E-note

Har safar Aziz Rahimovni eshitganimda o’zgarishga muhtojligimni tushunaman. O’zini fikrlaru bilan ekran ortidan oson ta’sir qila oladigan hozircha yagona odam. Ba’zida o’ylayman, ko’rishib suhbat qilish imkoni berilsa, bu suhbatga kamida bir oy tayyorlansam kerak.

Baxt yashiriladi.

• Bilim manbayi aql, harakat manbayi iroda.

To’ldirildi. Ota-ona, pedagog, aka-opa, bobo-buvilar ko’rishi kerak.

Aziz Rahimov “Farzand tarbiyasidagi muammolarga pedagogik yechimlar” Link • Kattalar va bolalarning ruhiy yetukligi, nafsiy yetukligi bir xil. Aqliy yetukligi har xil. • Bolalarni jiddiy olish. Biz bolaning xohishlarini kichik sanamasligimiz kerak. Bola muzqaymoq yeyishni xohlaydi = otasi mashinasini yangilashni xohlaydi. Ikkalovlari ham bir xil xohlashyapti. • Bola uchun nima to’g’ri, nim noto’g’ri ekanini bilamiz. Shuni bolaning o’ziga sabab, oqibatlari bilan aniq tushuntirish kerak. Shunchaki “qilmaysan” - xato. • 0-5 yosh - taktil muloqot • 5-13 yosh - o’yin orqali muloqot • 13-18 yosh - suhbat orqali muloqot • Bir ishni qilsa - rag’bat, qilmasa - jazo. Jazolashdan avval jazo haqida ogohlantiriladi. Rag’batlantirishdan avval rag’bat haqida ogohlantiriladi. Kichik yoki katta, ikkisi ham aytildimi, qilinishi kerak. • Qo’llanmagan katta jazodan qo’llangan kichik jazo yaxshi. “Darsga kelmasang, tikka turasan” - tikka turishi kerak. Bo’lmasa, metod ishlamaydi. • Telefoningni sindiraman, babaykaga bervoraman, ana doktor kelyapti - amalga oshmasa, ishlamaydi bu gaplar. Bolaning yodida yolg’on sifatida saqlanib qoladi. • Istalgan chet tilida 13 yoshgacha 500 soat dars qilgan katta bolganda tilni chuqur o’zlashtirishi ancha oson bo’ladi. • Bola qiziqyaptimi, qiziqishi tugaguncha qo’yib berish kerak. Oxirida o’zi nimani olib ketishni hal qiladi.

• Aqlga iymon urug’i qadashning yo’li - Alloh taolo Qur’oni majidda aytganidek ilmdir. • “Meni zikr etish uchun namozni to’kis ado et” Toha surasi, 14-oyat • Uyg’on qalbim, dunyo aldovlari va behuda ishlardan uyg’on. • Iymon - qalbning dunyo ishlari, uning hoyu-havaslariga berilishi, Alloh kafolatlagan narsalarda xavotirlanish, U qo’rqitgan ishlarda xotirjam bo’lish orqali noqis bo’ladi. Bunday nuqsonga “erishish”ning yo’li esa toat-ibodatlardan yuz o’girishdir. • Allohga muhabbat ortidan keladigan samaralar: 1. Nafsning gina-adovat, g’azabdan tozalanishi 2. Boshqa insonlarga nisbatan birodarlik shakllanadi 3. Qarindosh-urug’chilik, silayi rahm yoyiladi 4. Amr-u maruf, nahiy-munkarga intiluvchan bo’lish • Shukr - til orqali sano aytish emas, aksincha, shukr - ne’mat o’laroq berilgan narsalardan inson Alloh nima uchun yaratgan bo’lsa, shu yo’lda foydalanishdir. • Yurayotgan yerto’lasining qorong’uligidan shikoyat qilayotgan va bu ishda davom etayotgan kishi, aslida, zulmat ortidan keluvchi yakunni inkor qilayotganidan shikoyat qilishi kerak. • Bugun yashayotganingiz bu hayot katta qolipli buyuk suratning kichik yamog’idan boshqa narsa emas. • Yoshlardagi xulq-atvor va axloqiy kasalliklar - aslida haqiqiy kasallik manbasi bo’lmish jamiyatdan yuqqan. • Jamiyatni isloh qilish mas’uliyatini olgan voizlarda ikki shart bo’lishi kerak: - ishhaqi uchun ishlamasliklari, xolis bo’lishlari; - asosiy maqsadi alohida insonlar tarafiga emas, kasallik o’chog’i bo’lmish jamiyatga qaratilgan bo’lishi. Ya’ni bir jamiyatda o’g’rilar bor bo’lsa, maqsad faqat o’g’rilarning axloqi bilan shug’ullanish emas, butun jamiyat bilan shug’ullanish bo’lishi kerak. •

Yer yuzida bir maskan bor. U joyda hamma barobar, boy kim, kambag’al kim - ajratish imkonsiz. U joyda odamlar bir-biriga tabassum qiladi. Bir-biriga yordamga oshiqadi. Bir mansab egasining boshi farroshning oyog’iga tegib turishi ham tabiiy qabul qilinadi. U joyda hech kim yonidagi odamdan ustun bo’lishga intilmaydi. Kimning darajasi qandayligini ham aniqlash imkonsiz. Masjid - qalblar oshiqadigan, sakinatga burkangan maskan. Hozirgi o’qiyotgan kitobimda masjidning musulmonlar ijtimoiylashuvida o’rni haqida alohida bob bor ekan, ta’sirlandim. Makka va Madinadagi kunlar sog’inchi bilan yozildi

stereotiplar parchalanyapti

Bolalar massajida: - zaytun yog’idan foydalanish - terini quritadi; - kungaboqar yog’i - teriga zarar yetkazishi mumkin. Tavsiya qilinadi - kokos yog’i va chuchuk bodom yog’i.

• Jamiyat axloqiy buzuqliklardan pok bo’lar ekan, insonlar yaxshiliklarga shoshiladilar. • Ilm qayerda o’zi? Albatta, Allohning huzuridadir. • Oltinchi sabab - dabdaba va hashamatdan uzoq bo’lish. • Yettinchi sabab - halol mol topish va pokiza kasb qilish. • Halolni yesang xohlasang-xohlamasang Allohga itoat qilibsan. Haromni yesang xohlasang-xohlamasang Allohga isyon qilibsan. • Alloh taolo bizni imkoniyatimiz yetmagan narsaga buyurmaydi. Demakki, bahona va sabablarga o’rin yo’q ekan. • Ilojsiz deb o’ylangani Alloh oson qilganlarga osondir.

• Qalb bir paytning o’zida bir-biriga zid bo’lgan ikki narsaga bog’lanib qolishi mumkin emas. • To’rtinchi sabab - ilm va amal birga bo’lishi. • Beshinchi sabab - dunyo borasida hamisha qanoat qilish. Misol uchun Imom Ahmadning aksar taomi faqat non bo’lgan. • Inson ko’nikib , nazdida odatiy holga aylanib qolgan ne’matni qadrlamay qo’yadi. • Alloh taolo ba’zimizni ba’zimizdan rizq va in’omda afzal qilib qo’ygan. Ba’zi insonlar ma’lum ilmni tez o’rganadi, qolganlar esa sekinroq. Ular shug’ullanaveradi, shug’ullanaveradi, davomli mashg’ulotlardan keyin yaxshi tushunadigan bo’ladi. Buning uchun kimdir ko’proq vaqt sarflaydi, kimdir esa kamroq. Bu adolatsizlik emas, Allohning adolati. Bir xayr borki, bizlar bilmaymiz. E’tibor qaratishimiz kerak bo’lgani - inson harakat qilsa, o’rgana oladi. • Bir insonga Alloh aqliy qobiliyat berilgan. Ikkinchisi o’zi harakat qilib natijaga erishishi kerak. Shu holatda har ikki inson bir xil harakat va jiddu-jahd qilmas ekan, Alloh qobiliyat bergan inson bu ne’matning shukrini ado qilmagan bo’ladi. • Aql va ibodat jamlanishi. Aql bo’lsa, ibodat bo’lmasa > dinsiz betavfiq. Ibodat bo’lsa, aql bo’lmasa > johil obid. • Ilm yetaklovchiga muhtojdir, yetaklovchi esa aqldir. Ilm ko’zguga ham muhtoj, ilmning ko’zgusi esa amal va ibodat.

Abdulfattoh Abu G’udda “Ulamolar nazdida muvaffaqiyat sabablari” Xulosalar: • Birinchi sabab - muhit. Muhitni o’zgartirmasak, o’zgarmaymiz. Havas qilganlarimiz orasida bo’lishimiz kerak. • Ikkinchi sabab - aql va salohiyat jamlanishi. Olimlik va oqillik. Ilm va farosat. Soft skills and hard skills. • Uchinchi sabab - o’rnak sifatida faqat Rasululloh sollallohu alayhi vasallamni olish. Inson bitta boshliqqa ishonib, unga bo’ysunishi uning xotirjamligi asosidir. • Salaflarimizda 2 xil qarash bo’lgan. Birinchisi bu talab qilingan ish, uni qilish kerak, keyingisi bu qaytarilgan ish, uni tark qilish kerak. Ular faqat rozi bo’lib, iqtido qilish bilan mashg’ul bo’lganlar. • “Inson birodarining dinidadir. Har biringiz kimni do’st tutayotganiga qarasin” Hadis • Qalb o’ylardan ta’sirlanadi. O’ylarimizga ehtiyot bo’laylik. • Mol-dunyo salaflarning qo’llarida bo’lgan, dillarida emas. Mol-dunyo dilimizda emasligini ehson qilishga kelganda qanchalik sahiymiz, shundan bilsa bo’ladi

Bolaga 6 oydan boshlab go’sht berish mumkin. Go’sht mahsulotlarini ratsionga kech kiritish kamqonlik va temir yetishmovchiligiga sabab bo’ladi.

You need both: nature and nurture to get desired results in child brain development. Brain Rules for baby. John Medina

Zulmatda bo'lganlar nurni qadriga yetadi. Jaholatda bo'lganlar ilmni.

Rasululloh sollallohu alayhi vasallam yashagan jamiyat - bashariyat tarixidagi eng yaxshi jamiyat. Buning asosiy ikki sababi quyidagilar: 1. Tavhid kalimasi 2. Yaxshilikka buyurib, yomonlikdan qaytarish. Bu ikki narsa avvali ilmga bog'liqdir.

"Asrlarning eng yaxshisi mening asrimdir, so'ng undan keyingilar, so;ng ulardan keyingilaridir" Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyati

Salaflarning yetuk bo'lishiga 2 sabab: 1. O'zlariga bog'liq 2. Muhit va atrofdagilarga bog'liq

Aqlli kishiga ishora kifoya qilur, aqlsizga esa baland ovozda nido qilinur.

Salafi solihlarni barchadan alohida ajratib turgan jihatlaridan biri bu ularning yetukliklaridir. Yetuk inson - ziyrak, qalb ko'zi ochiq, hifzli, amalli, to'g'ri yo'lni tutgan va bular yordamida oz vaqtda ko'p va samarali natijaga erisha olgan inson.