ویراستار

📢 ثبت‌نام دوره‌ی جدید کارگاه ویرایش   دوره‌ی جدید کارگاه ویرایش از ابتدای تیرماه آغاز می‌شود. در یک دهه‌ی اخیر، بیست و سه دوره‌ی عمومی برگزار کرده‌ام و این دوره بیست و چهارمین دوره‌ای است که در خدمت دوستان خواهم بود.   کلاس هم حضوری و هم مجازی برگزار می‌شود، اما پیشنهادم این است که اگر در تهران تشریف دارید، حضوری شرکت بفرمایید، نه مجازی. بعد از روزهای سختی که همه‌مان پشت‌سر گذاشته‌ایم، نفْس حضور و دور هم بودن هم تسکین‌بخش است و هم تسهیل‌کننده‌ی آموزش. اگر هم در شهرها یا کشورهای دیگرید یا محدودیت زمانی دارید، نهایت تلاشمان را می‌کنیم در کلاس مجازی تجربه‌ای نزدیک به حضور در کلاس واقعی داشته باشید.   این دوره برای کسانی مفید است که دوست دارند مسیرشان را در درست‌نویسی و ویرایش پیدا کنند. همیشه گفته‌ام هیچ‌کس با گذراندن یک دوره‌ی کوتاه متخصص نمی‌شود. این‌جور کارگاه‌ها نوری به راه می‌تابانند و کمک می‌کنند آسان‌تر به مقصد برسید.   👈 برای ثبت‌نام در این دوره می‌توانید به مؤسسه‌ی ته‌رنگ (با شماره‌تلفن ۰۹۹۱۲۸۲۰۷۹۷) زنگ بزنید. سؤال‌هایتان درباره‌ی چندوچون کارگاه را هم می‌توانید از خود من بپرسید: @Hjavid   @Virastaar

راستی، نقاشی روی جلد را ساله شریفی، نقاش چیره‌دست، اختصاصاً برای رمان آوازهای چند فیل‌سوار کشیده‌اند. از ایشان هم بی‌نهایت سپاسگزارم.

آوازهای چند فیل‌سوار بدون شک بهترین رمانی است که خانم آیدا مرادی آهنی تا کنون نوشته‌اند. این کتاب را در ماه‌های پایانی سال گذشته، در روزهای گلوله و اشک و آتش و تعلیق، منتشر کردیم و فرصت نشد آن‌چنان که شایسته‌اش است معرفی و خوانده شود. بااین‌حال، نسخه‌های چاپ اولش به فروش رسید و این روزها داریم چاپ دوم آن را آماده می‌کنیم.   من همیشه معتقد بوده‌ام «خوش‌تر آن باشد که سرّ دلبران، گفته آید در حدیث دیگران»! اما می‌دانم این یکی کتاب واقعاً شاهکار است و به‌زودی نام آن را بیشتر می‌شنوید.   ۲۵ خرداد ۱۴۰۵   حسین جاوید @Virastaar

غربی‌ها حروف آغازین اسامی خاص، ازجمله نام‌های افراد، را با حروف بزرگ ــ Uppercase/ Capital letter/ Majuscule ــ می‌نویسند. ما هم وقتی، ناچار، در شبکه‌های اجتماعی ناممان را با خط لاتین ثبت می‌کنیم حتماً باید به این قاعده دقت کنیم. بسیارند افرادی که نام یا نام خانوادگی‌شان یا هر دو را در شبکه‌هایی مثل تلگرام یا ایکس (توئیتر) با حروف آغازین کوچک ثبت کرده‌اند. یک کار مفید ساده این است که همین الان نمایه‌هایتان را چک کنید و اگر چنین خطایی دیدید، درستش بفرمایید. ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

حالا دیگر زبان فارسی هم «گنج‌واژه» [«تزاروس»] دارد.

کتاب سده منتشر کرد:   گنج‌واژۀ فارسی (۲۰۰ هزار واژه‌معنی با دسته‌بندیِ موضوعی/ ۱۱۷۴ مقولۀ موضوعی) بهروز صفرزاده چاپ اول: بهار ۱۴۰۵/ ۱۰۹۱ صفحه/ قطع وزیری/ جلد سخت/ ۳۵۰۰۰۰۰ تومان     گنج‌واژه یا تِزاروس نوعی فرهنگ است که در آن واژه‌ها و اصطلاحات بر اساسِ دسته‌بندیِ موضوعی مرتّب شده‌اند، نه بر اساسِ ترتیبِ الف‌بایی. گنج‌واژه به شما کمک می‌کند که واژه یا اصطلاحِ مناسبی را که در جست و جویش هستید بیابید و در گفتار یا نوشتارتان به کار ببَرید. در گنج‌واژه ابتدا مفاهیم و موضوعات در یک دسته‌بندیِ کلّی به چند فصل تقسیم شده‌اند و سپس دسته‌بندی ریزتر و جزئی‌تر شده و واژه‌ها و اصطلاحاتِ نزدیک به هم یا مترادفِ هم در کنارِ یک‌دیگر به ترتیبِ الف‌با در یک مقوله آورده شده‌اند. گنج‌واژۀ حاضر دربردارندۀ ۲۰۰ هزار واژه و اصطلاحی است که در طولِ بیش از یازده قرن تاریخِ زبانِ فارسی، از قرنِ چهارمِ هجری تا امروز، در متونِ نظم و نثر و در گفتار و نوشتار به کار رفته‌اند و می‌روند.   ⏳👈 خرید با ۱۰ درصد تخفیف و ارسال رایگان (به مدت محدود): @salesadmin1   @SadePub

کاش این افسانه‌ی «قطع درخت برای چاپ کتاب» را هم بی‌خیالش شویم! امروزه بخش زیادی از کاغذ کتاب از جنگل‌های مدیریت‌شده (یعنی درختانی که فقط برای برداشت چوب کاشته شده‌اند) تأمین می‌شود. آن درختانی را که شما نگرانشانید روی سری قلیان‌ها و اجاق تنورها و میز و صندلی خانه‌ها می‌یابید. «Hossein Javid» 𝕏 👉 @Xlinguistics ‏

رنگ باختن «تجدید چاپ» روزگاری شمارگان و نوبت چاپ هر کتاب گویای استقبال از آن بود و برآوردی نسبی از کیفیتش در اختیار شبکه‌ی فروش و خریدار قرار می‌داد. قیمت کتاب هم در هر چاپ ثابت بود. امروزه، با گرانی روزافزون اقلام چاپی، قیمت‌ها شناور است، خیلی از آثار به شیوه‌ی دیجیتال چاپ می‌شوند و، متأسفانه، شمارگان مندرج در اغلب کتاب‌ها نیز غیرواقعی است. خیلی از ناشرها هم که اصولاً دارند به سمت «چاپ بر اساس تقاضا» پیش می‌روند. درواقع، با تحولات اجتماعی و اقتصادی، اصطلاح «تجدید چاپ» دارد معنای حقیقی‌اش را از دست می‌دهد: ناشر کتابی را در چند نسخه چاپ می‌کند و هر بار که تقاضای جدیدی وجود دارد از روی همان فایل چند نسخه‌ی دیگر می‌زند و قیمت جدیدش را تعیین می‌کند و کتاب را می‌فرستد برای خریدار. تا کی اوضاع این است؟ نمی‌دانم. ۱۰ خرداد ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

معنای جدید «کلید»   واژه‌ی «کلید» واجد معنایی جدید شده است که هنوز در فرهنگ‌ها مضبوط نیست؛ ازجمله، فرهنگ سخن که به‌روزترین فرهنگ معتبر ما محسوب می‌شود برای «کلید» ده معنی آورده است اما به معنایی که خواهیم گفت اشاره‌ای ندارد.   «کلید» در معاملات روزمره‌ی خودرو به «امکانات خودرو» یا آنچه اصطلاحاً «آپشن» نامیده می‌شود اشاره دارد. روشن است که هر چه تعداد «کلید» بیشتر باشد، امکانات هم بیشتر خواهد بود. این «کلید»ها به گزینه‌های گوناگونی مثل رادار نقطه‌ی کور، درِ برقی صندوق عقب و قفل دیفرانسیل اشاره دارند و «شش کلید» و «سه کلید» و «پنج کلید» و نظایر آن‌ها زیاد به کار می‌روند.   فرهنگ‌هایی که در دست تدوین‌اند باید این معنی نو را در مدخل «کلید» بیاورند.   ۹ خرداد ۱۴۰۵   حسین جاوید @Virastaar

ادبیات در انقیاد، سینما تخت‌‌گاز در جاده‌ی فیلفمارسی سال گذشته، فیلمی در سینماهای ایران اکران شده به نام قسطنطنیه. اینجا کاری به محتوای آن ندارم و فقط اشاره می‌کنم که از زمان فتح کنستانتینوپولیس توسط سلطان محمد فاتح تا کنون چنین فیلم بی‌کیفیتی ساخته نشده است! سخنم چیز دیگری است. اگر فیلم را ببینید (که اصلاً توصیه نمی‌کنم حتی یک دقیقه از وقت گران‌قدرتان را پای آن هدر بدهید)، از حجم شوخی‌های سخیف جنسی و مزه‌پرانی‌های رکیک آن شوکه می‌شوید! با عرض معذرت از همه، در همین حد بگویم که خط اصلی داستان این است که شخصیت فیلم یک واکسن تزریق کرده و آلت جنسی‌اش دچار مشکل شده است و دیالوگ‌هایی مثل «به کلیه‌ی چپم» و «یه راکی بیار» مؤدبانه‌ترین بخش‌های فیلم است. من حتی مخالف ساخت و اکران چنین آثاری نیستم و معتقدم باید سلیقه‌ی فرهنگی عمومی را ارتقا داد و قضاوت را به بازار سپرد؛ پرسشم از ارباب وزارت ارشاد است: چطور است که مثل عقاب بالای سر رمان‌ها و داستان‌های ایرانی ایستاده‌اید تا مبادا خدای نکرده یکی استکانی را در آن بالا ببرد یا دست یارش را بگیرد یا اصلاً، رویم به دیوار، بخواهد «بریند» اما سینما را زیرسبیلی رد می‌کنید؟ چرا انگار کمر به نابودی ادبیات اصیل بسته‌اید اما سینمای زرد را رها کرده‌اید؟ چون اینجا پول کلان و فاسد نیست و آنجا هست؟ کتابی که نهایتاً پانصد تا هزار نفر می‌خوانندش صد جور اصلاحیه می‌خورد اما فیلمی که بزرگ و کوچک و پیر و جوان در سینما و سکوهای نمایش خانگی پای تماشای آن می‌نشینند از فیلم‌های با برچسب «۱۸+» هم رهاتر است. تا دیر نشده، در سیاست‌های سخت‌گیرانه تجدیدنظر کنید و نگذارید ادبیات ما هم به سرنوشت این روزهای سینمایمان دچار شود، سینمایی که تخت‌‌گاز در جاده‌ی فیلمفارسی می‌راند و از بیضایی و تقوایی و مهرجویی و کیارستمی به سطح شوخی‌های قهوه‌خانه‌ی رمضون‌یخی رسیده است. ما، اگر سانسور را کنار بگذاریم، می‌توانیم ادبیات «صادر» کنیم و نویسنده‌هایی داشته باشیم که نام ایران را بر بلندای فرهنگ دنیا بنشانند. مگر، مثلاً، چه‌مان از همین کشورهای بیخ‌گوشمان کم است؟ ۸ خرداد ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

امروز همراه بهرنگ کیائیان عزیز (مدیر نشر چشمه) ‌و محمد طاهری عزیز (مدیر نشر دنیای اقتصاد) میهمان «اکو ایران» بودیم و گفت‌وگوی مفصلی درباره‌ی وضعیت صنعت نشر در این روزها انجام دادیم. ۷ خرداد ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

📹 صنعت نشر اسیر قواعد دست و پاگیر 🎙نسخه صوتی ▫️صنعت نشر در این ایران، این روزها با مسائل بسیاری دست به گریبان بود. قیمت بالای کاغذ و به تبع آن هزینه بالای تولید کتاب تا نحیف‌تر شدن سفره مردم که موجب شده بسیاری کتاب را از سبد خرید ماهانه خود حذف کنند، تنها بخشی از مشکلاتی است که ناشران با آن دست به گریبانند. ▫️از سمت دیگر نمایشگاه مجازی کتاب تهران به تازگی به پایان رسید و آمار فروش در این نمایشگاه خود گواهی است بر اینکه بازار کتاب کم فروغ و کم رونق است. ▫️به همین بهانه در برنامه این هفته میدان شعاع، میزبان سه ناشر بودیم. بهرنگ کیائیان، مدیر انتشارات چشمه، حسین جاوید، مدیر انتشارات سده و محمد طاهری مدیر انتشارات دنیای اقتصاد در میزگرد ما به این پرسش پاسخ دادند که صنعت نشر چه مشکلاتی دارد و احتمالا این مشکلات در آینده چه تبعاتی برای بخش فرهنگی کشور خواهد داشت. ▫️آنها همچنین به این پرسش پاسخ دادند که مردم این روزها به چه کتاب‌هایی اقبال بیشتری نشان دادند. #میدان_شعاع اکوایران را در بله دنبال کنید 🔗آدرس سایت اکوایران 📺 @ecoiran_webtv

رمان تازه‌ی آیدا مرادی آهنی خواندنی و شگفت‌انگیز است. ‏مدت‌ها بود از تجربه‌ی غرق شدن در رمان فارسی دور افتاده بودم و اکنون چند ماه است که همواره لحظه‌هایی از داستان را به همراه دارم. ‏برای ورود به جهان «آوازهای چند فیل سوار» درنگ نکنید. ‏⁦ «Salé Sharifi» 𝕏 👉 @Xlinguistics

لزوم همخوانی تیتر و متن یکی از ایرادهای آزاردهنده در کار روزنامه‌نگارهای ایرانی تناسب نداشتن تیتر و خبر است؛ تیتر ظاهراً بر اساس نکته‌‌ی جذاب یا مهمی از متن زده می‌شود، اما وقتی خواننده به خبر مراجعه می‌‌کند می‌بیند هیچ اشاره‌ و توضیحی راجع به تیتر وجود ندارد! این ایراد عمدتاً هنگامی پیش می‌آید که سردبیر یا دبیر سرویس خبرها را بازبینی می‌کند و بخشی از آن‌ها را کوتاه یا حذف می‌کند اما یادش می‌رود تیتر را اصلاح کند! متأسفانه، بیشتر رسانه‌های ما ویراستار ندارند یا ویراستار حرفه‌ای ندارند، چون خیلی از روزنامه‌نگارها خودشان را «ویراستار» هم می‌دانند! بهتر است همه‌ی رسانه‌های چاپی و برخط یک ویراستار حرفه‌ای داشته باشند تا ازجمله به این ایرادات رسیدگی کند. تا آن زمان، روزنامه‌نگارها و دبیران باید حواسشان باشد که تیتر و خبر همخوانی داشته باشند، وگرنه خواننده اعتمادش به رسانه را از دست می‌دهد. ۲ خرداد ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

خدمت همه‌ی دوستان گران‌قدری که از روی لطف این صفحه را دنبال می‌کنند عرض می‌کنم من نه خط سفید و پرو دارم و نه هرگز چنین تبعیضی را می‌پذیرم. تا جایی که بشود، با همین اینترنت گران نیم‌بند اینجا هستم. کانال «ویراستار» را به هیچ پیام‌رسان دیگری هم منتقل نمی‌کنم، حتی به قیمت تعطیلی‌اش. استفاده از اینترنت حق همه‌ی مردمان شریف و نجیب ایران است و من تن به هیچ اجحاف و اجباری نمی‌دهم. ارادتمند همگی حسین جاوید @Virastaar

در باب جای صفت! ۱ خرداد ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

برآورد زمان و هزینه‌ی کار ویرایش، ازجمله، بر اساس تعداد کلمات هر متن است و ویراستاری که تخمینی از حجم کتاب در دستش نداشته باشد احتمالاً زمان‌بندی درستی هم برای رساندن کار نخواهد داشت. برخی از متن‌ها پانویس‌ها و پی‌نویس‌های متعدد و مفصل دارند اما شمارشگر نرم‌افزار وُرد آن‌ها را در شمار کلمات متن محاسبه نمی‌کند و آن پایین نمایش نمی‌دهد، مگر اینکه به زبانه‌‌ی Review برویم و در بخش Word Cunt هفتک («تیک») « include textboxes, footnotes and endnotes» را در آن فعال کنیم. پس هر زمان کاری را برای ویرایش تحویل گرفتید، در برآورد اولیه‌، مطمئن شوید این هفتک فعال است. ۱ خرداد ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

همه‌ی آن‌ها که حرفه‌ای یا نیمه‌حرفه‌ای می‌دوند واژه‌ی «pace» («پِیْس») را شنیده‌اند. «پیس» اصطلاحاً به سرعتی اشاره دارد که دونده حین دویدن آن را حفظ می‌کند. مثلاً، اگر شما یک کیلومتر را در چهار دقیقه بدوید، «پیس» دویدنتان ۴ است و اگر همین مسافت را در هفت دقیقه بدوید، «پیس» دویدنتان ۷ است. دونده‌ها از «پیس» برای سنجش عملکرد ورزشی‌شان بهره می‌گیرند. «پیس» معادل فارسی جاافتاده‌ای ندارد و به‌شکل وام‌واژه از آن استفاده می‌شود. من معادل «گام‌آهنگ» را برای آن پیشنهاد می‌دهم که هم گویای کارکرد دقیقش است و هم تلفظش به‌نسبت آسان است. با «pace» عبارت‌های زیادی هم ساخته شده است که «گام‌آهنگ» می‌تواند تولید معادل فارسی برای همه‌ی آن‌ها را پوشش دهد (مثلاً، «گام‌آهنگ تناوبی» در برابر «interval pace» و «گام‌آهنگ مسابقه‌ای» در برابر «race pace»). ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

در سال‌های گذشته، چند مؤسسه‌ی وابسته به نهادهای مذهبی در شهرهای اصفهان و قم، البته از روی خیرخواهی، آثار پرشمار مهمی را تایپ و در قالب پی‌دی‌اف روی اینترنت منتشر کرده‌اند. این آثار هم شامل کتاب‌های شناخته‌شده و هم شامل کتاب‌های تخصصی‌تر و کمتر مشهور است. متأسفانه، در اغلب این کتاب‌ها اغلاط فاحش املایی و انشایی و جاافتادگی‌های بسیار دیده می‌شود و، به همین دلیل، این نسخه‌ها برای استفاده و استناد عملاً بی‌فایده بلکه مضرند. گاهی پژوهشگرها، از سر اضطرار یا کم‌تجربگی یا ندرتاً تنبلی، به این نسخه‌ها مراجعه می‌کنند. ویراستارها حین ویرایش، به‌ویژه ویرایش استنادی، باید حواسشان شش‌دانگ به این تله‌ها باشد و فقط نسخه‌های چاپی معتبر را ملاک قرار دهند. ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar

‏در ایران اسم دخترها را می‌گذاریم «دنیز» و در ترکیه می‌گذارند «دریا» («Derya»)! ‏«دریا» نامی چندهزارساله است و در فارسی میانه و فارسی باستان هم داریمش. ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ حسین جاوید @Virastaar