گەشە(توسعه): سید هاشم هدایتی

معجون! گاە لال و کور و کر گە چون حمار بی خبر از عقل و داد و مهر یار گاە ساکت همچو سنگی در کمین گە بە سان آبشاری بی قرار گاە غمگین بهر مرگ یک ملخ گە تماشاچی مرگی پای دار گاە شب را مور می بیند بە سنگ گاە روز روشن اش تاریک و تار گە بە صد دیده زند او پشت پا گاه بهر یک نگه در انتظار گاه سرخوش از نسیم یک نگاه گه به جمع صد هزاران هم خمار گاه ساکت از غریو یک سپه گه سراسیمه ز آه یک هوار گه ز یک سیلی پریشان می شود گه بخندد بر تفنگ مرگبار گاه تشنه در کنار بحر ناب گاه سیراب از کویر شوره زار گه کنار یک گلستان بی خیال گاه پای یک شقایق جان نثار چیست این معجون, که نامش آدم است؟ پیچ دارد او هزاران در هزار 🔹تقدیم بە روح سعدی بزرگ شاعر انسانگرای س.ه.هدایتی کردستانی(دڵپڕ) ۱۴۰۲/۴/۱۰ شیراز t.me/KDproblems

پێشنیارێکی کوردانە بۆ شۆرا و شارەداری سنە!* ..... 🔹 وەک شاروەرێکی کوردی ئێرانی داواکارم لە شۆرای شار و شارەداری سنە, بۆ خزمەت بە زمانی دایکی و پاراستنی فەرهەنگی کوردی, هەموو تابلۆکانی ناوشار وەک ناوی شەقامەکان و کۆڵانەکان و هەرجۆرە ڕێنماییەک بکەن بە دوو زمانەی کوردی و فارسی. 🔹 ئەم ڕەسم و یاسا لە تەواوی وڵاتە چەن زمانییەکاندا باوە. ئێمەیش مافی خۆمانە لە کەناری زمانی فۆرمی فارسیدا زمانی دایکیمان  بپارێزدرێت. دیارە ئەگەر ئەم تابلۆگەلە بۆ ناساندن و رێنمایی خەڵک دانراوە دەبێ بە زمانی دانیشتووانی هەر شار و شارۆچکەیەک بێت. 🔹لەم داخوازییەدا روو دەکەمە تەواوی ئەو کەسانەی شەریکە و دووکان و دەم و دەزگای شەخسی خۆیان هەیە   دەڵێم: براو خۆشکی کوردم ڕەوایە ئێمە پێشتر و دڵسۆزانەتر لە ڕێکخراوە دەوڵەتی و گشتییەکان ئەم ئەرکە ئینسانی و نەتەوایەتییە بەڕێوە ببەین. * گەرچی رووی من ـ لەم وتارەدا ـ  ئەندامانی شۆراو شارەداری شاری سنەیە بەڵام ڕەوایە ئەم ئەرکە گربنگە لە تەواوی شارو شارۆچکە کوردیبەکاندا بەڕێوە بچێت. شاروەری سنەیی:  سەیدهاشمی هیدایەتی ۱۴۰۲/۴/۳ t.me/KDproblems

ما مجبوریم از تاریخ و سرگذشت پیشینیان مان سر دربیاوریم! کتاب یادداشت: کردستان عراق و مبارزات شیخ محمود حفید نویسنده (به زبان کُردی): رفیق حلمی ترجمه از زبان کردی به فارسی: عبدالله کاردانی # هرچه بر روزهای عمرم افزوده شد بیشتر به این باور رسیدم که کُردها مادام از تجارب تلخ وشیرین و آزمون های سخت تاریخی و سرنوشت نیاکان خود سَر در نیاورند راه شان به سوی آینده دشوارتر می شود. از این منظر سال هاست خودم را مکلف کرده ام در کنار مطالعات روزمره، مستمرا کتابی از تاریخ سرزمین اجدادم، کُردهای ستمدیده را روی میز مطالعه ام داشته باشم. # پیش از انقلاب با کتاب تاریخ کُرد و کُردستان آیت الله مردوخ آشنا شدم. پس از انقلاب نیز شرفنامه شرفخان بدلیسی، کُرد و کُردستان محمد امین زکی بگ، حدیقه ی ناصریه، جنبش سیاسی و روشنفکری کُرد رمزی قزاز و سپس هر جا نامی و نشانی از تاریخ کُردها می یافتم سَرَکی می کشیدم و توشه ای برمی چیدم. لکن در ده دوازده سال اخیر قصه متفاوت است و این بار نه از سَرِ کنجکاوی شخصی و یا تفریح و تفنن بلکه، سر درآوردن از تاریخ کُردها را به عنوان یک واجب ملی برخود فرض کردم. گرچه هنوز مدیونم و تا سیراب شدن راه زیادی درپیش دارم. # در این مسیر کتاب "یادداشت های رفیق حلمی" از یاران دردمند شیخ محمود حفید را از دوست دلسوخته و زجر کشیده ام ماموسا عبدالله کاردانی به هدیه گرفتم. کتابی است قطور با بیش از 750 صفحه، اثری مهم از یک کُردِ دردمند و فرهیخته به نام رفیق حلمی که گوشه هایی از مبارزات مَلِک محمود کُرد در راه عزت وسربلندی کُردها را در قالب یادداشت های روزانه و گاه و بیگاه خود به تحریر کشیده است. در کمتر از یک ماه دل بدان سپردم و امروز خواندنش به پایان رسید. در این مدت بارها و بارها در صفحات این کتاب و همراه با نویسنده و مترجم دردآشنایش گریستم و غمی جانکاه برقلبم نشست از شنیدن آنچه برسر آن مردم ستمدیده و رهبر نستوه و پاکدل اش آمده است! # در مورد شیخ محمود، حرفی برای گفتن ندارم. مطالعه کتاب از زاویه دید یک همراه عاشق جنبه هایی از شخصیت و مبارزاتش را به نمایش می گذارد و بیشتر از آن نیز در آثار تحلیلگران و منتقدان قیام وی به وفور آمده است. درمورد رفیق حلمی نویسنده زبردستی که مجموعه یادداشت هایش را درسه جلد به زبان کُردی نگاشته است هم حرفی زیاده بر متن کتاب ندارم. اما درمورد مترجم کتاب: ماموسا عبدالله کاردانی که مجسمه ی رنج و عشق و تلاش است برخود فرض می دانم چند جمله بگویم: # ماموسا عبدالله کاردانی که گرچه دوران کودکی و نوجوانی و حتی جوانی بسیار سختی داشته است اما درکنار اراده پولادین و زکاوت وصف ناشدنی و هوش سرشار خود، سال های رنج را با تلاش و کار و درس خواندن تبدیل به روزهای خوشی می کند در کسوَتِ معلمی در شهرستان مریوان. دردمندانه باید گفت هنوز چند سالی از توشه گرفتن اش نگذشته بود که سکه ی انقلاب پنجاه و هفت روی زشت خود را به آقا معلم دلسوز و فداکار نشان می دهد و درپی یک سوء تفاهم جاهلانه و شیطنت نادانان وطنی، دستخوش سختی های طاقت فرسای سه سال زندان و آزارهای ناشی از آن می شود. اما او که در سایه درخت بلوط پرورش یافته بود بلوط آسا می ماند و مقاومت می کند و با یاری همسر فداکارش دگر بار زندگی را می سازد. بیش از سی سال بودن در خدمت صنعت کردستان نامی آشنا و محبوب از وی در ذهن فعالان اقتصادی کردستان برجای نهاد. در کنار کار و تلاش، برای زدودن فقر از چهره زادگاهش و نیز کمک به رشد و توسعه کُردستان – به ویژه پس از بازنشستگی – قلم به دست می گیرد و عشق خود به کُردستان را درقالب ترجمه کتاب هایی ارزشمند همچون "قلعه دمدم و یادداشت های رفیق حلمی" تجسم می بخشد. خود می گوید از کودگی دلبسته تاریخ بودم و هرچه بزرگتر شدم بر ضرورت آگاهی از آن برای کُردها واقف شدم. ترجمه روان و دلچسب کتاب خواننده را دنبال خود می کشاند. # می دانم مطالعه یک کتاب 750 صفحه ای در نگاه اول سخت می آید – به ویژه در روزگاری که رویه راحت الحلقومی فضای مجازی - طاقت فرزندانمان را برای مطالعه کاسته است. اما پیشنهاد می کنم از مطالعه این کتاب و کتاب های تاریخی دیگری که مارا از سرگذشت کُرد مظلوم و ستمدیده آگاه می سازد غفلت نکنید. ما ناچاریم بدانیم چه به سرمان آمده است تا دریابیم راه برون رفت از این سیکل مرگبار تحت ستم بودن کدام است. توسعه: کانال اختصاصی سید هاشم هدایتی t.me/KDproblems

کتاب یادداشت: ک ردستان عراق و مبارزات شیخ محمود حفید نویسنده (به زبان کُردی): رفیق حلمی ترجمه از زبان کردی به فارسی: عبدالله کاردانی # کتاب "یادداشت های رفیق حلمی" از یاران شیخ محمود حفید را از ماموسا عبدالله کاردانی به هدیه گرفتم. اثری مهم از یک کُردِ tرهیخته که گوشه هایی از مبارزات مَلِک محمود کُرد را در قالب یادداشت های روزانه خود به تحریر کشیده است. بارها وبارها در صفحات این کتاب و همراه با نویسنده و مترجم دردآشنایش گریستم و غمی جانکاه برقلبم نشست از شنیدن آنچه برسر آن مردم ستمدیده آمده است! # می دانم مطالعه یک کتاب 750 صفحه ای در نگاه اول سخت می آید – به ویژه در روزگاری که رویه راحت الحلقومی فضای مجازی - طاقت فرزندانمان را برای مطالعه کاسته است. اما پیشنهاد می کنم از مطالعه این کتاب و کتاب های تاریخی دیگری که مارا از سرگذشت کُرد مظلوم و ستمدیده آگاه می سازد غفلت نکنید. ما ناچاریم بدانیم چه به سرمان آمده است تا دریابیم راه برون رفت از این سیکل مرگبار تحت ستم بودن کدام است. توسعه: کانال اختصاصی سید هاشم هدایتی t.me/KDproblems

۶۰ سال اقتصاد ایران؛ مقایسه عملکرد قبل انقلاب یا بعد انقلاب؟ سازندگی یا اصلاحات؟ مهرورزی یا اعتدال؟ نفت بفروشیم خوبه یا نفروشیم؟ تحریم نعمته یا فلاکت؟ تثبیت قیمت‌ها یا آزادسازی؟ واردات خوبه یا تولید داخل؟ مدیر تکنوکرات یا جهادی؟ بیایید اعداد رو بنشونیم جای قاضی تا اونا قضاوت کنند. برای این موضوع تاریخ ۶۰ ساله ایران رو به ۷ بازه ۸ ساله و مساوی تقسیم کرده‌ایم. در هر بازه نقش یک نفر بسیار برجسته است: ۱۳۴۲ تا انتهای ۱۳۴۹: علینقی عالیخانی ۵۰ تا ۵۷: محمدرضا شاه پهلوی ۶۱ تا ۶۸: میرحسین موسوی ۶۹ تا ۷۶: هاشمی رفسنجانی ۷۷ تا ۸۴: خاتمی ۸۵ تا ۹۲: احمدی‌نژاد ۹۳ تا ۱۴۰۰: روحانی مهم‌ترین پارامترها در توصیف عملکرد اقتصاد ۳ مورد هستن: سرانه GDP، تورم و اشتغال. در این ویدئو وضعیت این سه شاخص رو در هر کدوم از این دوره‌ها بررسی کردیم. این ویدئو با همکاری مجموعه رسانه‌ای اکوایران و دوست دانشمندمون امین کاوئی ساخته شده است. @ecoiran_webtv @hamidrezajalaeipour

. . 👈 صبر شادمانه ✍ محسن رنانی خدایش رحمت کند دکتر رضاقلی را؛ یکبار خودش آمد به اصفهان تا حرفهایش را به من بزند و وقتی دید گوش نکردم دوباره چند سال بعد دعوتم کرد به خانه‌اش در جاجرود و تا ساعت ۳ صبح با من صحبت می‌کرد و همان حرف‌ها را به زبان دیگری تکرار کرد. می‌گفت تو هرچه بلد بودی و هرچه می‌توانستی در این سالها در حوزه توسعه و برای هشدارباش به حکومت و جامعه ایران گفتی و نوشتی. بس است دیگر، تو دیگر حرف تازه‌ای نداری. برو دستکم ده سال خودت را در خانه زندانی کن و بخوان و پژوهش کن و «یک کتاب» درباره توسعه ایران بنویس و بعد برو بمیر. می‌گفت تو اگر می‌خواهی به این کشور خدمتی بکنی الان وظیفه‌ات همین است و بس. در نوروز امسال که با دکتر محمدرضا سرکار آرانی (استاد پداگوژی در دانشگاه ناگویای ژاپن) در اصفهان دیداری داشتم، ایشان نیز همین حرف را تکرار کرد. می‌گفت از مطلب «سقوط سرمایه اجتماعی» که در سال ۱۳۸۱ گفته‌ای تا اکنون هیچ حرف تازه‌ای نزده‌ای. می‌گفت تمام حرفهایت در این ۲۰ سال تکرار حرفهای همان مصاحبه است، به زبان‌ها و شیوه‌های مختلف. می‌گفت من آن مصاحبه را آنقدر جدی دیدم که ۲۰ سال است نسخه کاغذی آن را در کیفم دارم و نشانم داد. (این‌جا بخوانید) این روزها که مدام دوستان سراغ می‌گیرند که چرا بعد از یادداشت «سقوط» دیگر چیزی ننوشته‌ای و می‌پرسند که آیا مشکلی پیش آمده است، انتشار کلیپ تازه‌ای از استاد رضاقلی را بهانه کردم تا این توضیح را به دوستان بدهم و بگویم: نه، فقط وقت آن است که همه ما فاز کنشگری‌مان را عوض کنیم. (کلیپ را این‌جا ببینید) یادمان نرود که ایرانِ امروز بیش از خون به اندیشه نیاز دارد و بیش از قدرت نظامی به آب نیاز دارد و بیش از ایدئولوژی به اخلاق نیاز دارد و بیش از هوش به عقلانیت و فهم بدیهیات نیاز دارد و بیش از مرگ به زندگی نیاز دارد و بیش از گریه به شادی نیاز دارد و بیش از شعارهای آسمانی به شعورهای زمینی نیاز دارد، و بیش از نفرت به همدلی نیاز دارد. جوامع تحول می‌یابند و دیکتاتورها دیر یا زود، با خون یا بی‌خون، می‌روند، اما اگر در فرایند این رفتن‌، خشونت و نفرتی تولید شود، آن خشونت و نفرت می‌ماند و دامان نسل‌‌های بعدی را می‌گیرد. همان‌گونه که ما هنوز داریم تاوان نهضت ملی شدن نفت و کودتای ۲۸ مرداد را می‌دهیم. امروز ماموریت روشنفکری، کارِ فکری و تولید اندیشه نیست، بلکه شادمان نگهداشتن جامعه و امیدوار نگهداشتن جوانان است. جوانان، سرمایه‌های اصلی کشورند، اگر شادمانه و امیدوار بمانند، هیچ نگرانی نیست، دوباره کشور را می‌سازند. حکومت، گرفتار بیماریهای پیرانه‌سری است،‌ یعنی هم ناتوان‌تر از آن است که خودش را بازسازی کند و هم ناتوان‌تر آن است که بتواند مانع تحولاتی شود که این جوان‌ها خواستار آن هستند. مرحله ورود حکومت به رفتارهای کاریکاتوری به شدت دارد در همه عرصه‌های حکمرانی بروز پیدا می‌کند و این خبر خوشی است. ما فقط باید مراقب جوان‌ها باشیم که از دست نروند، که شادمان بمانند، که در خشم و نفرت فرو نروند که از ایران نگریزند، که ناامید نشوند. از یک سو اقتصاد وارد فاز خودمختاری شده است یعنی دیگر با سیاست‌گذاری اقتصادی نمی‌توان آن را مدیریت کرد؛ معنی‌اش این است که حکومت دست به هر کاری در حوزه اقتصاد بزند اوضاع را بدتر خواهد کرد. ازسوی‌دیگر جنبش مهسا اکنون جامعه ایران را وارد عمیق‌ترین انقلاب مدنی تاریخ ایران کرده است. ای کاش مردان مداخله نکنند و انقلاب فرهنگی زنان را به خشونت نکشانند. مردان بهتر است فقط از نظر روحی و اجتماعی، زنان را تقویت کنند و از آنان حمایت کنند. سعی نکنند جانشین زنان شوند یا رهبری آنان را به دست گیرند. مردان در ایران معاصر سه بار انقلاب کرده اند و هر سه بار گند زده‌اند. مراقب باشیم این بار انقلاب زنان را گند نزنیم. حکومت در نقطه بن‌بستی آچمزگون است و هر کاری بکند انقلاب مدنی و فرهنگی زنان را تعمیق و تشدید می‌کند: همین جا بماند می‌بازد، عقب‌نشینی کند می‌بازد، حمله کند می‌بازد، سکوت کند می‌بازد، خشمگین شود می‌بازد، زندانی کند می‌بازد، زندانی نکند می‌بازد. فقط نادان‌ترین حکومت‌ها خود را به چنین بن‌بستی گرفتار می‌کنند. اکنون ما چه کنیم؟ ما باید ورزش کنیم، به هر بهانه‌ای مهربانی و شادمانی کنیم، در خانواده و محله جلسات کتابخوانی راه بیندازیم، موسیقی بنوازیم، برقصیم، از کودکان کار حمایت کنیم، جوان بیکاری را شاغل کنیم، به نیازمندی وام بدهیم، پیادگان را سوار کنیم، به هم احترام بگذاریم، تمیز نان بپزیم، خوب رانندگی کنیم، در دادوستد راستگو باشیم، از بیماران نیازمند حمایت کنیم، گذشت داشته باشیم، در خیابان بداخلاقی نکنیم و همه جا به هم رحم کنیم تا این دوره سختی و سرسختی بگذرد. ما به دوره‌ای از «صبر شادمانه» نیازمندیم. محسن رنانی / ۵ خرداد ۱۴۰۲ .

ئاخۆ بێژی رۆژێ بێت؟             سەید هاشمی هیدایەتی بەرەو کوێ سەری خۆمان هەڵگرین بڕۆین؟ سەر ئەنێنە هەر ماڵێکەوە سەگ مەڵازی گرتووە ماڵەکەی خۆیشمان بەراز گەمارۆی داگە ساڵەهای ساڵە هەست بە ماڵ وێرانی ئەکەین دایکم هەر خەریکی دەم و چاو ڕنینە ناراوی دەمقڕەو خۆخۆری مناڵەکانی کوشتگیە! تەک یەکترا ناسازبن لە سەر بەزمێک سەقام ناگرین یانێ ـ خواییەکەی   سەقامیان لێمان بڕیگە بەردەوام ئەماندەن بە گژ یەکا دانەدانەیەکیشمان تێ بگەێن چ باسە شەقڵێک ئەنێنە ناو توێڵیانەوە: قت! ئیتر ئەوانەمان لە دەس چووگن" حەکایەتی خۆخۆریی هەر رۆژ بەردەوامە لە ناومانا نە هێشتگیانە دڵمان یەک بگرێت نە بیرمان بەرەو یەک شوێن بچێت و نە دەسمان یەکتر بگۆشن ئااای خوا چ ڕۆژ رەشییەکە تووشی بووگین ڕەنجەڕۆیی بووگەسە بەشمان بەڕاسی سەرمان لێ شێویاگە کەسمان ماس بە کڵاوی کەس ناپێوێت! من منم, تۆیش تۆیت ئێمەێک بەر چاو ناکەفێت بەرازەکانی دەور و بەریشمان ڕەگی سادەدڵیمانیان دۆزیگەسەو تا بێژی چەبکەم, هەریەک بە ناوێکەو بە بیانک چتێکەو ئەکەفینە گیان یەک! لە ڕاسییەکەیا ئەماندەن بە گژ یەکا! قوربان! ڕەگی بناملمان ئەماسگێت و ئەوینە شۆڕشگێڕ دژ بەکێ؟ خۆمان بۆ یەکتر دڕین, لە سەگی هار دڕترین! بەڵام لە بەرانبەر نەیارانا ئەوینە پەپوولە: بێ مزەڕەت و جینتلمەن! چ رۆمەڵخەزایەکە لە ناو کوردا! کەس بە کەس نیە کەسمان کەس بە کورد نازانێت ئیللا خوەی نەوێت دوژمنیش زەماوەنیە ئاااای خوا هاوار هەی؟ ئاخۆ بێژی ڕۆژێک بێت و بکەفینەوە یەک بەرەو یەک ڕێگا بەرەو یەک ڕێباز؟ بەرەو بەختەوەری, بەرەو ژیان, بەرەو نیشتمان؟ ۱۴۰۲/۳/۲ توسعە: کانال تخصصی سیدهاشم هدایتی t.me/KDproblems