📚 Гыйлем – наданлык караңгылыгында юл күрсәткеч нур
Гыйлемгә омтылу, аңа ия булу – файдалы гамәл. Гыйлем һәм тәҗрибә ярдәмендә генә үзебез өчен файдалы һәм файдасыз булган нәрсәләрне аера алабыз.
Дини гыйлем алсак, нәрсәнең – хәләл, нәрсәнең – хәрәм, нәрсәнең – саваплы, ә нәрсәнең гөнаһлы икәнен беләчәкбез. Аллаһының рәхмәтенә ничек ирешергә икәнен дә аңлаячакбыз, күңел тынычлыгы да табачакбыз. Чөнки Аллаһы без адәм балаларын бар итте һәм бары Ул гына безнең өчен нәрсәнең файдалы, ә нәрсәнең зарарлы икәнен төгәл белә.
Мөселман кешесе бигрәк тә дини гыйлемгә омтылырга тиеш. Әйе, без тормыш итәр өчен дөньяви белем алабыз, һөнәр үзләштерәбез. Әмма шул ук вакытта дини гыйлемнең зарурлыгын онытмаска тиешбез.
Бары тик Аллаһ тәгалә рөхсәт иткән гамәлләр генә саваплы гамәлләр санала. Саваплы дип уйлап, гөнаһлы эш кылсак, Аллаһының ачуына, Аның газабына дучар булуыбыз бар. Шуңа күрә безгә дини гыйлем кирәк. Коръәнне һәм Пәйгамбәребез ﷺ сөннәтен өйрәнү – безне туры юлга алып баручы маяклар. Ә туры юл – иң бәхетле юл.
Бүгенге көндә адәм балалары җилкәсенә төшкән күптөрле сынауларга еш кына туры юлдан ерагаюлары, төрле гөнаһлары сәбәп була. Гыйлем юлына басу, үзеңне камилләштерергә тырышу, дини мәгърифәтле булу – пәйгамбәрләр юлы.
Чөнки пәйгамбәрләр үзләреннән соң акча да, мал да, байлык та түгел, ә гыйлем калдырганнар. Әгәр адәм баласы дин белән кызыксына башласа, намазга баса, Коръән укырга өйрәнә, хәләл белән хәрәмне аерырга тырыша, «Бу ярыймы? Ярамыймы? Моңа савап буламы? Бу гөнаһ түгелме?» – дигән сорауларга җавап эзли. Бу нәрсәне аңлатамы? Аллаһы тәгаләнең аңа хәерлелек теләвен...
Моңа дәлил булып Пәйгамбәребезнең ﷺ«Бохари» һәм «Мөслим» җыентыкларында килгән хәдисе тора:
«Аллаһ кемгә хәерлелек тели, шуңа диндә аңлау бирә».
Әйе, динне аңлау өчен гыйлем кирәк. Күңелең гыйлемгә омтылса, хәзрәтләрдән сорыйсың, китаплар укыйсың, мәдрәсәгә йөрисең, мәчеттәге вәгазьләргә һәм дәресләргә барасың, динне аңларга омтыласың. Бу үзеннән-үзе генә барлыкка килми, димәк, Аллаһы сиңа хәерлелек тели.
Иң зур хәерлелекләрнең берсе – Җәннәт. Җәннәткә керү өчен, аңа алып бара торган гамәлләрне кылырга кирәк. Кайсы гамәлләрнең җәннәткә алып баруын ничек белә алабыз? Һичшиксез, гыйлем алып кына. Гыйлем булмаса, кеше яхшы гамәл дип уйлап, гөнаһ кылырга, хәтта авыр гөнаһны да савап дип кабул итәргә мөмкин.
Мәсәлән, чит ир белән чит хатын-кызның никахсыз җенси мөнәсәбәткә керүе – зур гөнаһ, зина. Бу – фәхеш гөнаһларның берсе.Кем дә булса: «Тол хатынның күңелен күрү савалы изге гамәл була бит. Ничек инде бу гөнаһ булсын?!» – дип әйтергә мөмкин. Андыйлар, дини гыйлемгә ия булмаганлыктан, бозык, фәхеш гамәлне савап дип уйлыйлар. Үзләренчә дәлилләмәкче дә булалар. Ә бит савапны Аллаһы бирә. Без түгел. Дәлилсез, нигезсез рәвештә, бер генә адәм баласының да: «Бу – савап, ә монысы – гөнаһ», – дип әйтергә хакы юк.
Без бары тик Коръәндә һәм Пәйгамбәребез ﷺ хәдисләрендә, сөннәтендә килгән дәлилләргә таянып кына кайсы да булса гамәлнең саваплы яки гөнаһлы булуы турында әйтә алабыз. Аллаһы рөхсәт иткән һәм Пәйгамбәребез ﷺ күрсәткән гамәлләр өчен генә әҗер вәгъдә ителгән. Кайвакытта урлашуны да «савап» дип атаучылар бар. Янәсе, зур оешмадан урлап, шул акча белән фәкыйрь-мескеннәргә булышуны «бу бит изгелеккә», дип акланалар.
Адашучан адәм баласы шулай уйларга мөмкин. Әмма Аллаһы моны рөхсәт итми. Аллаһы каршында изгелегең кабул булсын өчен, аның хәләл юл белән эшләнүе мөһим. Урлашмыйча, гадел хезмәт белән тапкан малыңны садака итеп бирсәң, менә шул изге гамәл була да инде.
Нәрсә генә эшләсәң дә, гыйлем кирәк шел. Аллаһы тәгалә әйтә: «Аллаһ сездән иман китергәннәрнең һәм гыйлем бирелгәннәрнең дәрәҗәләрен күтәрер»
📚 («Мүҗадәлә» сүрәсе, 11нче аять).
Чынлап та, гыйлем әһеле дәрәҗәсен Аллаһы Үзе күтәрә. Гыйлем алган кешенең, беренчедән, фикере үзгәрә, гакыйдәсе төзәлә, күңеле пакьләнә. Файдалы гыйлем алган саен аның калебе чистара. Ул көнләшүдән, тәкәбберлектән, мин-минлектән арына башлый. Аның әдәп-әхлагы үзгәрә.
Чөнки кеше гыйлем алган саен Аллаһының күркәм сыйфатларын, Пәйгамбәребезнең ﷺ күркәм холкын өйрәнә һәм шул күркәм холыкны үзендә булдырырга тырыша. Гыйлем алган кеше игелекле гамәлләрен дә арттыра. Чөнки диннең һәм гыйлемнең асылы – яхшылык, изгелек һәм игелек.
Хәтта бер хәдистә гыйлем юлында йөрүченең дәрәҗәсе турында зур хәерләр әйтелә. «Тирмизи» һәм «Әбү Давыд» җыентыкларында килгән хәдистә Пәйгамбәребез ﷺ:
«Кем гыйлем эзләп бер юлга баса, Аллаһ аңа Җәннәткә бара торган юлны җиңеләйтә», – дигән.
Чөнки ул Җәннәткә ничек барырга икәнен белә. Гыйлем алмасаң, син Җәннәткә алып бара торган юлны ничек белерсең? Хәдистә, шулай ук, гыйлем эзләүченең дәрәҗәсе шулкадәр зур булуы әйтелә, фәрештәләр аның өчен канатларын җәяләр, күкләрдә һәм җирдә булган мәхлукат, хәтта судагы балыклар да гыйлем әһеле өчен истигъфар кыла.
Пәйгамбәребез ﷺ гыйлем әһелен гади гыйбадәт кылучы белән чагыштырып, галимнең өстенлеген айның башка йолдызлардан өстенлеге белән аңлата. Күккә баксак, җемелдәп торган матур йолдызлар күрәбез. Аллаһыга буйсынучы, Аллаһыга гыйбадәт кылучы кеше дә шул йолдызлар кебек. Ләкин алар арасында ай аерылып тора. Төнге күктә ай яктыртып тора.
Галим дә шуның кебек. Гади генә гыйбадәт кылучы кеше Аллаһы белән үз арасын төзәтә. Ә гыйлем әһеле башка кешеләргә дә файда китерә: үгет-нәсыйхәт бирә, ялгышканнарын төзәтә, туры юлны күрсәтә, кешеләрне укыта, намаз укырга, Коръән хәрефләрен танырга өйрәтә. Ул гыйлем нурын башкаларга да тарата. Шуның белән, ул җәмгыятькә күбрәк файда китерә.
Пәйгамбәребез ﷺ әйткән: «Галимнәр – пәйгамбәрләрнең варислары»
📚(Әбү Давыд риваяте, 3641).
Пәйгамбәрләр үзләреннән соң динар да, дирһәм дә түгел, ә гыйлем калдырганнар. Чынлап та, гыйлем – иң яхшы һәм хәерле инвестицияләрнең берсе. Файдалы гыйлем алып, бүгенге көндә күп нәрсәләрнең ни өчен шулай булганын аңлый аласың. Нәрсәнең дөрес, нәрсәнең ялгыш икәнен аерасың. Хәләл белән хәрәмне беләсең.
Иң мөһиме, тормышта дөрес юлдан барырга өйрәнәсең. Бүгенге көндә күпме мәдрәсәләр, күпме китаплар, күпме гыйлем әһелләре бар! Хәтта иң ялкау кешенең дә интернет аша гыйлем алу мөмкинлеге бар.
Әмма иң хәерлесе һәм бәрәкәтлесе – мәчеткә, мәдрәсәгә барып, гыйлемне остазлардан өйрәнү. Шуңа күрә гыйлемгә омтылыйк. Коръәнне өйрәник. Сөннәтне өйрәник. Хәләлне хәрәмнән аерырга өйрәник. Гыйлем – наданлык караңгылыгында юл күрсәткеч нур. Шул нур сәбәпле генә кеше туры юлдан атлый ала.
✏ Раил Фәйзрахманов
📍 Язылырга 👇
Вконтакте:
vk.ru/id16784711
Макс:
max.ru/join/W0hU3...
Бип:
bip.ai/join/tatislam
Телеграм:
t.me/tatislam
РуТуб:
rutube.ru/channel/38...