QORJIN

🪙🇰🇿 Ұлттық банк ставканы 17%-ға төмендетті: Кредиттер арзандай ма және бұл доллар бағамына қалай әсер етеді? 🔍 Ұлттық банктің шешімі мен негізгі деректер: ✅ Ставка төмендеді: Ұлттық банк базалық ставканы 17% деңгейіне дейін түсірді. Бұл - соңғы екі жылдағы алғашқы төмендеу. ✅ Инфляция баяулады: Мамыр айында жылдық инфляция 10,4%-ға дейін бәсеңдеді. Баға өсімінің тоқтауы ставканы төмендетуге жол ашты. ✅ Экономикалық өсім: Биыл ел экономикасы (ВВП) 4,5-5,5% деңгейінде өседі деп болжануда. 🛩 Басты факторлар мен Тимур Сүлейменовтің түсіндірмесі: ✅ Теңге әлсіремейді: Ұлттық банк басшысы ставканың 1%-ға төмендеуінен доллар өсіп кетпейді деп сендірді. 17% - теңгелік депозиттер мен активтер үшін әлі де өте жоғары әрі тартымды көрсеткіш. ✅ Мұнай бағасы қолдап тұр: Елімізге келетін валюталық түсім тұрақты. Мұнай бағасы қазір барреліне $100 маңында тұр, сондықтан теңгенің шұғыл құнсыздануына негіз жоқ. ✅ Маусымдық әсер: Жазда демалысқа шығатын халық долларды көбірек сатып алатындықтан, бағамның сәл ғана жоғарылауы - қалыпты жағдай. 🧠 Қарапайым тілмен: Бұл бізге қалай әсер етеді? Ұлттық банк елдегі бағаның өсуі басыла бастаған соң, «ақшаның құнын» сәл де болса арзандатуды жөн көрді: 📉 Базалық ставка 17%-ға төмендегенде: ✅ Кредиттер: Банктер халық пен бизнеске беретін несие пайыздарын біртіндеп төмендете бастайды. Несие алу сәл де болса жеңілдейді. ✅ Депозиттер: Теңгедегі салымдардың пайызы алдағы уақытта аздап төмендеуі мүмкін, бірақ әлі де ең тиімді жинақтау құралы болып қала береді. ✅ Доллар бағамы: Ставканың төмендеуінен нарықта дүрбелең болмайды, доллардың күрт секіруіне ешқандай алғышарт жоқ.

📊🪙 🇰🇿 Halyk Research болжамы: 2026 жылдың соңына қарай доллар 540 теңгеге жетуі мүмкін 🔍 Halyk Research шолуынан негізгі деректер: ✅ Мамыр айында теңге бағамы 5,1%-ға әлсіреп, 486,51 ₸/$ деңгейіне жетті. Бұл - соңғы екі жылдағы ең қатты құлдырау және 7 айлық нығаю трендінің аяқталуы. ✅ Ұлттық банк зейнетақы қоры (ЕНПФ) үшін мамырда тарихта болмаған рекордтық көлемде - $878,5 млн-ға доллар сатып алды. ✅ Мемлекеттік облигациялардан соңғы бір жылда алғаш рет шетелдік инвесторлар ақшасын алып кете бастады (-$105 млн). 🛩 Басты факторлар мен болжамдар: ✅ Нарықта доллар азайды: Бұған дейін теңгені ұстап тұрған сыртқы белгісіз ақша ағындары таусылды. Маусымда Ұлттық қордан сатылатын доллар көлемі екі есе азаяды ($500 млн-нан $200–300 млн-ға дейін). ✅ Доллар сатып алушылар көбейді: Бірінші тоқсанда импорт (сырттан тауар әкелу) 11,8%-ға өскен, оған қоса компаниялар шетелдік инвесторларға дивиденд төлеп жатыр. ✅ Болжам: Егер мұнай бағасы барреліне $85 деңгейінде қалса, 2026 жылдың соңына қарай доллар 540 теңге шамасында болады.

🪙🇰🇿 Ұлттық банк жұма күні шешім қабылдайды: Базалық ставка төмендей ме, әлде өзгеріссіз қала ма? Осы жұмада, 5 маусымда, Ұлттық банк базалық ставка бойынша кезекті шешімін жариялайды. Нарық сарапшыларының пікірі екіге жарылды: бірі инфляцияның бәсеңдеуін алға тартып, ставка төмендейді десе, екіншісі тәуекелдер әлі жоғары деп есептейді. Басты назар, әдеттегідей, инфляция көрсеткіштеріне бағытталған. 🗣 Нарық ойыншылары мен сарапшылар не дейді? 📍 Goldman Sachs: төмендетуді қолдайды Халықаралық инвестициялық банк Ұлттық банк ставканы төмендетеді деп күтеді. Оған инфляцияның баяулауы, теңгенің нығаюы және бірінші жартыжылдықтағы сұраныстың әлсіреуі негіз болып отыр. Сондай-ақ, үй шаруашылықтарының алдағы 12 айға арналған инфляциялық күтулері наурыздағы 14,6%-дан сәуірде 12,4%-ға дейін төмендеген. Дегенмен, Goldman Sachs алдағы уақытта энергия тасымалдаушылар бағасының өсуі мен квазимемлекеттік қаржыландыру тәуекелдеріне байланысты реттеушінің абайлап әрекет ететінін айтады. 📍 АФК (Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығы) сауалнамасы: Көпшілік төмендеуді күтеді Сауалнамаға қатысқан сарапшылардың 59%-ы ставка 17,5%-ға дейін төмендейді деп болжайды. Қалған 41%-ы қазіргі 18,0% деңгейінде сақталуын қолдайды. Бір жылдан кейінгі болжам 15,75%-ға дейін жақсарған. Сарапшылардың 12 айға арналған инфляциялық күтулері де 10,6%-ға дейін төмендеді. 📍 Halyk Research: Ставка өзгеріссіз қалады Аналитиктер жылдық инфляцияның 10,4%-ға дейін баяулағанын растайды, бірақ азық-түлікке жатпайтын тауарлар мен қызметтер бағасының өсуі әлі де жоғары екенін ескертеді. Сондықтан инфляциялық тәуекелдерді ескере отырып, Ұлттық банк ставканы 18% деңгейінде қалдырады деген пікірде. 🧠 Қарапайым тілмен: Базалық ставка деген не және ол бізге қалай әсер етеді? Базалық ставка - бұл Ұлттық банктің екінші деңгейлі банктерге (кредит беретін коммерциялық банктерге) ақша беру немесе олардан депозит қабылдау кезіндегі негізгі пайыздық мөлшерлемесі. Бұл - елдегі «ақшаның құны». Ол сіздің қалтаңызға, кредиттеріңіз бен депозиттеріңізге тікелей әсер етеді: 📈 Егер базалық ставка жоғары болса (қазіргідей): ✅ Кредиттер: Банктер үшін Ұлттық банктен ақша алу қымбатқа түседі. Сәйкесінше, олар халық пен бизнеске беретін кредиттердің (ипотека, тұтынушылық немесе бизнес несиелері) пайызын өсіреді. Несие алу тиімсіз болады. ✅Депозиттер: Керісінше, банктер халықтың ақшасын тарту үшін депозиттер бойынша жоғары пайыз (сыйақы) ұсынады. Ақшаны жұмсамай, жинақтау тиімдірек болады. Бұл нарықтағы қолма-қол ақшаны азайтып, инфляцияны (бағаның өсуін) тежеуге көмектеседі. 📉 Егер базалық ставка төмендесе (сарапшылар күтіп отырғандай): ✅Кредиттер: Ақша «арзандайды». Банктер несие пайыздарын төмендетеді, бұл халық пен бизнестің кредит алуын жеңілдетіп, экономикалық белсенділікті арттырады. ✅Депозиттер: Теңгелік салымдар бойынша пайыздар төмендейді. Ақшаны банкте ұстау бұрынғыдай үлкен табыс әкелмейді, сондықтан адамдар ақшаны көбірек жұмсай бастайды немесе басқа құралдарға инвестициялайды. ⚠️ Маңызды: Ұлттық банктің басты міндеті - баланс сақтау. Ставканы тым ерте төмендетсе - баға қайта шарықтап кетуі мүмкін, ал тым ұзақ жоғары ұстап тұрса - кредит қымбаттап, бизнес пен экономиканың өсуі тежеледі. Түйін: Жұма күнгі шешім алдағы айларда сіздің банктегі депозитіңіздің кірісіне де, жаңадан алатын несиеңіздің пайызына да тікелей әсер етпек.

🇰🇿 Қазақстанда зейнетақы реформасы талқылануда: министрлік 3 түрлі модельді қарастырып жатыр Жақын арада елімізде зейнет жасы көтерілмейді, бірақ жүйенің өзі айтарлықтай өзгеруі мүмкін. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Аскарбек Ертаевтың мәлімдеуінше, қазіргі уақытта арнайы жұмыс тобы үш негізгі жобаны талқылап жатыр. 🗣

Министрдің айтуынша, ерлер үшін 63 жас, ал әйелдер үшін 61 жас (2028 жылға дейін) деген қолданыстағы нормалар Әлеуметтік кодексте бекітілген және олар өзгермейді. Алайда, зейнетақы жүйесін жетілдіру бойынша нақты тапсырма бар.

📍 Қандай өзгерістер ұсынылып отыр? Қазіргі уақытта жұмыс тобы мына үш нұсқаны қарастыруда: ✅ «4 + 1» моделі: Бірыңғай жинақтаушы қор ұсынған жоба. Бұл жүйеде жұмыс берушінің міндетті жарналарының бір бөлігі азаматтың жеке шотына, ал екінші бөлігі өмір бойғы төлемдерді қамтамасыз ету үшін ортақ шотқа бағытталады. ✅ Сақтандыру зейнетақысы: Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры (МӘСҚ) ұсынып отырған модель. ✅ 40 жылдық стаж бойынша зейнетке шығу: Сенат депутатының бастамасы. Оған сәйкес, егер азаматтың 40 жылдық еңбек өтілі болса, ол жасына қарамастан зейнетке шыға алады. 📍 Басты мақсат қандай? Қаржылық жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ету және болашақ зейнеткерлердің төлемдерін оңтайландыру. Реформаның нақты қай бағытта кететіні осы ұсыныстарды сүзгітен өткізу барысында белгілі болады. ⚠️ Маңызды: Еңбек министрлігі бұл ұсыныстар бойынша түпкілікті шешімді осы айдың соңына дейін жариялауды жоспарлап отыр. Түйін: Егер маусым айының басында күшіне енетін «жеткіліктілік шегінің» жаңа ережелері зейнетақы жинағын мерзімінен бұрын алуды шектесе, алдағы реформалар керісінше, ұзақ жұмыс істегендерге ертерек демалысқа шығуға мүмкіндік беруі мүмкін.

🛒🇰🇿 Қазақстанда жылдық инфляция мамыр айында 10,4%-ға дейін баяулады Елімізде бағаның өсу қарқыны біртіндеп тежеліп келеді. Ұлттық статбюроның соңғы мәліметінше, мамыр айының қорытындысы бойынша жылдық инфляция сәуірдегі 10,6%-дан 10,4%-ға дейін төмендеді. 📊 Статистика бюросының сегменттер бойынша деректері (сәуір ➡️ мамыр, ж/ж): 🍎 Азық-түлік тауарлары: бағаның өсу қарқыны 11,3%-дан 10,7%-ға дейін төмендеді. 👕 Азық-түлікке жатпайтын тауарлар: өсім өткен айдағы деңгейде, яғни 11,7% күйінде сақталды. 🚙 Ақылы қызметтер: жылдық көрсеткіш 8,9%-дан 8,7%-ға дейін бәсеңдеді. ❗️ Сонымен қатар, айлық инфляция да сәуірдегі 0,8%-дан мамыр айында 0,7%-ға дейін төмендеген. 📍 Сарапшылардың пікірінше, жағдайдың негізгі мәні мынада: «Инфляцияның баяулауына негізінен азық-түлік өнімдері мен ақылы қызметтер бағасының өсу қарқыны бәсеңдеуі әсер етті. Ал азық-түлікке жатпайтын тауарлар бағасы әлі де тұрақты жоғары деңгейде қалып отыр». Қысқасы, елдегі жалпы инфляциялық қысым біртіндеп азайып келеді.

🇰🇿 Доллар неге қайтадан өсе бастады? Қаржыгерлер не дейді? Соңғы күндері доллар бағамы біраз көтерілді. Өткен айда теңге нығайып, доллар арзандап еді, қазір баға қайтадан 488 - 489 теңгеге дейін жетті. Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының (ҚҚҚ) сарапшылары бұның себебін түсіндіріп берді. Олардың айтуынша, бағамның өзгеруіне мынадай ішкі себептер әсер еткен: 📦 1. Тауарлар мен импорт: Біздің компаниялар шетелден тауарлар әкелу үшін жаппай доллар сатып алып жатыр. 💰 2. Дивидендтер: Шетелдік инвесторлар былтыр тапқан пайдасын теңгеден долларға айналдырып, сыртқа алып кетуде. 📉 3. Қарыздарды өтеу: Экономикадағы субъектілер сыртқы қарыздарын төлейтін уақыт келді. 🏖️ 4. Демалыс: Жазғы демалыс басталды, адамдар шетелге шығу үшін доллар жинап жатыр. Сонымен қатар, мамыр айындағы үлкен салық төлемдері банк жүйесіндегі теңге қорын 1.2 триллион теңгеге азайтты.

📍 Сарапшылардың пікірінше, жағдайдың негізгі мәні мынада: «Доллар бағамының өсуіне негізінен ішкі факторлар әсер етті. Сұраныстың артуы - импорттық келісімшарттарды төлеумен, инвесторлардың дивидендтерді айырбастауымен және демалыс маусымының басталуымен байланысты».

Қысқасы, долларға деген сұраныс күрт артқан соң, оның бағасы да заңды түрде көтеріліп жатыр.

🚀 Зейнетақы активтерінің табыстылығы: Кім алда келеді? 2026 жылдың 1 мамырына дейінгі есеп бойынша басқарушы компаниялардың пайыздық көрсеткіштері белгілі болды. Жыл басынан бергі (4 ай) және соңғы 12 айдағы нәтижелер: 📈 Табыстылық рейтингі (соңғы 12 айда): ✅ 17.60% - Сентрас Секьюритиз, ✅ 12.59% - Alatau City Invest, ✅ 10.71% - Halyk Finance, ✅ 10.26% - Halyk Global Markets, ✅ 8.91% - BCC Invest, ✅ 8.57% - ҚР Ұлттық Банкі, ✅ 0.57% - Tansar Capital, 📊 Жыл басынан бергі көрсеткіштер (4 айлық нәтиже): ✅ 4.95% - Сентрас Секьюритиз, ✅ 3.05% - BCC Invest, ✅ 2.66% - Halyk Finance, ✅ 2.62% - Alatau City Invest, ✅ 2.37% - Halyk Global Markets, ✅ 0.57% - Tansar Capital, ✅ 0.00% - ҚР Ұлттық Банкі, 📌 Қысқаша түйін: Жеке басқарушылардың жылдық табыстылығы 17.6%-ға дейін жетіп, жоғары тиімділік көрсетуде. Сентрас Секьюритиз жыл басынан бері де, жылдық кезеңде де көш бастап тұр. Ұлттық Банк соңғы 12 айда 8.57% табыс көрсеткенімен, биылғы 4 айдың қорытындысы бойынша нөлдік деңгейде қалып отыр.

🇰🇿 Қазақстандықтар үшін зейнетақы жинағының жеткіліктілік шегі қайта есептеледі - маусымнан бастап не өзгереді? Маусым айынан бастап зейнетақы жинағының бір бөлігін үй алуға немесе емделуге пайдалану ережелері өзгереді. Үкімет басшысы Олжас Бектенов жаңа есептеу әдістемесі туралы қаулыға қол қойды. 🗣 Енді «жеткіліктілік шегі» жаңа формула бойынша есептеледі. Мемлекет адамның жасын, зейнетке шыққаннан кейінгі болжамды өмір сүру ұзақтығын және болашақтағы инвестициялық табысты ескеріп, шотта қалуы тиіс соманы анықтайды. 📍 Жаңа формулада не ескеріледі? Есептеу кезінде келесі көрсеткіштер негізге алынады: ✅ Адамның жасы және зейнетке дейінгі жылдар саны; ✅ Болжамды өмір сүру ұзақтығы; ✅ Ең төменгі зейнетақы мөлшері; ✅ Болашақтағы зейнетақы жарналары мен инвестициялық табыс. 📍 Басты мақсат қандай? Жаңа әдістеме «өмір бойына жететін төлемдер» принципіне негізделген. Яғни, жүйе адам зейнетке шыққан соң, оның шотындағы ақша өмірінің соңына дейін жетуін қамтамасыз етуі тиіс. ⚠️ Маңызды: Еңбек министрлігінің өкілдері бұған дейін жеткіліктілік шегінің 79%-ға дейін өсуі мүмкін екенін айтқан болатын. Бұл дегеніміз - шоттан ақша шешу бұрынғыдан қиындап, «тиіспеу керек» минималды сома өседі деген сөз. 📍 Қашаннан бастап күшіне енеді? Қаулы ресми жарияланғаннан кейін 10 күннен соң, яғни шамамен 4-5 маусымда күшіне енеді. Түйін: Егер сіз зейнетақы жинағының бір бөлігін алуды жоспарлап жүрсеңіз, маусым айындағы жаңа есептеулерді күтпей, қазірден бастап әрекет еткеніңіз дұрыс. Өйткені жаңа әдістеме бойынша шектік сома көтеріліп кетсе, қолжетімді ақша көлемі азаюы мүмкін. 🏃‍♀️

📈📉Global: АҚШ акцияларын сатып алып, салық төлемеуге болатынын білесіз бе? 🤔✨ Өткен аптада KASE Global секторындағы сауда-саттық көлемі бірден ⬆️ 19.5%-ға өсті. Қазақстандықтар 18-22 мамыр аралығында америкалық акцияларды ₸5.5 млрд ($11.8 млн) сатып алған. 💰📈 Ең көп сұранысқа ие болғандар: ✅ NVDA_KZ (NVIDIA), ✅ INTC_KZ (Intel), ✅ AMD_KZ (AMD), ✅ MSFT_KZ (Microsoft), ✅ TSLA_KZ (Tesla). KASE Global дегеніміз не және ол жерден қандай америкалық қағаздарды сатып алуға болады? 🧐🇺🇸 Бұл - біздің қазақстандық биржаның ішіндегі арнайы бөлім. Ол арқылы сіз шетелге ақша аудармай-ақ, елімізде отырып әлемдік алпауыттардың иесі бола аласыз. 🌍🇰🇿 Мұнда тек ең сенімді активтер іріктеліп алынады: 🔹 S&P 500 және NASDAQ-100 индекстеріне кіретін компаниялар (Apple, Amazon, Meta). 🔹 NASDAQ және NYSE биржаларында ресми тіркелген алпауыттар. Неге бұл тиімді? 💎 ✅ Пайдадан 0% салық: Акцияны арзан алып, қымбатқа сатсаңыз, арадағы пайдадан жеке тұлға ретінде салық төлемейсіз. Шетелдік брокерде бұл пайданың 10%-ын құрар еді. 🚫💸 ✅ Валюта және режим: Қағаз түріне қарай АҚШ долларымен ($) немесе теңгемен (₸) сатып алуға болады. Сауда Т+2 режимінде (есеп айырысу екінші күні) жүреді. ⏳ ✅ Қауіпсіздік: Барлық активтеріңіз Қазақстанның Орталық депозитарийінде сақталады -бұл шетелдік тәуекелдерден қорғайды.

🇰🇿 Қазақстандықтардың қарызы мен айыппұлдары сөгілуі мүмкін Жаңа Конституцияның қабылдануына орай, елімізде ауқымды әкімшілік амнистия жоспарлануда. Бұл туралы LS агенттігі хабарлады. Заң жобасы бойынша көптеген азаматтар мен кәсіпкерлердің айыппұлдары жойылуы мүмкін. 🗣Елімізде алғаш рет ауқымды әкімшілік амнистия өткізілмек. Мәжіліс депутаты Снежанна Имашева: «Әкімшілік амнистия алғаш рет өткізіліп отыр. Бұл - азаматтарды айыппұлдардан босату және жүктемені аздап төмендету бойынша біздің алғашқы тәжірибеміз», - деп атап өтті. 📍 Амнистияға кімдер ілігеді? Жеңілдік келесі санаттағы тұлғаларға қатысты: ✅ Жеке тұлғалар; ✅ Жеке кәсіпкерлер (ИП); ✅ Жеке нотариустар мен сот орындаушылары; ✅ Адвокаттар мен заң кеңесшілері; ✅ Қандастар. 📍 Басты шарт қандай? Амнистия 17 наурыз түнгі сағат 00:00-ге дейін салынған әкімшілік айыппұлдарға қолданылады. Осы уақытқа дейін қозғалған атқарушылық өндірістер тоқтатылуы тиіс. ⚠️ Маңызды: Егер айыппұлды сот салған болса, ол амнистияға жатпайды. 📍 Кімдерге кешірім жасалмайды? (Исключения) Тізім өте ауқымды (заң жобасында 10 беттен асады), бірақ негізгі тыйымдар мыналарға қатысты: ❌ Медициналық көмекті сапасыз көрсеткендер; ❌ Еңбекақыны уақытылы төлемеген немесе еңбек саласында дискриминация жасағандар; ❌ Зейнетақы және әлеуметтік сақтандыру заңын бұзғандар; ❌ Кәмелетке толмағандарды түнгі уақытта ойын-сауық мекемелеріне жібергендер; ❌ Жерді заңсыз пайдаланғандар немесе егінді бүлдіргендер; ❌ Темекі бұйымдары мен құжатсыз тауар саудасына қатысты ереже бұзғандар. Түйін: Заң жобасы әлі де талқылануда, сондықтан ресми күшіне енуін күту керек. Бұл қадам көптеген отандастарымыздың қаржылық жүгін жеңілдетуге бағытталған.