1% Bilim

Registon maktabidagi do’stim Avazbek bilan Ilk Qadam podkastida gaplashdik. Tavsiya qilaman. Yangi podkastda ta’lim haqida gapirildi asosan.

Har birimizning hayotimizda «sendan chiqadi» deb ishongan, xatomizni sabr bilan tuzatgan bir nechta ustozlar bor. Har biri izning bugungi yutuqlarimizda ustozlarning haqqi bor. Bergan ilmingizga, sarflagan umringizga rozi bo‘ling. Alloh sog‘lig‘ingizga, umringizga baraka bersin! Aziz Ustozlar, bayramingiz muborak! Xurshid.

AI zamonida did yo'qolgan kuni sizni distrubutsiya ham himoya qila olmaydi. Ancha yillardan beri kompaniya egalari, tech founderlar «zo'r distributsiyaga ega o'rtacha mahsulot zaif distributsiyali zo'r mahsulotni yutadi» degan gaplni aytib kelishyapti. Reach, (qamrov) distributsiya kamyob edi, qiyin edi, tarqatish kanalga egalik qilgan odam bozorga egalik qilardi. AI bu qoidaning taklif tomonini o'zgartirdi. O’zgartirishda davom etyapti. Video, app, sayt yoki reklama kampaniyasini chiqarish endi sanoqli daqiqalarni oladi. Lentalar (feed) tezda to'lib ketyapti… va bir xil narsalar bilan to'lib ketyapti… Instagramni oching, bir xil yaltiroq yuzlar, bir xil ritmdagi ovozlar, bir xil marmar ustida muallaq turgan bir xil tovarlar va hokazo… Yaqinda Trabzonda kafe menyularini ko’rib qusvorgim kelganini aytgandim… hammasida bir hil rasm… Auditoriya bularga tez «moslashad». yaxshi filtr qilishni o’rganadi… Google qidiruvlarida odamlar banner reklamalarni tanishni o'rganganidek, sun'iy axlatni (slop) ham bir qarashda ilg'ashni o'rganib olishdi va uni dastlabki bir necha soniyadayoq o'tkazib yuborishadi. Masalan man AI-generated degan narsani avtomat o’tkazib yuboraman. Bu tepada aytgan eski «zo'r distributsiyaga ega o'rtacha mahsulot zaif distributsiyali zo'r mahsulotni yutadi» degan qoidani sindiradi. Bugungi platformalarda qamrovni har bir post bilan qaytadan qozonasiz. Har bir o'tkazib yuborish (skip) - bu (algoritmlar uchun) ovoz berdiz degani, ya’ni yoqdi, yoqmadi degandek. Algoritm ovozlarni sanaydi va keyingi postingizni qancha odam ko'rishini hal qiladi. Didsiz kontent chiqaradigan bir million obunachili kanal har hafta kamroq odamga yetib boradi. Uning distributsiyasi o'z-o'zidan qisqaradi. Bu sekin sodir bo’ladi. Slop-kanallarni ko’ringlar. Zarar nomga ham yopishib qoladi. Odamlar bir akkauntni «slop» deb belgilab oldimi, kontentga qaramasdanoq uni o'tkazib yuborishadi. Katta auditoriya (distributsiya) bu tamg'ani tezroq yoyadi. Ish sifatsiz bo'lsa, reach ishonchni ommaviy miqyosda yo'qotish vositasiga aylanadi. Haftasiga AI yaratgan o'ttizta (slop, did qo’shilmagan) video joylaydigan onlayn kanalni oling. U o'sha AI instrumentdan foydalanayotgan har bir raqobatchi kabi bir xil studiya yorug'ligi, bir xil pastel fon va bir xil rakursdan foydalanadi. Kanalning obunachilari, reklama byudjeti va distributsiya kanali bor. Uning postlari baribir ko'zdan g'oyib bo'ladi, chunki ulardagi hech narsa odamni to'xtashga majbur qilmaydi. Bunaqa dunyoda faqat bitta o'yinchi o'z moat'ini saqlab qoladi, yani platforma. Kontent kopaygan sari e'tiborni yanada kamyob qiladi, e'tiborga esa platforma egalik qiladi. Slop-fermalar platforma to'lovlari hisobiga yashaydi, shuning uchun ularning distributsiyasi ijaraga olingan. Sekin sekin sinib boradi. 2025 yilda YouTube ommaviy ishlab chiqarilgan, bir xil takrorlanuvchi kontentga qarshi monetizatsiya qoidalarini kuchaytirdi va bitta qoida yangilanishi butun bir toifadagi kanallarni xavf ostida qoldirdi. Unda hozir ishlab chiqaruvchi uchun distributsiya nimani anglatadi? Bu ishonchni anglatadi… ismingizni ko'rganda lentani aylantirishdan to'xtaydigan odamlar sonini. Ishonch - bu qisman to'plangan did (taste) bo’lib qolsa kerak. Har bir to'g'ri qaror unga qo'shiladi, har bir dangasa post uni kamaytiradi. AI davrida didli bo’lish bu rosa kop qilinadigan bir nachta ishlarni ketmaketligi. Instrument (ai) yuzta variant yaratadi, did esa bittasini tanlab, to'qson to'qqiztasini o'chiradi. G'oyani, montajni, kadrni, UI, va hokazolar va albatta matnni did hal qiladi. Shu tarzda shakllantirilgan ish, qaysi instrumentda yaratilganidan qat'i nazar, odamlar e'tiborini tortadi. Xulosa Ilgari distributsiya mahsulotni kuchaytirardi. Endi u qaror qabul qilish sifatini (judgment) kuchaytiradi. Did bilan birlashgan reach ishonchga aylanib ko'payadi. Slop bilan birlashgan reach nolgacha qulaydi. Distributsiya faqat ishda did saqlanib turgan muddatgacha himoya to'sig'i bo'lib qoladi. Xurshid Maroziqov @birfoizbilim

1968-yil. Dunyo bo'yicha maktab yoshidagi bolalar soni 303 million nafar edi. Shulardan bor-yo'g'i 300 nafari elita (kompyuter sotib olishga kuchi yetgan) Sietldagi Lakeside maktabida o'qigan. Bill Geyts ana shu bir milliondan bir imkoniyat ichida bo'lgan. Geytsning gapi bor… "Lakeside bo'lmaganda, Microsoft ham bo'lmasdi". Endi boshqa tomoni… Aynan shu maktabda uning eng yaqin do'sti Kent Evans ham o'qir edi. Bill va Kent birgalikda kompaniya tuzishni reja qilishadi… Ammo Kent maktabni tugatmasdan tog'dagi baxtsiz hodisada vafot etadi. Maktab o'quvchisining tog'da halok bo'lish statistikasi ham qariyb milliondan birga teng. Gates milliondan bir imkoniyatga duch keldi, kent esa milliondan bir xatarga uchradi. Har qanday natijada shaxsiy harakat bilan birga inson nazoratidan tashqaridagi omillar ham qatnashadi. Xulosa o'zingizga havola. Xauzel

Kecha Alians Biznes egalari klubida Biznesda qayerda AI ni ishlatmaslik kerak degan mavzuda ma’ruza qildim. Dunyoda umumiy AI adaptatsiya 89% ga chiqibdi oxirgi McKenzie tadqiqotida. («kamida bir bo’g’inda AI ishlatyapman» degan rahbarlar). Shu tendensiya O’zbekistonda ozgina pastroq. Biznesda hodimlar samaradorligi oshyapti, qaror qilish tezlashyapti, lekin EBIT (operatsiyon foyda) da bu narsa ko’rinmayapti. Shular va boshqa ko’p narsalar haqida gaplashdik.

Xamdam Sobirovning “peshta” treki youtube global chartda 5-o‘ringa 2 haftada chiqibdi. Trekni uncha tushunmadim ammo, 14 yoshgacha bo‘lgan bolalar auditoriyasi katta kuch ekanligini tushundim. Surat: Ekran tasviri. @hisperspective

O’zim Assodiq kursida o’qiganman O’zbekistonda. Endi bu kursga ham yozildim.

Fargʻona ahli, aslo bu 2 kunni oʻtkazib yubormang! Ustoz Najot Nurning 2 kunlik intensiv treningida nutqingizdagi 30 ga yaqin muammoga yechim topasiz! Bu treningda siz: ✔️ ravon va ta’sirli nutq qurishni; ✔️ fikrni aniq va tushunarli yetkazishni; ✔️ hayajonni boshqarishni hamda omma va kamera qarshisida erkin chiqish qilishni o‘rganasiz. 12-13 sentabr kunlari Fargʻonada sizni haqiqiy tajriba va 100% ishlaydigan amaliy texnikalar kutmoqda. ✅ Hoziroq quyidagi havola orqali ro‘yxatdan o‘ting! 🔗 intensiv.najotnur.uz 🔗 intensiv.najotnur.uz 🔗 intensiv.najotnur.uz

yetarli darajadagi past ishonch sizni realistik bo'lishga undaydi... undan kamrog'i harakatsiz qiladi, haddan oshig'i xomhayol qiladi. @birfoizbilim

Bugun Yandex Uzbekistan va MLC uyushtirgan tadbirda real biznesda AI implementatsiyasi bo’yicha ML o’rganuvchilari va mutahassislariga ma’ruza qildim. Umumiy vayb juda yoqdi. Eng yoqqani, bu communityda ayol va qizlar ham sekin ko’payib borayotgani bo’ldi. @birfoizbilim

Qanday qilib yetuk va bilimli farzandni tarbiya qilish mumkin? "Alohida mavzu"ning navbatdagi sonida sun'iy intellekt, tanqidiy fikrlash hamda ularning farzandlarga ta'siri haqida mehmonlarimiz Hasanxon Yahyo Abdulmajid va Xurshid Maroziqov bilan suhbat tayyorladik. Suhbat davomida siz:

- Farzandlarimiz texnologiyalardan to'g'ri foydalanmoqdami? - Ularda sabrni qanday shakllantirish mumkin? - Sun'iy Intellekt bilan sirlashish to'g'rimi? - AI turmush o'rtoqlar orasidagi psixolog o'rnini bosa oladimi? -Faol hayot tarzi qanday quriladi kabi savollarga javob olasiz

Kuzning ilk kunlarida ushbu suhbatni tomosha qiling: https://youtu.be/0onf0pdCJ10 @alohidamavzu

Mustaqilligimizning 35-yilligi muborak bo’lsin! Barcha yurtdoshlarimizni tabriklayman. @birfoizbilim

Yaxshi loyiha qilishibdi. “Ufq” ni birinchi soni chiqibdi. @birfoizbilim

Parkovkada moshinada o’tribman… Maktabga bozorlikka endi pul yoki vaqt topib kanselariya do’koniga kirib ketayotgan ota va bolaga ko’zim tushadi… Moshinada esa podcastda John Lennox gapiryapti…

robotlar va aqlli tizimlar tez orada millionlab insonlarni butunlay ishsiz va daromadsiz qoldiradi… hozirda odamsimon robotlar fabrikalarda odamlardan ko'ra ancha samarali va uxlamasdan ishlay boshladi… yaqin kelajakda hatto advokatlar, dasturchilar va ijodkorlar ham o'z ish o'rinlaridan to'satdan ayrilishadi… ushbu muammo boylar va kambag'allar o'rtasidagi farqni yanada kattalashtiradi…

@birfoizbilim.

Ikkita bir hil odamni topa olmaysiz. Hattoki bitta odamda ham… - Mahmud

Darvish @birfoizbilim

Boshqalarni qancha pul topishiga rosa qiziqamiz, musobaqalarda o’rin olishga qiziqamiz… Aynan shu narsani monetizatsiya qilish, ya’ni pul topadigan narsaga aylantirish mumkinmi? Asadbek va Muhammadsaid degan ukamiz shu narsaga harakat qilib korishibdi va bu ishlayabdi manimcha 🙂 Chunki hozircha 12 soatda 1200$ ga yaqin pul ishlavoldi bular. soatiga 100$ )) Proyekt - Sindr.uz (nomiyam yoqdi) bizneslar o’zini biznesini pulga reklama qiladi… va reklama o’rinlari sotiladi. 1-2-3-o’rin qanaqadir mahsulotingiz yaxshiligi uchun emas, soqqez borligi uchun beriladi. Masalan NestOne ni tepasiga reklama qo’yaman desangiz ham, shu kriteriya ishlaydida. Soqqez bormi reklama qo’yasiz. Kirib koringchi qancha soqqa qilibdi ekan bu bolapaqirlar. Man kirganimda 16 mln edi. @birfoizbilim