خاموشی

توافق ۱۹۲۲ خاورمیانه «از ازمیر فقط محله‌ی فلک‌زده‌ی ترک‌ها باقی مانده است. مسئله‌ی اقلیت‌ها را این‌جا برای همیشه حل کردند. درباره‌ی علت آتش‌سوزی تردیدی وجود ندارد... مشعل در دست سربازان ترک بود. بسیاری هنوز ترکیه را به این جنایت متهم میکنند و محققان ترک نیز تا امروز آن را رد کرده‌اند. کشتی‌های آمریکایی، فرانسوی، انگلیسی و ایتالیایی اتباع خود را از لنگرگاه سوزان تخلیه کردند. ابتدا آمریکایی‌ها و انگلیسی‌ها از کمک به دیگران سر باز می‌زدند، اما ایتالیایی‌ها هر کسی را که خودش را به آن‌ها می‌رساند، سوار می‌کردند. فرانسوی‌ها، هر که را می‌گفت فرانسوی است می‌پذیرفتند، به این شرط که می‌توانست این را به فرانسوی بگوید؛ اما سرانجام انگلیسی‌ها و آمریکایی‌ها نیز بی‌آنکه کاری با ملیت پناهندگان داشته باشند، به آنان کمک کردند. یکی دو هفته بعد، یونانیان و متفقین در واکنش به این تهدیدِ مصطفی کمال که هر مرد یونانی یا ارمنی که در سن خدمت نظام باشد، اسیر جنگی شمرده خواهد شد، اقدام به تخلیه‌ی عمومی کردند. یونان نیز تخلیه‌ی نظامی‌اش را به اتمام رساند. تا پایان سال ۱۹۲۲، قریب یک میلیون و پانصد هزار یونانی از ترکیه رانده شده یا گریخته بودند. ارنست همینگوی که آن روزها گزارش‌گر جنگی روزنامه‌ی استار تورنتو بود، نوشت که پناهندگان بدبخت یونانی را دیده است که در صف‌ای تقریباً سی و دو کیلومتری ایستاده بودند. او نوشت فکر این بینوایان لحظه‌ای رهای‌ش نمی‌کند. صاحب‌خانه‌ی کروات او، زنی که از این صحنه‌ها زیاد دیده بود، ضرب‌المثلی ترکی نقل می‌کرد که می‌گفت: «فقط تقصیر تبر نیست؛ درخت هم مقصر است!» به همین سادگی! اما در هفته‌های بعد تعابیر ساده‌ی دیگری هم به ذهن‌ها آمد، زیرا سران دُوَل متفق در وجدان خود جست‌و‌جو کردند و هر کدام دیگری را مقصر فاجعه دانست! صلحی که همه‌ی صلح‌ها را بر باد داد! نوشته‌ی پیتر فرامکین ترجمه‌ی حسن افشار پی‌نوشت ۱: یک‌صد سال است که این توافق [صلح] در خاورمیانه برقرار است. صلح‌ای که همه‌ی صلح‌ها را بر باد داد! کسی مصطفی کمال را نه تنها به خاطر این جنایت محاکمه نکرد، بلکه با او معامله کردند! ترک‌ها هم از او به عنوان رهبر ملی ترکیه یاد می‌کنند! پس چرا صهیونیست‌ها به نتانیاهو افتخار نکنند؟! پی‌نوشت ۲: کاش، کاش، کاش، خدای ابراهیم [و ادیان‌ش] آتش را بر کودکان هم گلستان می‌کرد… پی‌نوشت: عکس تزئینی است. https://t.me/Taciturnitatem/1994