Alioglu_News🇦🇿
Open in Telegram
🌍 Dünya hadisələri — Azərbaycan gözü ilə 📊 Günlük analitika: nə baş verir və NİYƏ 🔗 İran, İsrail, Türkiyə, Rusiya — regionumuza təsiri ⚡️ Başqa yerdə tapa bilməyəcəyiniz perspektiv 📝 Reklam: @Pretorian2021
Show more📈 Analytical overview of Telegram channel Alioglu_News🇦🇿
Channel Alioglu_News🇦🇿 (@el_alioglu) in the Azerbaijani language segment is an active participant. Currently, the community unites 24 221 subscribers, ranking 9 814 in the News & Media category and 145 in the Azerbaijan region.
📊 Audience metrics and dynamics
Since its creation on невідомо, the project has demonstrated rapid growth, gathering an audience of 24 221 subscribers.
According to the latest data from 03 September, 2026, the channel demonstrates stable activity. Although there has been a change in the number of participants by 7 073 over the last 30 days and by -20 over the last 24 hours, overall reach remains high.
- Verification status: Not verified
- Engagement rate (ER): The average audience engagement rate is 1.03%. Within the first 24 hours after publication, content typically collects 0.93% reactions from the total number of subscribers.
- Post reach: On average, each post receives 251 views. Within the first day, a publication typically gains 226 views.
- Reactions and interaction: The audience actively supports content: the average number of reactions per post is 1.
📝 Description and content policy
The author describes the resource as a platform for expressing subjective opinions:
“🌍 Dünya hadisələri — Azərbaycan gözü ilə
📊 Günlük analitika: nə baş verir və NİYƏ
🔗 İran, İsrail, Türkiyə, Rusiya — regionumuza təsiri
⚡️ Başqa yerdə tapa bilməyəcəyiniz perspektiv
📝 Reklam: @Pretorian2021”
Thanks to the high frequency of updates (latest data received on 04 September, 2026), the channel maintains relevance and a high level of publication reach. Analytics show that the audience actively interacts with content, making it an important point of influence in the News & Media category.
24 221
Subscribers
-2024 hours
-2757 days
+7 07330 days
Data loading in progress...
Similar Channels
Tags Cloud
No data
Any problems? Please refresh the page or contact our support manager.
Incoming and Outgoing Mentions
---
---
---
---
---
---
Attracting Subscribers
September '26
September '26
+1
in 1 channels
August '26
+11 051
in 2 channels
Get PRO
July '26
+11
in 0 channels
Get PRO
June '26
+10 195
in 2 channels
Get PRO
May '26
+1
in 3 channels
Get PRO
April '260
in 3 channels
Get PRO
March '26
+34
in 3 channels
Get PRO
February '26
+10 075
in 1 channels
Get PRO
January '260
in 1 channels
Get PRO
December '25
+2 903
in 1 channels
Get PRO
November '25
+4
in 3 channels
Get PRO
October '25
+3
in 2 channels
Get PRO
September '25
+9 810
in 4 channels
Get PRO
August '25
+21
in 3 channels
Get PRO
July '25
+2
in 3 channels
Get PRO
June '25
+6 930
in 4 channels
Get PRO
May '25
+8
in 3 channels
Get PRO
April '250
in 1 channels
Get PRO
March '25
+7 039
in 2 channels
Get PRO
February '250
in 4 channels
Get PRO
January '25
+1
in 5 channels
Get PRO
December '24
+104
in 8 channels
Get PRO
November '24
+21
in 3 channels
Get PRO
October '24
+181
in 5 channels
Get PRO
September '24
+14 961
in 1 channels
Get PRO
August '24
+72
in 3 channels
Get PRO
July '24
+95
in 3 channels
Get PRO
June '24
+115
in 3 channels
Get PRO
May '24
+126
in 4 channels
Get PRO
April '24
+185
in 8 channels
Get PRO
March '24
+142
in 7 channels
Get PRO
February '24
+58
in 5 channels
Get PRO
January '24
+7
in 5 channels
Get PRO
December '23
+16
in 3 channels
Get PRO
November '23
+3
in 5 channels
Get PRO
October '23
+3 181
in 7 channels
Get PRO
September '23
+506
in 0 channels
Get PRO
August '23
+31
in 0 channels
Get PRO
July '23
+14
in 0 channels
Get PRO
June '23
+51
in 0 channels
Get PRO
May '23
+12 479
in 0 channels
Get PRO
April '23
+101
in 0 channels
Get PRO
March '23
+28
in 0 channels
Get PRO
February '23
+10 354
in 0 channels
Get PRO
January '23
+18
in 0 channels
Get PRO
December '22
+2 677
in 0 channels
Get PRO
November '22
+8 907
in 0 channels
Get PRO
October '22
+19 096
in 0 channels
Get PRO
September '22
+16 530
in 0 channels
Get PRO
August '22
+10 569
in 0 channels
Get PRO
July '22
+13 855
in 0 channels
Get PRO
June '22
+11 717
in 0 channels
Get PRO
May '22
+8 079
in 0 channels
Get PRO
April '22
+7 967
in 0 channels
Get PRO
March '22
+24 918
in 0 channels
Get PRO
February '22
+4 992
in 0 channels
Get PRO
January '22
+9 065
in 0 channels
Get PRO
December '21
+22 101
in 0 channels
Get PRO
November '21
+27 232
in 0 channels
Get PRO
October '21
+17 057
in 0 channels
Get PRO
September '21
+6 668
in 0 channels
Get PRO
August '21
+8 964
in 0 channels
Get PRO
July '21
+21 360
in 0 channels
Get PRO
June '21
+8 139
in 0 channels
Get PRO
May '21
+8 159
in 0 channels
Get PRO
April '21
+662
in 0 channels
Get PRO
March '21
+1 031
in 0 channels
Get PRO
February '21
+7 049
in 0 channels
Get PRO
January '21
+847
in 0 channels
Get PRO
December '20
+8 086
in 0 channels
| Date | Subscriber Growth | Mentions | Channels | |
| 04 September | 0 | |||
| 03 September | +1 | |||
| 02 September | 0 | |||
| 01 September | 0 |
Channel Posts
🇦🇿🇮🇹 Meloni İlham Əliyevə təşəkkür edib
⚡️ İtaliyanın Baş naziri Giorgia Meloni Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə xoş sözlərinə və iki ölkə arasında mövcud olan səmimi dostluğa görə təşəkkür edib.
🤝 Meloni Azərbaycan-İtaliya münasibətlərinin yüksək səviyyəsini vurğulayıb.
| 2 |  🌍📉 Dünyada doğum səviyyəsi ilk dəfə Yer kürəsi əhalisinin özünü bərpa etməsi üçün zəruri olan həddən aşağı düşüb.
Bu barədə ABŞ-ın Şimal-Qərb Universiteti və Pensilvaniya Universitetindən olan bir qrup alimin hesabatında bildirilir.
2026-cı ildə ümumi doğum əmsalı hər qadına təxminən 2,2 uşaq təşkil edir. Mövcud dinamika davam edərsə, bəşəriyyət 2056-cı ildə 9 milyard nəfərlə demoqrafik zirvəyə çatacaq, bundan sonra isə əhalinin sayı sürətlə azalmağa başlayacaq.
Son dərəcə kədərli xəbərlər ilk növbədə əhalisi sıx olan ölkələr - Çin, Koreya və Yaponiya üçün aktualdır. Bu gün çiçəklənən iqtisadiyyatlar, insanlarla dolu şəhərlər, yollar, körpülər və bəndlərlə zəngin ərazilər cəmi bir neçə onillikdən sonra artıq və tələbat olmayan infrastruktura çevrilə bilər. Bu isə onların tədricən tənəzzülə uğraması, dağılması və yox olması deməkdir.
Yuxarıdakı diaqramda dünyanın ən böyük aqlomerasiyalarının əhali sayına dair proqnoz göstərilib. Məsələn, Avropa Komissiyasının elmi-tədqiqat xidməti olan Birgə Tədqiqat Mərkəzinin (JRC) hesablamalarına görə, Çinin işgüzar paytaxtı, çiçəklənən Şanxay çox yaxın zamanda əhalisini itirməyə başlayacaq.
Şanxayda tendensiyanın əsrin ortalarında dəyişəcəyi gözlənilir. Braziliyanın San-Paulu şəhəri isə, görünür, artıq öz inkişaf zirvəsini geridə qoyub.
Bütün bunlar nəyə gətirib çıxara bilər?
Şanxayda 35 milyon insan üçün tikilmiş metro, yollar, vağzallar, hava limanları, su təchizatı və elektrik enerjisi infrastrukturu əvvəlcə 30 milyona, sonra 20 milyona, daha sonra isə getdikcə daha az insana xidmət edəcək. Bu proses həyati təminat sistemlərinin çökməsinə, dağıntının isə öz-özünü sürətləndirən xarakter almasına qədər davam edə bilər.
Eyni zamanda demoqrafik mənzərə də kəskin dəyişəcək: dəbdə olan klublar və restoranlar tədricən tibb məntəqələri və qocalar evləri ilə əvəzlənəcək.
Şəhərlərin tənəzzülünün ən bariz nümunələrindən biri Vorkutadır.
Sovet dövründə sürətlə inkişaf edən bu şəhərdə 1989-cu ildə 218 min nəfər yaşayırdı. Bu gün isə şəhərin əhalisi 73 min nəfərdir. Sosial sahədə problemlər, istifadəsiz qalan yaşayış fondu, artıq infrastruktur və ümumi tənəzzül burada açıq şəkildə görünür.
Çinlilər, yaponlar və braziliyalılar demoqrafik böhranın hansı nəticələrə gətirib çıxardığını anlamaq üçün hökumət nümayəndə heyətləri ilə məhz buraya səfər edə bilərlər.
Amma bir mühüm “əmma” var. Şanxayın bugünkü əhalisi Vorkutanın ən yüksək əhali göstəricisindən 100 dəfə çoxdur. Buna görə də bu meqapolisin depopulyasiya problemi Rusiyanın mədənçi şəhəri ilə müqayisədə miqyas və mürəkkəblik baxımından iki tərtib daha böyük ola bilər.
#Demoqrafiya #DoğumSəviyyəsi #Əhali #Şanxay #Dünya | 32 |
| 3 |  🇫🇷💧 Bir fransız ağac koğuşu aşkar edərək güclü istilər zamanı onu su ilə doldurub və hətta kiçik bir su mənbəyinin belə vəhşi heyvanları necə xilas edə biləcəyini nümayiş etdirmək üçün oraya bir həftəlik fototələ quraşdırıb.
Müşahidə kamerası qısa müddət ərzində susuzluqdan əziyyət çəkən çoxsaylı canlıların bu unikal su mənbəyinə axın etdiyini qeydə alıb.
#Fransa #Təbiət #Heyvanlar #Ekologiya #Maraqlı | 52 |
| 4 |  🇮🇱🇸🇾 Yüksəkvəzifəli İsrail mənbəsi I24 News-a bildirib ki, Suriya ilə təhlükəsizlik sazişinin imzalanması cəhdi uğursuz olub.
🔸 “Əhməd əş-Şaraa dialoqa açıqdır, Suriya rejimi ilə əlaqə kanallarımız var. Bir il əvvəl təhlükəsizlik sazişinin əldə olunması üçün danışıqlar aparırdıq, lakin sonda onlar uğursuz oldu”.
🔸 “Suriyaya qarşı sanksiyaların bir hissəsi ləğv edildikdən sonra Suriyanın belə bir sazişi imzalamaq motivasiyası azalıb”.
🔸 “Hesab etmirəm ki, təhlükəsizlik sazişi və ya təhlükəsizlik üzrə tənzimləmə çərçivəsində bufer zonasından çıxmalıyıq. Bu, İsrail üçün təhlükəsizlik amilidir”.
🔸 “Dialoq daim davam edir və bütün səviyyələrdə aparılır”.
#İsrail #Suriya #ƏhmədƏşŞaraa #Təhlükəsizlik #Diplomatiya | 70 |
| 5 |  🔬🧬 Alimlər qocalmanı ləngidən və ömrü uzadan bağırsaq bakteriyası aşkar ediblər.
Qeyri-klinik eksperimentlər zamanı sözügedən bakteriya daxili orqanların toxumalarındakı xroniki iltihabı azaldıb və ömür müddətini artırıb.
Bakteriyanın hasil etdiyi və yaş artdıqca səviyyəsi azalan metabolit də analoji təsir nümayiş etdirib.
#Alimlər #Bakteriya #Sağlamlıq #Elm #ÖmürUzunluğu | 97 |
| 6 |  🌍📉 Müasir dünya əhalinin depopulyasiyası prosesini hələ yeni-yeni öyrənir.
Hələlik bu prosesin necə gedəcəyini, hansı nəticələr doğuracağını, depopulyasiyanın hansı sahələrə zərbə vuracağını və nələri dağıdacağını çox az adam anlayır. Bununla belə, belə ehtimallar var ki, depopulyasiya Asiyanın inkişaf etməkdə olan ölkələri üçün inkişaf etmiş dünya - Avropa və Şimali Amerika ölkələri ilə müqayisədə daha ağır keçəcək.
Bunun səbəbi Asiya şəhərlərində əhali sıxlığının son dərəcə yüksək olması, ictimai infrastrukturun geniş yayılması, urbanizasiya səviyyəsinin yüksəkliyi və düyü mədəniyyətlərinə xas bir qədər fərqli həyat tərzidir - burada ictimai öhdəliklər şəxsi maraqlardan daha üstün tutulur.
Hələlik dünyada əhalisi azalan ölkələrin sayı çox deyil. Onlardan biri Yaponiyadır.
Yaponiya əhalisinin pik həddi 2008-ci ilə təsadüf edib - həmin vaxt ölkədə təxminən 128,08 milyon nəfər yaşayırdı. Bundan sonra ölkə davamlı depopulyasiya mərhələsinə qədəm qoyub.
Bu müddətdə yerli yaponların sayı 119 milyon nəfərə qədər azalıb - yəni hər il təxminən 0,5 milyon nəfər. Problemin təsirini qismən miqrant axını hesabına azaltmaq mümkün olub. Yaponiyada yaşayan daha 4 milyon nəfər isə yaşayış icazəsi olan şəxslərdir.
Əhali sayının pik həddini geridə qoymuş digər ölkə Cənubi Koreyadır. 2020-ci ildə ölkə əhalisinin sayı maksimum həddə - 51,8 milyon nəfərə çatmışdı. O vaxtdan bəri yerli əhalinin sayı 49,7 milyon nəfərə enib, ölkədə başqa dövlətlərdə doğulmuş 2 milyondan bir qədər çox insan da yaşayır.
Yaponiyanın “Vorkutası” - kömürçülərin tərk edilmiş Haşima adası, digər adı ilə Qunkancimadır.
Hər iki Asiya ölkəsinin demoqrafları Yaponiya və Cənubi Koreyada depopulyasiyanın yavaş və tədricən davam edəcəyini proqnozlaşdırırlar. Bu ölkələrin yeni reallığa uyğunlaşma təcrübəsi son dərəcə mühüm və maraqlıdır.
Yaponiya və Koreyada sosial sistemlərlə bağlı öz problemləri var. Pensiya fondlarının problemləri hələ tam üzə çıxmayıb, dövlət borcları potensial təhlükə yaradır və kənardan çox görünməyən bir sıra başqa problemlər də mövcuddur.
Aydındır ki, hazırda həm Yaponiya, həm də Koreya hökumətləri demoqrafik problemləri başqa ölkələrdən işçi qüvvəsi cəlb etməklə həll etməyə çalışaraq Qərbi Avropanın yolunu gedirlər.
Lakin bu yolun çıxılmaz olduğu da iddia edilir. Çünki miqrant axını ilə milli mədəniyyətin zəiflədiyi, insan kapitalının keyfiyyətinin aşağı düşdüyü, bacarıq və kompetensiyaların itirildiyi, cinayətkarlığın, zaman keçdikcə isə etniklərarası münaqişələrin artdığı bildirilir.
Bununla belə, sadalananların hamısı dağılmaqda olan sosial sistemləri, ictimai quruluşu, maliyyə sistemlərini və iqtisadiyyatları müvəqqəti şəkildə ayaqda saxlamaq üçün vasitələrdir.
Üstəlik, əsas demoqrafik böhran hələ qarşıdadır. Çin artıq öz əhali pikini keçir, bir neçə onillikdən sonra isə Hindistan da eyni mərhələyə çatacaq.
Bu ölkələrdə problemləri miqrant axını ilə həll etmək mümkün olmayacaq, mümkün böhranın miqyası isə qat-qat böyük olacaq.
#Demoqrafiya #Depopulyasiya #Yaponiya #CənubiKoreya #Asiya | 105 |
| 7 |  🇵🇭💍 Filippində bir cütlük dizə qədər su ilə dolmuş kilsədə toy mərasimi keçirib.
Daşqın səbəbindən keşiş nikah mərasimini təxirə salmağı məsləhət görsə də, cütlük planlarını dəyişməmək qərarına gəlib.
Mərasimdə 15 nəfərdən az insan iştirak edib, toyun özü isə qısaldılmış formatda baş tutub.
#Filippin #Toy #Hadisə #Maraqlı #Dünya | 106 |
| 8 |  🇩🇪🇮🇱 Almaniya Hərbi Dəniz Qüvvələri İsrail istehsalı olan LORA ballistik raketini hərbi gəminin göyərtəsindən sınaqdan keçirib.
🔸 Tədarüklərlə bağlı detallar hələlik açıqlanmır.
#Almaniya #İsrail #LORA #HərbiDənizQüvvələri #Müdafiə | 99 |
| 9 |  🇷🇺🛰 İyul ayında orbitə buraxılan “Rassvet” peyklərinin (“Starlink”in Rusiya analoqu) 16-dan heç biri nəzərdə tutulan hesablama orbitinə çıxa bilməyib.
Aparatların təxminən 800 kilometr yüksəklikdə yerləşməsi planlaşdırılsa da, onların böyük əksəriyyəti 300-400 kilometr hündürlükdə ilişib qalıb.
Peyklərin bir hissəsinin orbit hündürlüyü artıq tədricən enməkdədir - onlardan ikisi isə yaxın vaxtlarda Yerin atmosferində yana bilər.
Peyklərin sıradan çıxma ehtimalı barədə rəsmi səviyyədə heç bir məlumat verilməyib. Proqramın tərtibatçıları isə avqust ayında hər şeyin plan üzrə getdiyini bəyan etmişdilər.
#Rusiya #Rassvet #Starlink #Kosmos #Texnologiya | 91 |
| 10 |  🇯🇵⚔️ Yaponiyanın sürətlə borc böhranına doğru irəliləməsində, görünür, Asiyada yeni qan tökülməsinin qarşısını almağa çalışan ilahi bir müdaxilə var.
Yaponiyada ekspansionist müharibə üçün ilkin şərtlər Almaniyadakından heç də az deyil. Lakin Almaniyadan fərqli olaraq, yaponların son onilliklərdə öz meqainteqrasiya layihəsi olmayıb.
Yapon kapitalının Tayvana, Cənubi Koreyaya və hətta Çinə aqressiv şəkildə daxil olması regionu vahid iqtisadi məkana, sərhədlərin aradan qalxmasına, ortaq standartların və vahid valyutanın yaranmasına gətirib çıxarmayıb. Avropadan fərqli olaraq, Asiyada hər dövlət öz yolundadır.
Bununla belə, Yaponiyanın xroniki problemləri - ərazi və resurs çatışmazlığı - indi demoqrafik geriləmə ilə daha da kəskinləşir.
“Əgər nə edəcəyini bilmirsənsə, irəli bir addım at”, - samuray kodeksindən “Buşido”dan olan ifadədir.
Yaponiyanın ümummilli “irəli addımı” yuxarıdakı diaqramda görünür. Yaponiya müharibəyə hazırlaşmağa başlayır.
Müdafiə xərcləri sürətlə artır və 2025-ci ildə ÜDM-in 1,4%-nə çatıb. Bu, son 65 ilin orta göstəricisindən 1,5 dəfə çoxdur. Bu il isə artıq ÜDM-in 1,9%-nə çatıb - bu, əvvəlki dövrlə müqayisədə müdafiə xərclərinin iki dəfə artması deməkdir.
Nisbi göstəricidə bu rəqəm hətta Çindən də yüksəkdir. Çində 2026-cı il üçün müdafiəyə ÜDM-in 1,7%-i nəzərdə tutulub.
Bununla belə, mütləq rəqəmlərlə vəziyyət hələlik təhlükəli görünmür: bu il Yaponiyanın müdafiə büdcəsi 66,7 milyard dollar səviyyəsində nəzərdə tutulub ki, bu da Çindən 7 dəfə, Almaniyadan isə 2 dəfə azdır.
Mənbədən mənbəyə rəqəmlər yenin məzənnəsinin yüksək volatilliyi səbəbindən ciddi şəkildə fərqlənə bilər.
Bununla yanaşı, Yaponiya texnoloji baxımdan kifayət qədər inkişaf etmiş dövlətdir və müasir silah nümunələri - qırıcılar, gəmilər, sualtı qayıqlar, raketlər və digər silah sistemləri istehsal etmək imkanına malikdir.
Hərbi xərclərin artırılması Yaponiyanın Özünümüdafiə Qüvvələrinin hərbi potensialını qısa müddətdə əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldə bilər.
Yaponiyanın 5-ci nəsil ATD-X Shinshin qırıcısının uçuş prototipi, ən yeni Yaponiya Type-10 tankı və “Soryu” sinfinə aid 11-ci dizel-elektrik sualtı qayığı.
İkinci Dünya müharibəsini başlayan ölkələrin sürətli şəkildə hərbiləşməsi narahatlıq doğurmaya bilməz.
Ötən əsrin 40-cı illərində qırğın törədən dövlətlər - Avropada Almaniya, Asiyada Yaponiya - bir neçə onillik ərzində “yeni müharibənin istənilən ehtimalını inkar etdikdən” sonra yenidən silahlanmağa başlayırlar.
Son 80 ildə coğrafiya dəyişməyib və “Gündoğar ölkə”nin “müdafiə siyasəti”nin potensial olaraq hansı istiqamətlərə yönələ biləcəyi də aydındır: Koreya, Tayvan, Çin və Rusiya.
Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, vaxtilə vəhşilikləri hətta alman nasistlərini də üstələyən yapon nasistlərinin cinayətləri səbəbindən Asiyanın bir çox ölkəsində yaponlara münasibət bu gün də son dərəcə mənfidir.
Asiyanı Yaponiyanın müdafiə təşəbbüsü ilə başlaya biləcək yeni qanlı qırğından bu ölkənin maliyyə çöküşü xilas edə bilər.
Dövlət borcu ÜDM-in 230%-nə çatdığı şəraitdə Yaponiya hökuməti həm borcuna xidmət göstərmək, həm də uzunmüddətli hərbi əməliyyatlar aparmaq imkanına malik olmayacaq, xüsusən də söhbət tükəndirmə müharibəsindən gedirsə.
Bu baxımdan Yaponiyanın yenidən hərbiləşmək cəhdi ən azı qəribə görünür.
#Yaponiya #Asiya #Hərbiləşmə #Müdafiə #Geosiyasət | 136 |
| 11 |  +1🇮🇳🌊 Təmizlik Hindistan mədəniyyətinin bir hissəsinə çevriləcək - Narendra Modi belə bir bəyanatla çıxış edib.
Ölkə sakinləri təmizliyi özlərinin daimi vərdişinə və gündəlik həyatın ayrılmaz tərkib hissəsinə çevirəcəklər.
Bu arada Hindistanda 20 yaşlı tələbə çirklənmiş çayı təkbaşına zibildən təmizləyib.
Madhya-Pradeş ştatının Bittu adlı sakini Acnar çayını plastik tullantılardan və digər zibillərdən təmizləmək üçün altı aydan çox vaxt sərf edib. O, paralel olaraq nəticələri sosial şəbəkələrdə paylaşıb - bəzi videolar 16 milyondan çox baxış toplayıb.
Şərhlərdə ən çox onun təşəbbüskarlığını alqışlayır və belə bir sual verirlər: çayın vəziyyətinə yerli hakimiyyət orqanları nəzarət etməli olduğu halda, bu işlə niyə gənc bir oğlan məşğul olur?
#Hindistan #NarendraModi #Ekologiya #ƏtrafMühit #Maraqlı | 123 |
| 12 |  🇮🇷💵 İrandan yayılan görüntülərdə bir kişinin 300 dollar almaq üçün valyutadəyişmə məntəqəsinə bir neçə kiloqram yerli valyuta - rial gətirdiyi görünür.
✔️ Video Yaxın Şərq sosial şəbəkələrində sürətlə yayılaraq virallaşıb.
#İran #Rial #Dollar #Valyuta #İqtisadiyyat | 126 |
| 13 |  🇨🇳🚇 “Bu, ən darıxdırıcı işdir” - Çinin Çendu şəhərindəki pilotsuz metroda sadəcə pəncərədən baxan “saxta maşinistlər” fəaliyyət göstərir.
Onlara diqqəti telefona və digər işlərə yayındırmaq qəti qadağandır.
Bildirilir ki, əməkdaşın “kabina”da olması hələ də pilotsuz qatarlara öyrəşməyə çalışan sərnişinlərin təşvişini azaltmağa kömək edir.
Bundan əlavə, gözlənilməz vəziyyət yaranarsa, maşinist qatarı saxlamaq imkanına da malikdir - müvafiq düymə panelin altında gizlədilib.
#Çin #Çendu #Metro #Texnologiya #Nəqliyyat | 130 |
| 14 |  +1🤖⚠️ Texnologiyalar o qədər sürətlə inkişaf edir ki, gələcəkdə iş yerlərinin sayı xeyli azalacaq, hakimiyyət orqanları və texnologiya şirkətləri isə bunun nəticələrinə demək olar ki, hazırlaşmırlar. “Görünür, bunu ilk deyən mənəm və buna görə şokdayam: bu, dəlilikdir”, - Bill Qeyts bildirib.
O, süni intellektdən və robotlardan istifadəyə vergi tətbiq etməyi, bəzi peşələrin isə qanunla yalnız insanlar üçün saxlanılmasını təklif edir. Qeytsin fikrincə, süni intellekt dövrünə keçid bəşəriyyət tarixinin ən qeyri-sabit mərhələlərindən birinə çevrilə bilər.
Bu barədə Semafor nəşri yazır.
Əfsanəvi Bill Qeyts, bəlkə də ABŞ-da hələ düşünən son siyasətçilərdən biri, əslində yeni heç nə deməyib. Artıq bir neçə ildir ABŞ biznesi “Süni intellekt gələcək - hər şeyi qaydaya salacaq” paradiqması ilə yaşayır.
Bu texnologiyaya artıq yüz milyardlarla dollar yatırılıb, Amerika “Big Tech” şirkətlərinin borclarına baxsaq, məbləğ bir trilyon dolları da keçə bilər.
Bunun səbəbi də aydındır. Ağ Ev üçün bu texnologiya peyk ölkələr üzərində zəifləyən nəzarəti qoruyub saxlamaq imkanıdır. Federal Ehtiyat Sistemi üçün iqtisadi artımı kəskin sürətləndirmək və inflyasiya ilə mübarizə aparmaq vasitəsidir. Maliyyə Nazirliyi üçün dövlət borcu problemini həll etmək şansıdır.
Amerikalı oliqarxlar üçün bu, bir qədər də varlanmaq, ABŞ şirkətləri üçün isə əmək xərclərinə ciddi qənaət etmək, maaşları əməliyyat xərclərindən data mərkəzlərinə kapital yatırımlarına çevirmək imkanıdır.
Bir sözlə, ABŞ-da əmək və kapital arasındakı münaqişə yenidən kəskinləşib.
Lakin süni intellekt ətrafındakı hay-küy müəyyən qədər şişirdilib və proletariatı hesabdan silmək hələ tezdir.
İnertsiya adlı anlayış var. İqtisadiyyatın transformasiyası və innovasiyaların tətbiqi üçün illər, bəzən isə onilliklər tələb olunur. Üstəlik, yeniliklər çox vaxt inanılmaz gəlir vəd etdiyi üçün deyil, rəqiblər, o cümlədən Çin şirkətləri daha effektiv olduğu üçün tətbiq edilir.
Biznes sağ qalmaq üçün uyğunlaşmağa məcbur olur. Başqa sözlə, süni intellektin real iqtisadiyyata tətbiqi təkcə “kökə” ilə deyil, həm də “qamçı” ilə baş verir.
Kommunistlər deyəcəklər: “SSRİ dağıldı, ABŞ ideoloji rəqibini itirdi və kapitalistlər fəhlələri sıxışdırmağa başladılar”.
Buna görə də süni intellekt texnologiyaları Bill Qeytsin təqdim etməyə çalışdığı kimi kapitalist inqilabı deyil, artıq 30 ildir davam edən iqtisadiyyatın rəqəmsallaşmasının adi təkamülüdür.
Yuxarıdakı diaqramda ABŞ biznesinin yaratdığı əlavə dəyərdə əməyin payı göstərilir. Bu göstərici 79 ildir azalır, son üç onillikdə isə azalma sürətlənib. Bu müddətdə əməyin əlavə dəyərdəki payı təxminən 10 faiz bəndi aşağı düşüb.
Diaqram iki prosesi əks etdirir. Birincisi, aşağı məhsuldarlıqlı iş yerlərinin - tikişçi, şaxtaçı və metallurq peşələrinin - Asiya ölkələrinə və Meksikaya köçürülməsidir. Yəni ucuz əl əməyi ABŞ-dan çıxıb.
İkincisi isə iqtisadiyyatın rəqəmsallaşmasıdır. Kompüter texnikasının sürətli tətbiqi daha məhsuldar iş yerlərinin yaranmasına səbəb olub - proletarın əlindəki çəkici klaviatura əvəz edib.
Bununla paralel vergilərin azaldılması prosesi gedib, həmçinin faiz dərəcələrinin enməsinin 40 illik dövrü davam edib. Nəticədə korporasiyaların mənfəəti sürətlə artıb, oliqarxiya, o cümlədən Bill Qeyts daha da varlanıb.
Belə transformasiya prosesi üç onillik çəkib və onun sürətinin indi dəyişəcəyinə dair əlamət yoxdur.
Məsələn, süni intellektin iqtisadiyyatda iş yerlərinin sayını azaltdığını statistik baxımdan etibarlı şəkildə sübut edən araşdırmalar yoxdur. Daha çox belə görünür ki, süni intellekt iş yerlərini ləğv etmir, onları dəyişdirir: əvvəllər sadə tapşırıqları yerinə yetirən əməkdaşlar indi həmin süni intellekt sistemlərinə nəzarət edən şəxslərə çevrilirlər.
Ümumilikdə, Bill Qeytsin “işi insan yox, robot görəcək” mövzusundakı narahatlığı bir qədər tezdir.
#Süniİntellekt #BillQeyts #ABŞ #Texnologiya #İqtisadiyyat | 158 |
| 15 |  🍦🔬 Dünyada ilk dəfə olaraq plastik tullantılardan qida məhsulu hazırlanıb.
Edinburq Universitetinin tədqiqatçıları plastiki orqanizm tərəfindən asanlıqla mənimsənilən maddəyə qədər parçalayan, ekoloji cəhətdən təmiz fabriklər qismində bakteriya və fermentlərdən istifadə yolunu tapıblar.
Bununla belə, sözügedən dondurma hələ də tədqiqat layihəsi mərhələsindədir və hələlik qida kimi istifadəyə yararlı deyil.
Bir az gözləmək lazım gələcək.
#Elm #Texnologiya #Dondurma #Ekologiya #Maraqlı | 139 |
| 16 |  🇺🇸🇬🇧 ABŞ prezidenti Donald Tramp Britaniya televiziyasına müsahibəsində Folklend adaları ilə bağlı suala birbaşa cavab verməkdən yayınıb.
Sual: “ABŞ Folklend adaları məsələsində həmişə neytral mövqe tutub, bəs siz Böyük Britaniyaya yardım edərdinizmi?”.
Tramp: “Birinci müharibə başlayanda mən orada idim. Bu, çoxdan olub və mən baş verənləri diqqətlə izləyirdim. Siz də özünüzü çox ləyaqətli apardınız. Hüquqlarınızı kifayət qədər qətiyyətlə müdafiə etdiniz”.
“Amma ora çox uzaqdır. Yol uzundur. Həddindən artıq uzaqdır”.
#ABŞ #BöyükBritaniya #DonaldTramp #FolklendAdaları #Siyasət | 138 |
| 17 |  🇩🇪🇷🇺 Almaniya Leypsiqdə PUA ilə bağlı baş verən insidentdən sonra Rusiya Federasiyasına qarşı genişmiqyaslı qisas planı hazırlayır.
Bu barədə mənbələrə istinadən “Der Spiegel” məlumat yayıb. Məlumata görə, Berlin Kiyev ilə əməkdaşlığı gücləndirmək niyyətindədir. “Plan”a daxildir:
• Ukraynaya Rusiya Federasiyası ərazisindəki potensial hədəflərin koordinatlarının əldə olunmasında yardım göstərilməsi;
• Minlərlə zərbə pilotsuz uçuş aparatının, eləcə də “IRIS-T” hava hücumundan müdafiə sistemlərinin tədarükü - onların çatdırılması artıq sentyabr ayında gözlənilir;
• Hava hücumundan müdafiə sistemini gücləndirmək məqsədilə Kiyevə artıq müasir “Skyranger 35” zenit qurğuları daxil olub.
#Almaniya #Rusiya #Ukrayna #Kiyev #PUA | 135 |
| 18 |  +2🇺🇸💵 Amerikalı milyarder İlon Mask ABŞ dövlət borcunun 2030-cu ilə qədər o həddə çatacağı barədə fikirlə razılaşıb ki, bundan sonra “hər şey cəhənnəmə gedəcək”.
“Dəqiq qrafik”, - Mask X sosial şəbəkəsində ABŞ dövlət borcunun 2030-cu ildə 50 trilyon dolları keçəcəyini göstərən şəkilə cavab olaraq yazıb.
Son beş ildə ABŞ dövlət borcuna xidmət xərcləri üç dəfə artıb. Hələ 2020-ci ildə faiz ödənişlərinə ildə 400 milyard dollardan bir qədər çox vəsait xərclənirdi və ümumi fonda bu məbləğ elə də ağır yük təsiri bağışlamırdı.
Beş il əvvəl elə görünürdü ki, bu idilliya əbədi davam edəcək: borc alırsan, xərcləyirsən, investorlara inflyasiya səviyyəsinə yaxın, bəzən isə hətta ondan aşağı gəlir ödəyirsən. Hamı razıdır: investor kupon gəlirini alır, işsiz müavinətini, ehtiyacı olan isə “Sem dayı”nın sığortası hesabına tibbi yardımını. Hətta müharibəyə də pul qalır. Bir sözlə, klassik Amerika tipli inkişaf etmiş sosializm.
Sonra Co Bayden nədənsə Ukrayna məsələsinə qarışdı və “rus ayısını” qıcıqlandırmağa başladı. Lakin maliyyə sakitliyi artıq beş il əvvəl başa çatmışdı və bazarda yüngül fırtına yaranmağa başlamışdı.
Hətta kiçik maliyyə fırtınası belə ABŞ dövlət borcuna xidmət xərclərinin kəskin artması üçün kifayət edib. Bu il kupon ödənişlərinə 1,2 trilyon dollardan çox, yəni ÜDM-in 3,3%-i xərclənəcək. Bu, həm mütləq, həm də nisbi göstəricidə tarixi rekorddur.
Amma daha vacib məqam budur ki, bu gün ABŞ dövlət borcuna xidmət artıq müdafiə xərclərindən baha başa gəlir. Bu, Birləşmiş Ştatların tarixində ilk dəfə baş verir.
Bununla belə, heç kim borcun azaldılması barədə ciddi düşünmür. Hörmüz böhranının yaratdığı inflyasiya isə statistik göstəricilərə hələ yeni daxil olmağa başlayır. Yəni dolların statistik dəyər itkisinin əsas hissəsi hələ qarşıdadır.
Bu isə istiqrazların qiymətində yeni eniş və nəticədə ABŞ dövlət borcuna xidmət xərclərinin daha da artması deməkdir. Sadə dillə desək, yaxın bir neçə ildə faiz ödənişləri ABŞ federal büdcəsinin əsas xərc maddəsinə çevrilə bilər.
Əlbəttə, ABŞ Maliyyə Nazirliyinin əsas tərəfdaşı olan Federal Ehtiyat Sistemi lazım gəldikdə köməyə gələcək və tələb olunan qədər yeni pul yarada biləcək. Buna görə də yaxın perspektivdə defoltdan danışmaq düzgün olmazdı.
Lakin FES balansında yaranacaq yeni “sıfırlar” inflyasiya üçün əlavə yanacaq deməkdir. Pul çapının yenidən sürətlənməsi isə ABŞ dövlət borcuna sərmayə qoyan investorların heç də xoşuna gəlməyəcək. Bu borcun real dəyəri daha da sürətlə aşağı düşə bilər.
Bu mərhələdə ABŞ bankları - US Treasuries sahibləri üçün də problemlər yarana bilər. Onların balansları da sonsuz deyil.
Banklar çox şeyi dözə bilər, amma cəmi bir bank panikası kifayətdir ki, maliyyə institutları domino daşları kimi bir-birinin ardınca yıxılmağa başlasın.
Bir sözlə, ABŞ dövlət borcu ilə bağlı əsas “qasırğa” hələ qarşıdadır. Üstəlik, bu, İlon Maskın bəhs etdiyi 2030-cu ildən xeyli əvvəl baş verə bilər.
#ABŞ #İlonMask #DövlətBorcu #FES #İqtisadiyyat | 156 |
| 19 |  🇮🇱🇮🇷 Netanyahu İranla bağlı bildirib ki, İsrailin əsas məqsədi bu təhlükəni birdəfəlik aradan qaldırmaq, yəni mövcud rejimi devirməkdir
▪️“Mən bu təhlükəni birdəfəlik aradan qaldırmaq qabiliyyətimizə əminəm. Başqa sözlə, söhbət bu rejimin devrilməsindən gedir”.
▪️“Bu, qarşımızda duran əsas vəzifədir. Amma biz buna yaxınıq. Bu, mümkünsüz deyil - tam əlimizin çatdığı məsafədədir”.
▪️“Onların bizə hücum etməməsi təsadüfi deyil. Onlar hamıya hücum edirlər, yalnız bizə yox. Onlar bizim gücümüzü, zərbə imkanlarımızı və qətiyyətimizi yaxşı bilirlər”.
▪️“Mən ümumilikdə bütün düşmənlərimizə deyirəm: bizimlə oyun oynamayın. Əgər nəsə öyrənmisinizsə, bizimlə oyun oynamayın”.
#İsrail #İran #Netanyahu #YaxınŞərq #Siyasət | 146 |
| 20 |  🇷🇺📌 Vladimir Putinin Vladivostokda keçirilən Şərq İqtisadi Forumu-2026-nın plenar sessiyasının yekunlarına dair əsas açıqlamaları RİA Novosti-nin təqdimatında.
✔️ Ukraynadakı münaqişənin nizamlanması üçün şanslar var, lakin Kiyevin dövlət terrorizmi təzahürləri bu imkanları çətinləşdirir.
✔️ Rusiyada səfərbərlik tələb edəcək heç bir ssenari yoxdur.
✔️ Ukrayna qoşunları hər ay 8-12 min nəfər itirir, Rusiya ordusunun irəliləyiş tempi isə artır.
✔️ Rusiya ABŞ-la tammiqyaslı münasibətlərin bərpasının tərəfdarıdır, lakin bu, Vaşinqtondan da asılıdır.
✔️ Biznesə vahid dəstək sistemi 2027-ci il yanvarın 1-dən bütün Uzaq Şərq və Arktika ərazisində fəaliyyətə başlayacaq.
✔️ Rusiya Transarktik Nəqliyyat Dəhlizi üzrə naviqasiyanı ilboyu rejimə keçirməyi qarşısına məqsəd qoyur.
✔️ Yüklərin dronlarla daşınmasının sınaqdan keçirilməsi ilə Nəqliyyat Nazirliyi, “Qlonass” və çinli tərəfdaşlar məşğul olacaq - bu gün layihəyə start verilib.
✔️ Prezident Uzaq Şərqdə üçüncü uşağın doğulmasına görə artırılmış ödənişin qüvvədə olma müddətini 2030-cu ilə qədər uzatmağı təklif edib.
✔️ Rusiya iqtisadiyyatında artım davam edir və göstərici proqnozlaşdırılan 0,6%-dən yüksək ola bilər.
✔️ Rusiyada mövcud doğum səviyyəsi kifayət etmir, lakin ölkə region dövlətləri ilə müqayisədə ən pis vəziyyətdə deyil.
✔️ Doğum səviyyəsinin artırılması Rusiya üçün çağırışdır və bu istiqamətdə iş davam etdiriləcək.
✔️ Sivilizasiyanın bütün nemətlərindən istifadə imkanları bütün rusiyalılar üçün bərabər olmalıdır.
✔️ Rusiya vətəndaşlarının bank əmanətlərinin dondurula biləcəyi barədə məlumatlar əsassız şayiələrdir.
✔️ Kritik infrastrukturun milliləşdirilməsi ilə bağlı plan yoxdur.
✔️ Məktəbliləri zorla 10-cu sinifdən uzaqlaşdırmaq olmaz.
#Rusiya #Putin #Vladivostok #İqtisadiyyat #Siyasət | 136 |
