ሊያና ኬር Liyana Care 7755

🧠 ስለ አልዛይመር (Alzheimer's) ህመም 🎯 የአልዛይመር ሕመም የመርሳት እና የአዕምሮ ማሰብ/ማስታወስ ብቃትን የሚቀንስ ዋነኛው መንስኤ ሲሆን፤ በዓለም አቀፍ ደረጃ ከሚከሰቱት ከጠቅላላ ከማስታወስ ችግር (Dementia) 60% – 70% የሚሆነውን ድርሻ ይይዛል። 🔍 ሕመሙ ምንድን ነው? የበሽታው ድብቅ ሂደት፡ ጎጂ ፕሮቲኖች (ኤሚሎይድ ፕላክስ እና ታው ታንግልስ) በአእምሮ ውስጥ በመከማቸት የሴሎችን መደበኛ የመረጃ ልውውጥ ያበላሻሉ። እነዚህ በአእምሮ ውስጥ የሚከሰቱ ለውጦች ግልጽ የሆኑ ምልክቶች ከመታየታቸው ከ20 ዓመታት በፊት ወይም ከዚያ ቀደም ብለው ሊጀምሩ ይችላሉ። 🔍 የመጀመሪያ የማስጠንቀቂያ ምልክቶች • በድብቅ የሚጀምር (Silent Onset)፡ የሚታዩ ምልክቶች ከመታየታቸው ከ20 ዓመታት ወይም ከዚያ በላይ በፊት በአእምሮ ውስጥ የባዮማርከር (biomarker) ለውጦች ሊጀምሩ ይችላሉ። • ቀለል ያለ የአእምሮ ሕመም (Mild Cognitive Impairment)፡ የማስታወስ ችሎታ ማጣት ለቤተሰብ እና ለጓደኞች የሚታወቅ ይሆናል፤ ከዚህ ችግር ጋር ካላቸው ሰዎች መካከል ግማሽ ያህሉ (50%) በ4 ዓመታት ውስጥ ወደ አልዛይመር በሽታ ይሸጋገራሉ። • በዕለት ተዕለት ሕይወት ላይ የሚኖረው ተጽዕኖ፡ የመጀመሪያዎቹ ምልክቶች ብዙውን ጊዜ እንደ አነስተኛ የማስታወስ ችሎታ መቀነስ እና እንደ ፋይናንስ አያያዝ፣ ማሽከርከር፣ ወይም የቤት ውስጥ ሥራዎችን የመሳሰሉ የዕለት ተዕለት ተግባራትን ለመቆጣጠር በመቸገር ይታያሉ። 📉 ሕመሙ እንዴት እየባሰ ይሄዳል • መካከለኛ ደረጃዎች፡ ቃላትን የመፈለግ እና የቋንቋ ችግሮች ይከሰታሉ፤ እንዲሁም ግለሰቦች በቀላሉ መንገዳቸውን ሊስቱ ወይም ግራ ሊጋቡ ይችላሉ። • የኋለኛ ደረጃዎች፡ የመመዘን ችሎታ ማጣት፣ የእንቅልፍ መዛባት፣ ቅዠቶች፣ እና በእንቅስቃሴ ወይም በቅንጅት ላይ አካላዊ ችግሮች ይፈጠራሉ። • የመጨረሻ ደረጃ፡ ታካሚዎች እንደ መብላት እና ልብስ መልበስ ያሉ ዕለት ተዕለት እንክብካቤዎችን ይረሳሉ። እናም የሙሉ ጊዜ ድጋፍ ይፈልጋሉ። ምልክቶች የሚታዩባቸው የአልዛይመር ሕመም በአብዛኛው ከ 8 እስከ 10 ዓመታት የሚቆይ ቢሆንም፣ የእያንዳንዱ ግለሰብ የቆይታ ጊዜ ግን ሊለያይ ይችላል። 🧬 ለአደጋው የበለጠ ተጋላጭ የሆኑት እነማን ናቸው? • ዕድሜ እና ዘረመል (Genetics)፡ ከ65 ዓመት ዕድሜ በኋላ የተጋላጭነት መጠኑ በከፍተኛ ሁኔታ ይጨምራል፤ በክሮሞሶም 19 ላይ የሚገኘው የ ApoE ε4 ጂን (allele) ለአብዛኛው የአልዛይመር በሽታ መጋለጥ ብቸኛው እና በጣም ኃይለኛው የዘረመል ምክንያት ሲሆን፤ እያንዳንዱ የዚህ ጂን ቅጂ (copy) በሽታው መታየት የሚጀምረውን ዕድሜ በግምት በ 10 ዓመታት ዝቅ ያደርገዋል • የጤና ሁኔታ እና የአኗኗር ዘይቤ፡ እንደ ደም ግፊት፣ ስኳር በሽታ፣ የራስ ቅል ጉዳት እና አካላዊ እንቅስቃሴ አለማድረግ ያሉ ሁኔታዎችም ተጋላጭነትን ሊጨምሩ ይችላሉ። 🩺 ምርመራ 1. የሕክምና እና የመድኃኒት ታሪክ፡ የታካሚውን ያለፈ አጠቃላይ የጤና ሁኔታ እና አሁን የሚወስዷቸውን መድኃኒቶች በጥልቀት መገምገም። 2. የአእምሮ ሁኔታ እና የማስታወስ ፈተናዎች 3. የአካል እና የነርቭ ምርመራዎች 4. የላብራቶሪ የደም ምርመራዎች 5. የአንጎል ምስል እና የባዮማርከር ምርመራዎች 💊 ሕክምና እና እንክብካቤ • የሕክምና እርዳታ፡ መድኃኒቶች የማሰብና የማስታወስ ችሎታ ምልክቶችን ለመቆጣጠር እና የሕመሙን እድገት ለማዘገየት ይረዳሉ፤ አዳዲስ ሕክምናዎች ደግሞ በተለይም ከመጀመሪያዎቹ ደረጃዎች ላይ የኤሚሎይድ ፕሮቲን ስብስብን ለይተው ለማጽዳት ይረዳሉ። • የዕለት ተዕለት ድጋፍ፡ ቀላል የማስታወሻ ዘዴዎች፣ የተረጋጉና የተለመዱ የዕለት ተዕለት ድርጊቶች፣ እና የቤተሰብ እንክብካቤ የታካሚዎችን የሕይወት ጥራት ለመጠበቅ ከፍተኛ አስተዋጽኦ ያደርጋሉ፡፡ • ለተንከባካቢዎች የሚደረግ የእረፍት ጊዜ (Respite)፡ ተንከባካቢዎች የአእምሮ እና የአካል ዕረፍት እንዲያገኙ ማድረግ። ------------------------------------------------------- ለተጨማሪ መረጃ  ወደ 7755 በመደወል ሀኪሞቻችንን ያማክሩ፡፡📲ቴሌግራም፡ @ldhsethiopia መተግበሪያችን: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.liyanadigitalhealth.liyanacare https://apps.apple.com/us/app/liyana-care/id1572231448