راه تعالی و توسعه

۷. اقتصاد رانتی، کمیابی مصنوعی و منطق حذف تبیین اینکه اگر پشت به تولید کرده باشید چه رخ می‌دهد، این است که گفته می‌شود کسانی که به شیوه‌های ناسالم و غیرمولد کسب درآمد می‌کنند، تقاضاهایی دارند که در برابرشان کالاها و خدمات موجود کافی نیست. بنابراین برای تصاحب همان مقدار اندک کالاها و خدمات موجود، به همان شکلی که عرض کردم، چاره‌ای جز حذف باقی نمی‌ماند. تمام آن نکاتی که آقای دکتر با جزئیات بیان کردند، در چارچوب ایده‌ی تقدم امر سیاسی قرار می‌گیرد؛ یعنی اگر بخواهید به دارایی‌های مردم دست‌اندازی کنید، ابتدا باید قدرت داشته باشید. این تقدم هم وجود دارد. اکنون یکی از شیوه‌های مدرن برای بازتولید این مناسبات استثماری در حکومتی که رویش به تولید نیست و روشش مبتنی بر فعالیت‌های رانتی است، گرایش به سیاست‌های تورم‌زا است. این یک قاعده‌ی رفتاری است؛ فرقی هم نمی‌کند درباره‌ی اینجا صحبت کنیم یا جای دیگر. ۸. هشدار کینز: تورم و تبدیل اقتصاد به قمارخانه نگاه کنید: یک متفکر اقتصادی در تراز کینز، خطاب به حکومت‌های آمریکا و انگلیس ــ نه به کشورهایی چون گینه‌بیسائو یا سومالی ــ هشدار می‌دهد که اگر به سمت سیاست‌های تورم‌زا متمایل شوید، سیاست تورم‌زا بازی اقتصادی را در یک بستر اجتماعی شبیه قمارخانه درمی‌آورد. تحلیل او این است که در چارچوب چنین بازی اقتصادی، همه بازنده‌اند. برای اینکه نشان دهد این مسئله صرفاً آثار اقتصادی ندارد، باید توجه داشت که در اقتصاد سیاسی، متفکران بزرگی در تراز پل استریتن می‌گویند تورم ظالمانه‌ترین مالیاتی است که یک حکومت از فقرا می‌گیرد و به اغنیا تحویل می‌دهد. به همین خاطر گفته می‌شود تورم، عید اغنیا و عزای فقراست و محاسبات آن نیز بسیار روشن است. ۹. تورم و تزلزل قراردادهای اجتماعی و سیاسی کینز این سخن را در سال ۱۹۲۰، در کتاب «پیامدهای اقتصادی صلح»، خطاب به حکومت‌های اروپای غربی و آمریکای شمالی مطرح می‌کند و می‌گوید در بستر تورم، همه‌ی قراردادها متزلزل می‌شوند. واقعاً باید مجالی باشد تا این مسئله شرح و بسط داده شود که منظور از متزلزل شدن قراردادها چیست. او می‌گوید تورم گرایش به طلاق را در خانواده‌ها افزایش می‌دهد. تمام مطالعاتی که در ایران انجام شده نیز نشان می‌دهد هر زمان بالاترین سطوح طلاق رخ داده، در دوره‌های تورمی بوده است؛ همان‌گونه که بزرگ‌ترین جهش‌ها در سرقت، رشوه و فساد نیز با تورم پیوند داشته است. وقتی گفته می‌شود «تمام قراردادها»، یعنی از جمله قراردادهای سیاسی؛ همان قراردادهایی که بعضی منصب‌ها و صندلی‌ها را محترم می‌سازد. حتی صاحبان این منصب‌ها نیز از تورم متضرر می‌شوند. ۱۰. تورم، ضعف حکمرانی و زمینه‌های ظهور اقتدارگرایی لیونل رابینز ــ که از چهره‌های شاخص جریان بازارگرایی محسوب می‌شود ــ در اثری که حدود سال ۱۹۵۳ نوشته، تأکید می‌کند باید توجه داشت که هیتلرها از دل بسترهای تورمی سر برمی‌آورند؛ تعبیری بسیار تکان‌دهنده. از سوی دیگر، جوزف استیگلیتز نیز در کتاب «علم اقتصاد و جامعه خوب» توضیح می‌دهد که ظهور افرادی مانند هیتلر و موسولینی ریشه در سهل‌انگاری حکومت‌ها در انجام وظایف حاکمیتی داشته است. او تصریح می‌کند که برخی متفکران مانند هایک و میلتون فریدمن، عامدانه خود را به ناآگاهی می‌زنند و این واقعیت را وارونه تفسیر می‌کنند. در این چارچوب، وظایف حاکمیتی دولت روشن است: برقراری نظم و امنیت، تأمین رفاه عمومی و رسیدگی به نیازهای اساسی مردم؛ از جمله مسکن، آموزش، تغذیه، سلامت و زیرساخت‌های ضروری زندگی. اما وقتی بنیه‌ی تولیدی کشور تضعیف می‌شود، حوزه‌ی مالی حکومت نیز سقوط می‌کند و نخستین حوزه‌هایی که دولت از آن‌ها طفره می‌رود، همین وظایف اساسی است. اهتمام به این امور کاهش می‌یابد و رسیدگی به نیازهای بنیادین جامعه در اولویت‌های پایین‌تری قرار می‌گیرد.در حالی‌که همین وظایف حاکمیتی، به‌مثابه چسبی عمل می‌کنند که سراسر سرزمین را به مرکز پیوند می‌دهد و حس تعلق و امید را تقویت می‌کند. عقب‌نشینی از این مسئولیت‌ها، در عمل نشانه‌ی بی‌توجهی به سلامت، تغذیه، آموزش و زیرساخت‌های مردم است و نتیجه‌ی آن فعال شدن نیروهای گریز از مرکز و تضعیف انسجام اجتماعی خواهد بود. همه‌ی این نکات در ذخیره‌ی دانایی بشر وجود دارد، اما گاه به‌گونه‌ای رفتار می‌شود که گویی عامدانه آن‌ها را نادیده می‌گیریم؛ نوعی مصلحت‌سنجی نادرست که در عمل بیشتر به خودآسیب‌زنی شباهت دارد. ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ @dinoeqtesad

شیشه­ ی عطری سربسته افتاد و شکست همگان بو بردند که چه چیزی را دادند ز دست   درود و سلام اهالیِ جان صبحتون بخیر

کتاب گفت‌وگو و تصمیم‌گیری گروهی شرح در 👇👇 https://www.fadakbook.ir/product/46874 👆👆 در پیوند بالا: پیشگفتار و فهرست کتاب به همراه امکان سفارش. ‌ با بازنشر این فرسته، شما هم می‌توانید به دوستانتان معرفی کنید.