باوکی عبدالله

ژیانی ئێستامان پڕییەتی لە خێرایی و نادیاریی پاشەڕۆژ و فشاری بەردەوام. سورة الكهف بە شێوازێکی زۆر ورد و دەروونناسانە چارەسەر بۆ ئەم دڵەڕاوکێ و فشارە دەروونییانە دەخاتە ڕوو، لەوانە: ١. پەنابردن بۆ شوێنی ئارام : گەنجان لە ترسی ستەمی کۆمەڵگە ڕوویان لە ئەشکەوت کرد (⁠فَأْوُوا إِلَى الْكَهْفِ⁠). ئەشکەوتەکە لە دەرەوە تەنگ و تاریک بوو، بەڵام لە ناوەوە بووە شوێنی ڕەحمەت و ئارامی. جێبەجێکردن لە ژیاندا: کاتێک جەنجاڵی و فشاری کۆمەڵایەتی زیادت کرد، پێویستت بە (ئەشکەوتی کەسیی خۆت) هەیە؛ واتە تەرخانکردنی کاتێک بۆ بێدەنگی و دابڕان لە سۆشیال میدیا و پەیوەندیی ڕاستەوخۆ و نادیار لەگەڵ خالقدا تا کۆئەندامی دەمار و دڵت ئارام ببنەوە. ٢. لە چیڕۆکی خِضر و موسادا، سێ ڕووداوی گەورە ڕوودەدەن (کونکردنی کەشتی، کوشتنی مێردمنداڵەکە، ڕێکخستنەوەی دیواری کەسانێک کە نانیان نەداونێ). بەڵام لە کۆتاییدا دەرکەوت هەموویان لە بەرژەوەندی و پاراستنی مرۆڤەکان بوون. کۆنتڕۆڵکردنی هەموو شتەکانی ژیان ئەستەمە. تێگەیشتن لەوەی کە (تۆ تەنها لایەنە دیارەکەی ڕووداوەکان دەبینیت و حیکمەتە شاراوەکە لای خوای گەورەیە)، فشارێکی زۆر لەسەر مێشکت هەڵدەگرێت و ئارامییت پێدەبەخشێت کە هەموو ڕووداوێک لە کۆتاییدا خێرێکی تێدایە. ٣. بەراوردکردنی ژیانی خۆت بە سەرکەوتن و سامان و ژیانی خەڵکانی تر لە سۆشیال میدیادا، کە دەبێتە هۆی هەستکردن بە کەمی. چارەسەری سورة الكهف: خاوەن دوو باخەکە لەبەر ئەوەی سەرکەوتنەکەی تەنها لە ڕووکار و مادیاتدا دەبینی، تووشی ڕووخان بوو. لە بەرامبەردا هاوڕێ هەژارەکەی بەهۆی سوپاسگوزاری و بەستنەوەی هەموو شتێک بە ویستی خوداوە (⁠مَا شَاءَ اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ⁠) خاوەنی ئارامیی دەرونی بوو. جێبەجێکردن لە ژیاندا: تەرکیزکردن لەسەر ئەوەی لە دەستتدا هەیە بەبێ بەراوردکاری. وتنی ڕستەی "ما شاء الله" لە کاتی بینینی نیعمەتەکان لە ژیانی خۆت و ئەوانی تردا، دڵ لە ئیرەیی و دڵەڕاوکێ پاک دەکاتەوە. ٤. هەستکردن بە تەنیایی لە ڕووبەڕووبوونەوەی سەختییەکانی ژیاندا. چارەسەری سورة الكهف: ئایەتی (⁠وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُم...⁠) فەرمان دەکات بە دەستگرتن بەو هاوڕێ و دەوروبەرەی کە ئارامیت پێدەبەخشن و لەسەر حەق و چاکە هاوکاریت دەکەن. جێبەجێکردن لە ژیاندا: دوورکەوتنەوە لەو کەسانەی وزەی نەرێنی دەبەخشن یان بەردەوام دڵەڕاوکێ دروست دەکەن، و نزیکبوونەوە لەو ژینگەیەی کە پشتگیریی دەروونی و ڕۆحیت دەکات.

سورة الكهف تەنها چیرۆکێکی مێژوویی نییە کە لە ڕابردوودا ڕوویاندا بێت، بەڵکو نەخشەڕێگایەکی ڕۆحی و فیکرییە بۆ ژیانی ڕۆژانەی مرۆڤ لە هەموو سەردەمێکدا. هەموو داستانێک لەم سورة پیرۆزەدا وەڵامێکی ڕاستەقینەیە بۆ ئەو تاقیکردنەوە و بەربەستانەی کە مرۆڤ لە ژیانیدا ڕووبەڕووی دەبێتەوە. لەوانە: ١. یارانی ئەشکەوت: تاقیکردنەوەی باوەڕ و ئارامگرتن لەسەر هەق لە ژیانی ڕۆژانەدا مرۆڤ هەمیشە لە مەترسیی داڕمانی بەهای ڕەوشتی و ئایینی خۆیدا دێتە پێش، چ لە شوێنی کار، چ لە کۆمەڵگەدا. کاتێک گەنجەکان کۆمەڵگەیەکی ستەمکار بەجێدەهێڵن و ڕوو لە ئەشکەوت دەکەن، مانای ئەوەیە کە پاراستنی ئیمان و دڵپاکی لە هەموو شتێک گرنگترە، تەنانەت ئەگەر مرۆڤ ناچار بێت بۆ پاراستنی دین و ویدژانی، لە هەندێک ژینگە دوور بکەوێتەوە یان بەرگەی تەنیایی و سەختی بگرێت. ٢. خاوەن دوو باخەکە: تاقیکردنەوەی سامان و غروور لە ژیانی ڕۆژانەدا زۆرجار مرۆڤ کاتێک موڵک و سامان و پلە و پۆست یان سەرکەوتنی دەست دەکەوێت، تووشی لەخۆباییبوون و غرور دەبێت و پێی وایە ئەمە تەنها بەهۆی لێهاتوویی خۆییەوەیە. چیرۆکی خاوەن دوو باخەکە یادخستنەوەیەکی بەردەوامە کە سامان و پێگە و ناوبانگ کاتیین، و دەبێت مرۆڤ لە کاتی دەوڵەمەندی و سەرکەوتندا سوپاسگوزار بێت و بزانێت دڵسۆزی و دین بە نرخترە لە پارە و سامانی دنیا. ٣. موسی و خِضر (سەفەری زانست و تێگەیشتن): لە ژیانی ڕۆژانەدا لە ژیاندا زۆر شت ڕوودەدەن کە لە سەرەتادا پێمان ناخۆشە یان تێیان ناگەین (وەک لەدەستدانی کارێک یان نەخۆشی یان شکانەوەیەک). چیرۆکی خضر و موسا فێرمان دەکات کە تێڕوانینی ئێمەی مرۆڤ سنووردارە، و زۆر جار پشت پەردەی ڕووداوە ناخۆشەکان حیکمەت و ڕزگارییەکی گەورە هەیە کە ئێستا دەرناکەوێت. ٤. ذو القرنين (دەسەڵات و دادپەروەری): ذو القرنين نموونەی کەسێکە کە دەسەڵات و سوپا و توانای پێدرا، بەڵام لە جیاتی ستەم، دادپەروەری و خزمەتی خەڵکی هەڵبژارد. ئەمە بۆ ژیانی ئەمڕۆمان وانەیە کە هەرچەندە پلە و توانا یان دەسەڵاتمان زیاد بکات، دەبێت زیاتر لە خزمەتی لاوازان و چاکەکاردا بین، نەک بەکارهێنانی بۆ زۆرداری و خۆبەزلزانین.

ئیبن تەیمییە (رحمه الله) دەفەرموێت: «بێگومان چێژی زانست گەورەترین و تایبەتترین چێژە. وە ئەو چێژەی کە دوای مردن دەمێنێتەوە و لە دواڕۆژدا سوودی دەبێت؛ بریتییە لە چێژی ناسینی خوای گەورە و کارکردن بۆی، کە ئەویش باوەڕهێنانە پێی.. و مەزنترین چێژی دواڕۆژیش چێژی تەماشاکردنی خوای گەورەیە، وەک لە فەرموودەدا هاتووە: (هیچ شتێکیان پێ نەبەخشیوە کە خۆشەویستتر بێت بۆیان لە بینینی خوای گەورە)، کە ئەمەش بەروبوومی ناسین و پەرستنی ئەوە لە دونیادا. کەواتە خۆشترین شت لە دنیادا ناسینی خوای گەورەیە و، خۆشترین شتیش لە دواڕۆژدا تەماشاکردنی ئەوە سبحانه و تعالی». (مجموع الفتاوى: ١٤/ ١٦٢ - ١٦٣)

دەوڵەمەندی لە ئیسلام بەشی دووەم: بنچینەکانی دەوڵەمەندی وانەی نۆیەم: وەبەرهێنان؛ چۆن سامانەکەت گەشە پێ دەدەیت؟ ئەگەر هەموو پارەکەت تەنها بۆ خەرجکردن بێت، چۆن دەتوانیت سامانێک دروست بکەیت کە لە داهاتوودا سوودت پێ بگەیەنێت؟ جیاوازییەکی گرنگ هەیە لە نێوان کەسێک کە تەنها بۆ خەرجکردن کار دەکات و کەسێک کە بەشێک لە داهاتی خۆی بۆ دروستکردنی داهاتی داهاتوو تەرخان دەکات. وەبەرهێنان واتە بەکارهێنانی پارە یان سەرمایە بۆ بەدەستهێنانی سوود لە داهاتوودا؛ بەڵام هەر وەبەرهێنانێک قازانجی مسۆگەر نییە، و موسوڵمان دەبێت ڕێگای حەلال و دوور لە فێڵ و زەرەرە نادروستەکان هەڵبژێرێت. یەکەم: سامانت بە ڕێگای حەلال گەشە پێ بدە. خوای گەورە دەفەرموێت: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُم بَيْنَكُم بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَن تَكُونَ تِجَارَةً عَن تَرَاضٍ مِّنكُمْ... (سورەتی النساء، ئایەتی ٢٩) واتا: ئەی ئەوانەی باوەڕتان هێناوە، سامانەکانتان بە ناحەق لە نێوان خۆتاندا مەخۆن، بەڵکو با بازرگانییەک بێت کە بە ڕەزامەندیی هەردوولا بێت... تێگەیشتن: ئەم ئایەتە بنچینەیەکی گرنگی مامەڵەی دارایی لە ئیسلامدا ڕوون دەکاتەوە: سامان دەبێت بە ڕێگای دروست و بە ڕەزامەندیی لایەنەکان بەدەست بێت. وەبەرهێنان دەتوانێت لە ڕێگەی بازرگانی، بەشداری لە پڕۆژەیەک، یان کڕین و فرۆشتنی شتێکی بەسوود بێت؛ بەڵام دەبێت مامەڵەکە لەگەڵ ڕێنماییە شەرعییەکان بگونجێت. تەنها ناونانی مامەڵەیەک بە «وەبەرهێنان» نایگۆڕێت بۆ مامەڵەی حەلال. دووەم: نموونەی پلاندانان لە قورئاندا خوای گەورە لەبارەی یوسف (علیه السلام) دەفەرموێت: ﴿قَالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَبًا فَمَا حَصَدتُّمْ فَذَرُوهُ فِي سُنبُلِهِ إِلَّا قَلِيلًا مِّمَّا تَأْكُلُونَ ۝ ثُمَّ يَأْتِي مِن بَعْدِ ذَٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ إِلَّا قَلِيلًا مِّمَّا تُحْصِنُونَ﴾ (سورەتی یوسف، ئایەتەکانی ٤٧–٤٨) واتا: یوسف (علیه السلام) فەرمووی: حەوت ساڵ بەردەوام چاندن بکەن، هەرچی دروێنەتان کرد، لە گوڵکەکەیدا جێی بهێڵن، جگە لە کەمێک کە دەیخۆن. پاشان حەوت ساڵی سەخت دێت و ئەوە دەخوات کە بۆی پێشتر ئامادەتان کردووە، جگە لە کەمێک کە دەپارێزن. تێگەیشتن: یوسف (علیه السلام) تەنها بیر لە زیادکردنی بەرهەم نەدەکردەوە؛ بەڵکو بیر لە پاراستنی بەرهەم و داهاتووشی دەکردەوە. ئەمە وانەیەکە بۆ ئێمە: کاتێک داهاتمان هەیە، دەتوانین بەشێک لەو داهاتە بۆ دروستکردنی سەرچاوەیەکی نوێی داهات تەرخان بکەین، بەڵام پێویستە بە پلاندانان و زانینەوە بێت، نەک بە هیوای قازانجی خێرا. سێیەم: وەبەرهێنان بەبێ زانست مەکە یەکێک لە هەڵە گەورەکانی خەڵک ئەوەیە کاتێک دەبینن کەسێک لە بازرگانی یان وەبەرهێناندا قازانجی کردووە، بەبێ توێژینەوە هەمان ڕێگا دەگرنەبەر. بەڵام پێش ئەوەی پارەیەک دابنێیت، دەبێت ئەمانە بزانیت: * لە چی وەبەرهێنان دەکەیت؟ * سەرچاوەی قازانجەکە چییە؟ * ئەگەر پڕۆژەکە سەرنەکەوێت، چەند لە پارەکەت لەدەست دەدەیت؟ * ئایا مامەڵەکە حەلالە و مەترسییەکانی بۆت ڕوونن؟ ئامانج تەنها زیادکردنی پارە نییە؛ ئامانج زیادکردنی سامان بە ڕێگایەکی حەلال و بە داناییە. لە ژیانی ئەمڕۆدا: کەسێک کە داهاتی مانگانەی هەیە، دەتوانێت بەشێک لە پارەکەی بۆ فێربوونی پیشەیەک، کڕینی ئامێرێکی کاری، فراوانکردنی کاروبارەکەی یان بەشداری لە پڕۆژەیەکی حەلال تەرخان بکات. بۆ نموونە، دیزاینەرێک دەتوانێت لەبری ئەوەی هەموو داهاتی خۆی خەرج بکات، بەشێکی بۆ فێربوونی تەکنیکێکی نوێ یان کڕینی ئامێرێک تەرخان بکات کە دواتر توانای کارکردن و داهاتی زیادتر بۆی دروست دەکات. ئەمەش جۆرێکە لە وەبەرهێنان لە تواناکانی خۆتدا؛ هەرچەندە قازانجەکەی مسۆگەر نییە. بەکورتی دەڵێم: * وەبەرهێنان واتە بەکارهێنانی سەرمایە بۆ دروستکردنی سوود لە داهاتوودا. * هەر وەبەرهێنانێک قازانجی مسۆگەر نییە. * مامەڵەی دارایی دەبێت لەگەڵ ڕێنماییە شەرعییەکان بگونجێت. * پێش وەبەرهێنان، زانیاری کۆبکەرەوە و مەترسییەکان بناسە. * هەندێک جار باشترین وەبەرهێنان، وەبەرهێنانە لە زانست و توانای خۆتدا. ئەرکی تۆ بۆ ئەم وانەیە: بیر لە یەک شت بکەرەوە کە ئەگەر پارەیەکی بۆ تەرخان بکەیت، دەتوانێت لە داهاتوودا سوودت پێ بگەیەنێت. پاشان وەڵامی ئەم سێ پرسیارە بدەرەوە: 1ـ ئەم وەبەرهێنانە چ سوودێکم بۆ دروست دەکات؟ 2ـ مەترسییەکانی چین؟ 3ـ چۆن دڵنیابمەوە کە ڕێگاکەی حەلالە؟ #زنجیرە_وانەی_دەوڵەمەندی_لە_ئیسلام

واتا و گرنگیی (أسوة حسنة) واتای لغوی: (أسوة) واتە نموونە، پێشەوا، و کەسێک کە مرۆڤ شوێن پێی هەڵبگرێت و چاوی لێ بکات. وشەی (حسنة)ـش واتە جوان و چاک، کەواتە پێشەوایەتییەکی بێگەرد و پڕ لە خێر و ڕەوشتی بەرز. لە ژیاندا هەموو کەسێک کەسایەتییەک بە نموونە و ڕێبەری خۆی دەزانێت، بەڵام بۆ باوەڕدار، خوای گەورە مەزنترین و تەواوترین نموونەی بۆ دیاری کردووە، کە ئەویش پێغەمبەری خوا (صلی الله علیە وسلم)ـیە. ئەم شوێنکەوتنە تەنها لە لایەنێکی دیاریکراودا نییە، بەڵکو هەموو ژیان دەگرێتەوە: چۆنیەتیی دڵنیایی و پشتبەستن بە خوا و چۆنیەتیی نزیکبوونەوە لە خوای گەورە و لەگەڵ خێزان، دراوسێ، هاوڕێ و تەنانەت نەیارەکانیشدا، و لە کاتی ناخۆشی، تاقیکردنەوە و لێبووردەییدا.

ئاگاداری ئەو شتە بچووکانە بە کە هەموو ژیان کاتت لێ دەدزن دەگمەنە ڕۆژێکی تەواو لە بەهۆی یەک شتەوە بەفیڕۆی بدەین. زۆربەی کات بابەتەکە بە ڕێگەیەکی هێمنتر ڕوو دەدات: دەی خولەک بۆ مۆبایل… چارەکە کاتژمێرێک بۆ ڤیدیۆیەکی تر… کەمێک گەڕان لەناو هەواڵەکاندا… پاشان پشوویەکی کورت کە زیاتر لەوەی چاوەڕێت دەکرد درێژە دەکێشێت. لە کۆتایی ڕۆژەکەشدا دەڵێیت: نازانم کاتەکەم بۆ کوێ چوو. 📌 ڕۆژانە: تەنیا مه‌پرسە: «چەند کاتژمێر مۆبایلەکەم بەکاردێنم؟» بەڵکو بپرسە: ئەو شتە بچووکانە چیین کە بێ ئەوەی هەستی پێ بکەم دەیان جار دووبارەیان دەکەمەوە؟ تەنیا بۆ یەک ڕۆژ چاودێرییان بکە، پاشان تەنیا یەکێکیان بسڕەوە یاخود کەمی بکەرەوە. لەوانەیە لە ڕۆژی یەکەمدا هەست بە جیاوازییەکە نەکەیت، بەڵام گەڕاندنەوەی دەی خولەکی ڕۆژانە واتە زیاتر لە ٦٠ کاتژمێر لە ساڵێکدا.

هەندێک ناکۆکی پێویستیان بەوە نییە هەوڵی سەرکەوتن بدەیت کەسێک چووە ناو گفتوگۆیەکی درێژخایەن لەگەڵ هاوڕێکەی، و هەر یەکێکیان هەوڵی دەدا بسەلمێنێت کە ئەوەی خۆی ڕاستە. دوای کاتژمێرێک، ڕای هیچ کامێکیان نەگۆڕا، لە ڕێگای گەڕانەوەدا، تێگەیشت کە ئەوەی زیاتر بێزاری کردووە جیاوازییەکەیان نەبووە، بەڵکو ئەو وزەیە بووە کە لە هەوڵدانی گۆڕینی گفتوگۆکە بۆ شەڕ و ململانێ لەدەستی داوە. 📌 پێش ئەوەی بچیتە ناو گفتوگۆیەکەوە، لە خۆت بپرسە: • ئایا دەمەوێت تێبگەم؟ • یاخود دەمەوێت بسەلمێنم کە من ڕاستم؟ ئەگەر بابەتەکە نە بڕیارێک بگۆڕێت، نە پەیوەندییەک بپارێزێت، و نە زانیارییەکی ڕاستەقینە زیاد بکات، ئەوا کشانەوە زۆر دانایانەترە لە سەرکەوتن. هەموو گفتوگۆیەک دەرفەتێک نییە بۆ سەلماندنی هێزی خۆت؛ بەڵکو هەندێک گفتوگۆ دەرفەتن بۆ ڕاهێنانی خۆت لەسەر کۆنتڕۆڵکردنی.

بزانە کە ئەو هاوەڵەی لە شار و سەفەردا، لە خەو و بێداریدا، بەڵکو لە ژیان و مردنیشتدا لێت جیا نابێتەوە؛ پەروەردگار و مەولا و سەروەر و دروستکەرتە. بداية الهداية: ئیمامی غەزالی

لە سەردەمی فیتنە و تاقیکردنەوەکاندا، مرۆڤی گوناهبار چاودێری ناکرێت، بەڵکو مرۆڤی دیندار چاودێری دەکرێت و چاوەڕێی هەڵەیەکی دەکەن، تاکو بڵێن: «ئاخۆ ئەوە دیندارەکە نەبوو؟!» وەکو بڵێی کەسی دیندار هەڵە ناکات…

پیاو گەورەی هاوسەرەکەیەتی پیاو بە دەقی قورئان گەورەی هاوسەرەکەیەتی؛ خوای گەورە لە چیرۆکی هاوسەری عەزیزی میسردا دەفەرموێت: ﴿وَأَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَى الْبَابِ﴾ واتە: مێردەکەی، و پیاو پلەی بەرزی و سەروەریی بەسەریدا هەیە لەلای دەرگاکە بینی. وە هەروەها خوای گەورە دەفەرموێت: ﴿ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِّلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَتَ نُوحٍ وَامْرَأَتَ لُوطٍ كَانَتَا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَيْنِ فَخَانَتَاهُمَا﴾ وآته: خوای گەورە نموونەی هێناوەتەوه به ژنی نوح و لوط بۆ ئەوانەی که بێ باوەڕ بوون، که ئەو دوو ئافرەته لەژێر دەسەڵاتی دوو بەندەی چاك و پاکی ئێمه بوون، کەچی خیانەتیان لێ کردن ( تێبینی: خیانەتەکە ئەوە بوو کە باوەڕیان پێیان نەبوو، غەیبەتیان دەکردن، گاڵتەیان پێدەکردن...). بۆ پیاو واجبە ڕێز لە هاوسەرەکەی بگرێت بە قسە و بە کردار، بەڵکو ئەمە نزیکترە بۆ دروستبوونی خۆشەویستی لەنێوانیاندا؛ بۆیە دەتوانێت لە کاتی بانگکردنیدا پێی بڵێت: (خاتوونەکەم).

غەریبترینی خەڵکی ئەمڕۆ (ئافرەتە). هەموو شتێک ململانێی لەگەڵدا دەکات لە؛ دینەکەی و فترەتی خۆشی. شەیتان و ڕۆژئاوا و ڕاگەیاندن و فێڵی دووڕووەکانیش لەملاوە بوەستێت، بریقەی ژیان و مۆدە و بازار و ڕاکێشانی سۆز و فێمێنیستەکانیش لەملاوە. کەواتە ئەگەر گوێت لە ئافرەتێکی چاکەکار بوو، یاخود قوتابییەکی زانستی شەرعی بوو کە سورە لەسەر زانست و عیبادەت لە ناو ئەم ئاژاوەدا، ئەوا بە گەورەی بگرە و ڕێزی لێ بگرە و دوعای جێگیربوونی بۆ بکە...

بنچینەی تێکۆشانی نەفسی پێچەوانەکردنی ئارەزووەکانە. مرۆڤ بەرزترە لەوەی دەستی لەسەر ڕاهاتووە لە شەهوەت و ئارەزووەکان، و دەروونی دەخاتە سەر پێچەوانەی ئەوەی ئارەزووی دەکات لە هەموو کاتێکدا. کەواتە ئەگەر دەروون نوقمی شەهوەتەکان بوو، بە تەقوا و ترسان لە خوای گەورە دەیبەستێتەوە و کۆنتڕۆڵی دەکات، وە ئەگەر دەروون سست بوو و وەستا لە ئەنجامدانی فەرمانبەرداری و کارە چاکەکاندا، بە قامچیی ترسان و پێچەوانەکردنی ئارەزوو و ڕێگری لە دەستکەوتە دەروونییەکان لێی دەخوڕێت. تێکۆشانی دەروون تەواو نابێت تەنها بە چاودێری کردنی دڵ و دەروون نەبێت. ئەوەش ئەو ڕاستییەیە کە پێغەمبەری خوا ﷺ ئاماژەی پێدا کاتێک جوبرەئیل (سەلامی خوای لێ بێت) پرسیاری لێکرد دەربارەی ئیحسان (چاکەکاری) و فەرمووی: «ئیحسان ئەوەیە بە جۆرێک خوا بپەرستیت وەک ئەوەی بیبینیت، چونکە ئەگەر تۆ ئەو نەبینیت، ئەوا ئەو تۆ دەبینێت.» چونکە چاودێری دەروون (المراقبة) بریتییە لە زانینی بەندە بەوەی کە پەروەردگاری ئاگادارییەتی، و بەردەوامبوونی ئەم زانینە چاودێریکردنی پەروەردگاریەتی، ئەمەش بنچینەی هەموو خێر و چاکەیەکە. مرۆڤ ناگاتە ئەم پلەیە مەگەر دوای لێپرسینەوە لە دڵ و دەروون و چاککردنی بارودۆخی، و پابەندبوون بە ڕێگای حەق، و باش چاودێریکردنی دڵ لە نێوان خۆی و خوای گەورەدا، وە پاراستنی هەناسەکان لەگەڵ خوای گەورەدا، تاوەکو بزانێت کە خوای گەورە چاودێرییەتی، و لە دڵییەوە نزیکە، ئاگاداری بارودۆخیەتی و کردەوەکانی دەبینێت، و وتەکانی دەبیستێت. [کتێبی الغُنية (٣٠٩/٢) - ئیمامی گەیڵانی]

لەبەر ئەم هۆکارە، ڕۆژئاوا نایەوێت تۆ موسڵمان بیت.

ئەگەر هەموو دانیشتووانی جیهان ببنە موسڵمان، پیشەسازیی کحول کە بەهای تریلیۆنێک دۆلارە نامێنێت. نزیکەی ٥٠٠ ملیار دۆلار لە یاری قومارکردن نامێنێت. ٥٠ ملیۆن دۆلار لە قازانجی بەرهەمی پۆرنۆگرافی نامێنێت. ئەو قەرزە ڕباییانەی کە بانکە جیهانییەکانی لەسەر بەندە کۆتایییان پێدێت.

لەبەر ئەمەیە نەیانەوێت تۆ موسڵمان بیت، چونکە موسڵمان شێوازێکی ژیانی ڕێکخراوی هەیە. کاتێک موسڵمانێکی ڕاستەقینە دەبیت کۆنتڕۆڵکردنت سەخت دەبێت. لەبەر ئەم هۆکارە، ڕاگەیاندنەکانی ڕۆژئاوا و دووڕووەکان شەو و ڕۆژ کاردەکەن بۆ کۆنتڕۆڵکردن و پڕۆگرامکردنی مێشکی ئێوە و منداڵەکانتان. ئایا تێبینیتان نەکردووە کە ئەم نەوەیە هەستی شەرمکردنیان لەدەستداوە؟ بوونەتە کەسانێک کە بەدوای ئارەزوو و شهوەتەکانیاندا دەڕۆن. تاکە بەرگریکاری بەهێز لەدژی ئەم ئایدۆلۆژیا قێزەونە بێت ئیسلامە.

چوار فەرموودە، کەسێک لەبەریان بکات و پەیڕەویان بکات، سەرجەم بنەماکانی ڕەوشت و ئادابی کۆکردۆتەوە: ١. پێغەمبەری خوا ﷺ دەفەرموێت: «هەرکەسێک بڕوای بە خوا و ڕۆژی دوایی هەیە، با قسەی چاک بکات یان بێدەنگ بێت.» ٢. پێغەمبەری خوا ﷺ دەفەرموێت: «لە جوانیی ئیسلامییەتی مرۆڤ ئەوەیە کە دەستبەرداری ئەوە بێت پەیوەندی بەوەوە نییە (وەک کاری بێسوود و دەستوەردان لە کاروباری خەڵک).» ٣. پیاوێک بە پێغەمبەری ﷺ ووت: ئامۆژگاریم بکە. فەرمووی: «تووڕە مەبە.» چەند جارێک داواکەی دووبارە کردەوە، ئەویش ﷺ هەر دەیفەرموو: «تووڕە مەبە.» ٤. پێغەمبەری خوا ﷺ دەفەرموێت: «هیچ کەسێک لە ئێوە ئیمانی تەواو ناکات، تاوەکو ئەوەی بۆ خۆی پێی خۆشە بۆ براکەشی پێی خۆش نەبێت.»

زۆربەی ململانێکانی حیزبەکانی ئەمڕۆ هۆکار و ئامڕازەکانیان ڕەوان، بەڵام ئامانجە سیاسییەکانیان بەتاڵ و بێبنەمام. جا ئامانجی خراپەکەیان ئامڕازەکە شێواو و پیس دەکات؛ لەبەر ئامانجەکەیەتی کە مرۆڤی ژیر لێی دەوەستێت و پاشەکشە دەکات، کەچی مرۆڤی نەزان بە ئامڕازەکەی هەڵدەخەڵەتێت.

له ئاموژگاری #بــاوکی_عبدالله دوو له چارەسەرە زۆر به هێز و خێراکان بۆ گشت کێشەکانت ⁉️ ١ : زۆر لێدانی سەڵاوات لەسەر ڕسول الله [ ﷺ ] بەتایبەت شەوو ڕۆژی هەینی . ۲ : وه دوعا و زکرەکەی یونس [ علیه السلام ] که فەرمووی : { لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ} اللَّهُـمَّ صَـلِّ عَلَى مُحَـمَّدٍ وَعَـلَى آلِ مُحَمَّـدٍ, ڪَمَا صَلَّيْـتَ عَلَـى إِبْـرَاهِيـمَ وَعَـلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ, إِنَّڪَ حَمِـيدٌ مَجِيـدٌ, اللَّهُـمَّ بَـارِڪْ عَلَى مُحَـمَّدٍ وَعَـلَى آلِ مُـحَـمَّدٍ ڪَمَـا بَـارَڪْتَ عَلَى إِبْـرَاهِيـمَ وَعَلَـى آلِ إِبْـرَاهِيـمَ, إِنَّڪَ حَمِـيدٌ مَـجِـيدٌ 💠@bawky_abdullah