ویراستار

«کتاب‌شناسان از زمان شکل‌گیری این علم همواره چهره‌هایی برجسته و تأثیرگذار در جامعه‌ی خود محسوب می‌شده‌اند.» (پاراگراف اول از مقدمه‌ی یک مدیر دولتی بر کتابی از مؤسسه‌ی خودش) «متأسفانه، کتاب‌شناسی و کتاب‌شناسان، چه در گذشته چه در روزگار ما چندان محل توجه نبوده و نیستند.» (پاراگراف سوم از همان مقدمه و همان کتاب) نام کتاب و مدیر را نیاوردم که توجه فقط معطوف به موضوع باشد! ضمناً، مدیر مربوطه عنوان «دکتر» را هم یدک می‌کشند! :) ۲۰ تیر ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

«کتاب‌شناسان از زمان شکل‌گیری این علم همواره چهره‌هایی برجسته و تأثیرگذار در جامعه‌ی خود محسوب می‌شده‌اند.» (پاراگراف اول از مقدمه‌ی یک مدیر دولتی بر کتابی از مؤسسه‌ی خودش) «متأسفانه، کتاب‌شناسی و کتاب‌شناسان، چه در گذشته چه در روزگار ما چندان محل توجه نبوده و نیستند.» (پاراگراف سوم از مقدمه‌ی یک مدیر دولتی بر همان کتاب) نام کتاب و مدیر را نیاوردم که توجه فقط معطوف به موضوع باشد! ضمناً، مدیر مربوطه عنوان «دکتر» را هم یدک می‌کشند! :) ۲۰ تیر ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

📢 یادآوری آخر: کارگاه ویرایش از فردا آغاز می‌شود ⏳ فردا ــ یکشنبه، ۲۱ تیرماه ۱۴۰۵ ــ اولین روز از دوره‌ی جدید کارگاه ماست و بیشینه تا فرداظهر فرصت دارید به ما بپیوندید. 👈برای ثبت‌نام در این دوره می‌توانید به مؤسسه‌ی ته‌رنگ (با شماره‌تلفن ۰۹۹۱۲۸۲۰۷۹۷) زنگ بزنید. سؤال‌هایتان درباره‌ی چندوچون کارگاه را هم می‌توانید از خود من بپرسید: @Hjavid

بدون اینکه کسی دخالت کند، از چند دهه پیش، معادل «نان و شیرینی» برای مغازه‌هایی که در زبان انگلیسی «bakery» می‌نامند رواج داشته است. معادل‌های «نان» (مثلاً، در «نان سحر») یا «نانوایی» یا حتی «نان‌پزی» (برای تخصیص معنایی) را هم دم‌دست داریم. ‏ کاش بی‌خیال «بیکری» شویم. ۱۸ تیر ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

📢 ✔️ بهترین توییت‌ها در زمینه‌ی فرهنگ، ادبیات و زبان‌شناسی را از شبکه‌ی ایکس (توییتر سابق) اینجا بازنشر می‌کنیم. «فاز» سرواژه‌ای است برگرفته از حروف اول «فرهنگ»، «ادبیات» و «زبان‌شناسی». با ما «هم‌فاز» هستید؟ 👇👇👇 @Xlinguistics @Xlinguistics @Xlinguistics

ظاهراً علامه دهخدا، به تعبیر علامه قزوینی، «مردی عصبی و تندخو» بوده و روزی که مرحوم دکتر معین با مرحوم قزوینی مشورت می‌کند که دستیاری دهخدا را بپذیرد یا خیر قزوینی بسیار تشویقش می‌کند اما از او قول می‌گیرد از اخلاق استاد «رنجش پیدا نکند و همکاری‌اش را قطع نکند».   این اخلاق خاص دهخدا را می‌توان در وصیتی که راجع به فیش‌هایش داشته و دستور داده حتی غلط‌های آن‌ها را دست نزنند ردیابی کرد:   «به ورثه‌ی خود وصیت می‌کنم که تمام فیش‌ها را به او [دکتر معین] بدهند و ایشان با آن دیانت ادبی که دارند (که در نوع خود بی‌عدیل است) همه‌ی آن‌ها را عیناً به چاپ برسانند، ولو اینکه سراپا غلط باشد و هیچ جرح‌ و تعدیل روا ندارند.» (رساله‌ای در شرح احوال و آثار استاد محمد معین، به اهتمام عباس قنبرزاده، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۲)   البته، گمان نمی‌کنم دکتر معین به این وصیت عمل کرده باشند! بعد از دهخدا هم مدام لغت‌نامه را به‌روزرسانی و اصلاح می‌کنند، اما «یادداشت‌های مؤلف» را محفوظ می‌دارند.   ۷ تیر ۱۴۰۵   حسین جاوید @Virastaar

🔹 چهل و نُه ثانیه با «گنج‌واژۀ فارسی». 🎁 ۱۰ درصد تخفیف + ارسال رایگان به سراسر کشور 🛒 سفارش مستقیم: 🆔 @salesadmin1

تشدید ندارد، نه خودش، نه ترمینالش!   ✔️ «بیهق» (/beyhaq/) ولایتی در خراسان بزرگ بوده است و آنچه را بدان منسوب است «بیهقی» (/beyhaqi/)  می‌خوانیم.   ✔️ نام نویسنده‌ی کتابی که امروزه آن را با عنوان تاریخ بیهقی می‌شناسیم «ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی» است.   ✔️ «حقّ» واژه‌ای عربی است و حرف آخر آن مشدد است.   ✔️ «بیهقی» هیچ ربطی به «حقّ» ندارد!   ⭕️ چرا نام «بیهقی» را با تشدید روی قاف و به‌شکل «بیهقّی» (/beyhaqqi/) تلفظ می‌کنید؟   ۲ تیر ۱۴۰۵   حسین جاوید @Virstaar

📢 ثبت‌نام دوره‌ی جدید کارگاه ویرایش   دوره‌ی جدید کارگاه ویرایش از ابتدای تیرماه آغاز می‌شود. در یک دهه‌ی اخیر، بیست و سه دوره‌ی عمومی برگزار کرده‌ام و این دوره بیست و چهارمین دوره‌ای است که در خدمت دوستان خواهم بود.   کلاس هم حضوری و هم مجازی برگزار می‌شود، اما پیشنهادم این است که اگر در تهران تشریف دارید، حضوری شرکت بفرمایید، نه مجازی. بعد از روزهای سختی که همه‌مان پشت‌سر گذاشته‌ایم، نفْس حضور و دور هم بودن هم تسکین‌بخش است و هم تسهیل‌کننده‌ی آموزش. اگر هم در شهرها یا کشورهای دیگرید یا محدودیت زمانی دارید، نهایت تلاشمان را می‌کنیم در کلاس مجازی تجربه‌ای نزدیک به حضور در کلاس واقعی داشته باشید.   این دوره برای کسانی مفید است که دوست دارند مسیرشان را در درست‌نویسی و ویرایش پیدا کنند. همیشه گفته‌ام هیچ‌کس با گذراندن یک دوره‌ی کوتاه متخصص نمی‌شود. این‌جور کارگاه‌ها نوری به راه می‌تابانند و کمک می‌کنند آسان‌تر به مقصد برسید.   👈 برای ثبت‌نام در این دوره می‌توانید به مؤسسه‌ی ته‌رنگ (با شماره‌تلفن ۰۹۹۱۲۸۲۰۷۹۷) زنگ بزنید. سؤال‌هایتان درباره‌ی چندوچون کارگاه را هم می‌توانید از خود من بپرسید: @Hjavid   @Virastaar

راستی، نقاشی روی جلد را ساله شریفی، نقاش چیره‌دست، اختصاصاً برای رمان آوازهای چند فیل‌سوار کشیده‌اند. از ایشان هم بی‌نهایت سپاسگزارم.

آوازهای چند فیل‌سوار بدون شک بهترین رمانی است که خانم آیدا مرادی آهنی تا کنون نوشته‌اند. این کتاب را در ماه‌های پایانی سال گذشته، در روزهای گلوله و اشک و آتش و تعلیق، منتشر کردیم و فرصت نشد آن‌چنان که شایسته‌اش است معرفی و خوانده شود. بااین‌حال، نسخه‌های چاپ اولش به فروش رسید و این روزها داریم چاپ دوم آن را آماده می‌کنیم.   من همیشه معتقد بوده‌ام «خوش‌تر آن باشد که سرّ دلبران، گفته آید در حدیث دیگران»! اما می‌دانم این یکی کتاب واقعاً شاهکار است و به‌زودی نام آن را بیشتر می‌شنوید.   ۲۵ خرداد ۱۴۰۵   حسین جاوید @Virastaar

غربی‌ها حروف آغازین اسامی خاص، ازجمله نام‌های افراد، را با حروف بزرگ ــ Uppercase/ Capital letter/ Majuscule ــ می‌نویسند. ما هم وقتی، ناچار، در شبکه‌های اجتماعی ناممان را با خط لاتین ثبت می‌کنیم حتماً باید به این قاعده دقت کنیم. بسیارند افرادی که نام یا نام خانوادگی‌شان یا هر دو را در شبکه‌هایی مثل تلگرام یا ایکس (توئیتر) با حروف آغازین کوچک ثبت کرده‌اند. یک کار مفید ساده این است که همین الان نمایه‌هایتان را چک کنید و اگر چنین خطایی دیدید، درستش بفرمایید. ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

حالا دیگر زبان فارسی هم «گنج‌واژه» [«تزاروس»] دارد.

کتاب سده منتشر کرد:   گنج‌واژۀ فارسی (۲۰۰ هزار واژه‌معنی با دسته‌بندیِ موضوعی/ ۱۱۷۴ مقولۀ موضوعی) بهروز صفرزاده چاپ اول: بهار ۱۴۰۵/ ۱۰۹۱ صفحه/ قطع وزیری/ جلد سخت/ ۳۵۰۰۰۰۰ تومان     گنج‌واژه یا تِزاروس نوعی فرهنگ است که در آن واژه‌ها و اصطلاحات بر اساسِ دسته‌بندیِ موضوعی مرتّب شده‌اند، نه بر اساسِ ترتیبِ الف‌بایی. گنج‌واژه به شما کمک می‌کند که واژه یا اصطلاحِ مناسبی را که در جست و جویش هستید بیابید و در گفتار یا نوشتارتان به کار ببَرید. در گنج‌واژه ابتدا مفاهیم و موضوعات در یک دسته‌بندیِ کلّی به چند فصل تقسیم شده‌اند و سپس دسته‌بندی ریزتر و جزئی‌تر شده و واژه‌ها و اصطلاحاتِ نزدیک به هم یا مترادفِ هم در کنارِ یک‌دیگر به ترتیبِ الف‌با در یک مقوله آورده شده‌اند. گنج‌واژۀ حاضر دربردارندۀ ۲۰۰ هزار واژه و اصطلاحی است که در طولِ بیش از یازده قرن تاریخِ زبانِ فارسی، از قرنِ چهارمِ هجری تا امروز، در متونِ نظم و نثر و در گفتار و نوشتار به کار رفته‌اند و می‌روند.   ⏳👈 خرید با ۱۰ درصد تخفیف و ارسال رایگان (به مدت محدود): @salesadmin1   @SadePub

کاش این افسانه‌ی «قطع درخت برای چاپ کتاب» را هم بی‌خیالش شویم! امروزه بخش زیادی از کاغذ کتاب از جنگل‌های مدیریت‌شده (یعنی درختانی که فقط برای برداشت چوب کاشته شده‌اند) تأمین می‌شود. آن درختانی را که شما نگرانشانید روی سری قلیان‌ها و اجاق تنورها و میز و صندلی خانه‌ها می‌یابید. «Hossein Javid» 𝕏 👉 @Xlinguistics ‏

رنگ باختن «تجدید چاپ» روزگاری شمارگان و نوبت چاپ هر کتاب گویای استقبال از آن بود و برآوردی نسبی از کیفیتش در اختیار شبکه‌ی فروش و خریدار قرار می‌داد. قیمت کتاب هم در هر چاپ ثابت بود. امروزه، با گرانی روزافزون اقلام چاپی، قیمت‌ها شناور است، خیلی از آثار به شیوه‌ی دیجیتال چاپ می‌شوند و، متأسفانه، شمارگان مندرج در اغلب کتاب‌ها نیز غیرواقعی است. خیلی از ناشرها هم که اصولاً دارند به سمت «چاپ بر اساس تقاضا» پیش می‌روند. درواقع، با تحولات اجتماعی و اقتصادی، اصطلاح «تجدید چاپ» دارد معنای حقیقی‌اش را از دست می‌دهد: ناشر کتابی را در چند نسخه چاپ می‌کند و هر بار که تقاضای جدیدی وجود دارد از روی همان فایل چند نسخه‌ی دیگر می‌زند و قیمت جدیدش را تعیین می‌کند و کتاب را می‌فرستد برای خریدار. تا کی اوضاع این است؟ نمی‌دانم. ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

معنای جدید «کلید»   واژه‌ی «کلید» واجد معنایی جدید شده است که هنوز در فرهنگ‌ها مضبوط نیست؛ ازجمله، فرهنگ سخن که به‌روزترین فرهنگ معتبر ما محسوب می‌شود برای «کلید» ده معنی آورده است اما به معنایی که خواهیم گفت اشاره‌ای ندارد.   «کلید» در معاملات روزمره‌ی خودرو به «امکانات خودرو» یا آنچه اصطلاحاً «آپشن» نامیده می‌شود اشاره دارد. روشن است که هر چه تعداد «کلید» بیشتر باشد، امکانات هم بیشتر خواهد بود. این «کلید»ها به گزینه‌های گوناگونی مثل رادار نقطه‌ی کور، درِ برقی صندوق عقب و قفل دیفرانسیل اشاره دارند و «شش کلید» و «سه کلید» و «پنج کلید» و نظایر آن‌ها زیاد به کار می‌روند.   فرهنگ‌هایی که در دست تدوین‌اند باید این معنی نو را در مدخل «کلید» بیاورند.   ۹ خرداد ۱۴۰۵   حسین جاوید @Virastaar

ادبیات در انقیاد، سینما تخت‌‌گاز در جاده‌ی فیلفمارسی سال گذشته، فیلمی در سینماهای ایران اکران شده به نام قسطنطنیه. اینجا کاری به محتوای آن ندارم و فقط اشاره می‌کنم که از زمان فتح کنستانتینوپولیس توسط سلطان محمد فاتح تا کنون چنین فیلم بی‌کیفیتی ساخته نشده است! سخنم چیز دیگری است. اگر فیلم را ببینید (که اصلاً توصیه نمی‌کنم حتی یک دقیقه از وقت گران‌قدرتان را پای آن هدر بدهید)، از حجم شوخی‌های سخیف جنسی و مزه‌پرانی‌های رکیک آن شوکه می‌شوید! با عرض معذرت از همه، در همین حد بگویم که خط اصلی داستان این است که شخصیت فیلم یک واکسن تزریق کرده و آلت جنسی‌اش دچار مشکل شده است و دیالوگ‌هایی مثل «به کلیه‌ی چپم» و «یه راکی بیار» مؤدبانه‌ترین بخش‌های فیلم است. من حتی مخالف ساخت و اکران چنین آثاری نیستم و معتقدم باید سلیقه‌ی فرهنگی عمومی را ارتقا داد و قضاوت را به بازار سپرد؛ پرسشم از ارباب وزارت ارشاد است: چطور است که مثل عقاب بالای سر رمان‌ها و داستان‌های ایرانی ایستاده‌اید تا مبادا خدای نکرده یکی استکانی را در آن بالا ببرد یا دست یارش را بگیرد یا اصلاً، رویم به دیوار، بخواهد «بریند» اما سینما را زیرسبیلی رد می‌کنید؟ چرا انگار کمر به نابودی ادبیات اصیل بسته‌اید اما سینمای زرد را رها کرده‌اید؟ چون اینجا پول کلان و فاسد نیست و آنجا هست؟ کتابی که نهایتاً پانصد تا هزار نفر می‌خوانندش صد جور اصلاحیه می‌خورد اما فیلمی که بزرگ و کوچک و پیر و جوان در سینما و سکوهای نمایش خانگی پای تماشای آن می‌نشینند از فیلم‌های با برچسب «۱۸+» هم رهاتر است. تا دیر نشده، در سیاست‌های سخت‌گیرانه تجدیدنظر کنید و نگذارید ادبیات ما هم به سرنوشت این روزهای سینمایمان دچار شود، سینمایی که تخت‌‌گاز در جاده‌ی فیلمفارسی می‌راند و از بیضایی و تقوایی و مهرجویی و کیارستمی به سطح شوخی‌های قهوه‌خانه‌ی رمضون‌یخی رسیده است. ما، اگر سانسور را کنار بگذاریم، می‌توانیم ادبیات «صادر» کنیم و نویسنده‌هایی داشته باشیم که نام ایران را بر بلندای فرهنگ دنیا بنشانند. مگر، مثلاً، چه‌مان از همین کشورهای بیخ‌گوشمان کم است؟ ۸ خرداد ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

امروز همراه بهرنگ کیائیان عزیز (مدیر نشر چشمه) ‌و محمد طاهری عزیز (مدیر نشر دنیای اقتصاد) میهمان «اکو ایران» بودیم و گفت‌وگوی مفصلی درباره‌ی وضعیت صنعت نشر در این روزها انجام دادیم. ۷ خرداد ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

📹 صنعت نشر اسیر قواعد دست و پاگیر 🎙نسخه صوتی ▫️صنعت نشر در این ایران، این روزها با مسائل بسیاری دست به گریبان بود. قیمت بالای کاغذ و به تبع آن هزینه بالای تولید کتاب تا نحیف‌تر شدن سفره مردم که موجب شده بسیاری کتاب را از سبد خرید ماهانه خود حذف کنند، تنها بخشی از مشکلاتی است که ناشران با آن دست به گریبانند. ▫️از سمت دیگر نمایشگاه مجازی کتاب تهران به تازگی به پایان رسید و آمار فروش در این نمایشگاه خود گواهی است بر اینکه بازار کتاب کم فروغ و کم رونق است. ▫️به همین بهانه در برنامه این هفته میدان شعاع، میزبان سه ناشر بودیم. بهرنگ کیائیان، مدیر انتشارات چشمه، حسین جاوید، مدیر انتشارات سده و محمد طاهری مدیر انتشارات دنیای اقتصاد در میزگرد ما به این پرسش پاسخ دادند که صنعت نشر چه مشکلاتی دارد و احتمالا این مشکلات در آینده چه تبعاتی برای بخش فرهنگی کشور خواهد داشت. ▫️آنها همچنین به این پرسش پاسخ دادند که مردم این روزها به چه کتاب‌هایی اقبال بیشتری نشان دادند. #میدان_شعاع اکوایران را در بله دنبال کنید 🔗آدرس سایت اکوایران 📺 @ecoiran_webtv