Беларускі інстытут публічнай гісторыі

Універсітэт Мікалая Каперніка ў Торуні выклаў у вольны доступ выданне інвентара езуіцкага калегіума ў Мінску, складзенага пасля роспуску Таварыства Ісуса на мяжы 1773 і 1774 гадоў. Гэты рукапіс, які ў цяперашні час захоўваецца ў Нацыянальнай бібліятэцы Украіны імя В. Вернадскага ў Кіеве, дае выключна каштоўны матэрыял для разумення гісторыі старажытнага Мінска. Езуіты пасяліліся ў горадзе ў другой палове XVII стагоддзя, каб развіць шырокую рэлігійную і адукацыйную дзейнасць. Пра гэта сведчыць былы езуіцкі касцёл, які стаіць на рыначнай плошчы і сёння служыць кафедральным саборам Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі. Уступ да манаграфіі прадстаўляе паходжанне і развіццё калегіума на фоне гісторыі горада. У першай частцы інвентара апісаны не толькі будынкі калегіума, але і яго фонд. Асабліва каштоўнымі з'яўляюцца бібліятэчны каталог і аптэчны інвентар. У другой частцы абмяркоўваюцца памешчыцкія маёнткі.

У Гомелі адкрылі памятную дошку з імёнамі пісьменнікаў Напачатку ліпеня на будынку рэдакцыі «Гомельскай праўды» адкрылі памятную дошку, на якой адліты імёны 8 пісьменнікаў, чый лёс быў звязаны з абласной газетай. Гэта празаікі і паэты Іван Шамякін (1921 - 2004), Раман Сабаленка (1907 - 1975), Паўлюк Трус (1904 - 1929), Анатоль Грачанікаў (1938 - 1991), Мікалай Мятліцкі (1954 - 2021), Міхась Даніленка (1922 - 2019), Аляксандр Капусцін (1924 - 1996). Памятная дошка аформлена на беларускай мове – як і адкрытая месяц таму ў Гомелі памятная дошка навукоўцу Анатолю Свірыдзенку (на будынку Інстытута механікі металапалімерных сістэм імя У. А. Белага). У 2023 годзе ў Гомелі адкрылі памятную дошку ў гонар пісьменніка Васіля Ткачова – на доме, дзе ён жыў. У 2024-м адкрылі мемарыяльную дошку дзіцячаму пісьменніку Івану Сяркову – на будынку тэлерадыёкампаніі «Гомель». Яны таксама аформлены на беларускай мове.

Нарачанскі рыбак на вокладцы часопіса "Беларускі летапіс", верасень 1938 года У гэтым нумары былі апублікаваныя падарожныя нататкі Андрэя Чэмера (сапраўднае імя — Аляксей Анішчык) пра ваколіцы Нарачы:

Яшчэ ўчора было цёпла і сонечна, а сяньня неба ахінулі хмары, падуў халодны вецер. Раптоўна і грозна набліжаецца бура. Хутка ўмацоўваем нашыя палаткі, хаваемся ў сярэдзіну. Бліскае маланка, возера гамоніць гнеўна і магутна. Вецер штораз мацнейшы, штораз раптаўнейшы сьвішча і енчыць бязустанку. Зрываецца віхор, маланкі разьдзіраюць неба, грымоты тысячным рэхам напаўняюць цемень начы. Трывожныя словы перабягаюць з вуснаў на вусны, непакой закрадаецца ў сэрца. Раптам гучны трэск — і чуем шум падаючага дзерава... Словы замерлі на вуснах... Ураган!.. Стогне лес і Нарач, пена навальніцы бомбардуе брэзэнт палаткі. Зноў трэск і лопат... У сіняватым сьвятле маланкі спасьцерагаем шырокую плахту сарванага шатра суседняга абозу... Пасьля чулі мы ад рыбакоў, што такое буры не памятае Нарач ад 30 гадоў.

🕯Барацьба з памяццю: у Гродзенскай вобласці з мемарыяла прыбралі надпіс і змянілі яго сэнс На тэрыторыі касцёла ў вёсцы Войстам 🐻 Смаргонскага раёна вернікі заўважылі, што з помніка знік арыгінальны подпіс, піша выданне katolik.life. Мемарыял быў усталяваны ў гонар ахвяр фашызму і камунізму і прысвечаны падзеям 1 і 17 верасня 1939 года — нападу Германіі на Польшчу і ўварванню СССР, з чаго пачалася Другая сусветная вайна. Першапачаткова подпіс на помніку быў па-польску — «ofiarom faszyzmu i komunizmu». Цяпер на яго месцы — цытата з Евангелля па-беларуску: «Хто не бярэ крыжа свайго і не ідзе следам за Мною, той не варты Мяне». Па меркаванні вернікаў, гэта цалкам змяняе сэнс манумента і выглядае недарэчна. Акрамя таго, з мемарыялу прыбралі фігуру Багародзіцы з Целам Хрыста. Калі і па чыёй ініцыятыве гэта было зроблена — невядома. Вядома толькі, што касцёл у Войстаме ўваходзіць у маршрут рэлігійнага турызму, таму не выключана, што парафіі маглі даць «рэкамендацыю» прыбраць няўгодны надпіс. Гісторыя касцёла таксама няпростая — яго пабудавалі ў 1939 годзе, калі гэты край яшчэ ўваходзіў у склад міжваеннай Польшчы перад далучэннем да СССР. Гэта ўжо не першы выпадак «карэкціроўкі памяці» ў Беларусі: раней у мінскім касцёле Святой Тройцы прыбралі крыж у памяць аб святары Вінцэнце Гадлеўскім, які быў расстраляны нацыстамі, а ў Зэльве каля праваслаўнай царквы знік помнік Ларысе Геніюш. У касцёле ў Солах затынкавалі фрэску «Цуд над Віслай».

❌ Адной каштоўнасцю менш: руіны касцёла ў Брэсцкай вобласці пазбаўляюць статусу Пра намер «захаваць помнік архітэктуры» паведамляў райвыканкам у верасні мінулага года. 🧐 Касцёл Святога Духа каля вёскі Язвіны Драгічынскага раёна маюць намер пазбавіць статусу гісторыка-культурнай каштоўнасці. Пра гэта даведаўся katolik.life з абвешчанага тэндару. Драгічынскі сельвыканкам размясціў дзяржзакупку на падрыхтоўку заключэння на пазбаўленне статусу гісторыка-культурнай каштоўнасці аб’екта «руіны Святадухаўскага касцёла». Працяг па спасылцы. 🔗 Без VPN адкрыецца тут.

15 ліпеня 1410 года мела месца адна з самых вялікіх бітваў сярэднявечнай Еўропы - бітва пад Грунвальдам, у якой войскі Вялікага Княства Літоўскага і Кароны Польскай перамаглі сілы Тэўтонскага ордэна.

Ці з'явіцца ў Беларусі Музей Халакосту? Каментар гісторыка 10 ліпеня было падпісана пагадненне аб стварэнні Музея Халакоста і Супраціву ў Наваградку. Што можа азначаць гэтая падзея, пракаментаваў гісторык, сябра "Беларускага інстытуту публічнай гісторыі" Аляксей Братачкін. Ён нагадаў, што ў савецкі час гісторыя габрэяў у час Другой сусветнай вайны практычна адразу пераўтварылася ў гісторыю «савецкіх мірных грамадзянаў». У незалежнай Беларусі агульнанацыянальны музей, прысвечены Халакосту, так і не з'явіўся. Тэматыка Халакосту галоўным чынам прасоўвалася ў выніку працы нізавых ініцыятыў ці ж у якасці дадатковага эфекту развязкі палітычных праблем і чарговай лібералізацыі ў адносінах з Германіяй ці іншымі краінамі, ЕЗ/ЗША ў цэлым. У рамках канцэпцыі «генацыду беларускага народа» гісторыя габрэяў размываецца. Цалкам каментар Аляксей Братачкіна чытайце тут.

На раскопках у Крэўскім замку знайшлі некалькі кукуцяў. Што гэта такое? Артэфакты XVII стагоддзя ўсё яшчэ працуюць па прызначэнні. https://nashaniva.com/372373 Без VPN — https://bit.ly/nashaniva#/372373

З помпай адкрыўся двухпавярховы «Музей Славы Магілёўшчыны». Што з ім не так? Напачатку ліпеня ў мемарыяльным комплексе «Буйніцкае поле» (прысвечаны абароне Магілёва ў ліпені 1941-га) адбылося адкрыццё «Музея Славы Магілёўшчыны». Ці ёсць у ім нешта цікавае для наведвальнікаў? Назва сутнасці музея не адпавядае: амаль цалкам экспазіцыя прысвечана падзеям Вялікай Айчыннай вайны. Гісторыя рэгіёна, у тым ліку ваенная, не адлюстравана. Напрыклад, няма згадкі пра Магілёўскае паўстанне 1661 года. Ці ёсць у музеі ўнікальныя экспанаты? Мяркуючы па інфармацыі дзяржСМІ, то іх амаль няма. У двухпавярховым музеі – бутафорскія скульптуры (чырвонаармейцы, мірныя жыхары, ворагі), здымкі ўдзельнікаў вайны, супрацьтанкавая міна, курыльная люлька пісьменніка Канстанціна Сіманава… Экспазіцыя носіць прапагандысцкі характар. Напрыклад, у першых дзвюх залях з назвай «Магілёў даваенны» – фігуры курсантаў школы НКУС. Фінансавалася будоўля музея ў тым ліку з бюджэту «Саюзнай дзяржавы».

Гісторык Аляксей Ластоўскі: Тэму генацыду беларускага народа прыдумалі расіяне і падсунулі гэта ў якасці сцэнарыя для мабілізацыі беларусаў. Падрабязней па спасылцы

Раскапаныя рэшткі брамы Заслаўскага замка. Відэа #Заслаўе #археалогія #замкі

Магілёўская губерня. Вёска Шапчыцы, 1903 год.

За што знішчалі Барысавы камяні? Полацк пад абаронай волатаў / Няпростыя рэчы Барысавы камяні першым апісаў Мацей Стрыйкоўскі і яны звязаны з імем сына Усяслава Чарадзея. Барыс (Рагвалод) усталяваў іх каля Полацку і ў рэчышчы ракі Заходняя Дзвіна. Але чаму ён гэта зрабіў і за што знішчалі Барысавы камяні? Падрабязнасці ў Цімоха Акудовіча ў праграме "Няпростыя рэчы".

«Апантанасці геапалітыкай, як у Расіі, у нас сёння няма». Гісторык паразважаў, ці перажывуць беларусы «русский мир» Нагодай для гутаркі з гісторыкам Паўлам Церашковічам у падкасце @radiosvaboda стала актуальная сітуацыя ў сістэме адукацыі Беларусі. https://nashaniva.com/372228 Без VPN — https://bit.ly/nashaniva#/372228

У Наваградку падпісалі дамову аб стварэньні Беларускага музэя Галакосту і супраціву https://smarturl.click/8pOZb Музэйная ўстанова ў Наваградку ўшануе памяць 11 000 габрэяў — ахвяраў нацысцкіх расправаў і 250 вязьняў гета, якія пракапалі сабе шлях да свабоды. Падпісана пагадненьне аб стварэньні першага музэю Галакосту ў Беларусі. Беларускі музэй Галакосту і супраціву будзе разьмешчаны ў Наваградку, дзе падчас нацысцкай акупацыі былі забітыя 11 000 габрэяў, піша выданьне Jewishnews. Пагадненьне 10 ліпеня 2025 году падпісалі Юдэйскае рэлігійнае аб’яднаньне ў Рэспубліцы Беларусь, Беларускі фонд міру і Наваградзкі раённы выканаўчы камітэт. На фота: Сяргей Чаркоўскі, старшыня Наваградзкага райвыканкама, Артур Ліўшыц, старшыня Юдэйскага рэлігійнага аб’яднаньня ў Беларусі, Максім Місько, старшыня Беларускага фонд міру пасьля падпісаньня дамовы аб музэі Галакоста. Наваградак, 10 ліпеня 2025

Чым тлумачыцца адкрыццё ў Баранавічах манумента з дзіўнай назвай «Горад працоўнай славы 1941 - 1945»? Напярэдадні 3 ліпеня ў Баранавічах адбылася ўрачыстая цырымонія адкрыцця манумента ў гонар прысваення ганаровага звання СНД «Горад працоўнай славы 1941 - 1945 гадоў». Але, як вядома, Баранавічы падчас вайны былі акупаваныя і вызваленыя толькі ў 1944-м. Дык адкуль такая дзіўная назва? Афіцыйныя каментары даволі блытаныя. Паведамляецца, што «гэта даніна пакаленню пераможцаў, пакаленню працаўнікоў, якія ў найкароткія тэрміны аднавілі горад з попелу і руін». Але навошта тады спатрэбілася дзіўная прывязка да 1941 - 1945 гадоў? Разгадка, відаць, у наступным. Год таму на саміце СНД Пуцін прапанаваў заснаваць званне «Горад працоўнай славы»: «Гэта стане сімвалам прызнання і павагі… усіх тых, хто працаваў у тыле». Вядома, што новае званне СНД прысвоена такім тылавым гарадам як Астана, Алматы, Караганда. Аднак у спіс патрапілі і Баранавічы. Так і ўзнік манумент з дзіўнай назвай і блытанымі тлумачэннямі ўладаў.

11 ліпеня 2023 года ў зняволенні быў забіты Алесь Пушкін. Ён быў асуджаны па справе партрэту беларускага антысавецкага партызана Яўгэна Жыхара. Яўгена Жыхара забілі саветы. Алеся Пушкіна забілі іх неасавецкія нашчадкі.

🎥 Ретро дня! ✊ Показываем легендарное видео, как работники МЗКТ кричали Лукашенко «Уходи!» и «Позор!» Подпишись на канал ТРЭНДЫ: ПАПУЛЯРНЫЯ ВІДЭА БЕЛАРУСІ

1937 vs 2025: чым падзеі мінулага падобныя да сённяшніх? Стрым з аўтарам кнігі пра Беларусь у 1937-м, гісторыкам Леанідам Смілавіцкім Што яшчэ мы не ведаем пра 1937 год у Беларусі? Як памяць пра той час можа дапамагчы выжыць сёння? Як гэта — жыць ва ўмовах вайны і пісаць пра падзеі, якія папярэднічалі найбольшай вайне мінулага стагодзя? На гэтыя ды іншыя пытанні адказвае доктар гістарычных навук, кіраўнік праекта "Гісторыя габрэяў у Беларусі" ў Цэнтры дыяспары пры Тэль-Авіўскім універсітэце Леанід Смілавіцкі: https://www.youtube.com/watch?v=aIMIEEC1wxk