sacral_BY
前往频道在 Telegram
Lo-fi, турызм, эскапізм. Гутаркі: @sacral_chat Падтрымаць канал голасам: t.me/belarus_sacral?boost Прапановы, пытанні, абразы можна ў дырэкт.
显示更多3 035
订阅者
-324 小时
-177 天
-2930 天
数据加载中...
吸引订阅者
七月 '26
七月 '26
+39
在2个频道中
六月 '26
+51
在1个频道中
Get PRO
五月 '26
+93
在2个频道中
Get PRO
四月 '26
+77
在2个频道中
Get PRO
三月 '26
+21
在3个频道中
Get PRO
二月 '26
+29
在1个频道中
Get PRO
一月 '26
+37
在1个频道中
Get PRO
十二月 '25
+55
在2个频道中
Get PRO
十一月 '25
+92
在2个频道中
Get PRO
十月 '25
+29
在1个频道中
Get PRO
九月 '25
+103
在1个频道中
Get PRO
八月 '25
+41
在1个频道中
Get PRO
七月 '25
+36
在1个频道中
Get PRO
六月 '25
+56
在3个频道中
Get PRO
五月 '25
+48
在2个频道中
Get PRO
四月 '25
+71
在3个频道中
Get PRO
三月 '25
+43
在0个频道中
Get PRO
二月 '25
+87
在7个频道中
Get PRO
一月 '25
+66
在2个频道中
Get PRO
十二月 '24
+84
在0个频道中
Get PRO
十一月 '24
+122
在6个频道中
Get PRO
十月 '24
+66
在3个频道中
Get PRO
九月 '24
+106
在8个频道中
Get PRO
八月 '24
+65
在3个频道中
Get PRO
七月 '24
+87
在2个频道中
Get PRO
六月 '24
+123
在2个频道中
Get PRO
五月 '24
+73
在2个频道中
Get PRO
四月 '24
+51
在1个频道中
Get PRO
三月 '24
+234
在2个频道中
Get PRO
二月 '24
+65
在2个频道中
Get PRO
一月 '24
+62
在2个频道中
Get PRO
十二月 '23
+88
在3个频道中
Get PRO
十一月 '23
+67
在4个频道中
Get PRO
十月 '23
+64
在2个频道中
Get PRO
九月 '23
+31
在0个频道中
Get PRO
八月 '23
+86
在0个频道中
Get PRO
七月 '23
+52
在0个频道中
Get PRO
六月 '23
+46
在0个频道中
Get PRO
五月 '23
+144
在0个频道中
Get PRO
四月 '23
+58
在0个频道中
Get PRO
三月 '23
+77
在0个频道中
Get PRO
二月 '23
+251
在0个频道中
Get PRO
一月 '23
+48
在0个频道中
Get PRO
十二月 '22
+141
在0个频道中
Get PRO
十一月 '22
+94
在0个频道中
Get PRO
十月 '22
+295
在0个频道中
Get PRO
九月 '22
+72
在0个频道中
Get PRO
八月 '22
+35
在0个频道中
Get PRO
七月 '22
+47
在0个频道中
Get PRO
六月 '22
+103
在0个频道中
Get PRO
五月 '22
+201
在0个频道中
Get PRO
四月 '22
+38
在0个频道中
Get PRO
三月 '22
+111
在0个频道中
Get PRO
二月 '22
+94
在0个频道中
Get PRO
一月 '22
+116
在0个频道中
Get PRO
十二月 '21
+107
在0个频道中
Get PRO
十一月 '21
+117
在0个频道中
Get PRO
十月 '21
+30
在0个频道中
Get PRO
九月 '21
+372
在0个频道中
Get PRO
八月 '21
+942
在0个频道中
Get PRO
七月 '21
+220
在0个频道中
Get PRO
六月 '21
+69
在0个频道中
Get PRO
五月 '21
+9
在0个频道中
Get PRO
四月 '21
+29
在0个频道中
Get PRO
三月 '21
+19
在0个频道中
Get PRO
二月 '21
+17
在0个频道中
Get PRO
一月 '21
+67
在0个频道中
Get PRO
十二月 '20
+1 491
在0个频道中
| 日期 | 订阅者增长 | 提及 | 频道 | |
| 22 七月 | +2 | |||
| 21 七月 | +1 | |||
| 20 七月 | +1 | |||
| 19 七月 | +2 | |||
| 18 七月 | +3 | |||
| 17 七月 | +2 | |||
| 16 七月 | 0 | |||
| 15 七月 | +1 | |||
| 14 七月 | +5 | |||
| 13 七月 | 0 | |||
| 12 七月 | +2 | |||
| 11 七月 | +3 | |||
| 10 七月 | +1 | |||
| 09 七月 | +2 | |||
| 08 七月 | +4 | |||
| 07 七月 | +2 | |||
| 06 七月 | +1 | |||
| 05 七月 | +2 | |||
| 04 七月 | +2 | |||
| 03 七月 | +1 | |||
| 02 七月 | +2 | |||
| 01 七月 | 0 |
频道帖子
#waldmachtfrei
Калі ўжо ўсплыла🤭 тэма падарожжаў па рацэ Вяллі, то прыйшоў час успомніць, што справа графа Тышкевіча жыве, хаця і ў куды сціплейшым выглядзе. Вось гады 3 назад пакарыў 40 з нечым км па рацэ ад Вілейкі да Залесся. А потым доўгі час планаваў і спрабаваў падысці да працягу гэтых прыгодаў. Калі першы раз меркавалася пераважна класічнае сузіранне прыроднай прыгажосці, то сплаў, пра які распавяду сёння, акрамя шыкоўных краявідаў, напоўнены цікавосткамі, якія стварыў чалавек.
Гэтым разам атрымалася прайсці 50 км. Гэта ня шмат. Але былі запланаваныя шматлікія прыпынкі для збору кантэнту і атрымання асабістай асалоды. Напрыклад, даводзілася пакідаць човены (плылі ўдвох, але і сыходзілі разам) і ўвесь рыштунак на беразе, каб гадзінку паблукаць па вёсцы. Ганаруся суайчыннікамі: нічога не скрадзена, човен не прабіты! Таму разлік быў, што сплаў расцягнецца больш, чым на 2 дні. І не памыліўся.
Але давайце больш канкрэтна, як прайшло:
Раніцай скокнулі на электрычку Мінск-Гудагай, выйшлі на прыпынку Залессе ў 13:30. Трэба забегчы ў краму па прыпасы і пратопаць пару км да ракі. Надзімаем човены, пакуемся, павеславалі!
Першыя паўдня прайшлі ў сузіранні прырода, высокіх берагоў, розных птушак і пошуку зручнага месца для стаянкі. Гэта заўсёды напружаны момант, бо лепшае месца ты бачыў раней, а хутка сонца сядзе і трэба б ужо некуды прыткнуцца. Мы і прыткнуліся.
Другі дзень пачаўся на світанку а пятай гадзіне. Спраў жа шмат. І прышпільныя мясціны пачаліся амаль адразу. Касцёлы, камяні, тут сядзіба была раней, шукаем крыніцу, каб вады набраць. Данюшава, Жодзішкі, Дубок. А 15 гадзіне маршрут скончаны. Хутка, чо. Але гэта не кажа, што мы адправіліся дадому. Не, яшчэ адна начоўка ў намёце, бо аўтобус будзе толькі заўтра (і бывае ён не кожны дзень). Завязе да Смаргоні, а там на цягнік. А да аўтобусу трэба выйсці з лесу і прайсці 3 км да вёскі. У лесе, дарэчы, няма сувязі. Ня толькі інтэрнэту, але і патэліць немагчыма. Як і ў вёсцы на супрацьлеглым беразе. А яшчэ на Вяллі, па адчуваннях, паднялася вада. Як тры гады назад, ужо не даводзілася цягаць човен па рэчышчы праз мялізны.
Такія справы. Пазней допісы з падрабязнасцямі.
| 2 |  +8没有文字... | 358 |
| 3 | #sacral_data
У красавіку ўспаміналі аўтара аднаго з ранніх дыярыюшаў (дзённікаў) у Беларусі з цікавымі ўспамінамі пра гістарычныя падзеі – Багуслава Казіміра Маскевіча. А сёння народзіны яшчэ больш ранейшага прадстаўніка гэтага жанру, бацькі вышэй згаданага – шляхціца Самуіла Маскевіча, што нарадзіўся 17 ліпеня 1580 года.
Успаміны яго пачынаюцца са шляхецкага рокашу, дзе сам сабж быў на каралеўскім баку. Але найбольш цікавыя падзеі, што ў расейскай гістарыяграфіі называюць «Смутай», у якіх пан Маскевіч прымаў непасрэдны ўдзел. Давайце трошкі прасякнемся тымі прыгодамі праз выдзертыя з кантэксту цытаты:
“У пытанні веры сярод простага люду [пануе] вялікае невуцтва. Калі кароль падышоў да Смаленска, навакольны люд начаў уцякаць з быдлам у лясы, беручы з сабой з дому i абразы, на якія ўскладае празмерныя спадзяванні. Таму калі нашыя, шукаючы ў лесе спажывы, натрапілі на ix i адабралі быдла, яны, гневаючыся на абразы, на знак ганьбы паразвешвалі ix на дрэвах дагары, кажучы: «Мы молімся вам, a вы нас ад Літвы не ўбераглі»
“нам там аказалі мілы прыём, папы паводле тамтэйшага звычаю сустрэлі нас з абразамі, з хлебам-соллю. Тут прабылі мы тыдзень; штодня прыбывалі са Сталіцы маскоўцы са свежымі навінамі, што ўжо, ужо з адчыненымі брамамі чакаюць нашага прыходу.
Самазванец, [які перабываў] у Калузе, калі даведаўся пра выграную намі бітву i пра тое, што маскоўцы ўжо адправілі Шуйскага ў манастыр, таксама паспяшаў з Калугі да Сталіцы i спыніўся з другога боку, за мілю ад Масквы, разам з Янам Сапегам, усвяцкім старостам. Гэта спарадзіла сярод маскоўцаў разлад, бо народ аддаваў перавагу яму, a баяры каралевічу”
“нашыя, не стрымліваючы сябе, не здаволіўшыся замірэннем, паводзіліся настолысі пыхліва, што бралі любую ўпадабаную рэч, нават у самых знатных баяраў гвалтам адымаючы жонак i дачок. Тое надзвычай абурыла маскоўцаў, i сапраўды было за што. Па нашай парадзе, каб запабегчы тым злоўжыванням, яны пагадзіліся на грашовую аплату нашага пастою (па 30 злотых на каня), самастойна збіраючы яе з городов праз сваіх пасланцоў”
“Некалькі тыдняў пражылі ва ўзаемным недаверы. Нібы й сябруем з імі, a за пазухай камень, як у ix кажуць; бываем адзін у аднаго на банкетах, a ўсё ж яны нам не давяраюць. Мы таксама мусілі захоўваць вялікую асцярожнасць”
“Той, напіўшыся, стрэліў некалькі разоў у абраз Найсвятой Багародзіцы, намаляваны на муры тае брамы, на што баяры прыслалі пану Гасеўскаму скаргу. У коле яго асудзілі на смерць i, адцяўшы рукі, кінулі ў вогнішча i спалілі на стосе перад той самай брамай”
“Паўсюль вельмі шмат як мураваных, так i драўляных цэркваў, i калі ва ўсіх цэрквах пачыналі званіць на абедню, здавалася, што чуеш штосьці неверагоднае. Мы ж усё гэта за тры дні ператварылі ў попел, такая вялікая краса гэтага места згінула за даволі кароткі час; уцалелі толькі два замкі Крым i Кітайгарад, у якіх мы самі ратаваліся ад агню. Пазней яны спалілі i Кітайгарад, a Крым мы пакінулі цэлым”
“Пан Сапега, нядоўга пахварэўшы, памёр у Сталіцы 8 iulii. Войска, што было пад яго камандаваннем, 18 iulii, праз паўтара тыдня па яго смерці, разышлося са Сталіцы па валасцях: не хацела падначальвацца ні нашаму рэгіментару, ні каму іншаму, трымалася свайго інтарэсу, рабіла набегі, прыпякала маскоўскія азадкі i таму добра пачувалася. Каралю не служыла, за выключэннем некалькіх тыдняў, адбытых пад Сталіцай, але ўсё ж узяло плату за 10 чвэрцяў. Цела п. Сапегі вазілі за сабой, пазней адправілі ў Літву”
“Кароль, даведаўшыся пра выхад нашых войскаў са Сталіцы (ён ніяк не мог зразумець прычыны i не даў веры дэкларацыі нашых паслоў), загадаў адправіць ва ўсе гродскія суды ўніверсалы, што ідзе з Масковіі свавольнік, якога трэба паўсюль біць i не пускаць”
І ў канцы трошкі больш жыццясцвярджальнага:
“25 februarii 1615 ездзіў з п. Міхалам Храптовічам у Падароск, у сваты да маёй дваюраднай сястры, паненкі Разаліі Аўсянай.
1 сакавіка у Падароску, на мясапуст п. Храптовіч даваў паненцы марцыпаны”
А ў каментарах можна пачытаць дыярыюш цалкам. | 585 |
| 4 |  没有文字... | 457 |
| 5 | #sacral_data
У красавіку ўспаміналі аўтара аднаго з ранніх дыярыюшаў (дзённікаў) у Беларусі з цікавымі ўспамінамі пра гістарычныя падзеі – Багуслава Казіміра Маскевіча. А сёння народзіны яшчэ больш ранейшага прадстаўніка гэтага жанру, бацькі вышэй згаданага – шляхціца Самуіла Маскевіча, што нарадзіўся 17 ліпеня 1580 года.
Успаміны яго пачынаюцца са шляхецкага рокашу, дзе сам сабж быў на каралеўскім баку. Але найбольш цікавыя падзеі, што ў расейскай гістарыяграфіі называюць «Смутай», у якіх пан Маскевіч прымаў непасрэдны ўдзел. Давайце трошкі прасякнемся тымі прыгодамі праз выдзертыя з кантэксту цытаты:
“У пытанні веры сярод простага люду [пануе] вялікае невуцтва. Калі кароль падышоў да Смаленска, навакольны люд начаў уцякаць з быдлам у лясы, беручы з сабой з дому i абразы, на якія ўскладае празмерныя спадзяванні. Таму калі нашыя, шукаючы ў лесе спажывы, натрапілі на ix i адабралі быдла, яны, гневаючыся на абразы, на знак ганьбы паразвешвалі ix на дрэвах дагары, кажучы: «Мы молімся вам, a вы нас ад Літвы не ўбераглі»
“нам там аказалі мілы прыём, папы паводле тамтэйшага звычаю сустрэлі нас з абразамі, з хлебам-соллю. Тут прабылі мы тыдзень; штодня прыбывалі са Сталіцы маскоўцы са свежымі навінамі, што ўжо, ужо з адчыненымі брамамі чакаюць нашага прыходу”
“Самазванец, [які перабываў] у Калузе, калі даведаўся пра выграную намі бітву i пра тое, што маскоўцы ўжо адправілі Шуйскага ў манастыр, таксама паспяшаў з Калугі да Сталіцы i спыніўся з другога боку, за мілю ад Масквы, разам з Янам Сапегам, усвяцкім старостам. Гэта спарадзіла сярод маскоўцаў разлад, бо народ аддаваў перавагу яму, a баяры каралевічу”
“нашыя, не стрымліваючы сябе, не здаволіўшыся замірэннем, паводзіліся настолысі пыхліва, што бралі любую ўпадабаную рэч, нават у самых знатных баяраў гвалтам адымаючы жонак i дачок. Тое надзвычай абурыла маскоўцаў, i сапраўды было за што. Па нашай парадзе, каб запабегчы тым злоўжыванням, яны пагадзіліся на грашовую аплату нашага пастою (па 30 злотых на каня), самастойна збіраючы яе з городов праз сваіх пасланцоў”
“Некалькі тыдняў пражылі ва ўзаемным недаверы. Нібы й сябруем з імі, a за пазухай камень, як у ix кажуць; бываем адзін у аднаго на банкетах, a ўсё ж яны нам не давяраюць. Мы таксама мусілі захоўваць вялікую асцярожнасць”
“Той, напіўшыся, стрэліў некалькі разоў у абраз Найсвятой Багародзіцы, намаляваны на муры тае брамы, на што баяры прыслалі пану Гасеўскаму скаргу. У коле яго асудзілі на смерць i, адцяўшы рукі, кінулі ў вогнішча i спалілі на стосе перад той самай брамай”
“Паўсюль вельмі шмат як мураваных, так i драўляных цэркваў, i калі ва ўсіх цэрквах пачыналі званіць на абедню, здавалася, што чуеш штосьці неверагоднае. Мы ж усё гэта за тры дні ператварылі ў попел, такая вялікая краса гэтага места згінула за даволі кароткі час; уцалелі толькі два замкі Крым i Кітайгарад, у якіх мы самі ратаваліся ад агню. Пазней яны спалілі i Кітайгарад, a Крым мы пакінулі цэлым”
“Пан Сапега, нядоўга пахварэўшы, памёр у Сталіцы 8 iulii. Войска, што было пад яго камандаваннем, 18 iulii, праз паўтара тыдня па яго смерці, разышлося са Сталіцы па валасцях: не хацела падначальвацца ні нашаму рэгіментару, ні каму іншаму, трымалася свайго інтарэсу, рабіла набегі, прыпякала маскоўскія азадкі i таму добра пачувалася. Каралю не служыла, за выключэннем некалькіх тыдняў, адбытых пад Сталіцай, але ўсё ж узяло плату за 10 чвэрцяў. Цела п. Сапегі вазілі за сабой, пазней адправілі ў Літву”
“Кароль, даведаўшыся пра выхад нашых войскаў са Сталіцы (ён ніяк не мог зразумець прычыны i не даў веры дэкларацыі нашых паслоў), загадаў адправіць ва ўсе гродскія суды ўніверсалы, што ідзе з Масковіі свавольнік, якога трэба паўсюль біць i не пускаць”
І ў канцы трошкі больш жыццясцвярджальнага:
“25 februarii 1615 ездзіў з п. Міхалам Храптовічам у Падароск, у сваты да маёй дваюраднай сястры, паненкі Разаліі Аўсянай.
1 сакавіка у Падароску, на мясапуст п. Храптовіч даваў паненцы марцыпаны”
А ў каментарах можна пачытаць дыярыюш цалкам. | 1 |
| 6 | 没有文字... | 2 |
| 7 | #вілейка #sacral_urban
Ёсць у Вілейцы цікавы помнік. Прысвечаны экспедыцыі Канстанціна Тышкевіча па рацэ Вялля ў 1856 годзе. Вынікі яе ён апублікаваў у сваёй працы «Вялля і яе берагі», дзе сабраныя краязнаўчыя, этнаграфічныя, геаграфічныя звесткі. Знайшоў скарочаную версію ў беларускім перакладзе гэтай працы, каб прачытаць тую частку, што не давала спакою: а на чым граф Тышкевіч сплаўляўся па гэтай самай Вяллі? І знайшоў.
План быў такі: пяць суднаў былі выраблены ва ўласным маёнтку ў Лагойску, прывезены да вёскі Камень, дзе іх дапілавалі і спусцілі на ваду. Галоўнае судна «Марыя», паруснік 16 на 5 аршынаў (каля 11х3,5м). Чатыры дапаможных судна са скарбам, кухняй і іншымі прышпіламі. Усе з завостраным дном.
Я вось сплаўляўся па Вяллі і ведаю, што гэта даволі плыткая рака. І гэта таксама цікавы момант. У тыя часы рака была глыбейшая? Ці як вырашалася пытанне мялізнаў? Пэўныя адказы знайшліся.
Мясцовы шляхціц, пан Снежка, прапанаваў Тышкевічу замяніць ягоныя караблікі на свае лайбы (паруснік з пляскатым дном), бо добра ведаў асаблівасці ракі. Граф часткова пагадзіўся, але вырашыў, што прыгожая «Марыя» застанецца. Такім чынам 5 чэрвеня з вёскі Камень адплыла 3 з меркаваных 5 суднаў. Праз мілю «Марыя» села на дно. Цвёрда і дакладна. Прыйшлося вярнуцца на старт. Пан Снежка выдаў Тышкевічу яшчэ адну лайбу. У выніку экспедыцыя змясцілася на дзвюх Снежкавых суднах і скончылася ў горадзе Коўна (суч. Каўнас). Посьпех!
А ў каментары закіну чытво Тышкевіча.
ПС: мо недзе на дне Вяллі дагэтуль можна знайсці кавалкі "Марыі" ды нейкі скарб, што згубіўся ў вадзе пры разгрузцы?
ППС: дарэчы, экспедыцыя пачалася раней, ля самых вытокаў ракі, але там усё было пешшу ўздоўж берагоў, бо рэчышча яшчэ маленькае, не дазваляла нават сплаўляць лес. | 572 |
| 8 |  +4没有文字... | 485 |
| 9 |  +8#вілейка #sacral_graveyard #sacral_catholic #sacral_orthodox
Паглядзелі, так бы мовіць, на цывільную частку могілак, але ж тут яшчэ ёсць частка вайсковая. Напрыклад уваходная брама – гэта мемарыял вайскоўцам імператарскай арміі, што загінулі ў 1915 годзе. І ёсць вялікае поле з магіламі жаўнераў польскага войска, загінулымі ў 1919-20 гг. А вось абеліск з птушкай польскім жа памежнікам ды паліцыянтам. Гледзячы на старыя здымкі, можна зразумець, што птушка не арыгінальная. Раней яна мела іншую позу ды трымала меч. А яшчэ на фоне бачна драўляную капліцу, якой больш няма. Вось так. | 735 |
| 10 |  +8#вілейка #sacral_graveyard #sacral_catholic #sacral_orthodox
Пасля пэўнай паўзы працягнем шпацыр па Вілейцы. Сёння зазірнем зноў на могілкі. Тут пахаваныя як праваслаўныя, так і каталікі. Але ёсць заўважнае раздзяленне на канфесійныя паловы. Старых помнікаў хапае (а іначай і допісу б не было), шмат знаёмых формаў (нават грыбкі знайшліся) і ёсць стэлы з тумбамі, якіх, падаецца, раней не сустракаў.
Працяг будзе. | 709 |
| 11 |  +7#вілейка #sacral_catholic
Нарэшце цагляны волат у цэнтры Вілейкі адчыніў сваю браму аднаму старому валацузе. Яшчэ б! Справа ж у нядзелю была. Трошкі няёмка здымаць падчас імшы (раніцай сціпла пастаяў, вырашыў пагуляць, вярнуўся - зноў імша). Але нічога, калі не скакаць перад алтаром і не замінаць прыхаджанам, то праблем ня будзе. А яшчэ можна ўразіцца як цэлы храм людзей хорам моліцца па-беларуску (а іншым разам па-польску, але гэта не так уражвае).
Што можна сказаць пра інтэр’ер? Роспісы хоць і рэстаўраваліся ў 70-я і 90-я гг., агулам, мелі неблагое захаванне. Як і падлога. Касцёлу, увогуле, пашчасціла мала пацярпець у ваенныя часы. За саветамі ў храме быў склад, а пазней канцэртна-выставачная зала. | 950 |
| 12 |  +8#вілейка #sacral_catholic
Чым больш прыязджаю ў Вілейку, тым больш падабаецца гэты касцёл. Паглядзіце, гэта ж канцэнтраванае сярэднявечча! А між тым храму трошкі больш за 100 гадоў. Вось гэта я разумею, настальгаваць па часах, якія дакладна памятаць немагчыма.
Гісторыя рымска-каталіцкага цаглянага дойлідства ў Вілейкі трошкі нагадала сітуацыю ў Пружанах: мураваны храм заснавалі яшчэ ў 1862 годзе, але ў 1863-м здарылася паўстанне і нейкім цудоўным чынам з будынку атрымалася праваслаўная царква. Мясцовыя каталікі да пачатку ХХ ст. туліліся ў драўлянай капліцы, а пасля «маніфесту аб верацярпімасці» і фундацыі Аляксандра Любанскага (краёўца ды сябра МТСГ) з'явілася вось гэта прыгажосць.
Пойдзем глядзець, што там унутры? | 913 |
| 13 |  +4#вілейка #sacral_orthodox
Не самы цікавы мураваны помнік, але якая назва! - Храм Марыі Егіпецкай! Экзатычна? Трошкі. Але ж само хрысціянства да пэўнага часу было экзотыкай, а многія галоўныя персанажы - ураджэнцы Палестынаў, Сірыяў і гэных іхных Егіптаў. А жыціе ў Марыі было цікавае: зарабляла блудадзействам у Александрыі, потым адкрыла сваё сэрца Ісусу, пакаялася і сышла маліцца ў палесцінскую пустыню. Там яе знайшоў іераманах Засіма (збягаў туды пасціцца). Праз год Марыя ўжо пайшла да Засімы на прычасце. Пайшла пешшу па водах Ярдану. Гэта VI ст. Тады такое здаралася. Яшчэ праз год Засіма знайшоў Марыю на старым месцы нябожчыцай і папрасіў мясцовага льва (VI ст, не здзіўляйцеся) вырыць ёй магілу.
Прападобная Марыя лічыцца заступніцай тых, хто змагаецца з цялеснымі спакусамі ды блуднымі думкамі. Частку грошай на гэты храм ахвяраваў арлоўскі дваранін Апалон Рэдкін. Менавіта ён пажадаў, каб царква насіла імя гэтай сьвятой. Вось дзе загадкавыя абставіны: чаму Марыя Егіпецкая і што звязвала спадара з Вілейкай? | 826 |
| 14 | #sacral_data
25 чэрвеня 1892 года пайшоў з жыцця ўраджэнец Віцебшчыны – Іван Чэрскі. Не ў сябе дома на ложку, а недзе на берагох ракі Калымы, ужо недалёка ад Паўночнага Ледавітага акіяну. Проста паглядзіце на мапу. Вось гэта падарожжа! Ды ў ХІХ ст. Там, канешне, ужо жылі людзі, падданыя імперыі, але ўяўленні пра наваколлі былі, мякка кажучы, недасканалымі. Вось менавіта спадар Чэрскі быў адным з тых, хто гэтыя веды ўдасканальваў. Давайце хуценька прасочым яго шлях да дамавіны ў далёкай вёсцы Калымскае.
У 1863 годзе 17-гадовы студэнт Янка далучыўся да паўстанцаў Каліноўскага (кажуць, нават непасрэдна да атраду Кастуся), трапіў у палон, быў асуджаны на бестэрміновую рэкруцкую службу ў Сібіры. Там-сям неяк выжываў, але галоўнае, што сустрэў калегу-паўстанца Аляксандра Чаканоўскага, які даў маладзейшаму Чэрскаму базу ведаў па геалогіі. Далей іншыя цудоўныя сустрэчы, самаадукацыя і ў пачатку 70-х маем сур'ёзнага навукоўца, які хоць і ня вольны чалавек, не зусім здаровы, але гатовы да доўгіх экспедыцый.
З галоўных дасягненняў, што паспеў зрабіць Чэрскі за свае ня поўныя паўстагоддзя жыцця:
- геалагічна-геамарфалагічнае даследванне берагоў Байкалу, мапай якога карысталіся ажно да 1940-х гг;
- геалагічнае даследаванне Сібірскага паштовага тракту, што пазней стане Транссібірскай чыгуначнай магістраллю, у тым ліку, дзякуючы намаганням высланага беларуса;
- даследаванне берагоў рэк паўночна-ўсходняй Сібіры (экспедыцыя, якую ён так і не скончыў).
Спадар Іван адчуваў, што гэта☝️ягоная апошняе падарожжа, таму ў 1890 годзе паспявае, першы раз за шмат гадоў, наведаць радзіму, сваякоў на Віцебшчыне.
25 чэрвеня ў навукоўца пачаўся моцны прыступ задышкі, з горла пайшла кроў, вечарам І. Чэрскі сканаў ад сухотаў. Тры дні, праз буру, удзельнікі экспедыцыі (яго жонка Маўра ды праваднік казак Растаргуеў) не маглі адплыць да заімкі Калымскае, а пасля некалькі дзён дзяўблі замёрзлую зямлю, каб выкапаць магілу. Пахаванне адбылося толькі 1 ліпеня (вось такое лета!). Паставілі драўляны крыж з агароджай. У 1943 годзе тут паставілі каменны помнік.
Што цікава, жонка Чэрскага павяла экспедыцыю далей, да Ніжне-Калымску.
У гонар нашага земляка было названа шмат геаграфічных абʼектаў: горы, хрыбты, вулкан, ледавік, пасёлак, вуліцы.
На радзіме яго імя носіць вуліца ў Верхнядзвінску, музей у вёсцы Валынцы. У 95 годзе выпусцілі паштовую марку з ім. А яшчэ ў Іркуцку існуе таварыства беларускай культуры імя Яна Чэрскага.
На здымках старонікі “За даляглядам айкумены” В.А. Ярмоленкі. | 769 |
| 15 |  +3没有文字... | 671 |
| 16 |  +9#вілейка #sacral_jews #sacral_graveyard
Шмат тых, хто бачыў апошнюю «сторыз» на канале, пазналі месца, пра якое зараз пойдзе гаворка. Канешне, гэта горад Вілейка. Толькі сёння не самая відавочная славутасць, а весткі з ускраін: могілкі! Пры тым юдэйскія. Пры тым гэта першыя габрэйскія могілкі, што наведаў адмін некалі даўно (больш за 10 гадоў прайшло). Тады я яшчэ не зразумеў, што пабачыў. Пабачыўшы за столькі гадоў шмат-шмат розных могілак (юдэйскіх, у дадзеным выпадку), не магу прыпомніць, дзе б яшчэ так масава выкарыстоўвалі падобныя саркафагі з бетону? Няўжо перад намі ўнікальны аб'ект? Вельмі, ведаеце, падобна.
Лёс гэтых могілах ня просты (але не ўнікальны): пасля вайны з могілак бралі пясок, разбівалі бетон, каменныя мацэвы цягнулі для гаспадарчых патрэбаў (і зараз недзе ёсць хаты з надмагіллямі ў падмурку) ды не захавалася ніводнай гранітнай шыльды з саркафагу. Мяркуючы па нішах у бетоне яны былі. А яшчэ дайшоў стары здымак, які яшчэ яскравей пацвярджае гэтую версію (зазірні ў каментары). | 825 |
| 17 | #жылічы
Па-за чаргой напішу нататку пра апошняе падарожжа. Нават назва будзе:
«Вяртанне праз 7 гадоў ці лагістычнае пекла»
Ну як пекла? Давайце па парадку.
Сабраўся паглядзець, што там нарабілі ў беларускім «версалі». Першы раз быў у палацы ў 2019-м, калі актыўна праходзілі будоўлі\рэстаўрацыі. Тады мяне зручна завезлі на аўто. Гэтым разам такой магчымасці не было і вандроўка атрымалася нашмат весялейшая:
Раніцай (каля 9 гадзіны) шуруем на маршрутцы Менск-Бабруйск. Там на аўтавакзале шукаем рэйс у бок Рагачова. На маё шчасце, была пятніца, а гэта значыць, што ў 11:30 ёсць бусік на Доўск. Трэба выскачыць у вёсцы Перасека, збочыць з трасы і неяк пераадолець 6-7 км, каб апынуцца ў Жылічах. Вельмі зручна там на павароце сустракалі аднаго з пасажыраў «Жыгулі». А чаму б ня сесці на хвост да іх? Без праблемаў.
Мы на месцы. Гадзінка-другая, агляд скончаны. Трэба вяртацца. Ёсць аўтобус... а 19-й. Вой, не, доўга. Выходзім на вялікую дарогу з працягнутай рукой.
- Вам куды?
- Перасека. Ці мо ў Бабруйск едзеце?
- Не, да Вялікіх Бортнікаў давязу.
Шыкоўна, гэта куды бліжэй да культурнага гораду. Выскокваю на прыпынку, азіраюся. Падыходзіць хлапец, суе паперку. Там расклад мясцовай маршруткі: праз 20 хвілін адчальваем у Бабруйск. Ну а далей самі разумееце...
Карацей, маршрут складаны, быццам, але так удала склалася, што амаль без усіх гэтых чаканняў і пакутаў на шашы з выцягнутай рукой.
Пазней запілую допіс у стылі «было\стала». А пакуль паскарджуся: як гэта так? Такі амбіцыйны і дарагі праект! Такое месца перспектыўнае! І ніякага табе зручнага аўтобуса, каб туды-назад пракаціцца. Тым больш, што ў Жылічах цэлы каледж ёсць. Навучэнцы ж неяк павінны дабірацца.
На сёння ўсё. Працяг будзе. | 795 |
| 18 |  +4没有文字... | 728 |
| 19 | #sacral_data
Як сваечасова з’явіўся допіс пра могілкі Ельскіх у Дудзічах! Бо сёння прыйшоў час успомніць прадстаўніка гэтага роду – Аляксандра, які ня толькі пахаваны менавіта тут, але і нарадзіўся ў гэтым маёнтку 16 чэрвеня 1834 г.
Важная асоба для Беларусі. Яго можна лічыць адным з пачынальнікаў навуковага беларусазнаўства. Але давайце па парадку.
У 1857 годзе, па смерці бацькі, Аляксандр атрымлівае ў спадчыну маёнтак Замосце (зусім побач з Дудзічамі), кідае вайсковую службу, каб засяродзіцца на гаспадарчай дзейнасці. Акрамя таго ён пачынае збіраць матэрыялы для ўласнага музею, што прысвечаны пераважна Беларусі: мастацкія, археалагічныя, нумізматычныя, а галоўнае, літаратурныя экспанаты. Ад часоў Францыска Скарыны да блізкіх яму па часе твораў.
«Шаноўны мой зямляча! Пасылаю Вам прывітанне, прашу ласкава прыслаць мне кнігу пана Ул. Вярыгі з Вашай прадмовай «Беларускія паданні», якая толькі што выйшла ў Львове. Я рупліва збіраю ўсё, што датычыць беларускай літаратуры, і хацеў бы мець названую кніжку, якую цяжка дастаць у краі...»
- з ліста да этнографа і фалькларыста Яна Карловіча.
А. Ельскі ня толькі збіраў літаратурныя творы, але і сам шмат пісаў у перыядычных выданнях ды асобнымі тамамі падпісваючыся псеўданімамі Бацян з-над Пцічы ці Літвін-грамадзянін. Пералічваць працы ня буду, бо там шмат. Ня толькі твораў але і кірункаў.
У 2004 годзе выйшаў зборнік «Выбранае» з тэкстамі А.Е. Бачыў гэты томік у анлайн-барахолцы, але прамарудзіў і не паспеў набыць. Зараз шкадую.
Частку сваёй калекцыі Ельскі падараваў Кракаўскаму універсітэту, частку адправіў у Вільню, але шмат чаго наўпрост згарэла ў часы Першай сусветнай вайны, якую сам сабж не перажыў.
«Нельга сумнявацца, што яшчэ і Беларусь будзе жыць сваім духоўным жыццём і выпрацуе сваю «гаворку» да ступені «мовы». Мова штодзень перайначваецца, калі мае для гэтага прастор, і гіне ці камянее, калі зменіцца лёс і яна адыграе сваю ролю ў грамадстве. Але Беларусь, амаль некранутая, мае будучыню не народаў, што аджылі, а тых, якія цягнуцца да жыцця, як кветка пад праменнямі сонца. О! He згінем і мы, і маладыя нашы браты! Я веру ў гэта...»
Спадзяюся, А.Е. ганарыўся б нашчадкамі. Ганарыўся б??!🤨
Паводле главы з кнігі «Зорка філаматаў» Кастуся Цвіркі. | 874 |
| 20 |  没有文字... | 705 |
