зыярат етти. Уллы бабалардың руўхларына қуран аятлары оқылды. – Қарақум ийшаның негизги исми-шәрипи Қутлы хожа болған, – дейди ҚМУдың араб тили муғаллими Ә.Идирейсов. – Уламаға ҳүрмет жүзесинен оның исмин сол аймақтағы бийик қум төбеликлер менен байланыстырып Қарақум ийшан деп атаған, деген дәреклер бар. Өзиңиз көрип турған, ҳәзир тек  айырым пақсалары ғана сақланып қалған тарийхый Қарақум ийшан мешит-медиресеси өз ўақтында бир тәрепи қазақ далалары, бир тәрепи түсликтеги ел-журтлардың тәлабаларын өзине қамтыған үлкен билимлендириў ҳәм ағартыўшылық орайы және бул жерде арман-берман келип-кеткен жолаўшылардың ҳәлленип, ашырқаған халықтың жан сақлап қалыўы ушын шүлен қазанлар қайнап туратуғын болған. Үш жүз, төрт жүзден аслам тәлабаны жәмлеген мешит-медиреседе  билимлендириў еки басқышта араб тили ҳәм диний пәнлер (догматизм ҳ.т.б) бойынша алып барылған. Бул аймақ буннан басқа да билимлендириў орынларына бай болып, олардан Нөкис қаласында жайласқан  Сәлмен атаның әкеси  бинят еткен «Камал ийшан» ҳәм XX әсирде Идирейс ийшан тәрепинен шөлкемлестирилген мешит-медиреселер усылардың қатарына киреди. Қарақум ийшан ҳаққында жазба дәреклер аз болып, биз тек ғана Тәжетдин ийшан тәрепинен жазып қалдырылған 1926-1930-жылларға тийисли оның әўладлары туўралы шежире түринде жазылған мына қатарларға сүйенип пикир жүрите аламыз. Онда: Нусқа әйлеб йазған екен бир шарийф, Бир әбийат әйледим нусқадан көрийб, Тәме назер билан мен ғарийб, Шул нусқаны тафтийш этиб кўрмишам, – деп келтирилген. Демек, Қарақум ийшан туўралы буннан алдын да жазба мағлыўматлар болған. Солай екен, биз бул бағдардағы изертлеўлеримизди буннан былай да даўам еттириўимиз дәркар. Ғәрезсизлик жылларында Қарақум ийшанның ҳәзирги әўладлары тәрепинен қурылған саўлатлы ҳәм пайызлы мешит-медиреседе биз шынында да усы дәрек тийкарындағы ийшаның арғы бабаларының шайх болғанын, оның Баҳаўатдин Нақшбандий тәлийматы  ўәкиллеринен екенин көриўимизге болады. Әне, Қарақум ийшанның арқа тәрепинде жайласқан уллы бабамыз Бердақтың естелиги. Өткен әсирдиң орталарында бул аймақларды суў басыўы ақыбетинде көпшилик қойымшылықлар суў астында қалып, Бердақ бабамыздың қәбири Қазақдәрьялы Юсуп ата (1883-1973), Сейтназар Айеке улы, Әжиниияз шыйықшы Есен улы ҳәм Узақ Рахметуллаевлардың жәрдеминде анықланған. 1980-жыллардан бериде белгили тарийхшы ҳәм илимпазлар тәрепинен Қарақум ийшан, Бердақ ҳәм оның устазы Күнхожаның қәбирлери абаданластырылып, ҳәзир бул жер халқымыздың зыярат етип келетуғын муқаддес жайларына айланған.