M.O.R East Addis Ababa Branch

“የማክሮ ኢኮኖሚ ሪፎርም ትግበራው የኢትዮጵያ የታክስ ገቢ ከጠቅላላ ሃገራዊ ምርት አንጻር ያለውን ጥምርታ ከነበረበት የቁልቁለት ጎዞ ወጥቶ እድገት ማሳየት እንዲጀምር በማድረግ አበረታች ውጤት አምጥቷል” - ወ/ሮ ዓይናለም ንጉሴ (የገቢዎች ሚኒስትር) ሐምሌ 20/2018 ዓ.ም (የገቢዎች ሚኒስቴር) የገቢዎች ሚኒስቴር እና የጉምሩክ ኮሚሽን የ2018 በጀት ዓመት እቅድ አፈጻጸም ግምገማ መድረክ በቢሾፍቱ ከተማ መካሄድ ጀምሯል። መድረኩን የከፈቱት የገቢዎች ሚኒስትር ዓይናለም ንጉሴ ሃገራችን ኢትዮጵያ የተሟላ የማክሮ ኢኮኖሚ ሪፎርም ትግበራ ውስጥ እንደምትገኝ ገልጸው ከኢኖሚ ሪፎርም አጀንዳዎች ውስጥ አንዱ ቁልፍ ጉዳይ ሃገራዊ የገቢ አሰባሰብ አቅምን ማሳደግ መሆኑን ተናግረዋል። ይህንን የሪፎርም አጀንዳ ተግባራዊ ለማድረግ በ2017 በጀት አመት የተጀመረው የመካከለኛ ዘመን የገቢ ስትራቴጂ ትግበራ የኢትዮጵያ የታክስ ገቢ ከጠቅላላ ሃገራዊ ምርት አንጻር ያለውን ጥምርታ ከነበረበት የቁልቁለት ጎዞ ወጥቶ እድገት ማሳየት እንዲጀምር በማድረግ አበረታች ውጤት አምጥቷልም ብለዋል። በ2018 በጀት ዓመት መጀመሪያ ከሀገር ውስጥ ታክስ እና ከወጭ ንግድ ቀረጥና ታክስ 1.28 ትሪሊዮን ለመሰብሰብ ታቅዶ የነበረ ቢሆንም በበጀት ዓመቱ አጋማሽ በነበረን መልካም አፈጻጸም እቅዳችን ከልሰን 1.50 ትሪሊዮን ለመሰብሰብ መታቀዱን አስታውሰዋል:: በዚሁ መሰረት ከሃገር ውስጥ ታክስ ብር 774.7 ቢሊዪን እና ከውጭ ንግድ ቀረጥ ታክስ ብር 725.3 ቢሊየን ለመሰብሰብ ታቅዶ ከሀገር ውስጥ ታክስ ብር 780.4 ቢሊዮን እና ከውጭ ንግድ ቀረጥና ታክስ 738.2 ቢሊየን ብር በድምሩ 1ትሪሊየን 518 ቢሊዮን ብር በመሰብሰብ የእቅዱን 101.24% ማሳካት መቻሉን አሳውቀዋል። አፈጻጸሙ ከ2017 በጀት ዓመት አፈፃፀም ጋር ሲነፃፀር የብር 618.39 ቢሊዮን ወይም የ68.69% ዕድገት እንዳለውም ጨምረው ገልጸዋል። በዚህ በጀት ዓመት የተያዘውን 2ትሪሊዮን 83 ቢሊዮን ብር እቅድ ለማሳካት በሁለቱም ተቋማት ደንበኛ ተኮር የአገልግሎት አሰጣጥ ተቋማዊ አቅም ግንባታ እና የመልካም አስተዳደር ማሻሻያ፣ የሰው ሀብት ብቃትን በማሳደግ፣ የሕግ ተገዥነትን እና የህግ ማስከበር አቅምን ማሳደግ ፤ የደረሰኝ ሎተሪ ስርዓትን መተግበር ፣ ህብረተሰቡ ደረሰኝ የመጠየቅ ባህል እንዲጎለብት መስራት ኢ መደበኛ የኢኮኖሚ እቅስቃሴት በመግታት ፤ የታክስ መሰረትን ማስፋት፤ ውጤታማ የኮንትሮባንድ ቁጥጥር ዋና ዋና ጉዳዮች ላይ መስራት ይኖርብናል ብለዋል። በመጨረሻም 2018 በጀት አመት በስኬት እንድጠናቀቅ ግደታቸውን የተወጡ ግብርና ታክስ ከፋዮች፤ የገቢዎች ሚኒስቴር እና የጉምሩክ ኮሚሽን አመራሮች፣ ሠራተኞች፣ የደህንነትና የጸጥታ አካላት ምስጋና አቅርበዋል። የኢትዮጵያ ጉምሩክ ኮሚሽን ኮሚሽነር ደበሌ ቃበታ (ዶ/ር) በበኩላቸው መድረኩ በ2018 በጀት ዓመት የነበሩ ጠንካራ አፈጻጸሞችን እና ልምዶችን የምንለዋወጥበት እንዲሁም ድክመቶቻችንን ለመቅረፍ የምንመክርበት ይሆናል ብለዋል። በመድረኩ የገቢዎች ሚኒስቴር ሚኒስትር ዴኤታ ዎች፣ የኢትዮጵያ ጉምሩክ ኮሚሽን ምክትል ኮሚሽነሮች፣ የሁለቱ ተቋማት ከፍተኛ አመራሮች እንዲሁም አባገዳዎች እና ሀደሲንቄዎች ተሳትፈዋል።

የቡድን መንፈስንና የተቋማት ትብብርን ያጠናከረው የገቢዎች ሚኒስቴርና የጉምሩክ ኮሚሽን የስፖርት ፌስቲቫል በቢሾፍቱ ተካሄደ ሐምሌ 19/2018 ዓ.ም (የገቢዎች ሚኒስቴር) በዚሁ ፌስቲቫል ላይ የገቢዎች ሚኒስትር ወ/ሮ ዓይናለም ንጉሴ የስፓርት ውድድሩ ያለፈውን የስኬት አፈጻጸም በዚህም በጀት ዓመት አጠናክሮ ለማስቀጠል እና በሰራተኛው መካከል የመተባበር መንፈስን ለማጠናከር ያለመ ነው ብለዋል። አክለውም አካላዊ እና አእምሯዊ ዝግጁነትን በማዳበር ለገቢ አሰባሰብ ተልእኳችን ስኬት አዲስ ኃይል በውስጣችን እንድንሰንቅ ከፍተኛ አስተዋጽኦ አለው ብለዋል። የስፓርት ፌስቲቫሉ ስኬታማ በሆነ መልኩ እንዲካሄድ ላደረጉ የጉምሩክ ኮሚሽን እንዲሁም የስፖርት መወዳደሪያ ስፍራዎችን ለፈቀዱት ለኢትዮጵያ አየር ኃይል ዋና አዛዥ ሌተናል ጀነራል ይልማ መርዳሳ ምስጋናቸውን አቅርበዋል። የኢትዮጵያ ጉምሩክ ኮሚሽን ኮሚሽነር ደበሌ ቃበታ (ዶ/ር) በበኩላቸው ውድድሩ የሰራተኛውን የእርስ በእርስ ግንኙነት በማጠናከር በጋራ በሚሰራው የገቢ አሰባሰብ ስራ የበለጠ ውጤት ለማምጣት ያለመ መሆኑን ገልጸዋል። በቀጣይ ለሚኖረው ስራም አቅም እንደሚሆን ተናግረዋል። የኢትዮጵያ አየር ኃይል ዋና አዛዥ ሌተናል ጀነራል ይልማ መርዳሳ በተቋማቱ ሰራተኞች መካከል ለስራ የሚያግዛቸውን መቀራረብ እንዲፈጥሩ የሚያደርጉት ጥረትን አድንቀው ተቋማቸው ሁሌም ከጎናቸው እንደሚቆም ቃል ገብተዋል። በእለቱ በእግር ኳስ፣ በመረብ ኳስ፣ በዱላ ቅብብል፣ በገመድ ጉተታ እንዲሁም በዳርት በሁለቱም ጾታ ውድድሮች የተከናወኑ ሲሆን የገቢዎች ሚኒስቴርና የጉሙሩክ ኮሚሽን ከፍተኛ አመራሮች እና የኢትዮጵያ አየር ሀይል ከፍተኛ አመራሮች የወዳጅነት የእግር ኳስ ጨዋታ አካሂደዋል።

"ይህ ፕሮጀክት ‘ኢትዮጵያ ትበለጽጋለች’ የምንለው በተግባር እየተገነባ መሆኑን የሚያረጋግጥ ማሳያ ነው" – የገቢዎች ሚንስትር ወ/ሮ ዓይናለም ንጉሴ ሐምሌ 18/2018 ዓ.ም (የገቢዎች ሚኒስቴር) የገቢዎች ሚኒስቴርና የኢትዮጵያ ጉምሩክ ኮሚሽን አመራሮች በቢሾፍቱ ከተማ አቡሴራ አካባቢ በግንባታ ላይ የሚገኘውን አዲሱን የኢትዮጵያ አየር መንገድ ዓለም አቀፍ ተርሚናል እና የአቪዬሽን ከተማ ፕሮጀክት ጎብኝተዋል። በጉብኝቱ ወቅት የገቢዎች ሚኒስትር ወ/ሮ ዓይናለም ንጉሴ፣ "‘ኢትዮጵያ ትበለጽጋለች’ የምንለው መፈክር ብቻ ሳይሆን በተግባር እየተገነባ ያለ ሀገራዊ እውነታ መሆኑን ይህ ፕሮጀክት ያረጋግጣል" ብለዋል። ሚኒስትሯ አክለውም ፕሮጀክቱ የኢትዮጵያን የልማት አቅም፣ የህዝቦችን አንድነትና የወደፊት ተስፋ የሚያንፀባርቅ ታሪካዊ ፕሮጀክት መሆኑን ገልጸዋል። በልማቱ ምክንያት ከአካባቢው የተነሱ ዜጎች በተሻለ ሁኔታ ህይወታቸውን እንዲመሠርቱ መደረጉም ልማት ከማህበራዊ ፍትህ ጋር አብሮ መጓዝ እንደሚችል የሚያሳይ ተሞክሮ መሆኑን ጠቁመዋል። እንዲህ ያሉ ለትውልድ የሚተርፉ ትልልቅ የመሠረተ ልማት ፕሮጀክቶች የኢኮኖሚ እድገትን፣ የስራ ዕድል ፈጠራን፣ የኢንቨስትመንት መስፋፋትንና የመንግስት የገቢ አቅምን በማጠናከር ወሳኝ ሚና እንደሚጫወቱ ገልጸው፣ የገቢዎች ሚኒስቴርና የኢትዮጵያ ጉምሩክ ኮሚሽንም እነዚህን ሀገራዊ ፕሮጀክቶች በዘመናዊ የጉምሩክ አገልግሎት፣ በተቀላጠፈ የንግድ ማሳለጥ እና በውጤታማ የገቢ አስተዳደር መደገፍ ቀዳሚ ኃላፊነታቸው መሆኑን አስገንዝበዋል። የቢሾፍቱ ከተማ ከንቲባ አቶ አለማየሁ አሰፋ በበኩላቸው፣ ፕሮጀክቱ የኢትዮጵያን ራዕይ በተግባር እውን እያደረገ ያለ ታሪካዊ ስራ መሆኑን ገልጸው፣ "የዚህ ታሪካዊ ፕሮጀክት አካል መሆናችን እድለኞች ያደርገናል" ብለዋል። በጉብኝቱ ወቅት የኢትዮጵያ አየር መንገድ የፕሮጀክት ኃላፊዎች ስለፕሮጀክቱ አጠቃላይ ሁኔታ ገለጻ አቅርበዋል። በገለጻውም ፕሮጀክቱ የኢትዮጵያ አየር መንገድን ከአህጉራዊ ተፎካካሪነት ወደ ዓለም አቀፍ መሪነት የሚያሸጋግር ስትራቴጂያዊ ፕሮጀክት መሆኑ ተገልጿል። ፕሮጀክቱ ሙሉ በሙሉ ሲጠናቀቅ በዓመት እስከ 110 ሚሊዮን መንገደኞችን የማስተናገድ አቅም እንደሚኖረውና ከአሁኑ የቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ በእጅጉ የላቀ አቅም እንደሚኖረው ተጠቁሟል። አዲሱ የአቪዬሽን ከተማ ዘመናዊ ዲጂታል አሰራሮችን፣ ግዙፍ ቀረጥ ነፃ የገበያ ማዕከላትን፣ ሰፋፊ የካርጎና የሎጂስቲክስ ማዕከላትን፣ ዘመናዊ ሆቴሎችንና ሌሎች የመሠረተ ልማት ተቋማትን ያካትታል። ይህም የንግድ ማሳለጥን፣ የውጭ ንግድ ፍሰትን፣ የጉምሩክ አገልግሎት ቅልጥፍናንና የመንግስት የገቢ አቅምን በማጠናከር ለኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ከፍተኛ አስተዋፅኦ እንደሚያበረክት ተገልጿል። በተጨማሪም በአሁኑ ወቅት በቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ያለውን የቦታና የአቅም ማነቆ በመፍታት የኢትዮጵያን የአቪዬሽን፣ የንግድና የሎጂስቲክስ ተወዳዳሪነት በከፍተኛ ደረጃ እንደሚያሳድግ ተመላክቷል። በጉብኝቱ የገቢዎች ሚኒስቴር ሚኒስትር ዴኤታ ዎች፣ የኢትዮጵያ ጉምሩክ ኮሚሽን ኮሚሽነር ዶ/ር ደበሌ ቃበታ፣ ምክትል ኮሚሽነሮች፣ እንዲሁም የሁለቱ ተቋማት ከፍተኛ አመራሮች ተሳትፈዋል።

ለአዳዲስ ግብር ከፋዮች በመሰረታዊ የታክስ ህግ፣ መመሪያ እና ደንቦች ዙሪያ ስልጠና ተሰጠ ........................... ሀምሌ 17 /2018 የምስራቅ አዲስ አበባ አነስተኛ ግብር ከፋዮች ቅርንጫፍ ጽ/ቤት ቅርንጫፍ ጽ/ቤቱ በመሰረታዊ የታክስ ህግ፣ መመሪያ እና ደንቦች ዙሪያ ለአዳዲስ ግብር ከፋዮች ስልጠና መስጠቱ አጠናክሮ በመቀጠል በቅርብ ጊዜያት ውስጥ የታክስ ከፋይ መለያ ቁጥር ላወጡ አዳዲስ ግብር ከፋዮች የግማሽ ቀን የማስጨበጫ ስልጠና ሰጥቷል፡፡ አቶ አቶ እሸቱ ኢራጎ የታክስ ከፋዮች መረጃ አቅርቦት ከፍተኛ ባለሙያ ስልጠናውን የሰጡት ሲሆኑ በስልጠናው ላይም በቅድመ ግብር ታክስ እና ተጨማሪ እሴት ታክስ ዙርያ ላይ የግንዛቤ ማስጨበጫ ተሰጥቷል ፡፡ ስልጠናው ዋና ዓላማ አድርጎ የተነሳው አዳዲስ ግብር ከፋዮች መሰረታዊ የታክስ ህጉን እንዲረዱ በማድረግ ካላስፈላጊ ቅጣት ማዳን ፣ግብርን በመክፈል ሀገራዊ ሀላፊነትን እንዲወጡ ማሰቻል ነው ፡፡ ከዚህም ጋር ተያይዞ አቶ አዲሱ ኡርጌሳ የተቋማዊ ስጋት ስራ አመራርና ስነምግባር ከፍተኛ በለሙያ በስልጠናው ላይ ተገኝተው የንግድ ስራ የተቀላጠፈና ጤናማ እንዲሆን በሚያስችል ዙርያ የሀሳብ ልውውጥ አድርገዋል፣በቅርንጫፍት/ቤቱ ግልጋሎት ላይ የሚገጥም ማናቸውም የስነምግባር ብልሹነት ቢገጥም የጥቆማ ስርዓትን በመጠቀም ማሳወቅ እንደሚገባና በአካልም በመቅረብ ችግሮችን መፍታት እንደሚቻል ገልጸዋል::

ቅርንጫፍ ጽ/ቤቱ በተጠናቀቀው በጀት ዓመት 8.42 ቢሊዮን ብር ገቢ ሰበሰበደደ:፡ .............. ሐምሌ 14/2018  //የምስራቅ አ/አ/አነ/ግ/ከ/ ቅርንጫፍ ጽ/ቤት// ቅርንጫፍ ጽ/ቤቱ የ2018 በጀት ዓመት ዕቅድ አፈፃፀም  እና የ2019 የገቢ እቅድን በተመለከተ ከቅ/ጽ/ቤቱ ማኔጅመንት አመራሮች ጋር ውይይትና ግምገማ  አካሄዷል ፡፡ ወ/ሮ ወርቅዓለም ተሾመ  የቅ/ጽ/ቤቱ ስራ አስኪያጅ  በ2018 በጀት ዓመት 18.26 ቢሊዮን ብር  ገቢ መሰብሰቡን ገልፀው  አፈፃፀሙ 105.03 % መሆኑን አስረድተዋል ።ዓመቱ በተቋም ደረጃም ሆነ እንደ ቅርንጫፍ ጽ/ቤት በስኬት የተጠናቀበት ዓመት ነው ብለዋል፤ ቅርንጫፍ ጽ/ቤቱ በበጀት ዓመቱ ከተሰበሰበው አጠቃላይ ገቢ ብር 18.26 ቢሊዮን ብር መካከል ብር 11.12 ቢሊዮን ከቀጥታ ታክሶች፣ብር 7.10 ቢሊዮን ቀጥታ ካልሆኑ ታክሶች እንዲሁም ብር 44.58 ሚሊዮን ደግሞ ታክስ ካልሆኑ ገቢዎች መሆኑ ተረጋግጧል ።ይህም ከ2017 በጀት አፈፃፀም ጋር ሲነጻጻር የ9.84.ብልጫ መኖሩን አሳይቷል። ቅርጫፍ ፅ/ቤቱ በሁሉም መስክ ላስመዘገባቸው ስኬቶች  በየደረጃው የሚገኙ የስራ ሀላፈዎች፣ሰራተኞች፣በሀላፊነት ግብራቸውን በወቅቱ የከፈሉ ግብር ከፋዮችና ባለድርሻ አካላት ድምር ውጤት ስለሆነ ላቅ ያለ ምስጋና ይገባችኋል ብለዋል የቅርጫፍ ፅ/ቤቱ ስራ አስኪያጅ  ወ/ሮ ወርቃለም ።ቅርንጫፍ ጽ/ቤቱ በ2019 አዲሱ በጀት ዓመትም ስኬቶችን ላማስቀጠል  በሳል አመራር ውሳኔ ሰጭነት የሰራተኛው የስራ ተነሳሽነት የበለጠ መጠናከረ እንዳለበት ጠቁመው ከታቀደለት እቅድ በላይ አፈጻጸም  ለማሳካት ከወዲሁ ዝግጀትና ጥረት እንደሚደረግም ገልጸዋል ፡፡ ቀዕለቱም ሁሉም ዘርፎች ቀደም ብለው የገመገሙትን የ2018 በጀት ዓመት ዕቅድ አፈጻጸም አቅርበው የተስተዋሉ ክፍተቶች ላይ ውይይት ተደርጓል ። በበጀት ዓመቱ አገልግሎት አሰጣጥን በተመለከተ ከግብር ከፋዩ አስተያየት የተሰበሰበ ሲሆን ወ/ሮ የውብድንበር ወ/ማርያም  የታክስ ከፋዮች  አገልግሎት ቡድን  አስተባባሪ ዳሰሳዊ ጥናቱን አቅርበዋል ።ከአገልግሎት አሰጣጥ አንጻር የተገልጋይ እርካታ 95 በመቶ መሆኑን በመግለጽ ይኸ ጥሩ ጅምር ቢሆንም ሊስተካከሉ በሚገባቸው ጉዳዮች ላይ ምክረ ሀሳብ አቅርበዋል ፡፡ አቶ ገንዘብ መካሻ የእቅድና በጀት ክትትል ቡድን አስተባባሪ  የቅርንጫፍ ጽ/ቤቱን የ2019 በጀት ዓመት እቅድን አቅርበዋል። ይህንንም ተከትሎ በቀረቡት ሪፓርቶችና ጥናታዊ ሰነድ ውይይት የተካሄደ ሲሆን ወ/ሮ ወርቅዓለም የ2019 እቅድን ከማሳካት ባሻገር የአገልግሎት አሰጣጣጥን በየጊዜው ማየትና የተገልጋይን እርካታ መሻሻል ፣ስራዎች  በሥነምግባር መመራታቸውን ማረጋገጥ፤እቅድ እስከ ፈጻሚ መውረዱን ማየትና  በታቀደው ልክ መሰራቱን ድጋፍና ክትትል ማድረግ እንደሚገባ  አጽንዖት ሰጥተውበታል ፤በቀጣይ ሊሰሩ በሚገቡ ተግባራት አቅጣጫም አስቀምጠዋል ፡፡