MM "MUFEED MOLIYA"
الذهاب إلى القناة على Telegram
Бизнесда молия чиройли бўлиши лозим, шунда бизнес чиройли бўлади. Молия тўғри бўлиши лозим, шунда бизнес ҳам адолатли, одил бўлади. Канал асосчиси: Хондамир Нусратхўжаев Муаллиф ҳақида: https://telegra.ph/Muallif-haqida-11-09 Боғланиш: @HN_Jed_bot
إظهار المزيد6 588
المشتركون
-824 ساعات
-217 أيام
-6930 أيام
جاري تحميل البيانات...
القنوات المماثلة
سحابة العلامات
لا توجد بيانات
هل تواجه مشاكل؟ يرجى تحديث الصفحة أو الاتصال بمدير الدعم الخاص بنا.
الإشارات الواردة والصادرة
---
---
---
---
---
---
جذب المشتركين
سبتمبر '26
سبتمبر '26
+17
في 1 قنوات
أغسطس '26
+156
في 4 قنوات
Get PRO
يوليو '26
+117
في 1 قنوات
Get PRO
يونيو '26
+576
في 4 قنوات
Get PRO
مايو '26
+198
في 2 قنوات
Get PRO
أبريل '26
+82
في 3 قنوات
Get PRO
مارس '26
+72
في 1 قنوات
Get PRO
فبراير '26
+486
في 10 قنوات
Get PRO
يناير '26
+107
في 5 قنوات
Get PRO
ديسمبر '25
+241
في 7 قنوات
Get PRO
نوفمبر '25
+122
في 2 قنوات
Get PRO
أكتوبر '25
+351
في 12 قنوات
Get PRO
سبتمبر '25
+88
في 4 قنوات
Get PRO
أغسطس '25
+76
في 0 قنوات
Get PRO
يوليو '25
+131
في 3 قنوات
Get PRO
يونيو '25
+73
في 3 قنوات
Get PRO
مايو '25
+82
في 2 قنوات
Get PRO
أبريل '25
+206
في 12 قنوات
Get PRO
مارس '25
+712
في 14 قنوات
Get PRO
فبراير '25
+86
في 9 قنوات
Get PRO
يناير '25
+246
في 8 قنوات
Get PRO
ديسمبر '24
+152
في 3 قنوات
Get PRO
نوفمبر '24
+188
في 6 قنوات
Get PRO
أكتوبر '24
+149
في 1 قنوات
Get PRO
سبتمبر '24
+326
في 3 قنوات
Get PRO
أغسطس '24
+87
في 1 قنوات
Get PRO
يوليو '24
+105
في 1 قنوات
Get PRO
يونيو '24
+121
في 3 قنوات
Get PRO
مايو '24
+130
في 2 قنوات
Get PRO
أبريل '24
+132
في 2 قنوات
Get PRO
مارس '24
+517
في 12 قنوات
Get PRO
فبراير '24
+275
في 5 قنوات
Get PRO
يناير '24
+385
في 3 قنوات
Get PRO
ديسمبر '23
+618
في 9 قنوات
Get PRO
نوفمبر '23
+474
في 2 قنوات
Get PRO
أكتوبر '23
+177
في 0 قنوات
Get PRO
سبتمبر '23
+261
في 0 قنوات
Get PRO
أغسطس '23
+458
في 0 قنوات
Get PRO
يوليو '23
+93
في 0 قنوات
Get PRO
يونيو '23
+158
في 0 قنوات
Get PRO
مايو '23
+77
في 0 قنوات
Get PRO
أبريل '23
+193
في 0 قنوات
Get PRO
مارس '23
+968
في 0 قنوات
Get PRO
فبراير '23
+139
في 0 قنوات
Get PRO
يناير '23
+344
في 0 قنوات
Get PRO
ديسمبر '22
+438
في 0 قنوات
Get PRO
نوفمبر '22
+280
في 0 قنوات
Get PRO
أكتوبر '22
+220
في 0 قنوات
Get PRO
سبتمبر '22
+99
في 0 قنوات
Get PRO
أغسطس '22
+87
في 0 قنوات
Get PRO
يوليو '22
+101
في 0 قنوات
Get PRO
يونيو '22
+295
في 0 قنوات
Get PRO
مايو '22
+80
في 0 قنوات
Get PRO
أبريل '22
+285
في 0 قنوات
Get PRO
مارس '22
+130
في 0 قنوات
Get PRO
فبراير '22
+397
في 0 قنوات
Get PRO
يناير '22
+2 185
في 0 قنوات
Get PRO
ديسمبر '21
+427
في 0 قنوات
Get PRO
نوفمبر '21
+5 482
في 0 قنوات
| التاريخ | نمو المشتركين | الإشارات | القنوات | |
| 04 سبتمبر | +3 | |||
| 03 سبتمبر | 0 | |||
| 02 سبتمبر | +11 | |||
| 01 سبتمبر | +3 |
منشورات القناة
Assalomu alaykum,
Toshkentda bo‘lganimda o‘nga yaqin tadbirkor bilan uchrashdim va bir nechta biznes klubda biznes sherikchiligi mavzusida chiqish qildim. Va yana bir bor bitta narsaga amin bo‘ldim: so‘nggi yillarda bizneslarimiz juda katta o‘sdi, lekin ko‘plab kompaniyalarda mulkdorlik madaniyati biznes endi kichik bo‘lgan davrdagi darajada qolib ketgan.
Kompaniyada yuzlab xodimlar, katta aylanma, bir nechta yo‘nalish va professional menejment bo‘lishi mumkin. Lekin biznes egasi hamon eski usulda boshqaradi: delegatsiya qilmaydi, chunki “mensiz buzib qo‘yishadi” deb qo‘rqadi; tizimni emas, odamlarni bevosita boshqaradi; CEO’ni chetlab o‘tib, xodimlarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri topshiriq beradi va boshqaruv iyerarxiyasini buzadi; istagan qaroriga aralashadi, biznesdan pulni xohlagan paytda oladi, vazifasini uddalay olmayotgan qarindoshini lavozimda ushlab turadi, lekin ayni paytda korporativ boshqaruv kerakligi haqida gapiradi.
Bunday tizim badandagi parazitga o‘xshaydi. U biznesni darhol o‘ldirmaydi. Biznes o‘sishda va pul topishda davom etishi mumkin. Lekin u asta-sekin eng muhim narsaga, biznes egasining qarorlar sifatiga ta’sir qila boshlaydi.
Biznes egasi nimadir noto‘g‘ri ekanini his qiladi va o‘zgarish izlaydi: konsultantlar, strategik sessiyalar, KPI, ERP, yangi orgstruktura, chiroyli dashboardlar. Ammo haqiqiy o‘zgarishlar qurbonlik talab qilganida, ya’ni o‘zi aralashishni to‘xtatishi, CEO’ga real vakolat berishi, qarindoshini lavozimdan olishi yoki o‘zining qaror qabul qilish huquqini cheklashi kerak bo‘lganida, tizim o‘zini himoya qila boshlaydi.
Shunda haqiqiy o‘zgarishlar “o‘zgarish illyuziyasi” bilan almashadi. Natijaga emas, “biz nimanidir o‘zgartiryapmiz” degan hissiyotga qaramlik paydo bo‘ladi.
100 million dollarlik biznesni 1 million dollarlik biznesdagi fikrlash va odatlar bilan boshqarib bo‘lmaydi. Agar biznes o‘sib, biznes egasi u bilan birga o‘smagan bo‘lsa, bir nuqtada aynan biznes egasining o‘zi biznesning eng katta chekloviga aylanadi.
@chiroylimoliya
| 2 | Pulning eng katta foydasi har doim ham kattaroq uy, yaxshiroq mashina yoki qimmatroq narsalar emas.
Pulning eng katta qiymati - erkinlik.
Moliyaviy mustaqillik - yoqtirmagan ishingizdan ketish imkoniyati.
Favqulodda vaziyatda hech kimga qaram bo‘lmaslik.
Qarorlarni pul yetishmasligi sababli emas, o‘z xohishingiz bilan qabul qilish.
Shuning uchun pulning haqiqiy boyligi - qancha narsaga egaligingizda emas, qancha erkinlik sotib olganingizda.
@chiroylimoliya | 1 229 |
| 3 | Bog‘istonda pansionat loyihasiga investitsiya imkoniyati
Assalomu alaykum. Bir okamiz Bog‘istonda 6 qavatli (sokol qavati bilan birga) pansionat qurilishini deyarli yakunlamoqda. Hozir loyihani to‘liq tugatish va ishga tushirish uchun $200 ming investitsiya jalb qilinmoqda. Buning evaziga investorga loyihadan 10% ulush taklif qilinmoqda.
Loyiha egasining ma’lumotiga ko‘ra:
- obyekt 80–90% tayyor;
- zarur ruxsatnomalar olingan;
- investitsiya qurilishni yakunlash va pansionatni ishga tushirishga yo‘naltiriladi;
- taxminan 8–10 oy ichida faoliyatni boshlash rejalashtirilgan.
Loyiha egasini shaxsan yaxshi taniyman va u bilan boshqa bir loyihada ham hamkorlikda investitsiyamiz bor. Shu sababli ushbu imkoniyat haqida kanalimda ham ma’lumot berishga qaror qildim.
Albatta, bu investitsion tavsiya emas. Qiziqqan investor loyihani va hujjatlarni mustaqil o‘rganib (due diligence), barcha risklarni baholab, investitsiya bo‘yicha qarorni o‘zi qabul qilishi kerak.
Men esa jiddiy qiziqish bildirgan investorlarni loyiha egasi bilan bevosita bog‘lab beraman.
Qiziqish bo‘lsa, menga shaxsiyga (@hn_jed) yozishingiz mumkin. | 1 221 |
| 4 |  Mustaqillik bayramimiz muborak, O‘zbekiston!
Men sobiq Ittifoq davrini ham, O‘zbekistonning turli yillardagi rivojlanish bosqichlarini ham ko‘rganman. Va bugun biz zamonaviy tariximizning eng yaxshi davrida yashayapmiz.
Bugun mustaqilligimizni boshqacha his qilamiz. Biz kuchliroq, o‘zimizga ishonchliroq va dunyoga ochiqroq bo‘ldik. Eng muhimi, biz o‘zimizni ich-ichimizdan mustaqil his qila boshladik.
Mustaqillik esa doimo mas’uliyat bilan yonma-yon yuradi. O‘zimiz, oilamiz, ishimiz va oxir-oqibat yashayotgan mamlakatimiz uchun mas’uliyat bilan.
Bugungi O‘zbekistonda ilgari juda yetishmagan bir narsa bor: imkoniyatlar. Bilim olish, karyera qilish, biznes boshlash, o‘z g‘oyalarini amalga oshirish va o‘z kuchi bilan oyoqqa turish imkoniyati.
Albatta, hali muammolarimiz yetarli. Lekin bugungi O‘zbekistonni 10, 20 yoki 30 yil avvalgi O‘zbekiston bilan solishtirsak, qanchalik katta yo‘l bosib o‘tganimizni yanada yaqqol his qilamiz.
Barchamizni Mustaqillik bayrami bilan tabriklayman!
O‘zbekistonimiz yanada kuchli bo‘lsin, har birimiz uchun imkoniyatlar esa yanada ko‘paysin.
Mustaqilligimiz haqiqiy bo‘lsin! | 1 216 |
| 5 | 🎉 Alif jamoasini navbatdagi muhim yutug‘i bilan samimiy tabriklayman!
Kompaniya Armanistonning Ineco Group moliya guruhi tomonidan mudoraba modeli asosida 10 million AQSh dollari miqdorida investitsiya jalb qildi.
Ochig‘i, bir necha yil oldin Armaniston moliya guruhi O‘zbekistonga aynan islomiy moliya tamoyillari asosida, hamkorlik modeli orqali investitsiya kiritadi, desa bunga ishonish qiyin edi. Ammo bugun bu haqiqat. Va bu hali faqat boshlanishi.
Eng muhimi, bu mablag‘lar O‘zbekiston iqtisodiyotida ishlaydi, odamlar va biznesni moliyalashtiradi, yangi imkoniyatlar yaratadi va bitimning barcha ishtirokchilariga foyda keltiradi: investorlarga, Alif kompaniyasiga va, eng asosiysi, yurtimiz aholisiga.
@chiroylimoliya Mana islomiy moliyaning asl mohiyati ham shu - kapitalni real iqtisodiyotga yo‘naltirish, risklarni adolatli taqsimlash va barcha tomonlar uchun qiymat yaratish. | 1 262 |
| 6 | 300 mlrd dollarlik YAIM: banklarimiz oldimizda turgan imkoniyatlar ko‘lamini anglayaptimi?
Yaqinda Prezident Shavkat Mirziyoyev juda katta maqsadni belgiladi: 2030-yilga borib O‘zbekiston YAIMini 300 mlrd dollarga yetkazish. Taqqoslash uchun, 2025-yilda mamlakatimiz YAIMi ilk bor 145 mlrd dollardan oshdi. Ya’ni, bir necha yil ichida iqtisodiyot hajmini deyarli ikki barobar oshirish haqida gap ketmoqda.
Hatto konservativroq ssenariyni olib, 2030-yilda iqtisodiyot 250 mlrd dollarga yetsa ham, bu bugungi darajaga nisbatan 100 mlrd dollardan ortiq qo‘shimcha iqtisodiy mahsulot yaratilishini anglatadi.
Ammo YAIM raqamining ortida bundan ham muhimroq jarayonlar turadi.
Yangi korxonalar va loyihalar. Biznesning kengayishi. Aholi daromadlarining o‘sishi. Yangi ko‘chmas mulk va infratuzilma. Jamg‘armalar va investitsiyalarning ko‘payishi. Va, albatta, moliyalashtirishga bo‘lgan ulkan qo‘shimcha talab.
Bu yerda bank sektoriga qarash ayniqsa qiziq.
Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yil 1-iyul holatiga O‘zbekiston bank tizimining jami aktivlari 1 006 trln so‘mni, ya’ni amaldagi kurs bo‘yicha taxminan 85 mlrd dollarni tashkil etgan. Bir yil ichida bank aktivlari 18 foizga, depozitlar esa 33 foizga o‘sgan.
Agar iqtisodiyot haqiqatan ham 250–300 mlrd dollarga yaqinlashsa, bank tizimi ham kamida xuddi shunday sur'atlarda o'sadi. Ya'ni bank aktivlari 150–170 mlrd dollarga yetishi mumkin. Moliyaviy sektorning iqtisodiyotdagi roli yanada chuqurlashsa, bu ko‘rsatkich bundan ham yuqori bo‘lishi mumkin.
Va aynan shu nuqtada islomiy bankchilik uchun eng qiziqarli imkoniyatlar boshlanadi.
Qonunchilik bazasi allaqachon yaratildi. Markaziy bank 2026–2030-yillarda islomiy moliyani rivojlantirish bo‘yicha yo‘l xaritasini ishlab chiqmoqda. Islomiy darchalar va to‘laqonli islomiy banklarni tashkil etish rejalashtirilgan.
Shuning uchun bugun islomiy bankchilikka mavjud bank bozoridagi kichik bir yo‘nalish sifatida qarash, menimcha, noto‘g‘ri. Biz bir vaqtning o‘zida islomiy bankchilikning shakllanishi va mamlakat iqtisodiyotining juda tez o‘sishi davriga kiryapmiz.
Aynan shu ikki jarayonning bir vaqtda kechishi juda katta imkoniyat yaratadi.
Menimcha, o‘n yillik oxiriga kelib islomiy bank aktivlarining 10 mlrd dollarga yetishi mutlaqo noreal ko‘rsatkich emas. Agar butun bank tizimi, masalan, 150 mlrd dollarga yetsa, buning uchun islomiy bankchilik bozorning atigi 6–7 foizini egallashi kifoya.
Va bu endi faqat ayrim mijozlarga murabaha taklif qilish haqida emas.
Bu islomiy depozitlar va investitsiya hisobvaraqlari. Korporativ moliyalashtirish. Ijara. Loyiha moliyalashtirishi. Xalqaro islomiy moliyalashtirish liniyalari. Sukuk. Islomiy kapital bozori.
Iqtisodiyotning ulkan o‘sishini real investitsiyalarga aylantirishda aynan banklar asosiy o‘yinchilardan biri bo‘ladi.
Shuning uchun banklarimiz bugundan kelajakdagi bozor ko‘lamini to‘g‘ri his qilishi juda muhim.
Masala endi bir nechta islomiy mahsulotlarni joriy qilish kerakmi yoki yo‘qmi, degan savolda emas.
Asosiy savol: bir necha yildan keyin milliardlab dollarlik islomiy moliya bozoriga xizmat ko‘rsata oladigan infratuzilma, jamoa, mahsulotlar va kompetensiyalarni kim bugundan qurishni boshlaydi?
Imkoniyatlar oynasi endigina ochilmoqda. Ammo katta bozorga tayyorgarlik u hali kichik paytida boshlanadi.
@chiroylimoliya | 1 972 |
| 7 | Valyuta forvardi real riskni himoyalasa ham, nega islomiy moliyada unga ruxsat berilmaydi? - 3 qism
Derivativ moliyaviy pozitsiyani real iqtisodiyotdan ajratib yuborishi mumkin
Faraz qilaylik, bitta real aktiv mavjud. Lekin uning ustiga quyidagilarni yaratish mumkin:
fyuchers → opsion → svop → strukturaviy mahsulot → yana boshqa hosilaviy moliyaviy instrument.
Natijada o‘nlab, yuzlab yoki minglab ishtirokchilarda qiymati bir xil bazaviy aktivga bog‘liq bo‘lgan moliyaviy pozitsiyalar paydo bo‘lishi mumkin. Buning uchun ular bazaviy aktivning o‘ziga egalik qilishi ham shart emas. Natijada moliyaviy talablar hajmi real iqtisodiyotdagi aktiv hajmi bilan cheklanmay qoladi.
Masalan, real iqtisodiyotda $1 mln qiymatdagi tovar mavjud. Lekin uning narxi o‘zgarishiga bog‘langan derivativ pozitsiyalar nazariy jihatdan $10 mln, $50 mln yoki $100 mln bo‘lishi mumkin. Natijada qiziq holat yuzaga keladi: real iqtisodiyotda $1 mlnlik aktiv bor, moliyaviy iqtisodiyot esa uning atrofida o‘nlab million dollarlik talablar yaratadi.
Ya’ni ma’lum ma’noda moliyaviy huquqlarning ustiga yana moliyaviy huquqlar yaratiladi. Islomiy moliya arxitekturasining muhim chegaralaridan biri aynan shu yerda namoyon bo‘ladi. Islomiy moliya pul va moliyaviy talablarning real iqtisodiy faoliyat bilan aloqasini saqlashga intiladi: aktiv, savdo, xizmat, investitsiya va tadbirkorlik riski bilan.
Bu riskni kamaytirish yoki xedj qilish mumkin emas degani emas. Agar kompaniya haqiqatan ham olti oydan keyin $1 mln to‘lashi kerak bo‘lsa, uning valyuta riski real va bu riskni kamaytirishga intilish mutlaqo mantiqiy. Lekin islomiy moliya boshqa savolni ham beradi: biz real iqtisodiy faoliyatdan kelib chiqqan riskni boshqaryapmizmi yoki keyinchalik aynan shu riskning o‘zini savdo qilish uchun yangi moliyaviy risk yaratyapmizmi?
Bu ikki mutlaqo boshqa narsa. Shuning uchun “islomda barcha derivativlar shunchaki taqiqlangan” deyish masalani ortiqcha soddalashtiradi.
To‘g‘rirog‘i: klassik derivativlar o‘zining an’anaviy shaklida ko‘pincha shartnoma tuzilishi, noaniqlik va gharar, valyuta ayirboshlash qoidalari, ijroning kechiktirilishi hamda riskni alohida savdo obyektiga aylantirish imkoniyati sababli islom huquqiga mos kelmaydi.
Lekin real iqtisodiy riskni boshqarish taqiqlanmagan. Islomiy moliya buning uchun boshqa konstruktsiyalarni taklif qiladi, garchi ular klassik derivativlar kabi har doim ham bir xil darajada sodda va qulay bo‘lmasa ham.
@chiroylimioliya 3-qism | 1 913 |
| 8 | Valyuta forvardi real riskni himoyalasa ham, nega islomiy moliyada unga ruxsat berilmaydi? - 2 qism
Lekin bundan ham chuqurroq sabab bor
Agar faqat sarfning texnik qoidalariga qarasak, mantiqiy savol tug‘iladi: nega umuman islom huquqi bunday konstruktsiyalarni bunchalik qat’iy cheklaydi?
Bu yerda biz islomiy moliyaning yanada fundamental mantig‘iga kelamiz.
Yana o‘sha valyuta forvardini olaylik. Bugun hech kim olti oydan keyin kurs qanday bo‘lishini bilmaydi. Bir tomon kursning bir tomonga harakatlanishidan manfaatdor, ikkinchi tomon esa teskarisidan.
Agar kurs 90 bo‘lsa, kompaniya yutadi, bank yutqazadi. Agar kurs 75 bo‘lsa, bank yutadi, kompaniya yutqazadi.
Bir tomonning moliyaviy yutug‘i aynan ikkinchi tomonning moliyaviy yo‘qotishi hisobiga yuzaga keladi.
Agar bu konstruktsiyadan kompaniyaning real valyutaga bo‘lgan ehtiyojini olib tashlab, kurs harakatidan shunchaki pul ishlash uchun bunday pozitsiyalarni erkin yaratishni boshlasak, biz juda tez riskni boshqarishdan kelajakdagi narx harakatiga pul tikishga o‘tib qolamiz.
Aslida derivativlarning katta qismi real riskni boshqarishdan ko‘ra sof spekulyatsiya uchun ham ishlatiladi.
Iqtisodiy mantiqi bo‘yicha bu qimorga juda yaqinlashadi: men narx bir tomonga ketadi deb o‘ylayman, siz esa teskarisini taxmin qilasiz, keyin bozor qaysi tomon yutishini belgilaydi.
Shu bilan birga, bunday bitimning o‘zi zavod qurmadi, tovar ishlab chiqarmadi, xizmat ko‘rsatmadi va iqtisodiyotda yangi real qiymat yaratmadi.
Va bu bizni derivativlarning yana bir juda muhim xususiyatiga olib keladi.
@chiroylimoliya 2 qism | 1 638 |
| 9 | Valyuta forvardi real riskni himoyalasa ham, nega islomiy moliyada unga ruxsat berilmaydi? - 1 qism
Yaqinda obunachilarimdan biri (rus kanalimdan) menga murojaat qildi. Uning kompaniyasi olti oydan keyin xorijiy valyutada katta to‘lov qilishi kerak ekan va valyuta riskini kamaytirish uchun kursni oldindan belgilab qo‘ymoqchi bo‘lgan. U bankka murojaat qilgan va bank unga valyuta forvardini taklif qilgan. Bitimni tuzishdan oldin u ehtiyot shart mendan so‘radi: bunday vosita islomiy moliya nuqtayi nazaridan joizmi?
Keling, oddiy misolda ko‘rib chiqamiz.
Faraz qilaylik, Rossiya kompaniyasi 6 oydan keyin xorijiy yetkazib beruvchiga uskunalar uchun $1 mln to‘lashi kerak (rossiyalik obunachi so'radi).
Bugun dollar kursi shartli ravishda 80 rubl. Demak, bugungi kurs bo‘yicha kompaniyaga 80 mln rubl kerak bo‘ladi. Lekin kompaniya olti oydan keyin dollar 90 rublga chiqib ketishidan xavotirda. Bunday holatda o‘sha to‘lovning o‘zi 90 mln rublga tushadi. Kompaniya bankka borib valyuta forvardini tuzadi: bugun tomonlar 6 oydan keyin bank kompaniyaga $1 mlnni, masalan, 83 rubldan sotishiga kelishib oladi. Agar olti oydan keyin dollar 90 rubl bo‘lsa, kompaniya uni baribir 83 rubldan sotib oladi va bozor kursiga nisbatan amalda 7 mln rubl tejaydi. Agar dollar 75 rublgacha tushib ketsa, kompaniya baribir uni 83 rubldan sotib olishga majbur bo‘ladi. Bu safar bank yutadi, kompaniya esa bozorga nisbatan yutqazadi.
Iqtisodiy maqsad tushunarli: kompaniya valyutadan foyda ko‘rmoqchi emas, u real valyuta riskini xedj qilmoqchi (boshqarmohchi). Shu yerda qiziq savol tug‘iladi: maqsadning o‘zi normal bo‘lsa, nega oddiy valyuta forvardi fiqhga muvofiq emas?
Birinchi sabab: valyuta ayirboshlash qoidalari
Islom huquqida bir valyutani boshqasiga ayirboshlash sarf bitimi hisoblanadi.
AAOIFI’ning 1-sonli “Trading in Currencies” Shariat standartiga ko‘ra, valyuta ayirboshlashda har ikki tomon tegishli valyutani kechiktirmasdan, haqiqiy yoki hukmiy ravishda qabul qilishi kerak. Standart valyuta forvardlarini ham alohida ravishda taqiqlaydi.
Bizning misolimizda bugun kurs, summa va ikki tomonning majburiyati belgilab qo‘yiladi, lekin rubl va dollar amalda faqat olti oydan keyin almashiladi. Ya’ni bugun valyuta ayirboshlash bitimini tuzyapmiz, lekin har ikki tomonning ijrosi kelajak muddatga qoldirilmoqda. Sarf qoidalari nuqtayi nazaridan asosiy muammo aynan shunda. Bunda bir narsani tushunish juda muhim:
islomiy moliya valyuta riskini boshqarishning o‘zini taqiqlamaydi.
AAOIFI’ning shu 1-sonli Shariat standarti valyuta riskidan himoyalanishning ayrim usullarini ham nazarda tutadi. Masalan, kelajakda valyutani sotib olish yoki sotish bo‘yicha bir tomonlama va’dadan foydalanish mumkin. Bunday va’da uni bergan tomon uchun majburiy bo‘lishi ham mumkin. Lekin ikki tomonning o‘zaro majburiy va’dasini tuzish mumkin emas, chunki iqtisodiy mohiyatiga ko‘ra bu yana o‘sha forvard shartnomasiga juda yaqinlashib qoladi.
Bu yerda huquqiy mantiq juda nozik: bugun kelajakdagi sarf bitimi tuzilmaydi. Bugun faqat bir tomonning va’dasi mavjud. Kelajakdagi sana kelganida esa valyuta bitimining o‘zi o‘sha paytda alohida tuziladi va spot-bitim sifatida amalga oshiriladi.
Standartda valyuta riskini xedj qilishning boshqa shariatga muvofiq usullari ham mavjud. Lekin amaliyotda ular oddiy klassik forward kabi biznesga har doim ham bir xil qulaylik va natijani mutlaq tarzda oldindan belgilash imkonini bermaydi.
@chiroylimoliya 1 qism | 2 047 |
| 10 | رسالة صوتية | 2 424 |
| 11 | رسالة صوتية | 2 408 |
| 12 | Oqibatlarni davolash qimmat. Ularning oldini olish esa bebaho.
Yaqinda menga juda yoqqan bir iborani eshitdim: Treatment of illness is expensive. Preventing it is priceless.
Sog‘liq haqida gap ketganda, bu ayniqsa yaqqol ko‘rinadi. Hech joyimiz og‘rimayotgan paytda uyqu, ovqatlanish, jismoniy faollik va sog‘liqni nazorat qilish unchalik shoshilinchdek tuyulmaydi. Keyin esa yillar davomida oldini olish mumkin bo‘lgan muammolarni bartaraf etish uchun katta pul, vaqt va kuch sarflaymiz.
Lekin, menimcha, bu tamoyil faqat sog‘liqqa tegishli emas.
Yaqinda buzilish yoqasiga kelib qolgan bir biznes hamkorligini saqlab qolishga yordam berdim. Mojaroning asosiy sabablaridan biri brend uchun kurash edi: biznes doirasida yaratilgan brend aslida kimga tegishli va uning qiymati qancha?
Sheriklardan biri yillar davomida ushbu brendni yaratgan va rivojlantirgan. Ammo biznesni boshlayotgan paytda hech kim brendning yaratilgan qiymati kimga tegishli bo‘lishi va sheriklardan biri biznesdan chiqishga qaror qilsa, brendning taqdiri nima bo‘lishi haqida aniq kelishib olmagan.
Munosabatlar yaxshi bo‘lgan paytda bu masala hech kimni tashvishga solmagan. Sheriklardan biri ketishga qaror qilganida esa, birdaniga eng og‘riqli masalalardan biriga aylandi.
Oxir-oqibat brendni baholadik va yechim topdik. Lekin o‘shanda yana bir bor o‘yladim: bularning barchasini birinchi kundanoq kelishib olish qanchalik oson va arzon bo‘lardi.
Biz ko‘pincha sherikchilikda biznesni haddan tashqari optimistik kayfiyatda boshlaymiz: «Axir biz do‘stmiz», «jarayonda hal qilamiz», «muammo chiqsa, kelishib olamiz».
Ammo biznes sherikchilik shunchaki do‘stlik emas. Bu yerda qarindoshlik va do‘stlik munosabatlarida bo‘lmagan boshqa omillar o‘yinga kiradi: pul, mulk, hokimiyat va nazorat. Agar qoidalar oldindan belgilanmagan bo‘lsa, bu juda xavfli "kimiyoviy aralashmaga" aylanishi mumkin.
Brend kimga tegishli? Yakuniy qarorni kim qabul qiladi? Sheriklarning kiritgan hissalari va ulushlari qanday belgilanadi? Foyda va zarar qanday taqsimlanadi? Muhim qarorlar qanday qabul qilinadi? Sheriklardan biri biznesdan chiqsa nima bo‘ladi va uning ulushi qanday baholanadi?
Bularni boshida muhokama qilish biroz noqulay. Ammo ayni shu masalalarni mojaro boshlanganidan keyin muhokama qilish o‘n barobar qiyinroq va qimmatroq. Shuning uchun oldini olish tamoyili deyarli hamma joyda ishlaydi.
Sog‘liqda ertaga oqibatlarini davolamaslik uchun bugun o‘zimizga qaraymiz. Biznesda keyinchalik oramizda jiddiy nizolar chiqmasligi uchun murakkab masalalarni oldindan kelishib olamiz. Oilada jiddiy mojaro yuzaga kelishidan oldin munosabatlar ustida ishlaymiz. Moliyada esa inqirozdan keyin emas, undan oldin zaxira yaratamiz.
@chiroylimoliya biz ko‘pincha oldini olishga sarflangan vaqt va mablag‘ni ortiqcha xarajat deb qabul qilamiz. Aslida esa, oldini olish hayotdagi eng foydali investitsiyalardan biridir. | 3 283 |
| 13 | O‘zbekistonda yangi qonun qabul qilinishidan oldin birinchi Sukukni chiqarish mumkinmi?
O‘tgan hafta, menimcha, moliya bozori ishtirokchilarining ko‘pchiligi yetarlicha e’tibor bermagan muhim voqea yuz berdi. Oliy Majlis Qonunchilik palatasi yangi «Kapital bozori to‘g‘risida»gi Qonun loyihasini birinchi o‘qishda qabul qildi. Biz uchun ayniqsa muhim jihati shundaki, qonun loyihasida kapital bozorining boshqa yangi instrumentlari qatorida sukukni joriy etish ham bevosita nazarda tutilgan.
Demak, yo‘nalish endi aniq: sukuk O‘zbekistonda to‘laqonli qonunchilik asosiga ega bo‘lishi kerak. Lekin meni boshqa bir savol qiziqtiryapti: birinchi pilot sukuk emissiyasini amalga oshirish uchun qonunning yakuniy qabul qilinishini kutish shartmi?
Bugungi kunda NAPP, ya’ni kapital bozori regulyatori, yangi moliyaviy instrumentlarni sinovdan o‘tkazish uchun «tartibga solish qumdoni» (песочница) mexanizmidan faol foydalanmoqda.
Masalan, 2026-yilda aynan shu mexanizm doirasida xorijiy valyutadagi obligatsiyalarni chiqarishning maxsus tartibi belgilandi. Bundan tashqari, ikki bank bunday emissiyalarni amalga oshirish uchun tartibga solish qumdoni ishtirokchisi sifatida ro‘yxatdan o‘tgan.
Shu bilan birga, hozircha sukukni tartibga solish qumdoni orqali chiqarishga ruxsat beruvchi amaldagi normativ hujjat mavjud emas. Shuning uchun, boshqa tomondan, sukuk kabi murakkab instrumentni qumdon orqali chiqarish imkoniyatiga men ehtiyotkorlik bilan qaragan bo‘lardim. Ammo bu masalani NAPP bilan jiddiy muhokama qilishni boshlashga hech narsa to‘sqinlik qilmaydi.
Aytgancha, qonun hali qabul qilingani yo‘q. U hozircha faqat birinchi o‘qishdan o‘tdi. Endi loyiha deputatlarning taklif va e’tirozlarini hisobga olgan holda takomillashtiriladi va keyingi o‘qishlarga tayyorlanadi. Qonunchilik palatasi qonunni yakuniy tarzda qabul qilgandan keyin esa u Senatga, undan so‘ng Prezidentga imzolash uchun yuboriladi, rasmiy e’lon qilinadi va belgilangan tartibda kuchga kiradi.
Demak, hali bosib o‘tilishi kerak bo‘lgan yo‘l oz emas. Lekin tunnel oxiridagi yorug‘lik endi juda aniq ko‘rinmoqda...
@chiroylimoliya birinchi mahalliy sukukni qachon ko‘ramiz?.. | 3 163 |
| 14 | Ba’zida muammo vaqt yetishmasligida emas. Muammo tartib yo‘qligida.
Avvaldan bir iltimos: bu postni oxirigacha o‘qing. Chunki oxirida fikrlarni “manfaatli o‘qishdan” real harakatga aylantiradigan oddiy tizim bor. Va yana bir savol bor. Ko‘pchiligimiz bu savolning ko‘ziga tik qarashni xohlamaymiz.
Yaqinda o‘g‘lim bir xatoga yo‘l qo‘ydi. Uni muhokama qilganimizda, men unga xatoning o‘zidan ko’ra uning asl sababi tashvishga solayotganini aytdim.
Sababi oddiy edi: ustuvorliklarning (prioritet) noto‘g‘ri belgilanishi, tartib va tizimning yo‘qligi.
Suhbat tugadi, lekin bu fikr xayolimda qoldi… Chunki bu faqat uning holati emas. Bu oddiy hayotimizga ham, biznesga ham birdek tegishli.
Biz juda ko‘p: «Menda shunchaki vaqt yo‘q», deymiz.
Lekin hammamizda vaqt bir xil. Ko‘pincha muammo vaqtning kamligida emas, balki biz nima haqiqatan muhimligini aniqlamaganimizda va hayotimizni shunga qarab tartibga solmaganimizda.
Tartib bo‘lmasa, biz vaziyatga qarab yashay boshlaymiz. Savollarga javob beramiz, xabarlarga reaktsiya qilamiz, boshqalarning shoshilinch masalalarini hal qilamiz, bir ishdan boshqasiga sakraymiz, kichik «yong‘inlar»ni o‘chiramiz.
Kun bo‘yi bandmiz, charchaymiz, lekin kechqurun ba’zida oddiy savolga javob berish ham qiyin: Bugun men haqiqatan muhim bo‘lgan nima ish qildim?
Biznesda ham xuddi shunday.
Kun bo‘yi uchrashuvlarda o‘tirish, xodimlarning savollariga javob berish, mayda masalalarni kelishish va o‘zingizni nihoyatda band his qilish mumkin.
Lekin biznesning bugungi asosiy muammosi, masalan, savdolarning pasayishi bo‘lsa-yu, tadbirkor 10 soatlik ish kunidan bunga atigi 20 daqiqa ajratgan bo‘lsa, muammo vaqt yetishmasligida emas. Muammo ustuvorliklarda.
Men tobora ko‘proq mana shu oddiy ketma-ketlikka ishonaman:
Aniqlik → ustuvorlik → tartib → tizimlilik → natija.
Avval:
nima haqiqatan muhimligini aniqlash kerak.
keyin uni ikkinchi darajali ishlardan ustun qo‘yish kerak.
so‘ng muhim ishlar «vaqt topilganda» emas, muntazam bajariladigan tartibni yaratish kerak.
Bu faqat tadbirkorlarga tegishli emas.
Sport bilan shug‘ullanmoqchisiz, lekin doim «vaqt yo‘qmi»?
Farzandlaringiz bilan ko‘proq vaqt o‘tkazmoqchisiz, lekin doim nimadir xalaqit beradimi?
Kitob mutolaa qilish, rivojlanishni xohlaysiz, lekin oylar davomida ortga surasizmi?
Ba’zida muammo haqiqatan ham sharoitda bo‘ladi. Lekin ba’zida tan olishimiz kerak: Balki men buni shunchaki o‘z ustuvorligimga aylantirmagandirman.
Tartib yaxshi niyatlarni takrorlanadigan harakatlarga aylantiradi. Takroriylik esa yaxshilash imkonini beradi.
Biznesda har safar har xil bajariladigan jarayonni yaxshilab bo‘lmaydi. Hayotda esa doimiy joy ajratilmagan narsani rivojlantirish qiyin.
Yana bir muhim narsa: Tartib hamma narsaga ulgurishga harakat qilish degani emas.
Aksincha. Bu:
nimani albatta qilish kerakligini,
nimani boshqalarga topshirish mumkinligini,
nimani tizimlashtirish mumkinligini va
nimadan umuman voz kechish kerakligini tushunishdir.
Ba’zida bizga ko‘proq vaqt kerak emas. Bizga kamroq ortiqcha ish va eng muhim narsalarda ko‘proq aniqlik kerak.
Kichik bir mashq
Atigi bir hafta vaqtingizni audit qilib ko‘ring. Vaqtingiz nimaga ketayotganini yozib boring. Hafta oxirida barcha ishlaringizni to‘rt guruhga ajrating:
Muhim: hayotim yoki biznesimni haqiqatan oldinga siljitadigan ishlar.
Zarur: bajarilishi kerak, lekin bir qismini boshqalarga topshirish mumkin.
Kundalik ishlar: soddalashtirish, tizimlashtirish yoki avtomatlashtirish mumkin.
Ortiqcha: umuman vaqt sarflashga arzimagan ishlar.
Endi esa javobidan ba’zida qochgimiz keladigan savol:
Agar mening haqiqiy ustuvorliklarim men nimani muhim deb aytishim bilan emas, vaqtimni nimaga sarflashim bilan belgilanadigan bo‘lsa, unda aslida mening ustuvorliklarim nima?
Javob ba’zida odamni juda hushyor torttiradi.
Agar atrofingizda doim «vaqtim yo‘q» deydigan inson bo‘lsa, bu postni unga yuboring. Faqat oxirigacha o‘qishini ayting.
@chiroylimoliya Balki unga ham shu savolning ko‘ziga tik qarash vaqti kelgandir. | 2 843 |
| 15 | Agar atrofingizda doim «vaqtim yo‘q» deydigan inson bo‘lsa, bu postni unga ham yuboring. Faqat oxirigacha o‘qishini ayting.
Balki unga ham shu savolning ko‘ziga tik qarash vaqti kelgandir.
@chiroylimoliya vaqtim yoq.... | 1 |
| 16 | Ba’zida muammo vaqt yetishmasligida emas. Muammo tartib yo‘qligida.
Avvaldan bir iltimos: bu postni oxirigacha o‘qing. Chunki oxirida quyida yozilgan fikrlarni navbatdagi "manfaatli o‘qishdan" real harakatga aylantiradigan juda oddiy tizim bor. Va yana bir savol bor. Ko‘pchiligimiz bu savolning ko‘ziga tik qarashni unchalik xohlamaymiz.
Yaqinda o‘g‘lim bir xatoga yo‘l qo‘ydi. Uni muhokama qila boshlaganimizda, men unga xatoning o‘zidan ko'ra uning asl sababi tashvishga solayotganini aytdim
Sababi esa oddiy edi: ustuvorliklarning (prioritet) noto‘g‘ri belgilanishi, tartib va tizimning yo‘qligi.
Suhbat tugadi, lekin bu fikr xayolimda qoldi… Chunki bu faqat uning o‘ziga xos holati emas. Bu oddiy hayotimizga ham, biznesga ham birdek tegishli.
Biz juda ko‘p: «Menda shunchaki vaqt yo‘q», deymiz.
Lekin hammamizda vaqt bir xil. Ko‘pincha muammo vaqtning kamligida emas, balki biz nima haqiqatan muhimligini aniqlamaganimizda va hayotimizni shunga qarab tartibga solmaganimizda.
Tartib bo‘lmasa, biz doim vaziyatga qarab yashay boshlaymiz. savollarga javob beramiz, xabarlarga reaktsiya qilamiz, boshqalarning shoshilinch masalalarini hal qilamiz, bir ishdan boshqasiga sakraymiz, kichik «yong‘inlar»ni o‘chiramiz.
Kun bo‘yi nimadir bilan bandmiz, charchaymiz, lekin kechqurun ba’zida oddiy bir savolga javob berish ham qiyin: Bugun men haqiqatan muhim bo‘lgan nima ish qildim?
Biznesda ham xuddi shunday.
Kun bo‘yi uchrashuvlarda o‘tirish, xodimlarning savollariga javob berish, mayda masalalarni kelishish va o‘zingizni nihoyatda band his qilish mumkin.
Lekin biznesning bugungi asosiy muammosi, masalan, savdolarning pasayishi bo‘lsa-yu, tadbirkor 10 soatlik ish kunidan bunga atigi 20 daqiqa ajratgan bo‘lsa, muammo vaqt yetishmasligida emas. Muammo ustuvorliklarda.
Men tobora ko‘proq mana shu oddiy ketma-ketlikka ishonaman:
Aniqlik → ustuvorlik → tartib → tizimlilik → natija.
Avval:
- nima haqiqatan muhimligini aniqlash kerak.
- keyin uni ikkinchi darajali ishlardan ustun qo‘yish kerak.
- So‘ng muhim ishlar «vaqt topilganda» emas, muntazam bajariladigan tartibni yaratish kerak.
Bu faqat tadbirkorlarga tegishli emas.
Sport bilan shug‘ullanmoqchisiz, lekin doim «vaqt yo‘qmi»?
Farzandlaringiz bilan ko‘proq vaqt o‘tkazmoqchisiz, lekin doim nimadir xalaqit beradimi?
kitob mutolaa qilish, rivojlanishni xohlaysiz, lekin oylar davomida ortga surasizmi?
Ba’zida muammo haqiqatan ham sharoitda bo‘ladi. Lekin ba’zida o‘zimizga tan olishimiz kerak: Balki men buni shunchaki o‘z ustuvorligimga aylantirmagandirman.
Tartibning ahamiyati shundaki, u yaxshi niyatlarni takrorlanadigan harakatlarga aylantiradi. Takroriylik esa nimanidir yaxshilash imkonini beradi.
Biznesda har safar har xil bajariladigan jarayonni yaxshilab bo‘lmaydi. Hayotda esa umuman doimiy joy ajratilmagan narsani rivojlantirish qiyin.
Yana bir muhim narsa: Tartib hamma narsaga ulgurishga harakat qilish degani emas.
Aksincha. Bu:
- nimani albatta qilish kerakligini,
- nimani boshqalarga topshirish mumkinligini,
- nimani tizimlashtirish mumkinligini va
- nimadan umuman voz kechish kerakligini tushunishdir.
Ba’zida bizga ko‘proq vaqt kerak emas. Bizga kamroq ortiqcha ish va eng muhim narsalarda ko‘proq aniqlik kerak.
Kichik bir mashq
Atigi bir hafta davomida vaqtingizni oddiy audit qilib ko‘ring. Vaqtingiz aslida nimaga ketayotganini yozib boring. Hafta oxirida esa barcha ishlaringizni to‘rt guruhga ajrating:
1. Muhim: hayotim yoki biznesimni haqiqatan oldinga siljitadigan ishlar.
2. Zarur: bajarilishi kerak, lekin bir qismini boshqalarga topshirish mumkin.
3. Kundalik ishlar: soddalashtirish, tizimlashtirish yoki avtomatlashtirish mumkin bo‘lgan ishlar.
4. Ortiqcha: umuman vaqt sarflashga arzimagan ishlar.
Endi esa o‘sha, javobidan ba’zida qochgimiz keladigan savol:
Agar mening haqiqiy ustuvorliklarim men nimani muhim deb aytishim bilan emas, vaqtimni nimaga sarflashim bilan belgilanadigan bo‘lsa, unda aslida mening ustuvorliklarim nima?
Javob ba’zida odamni juda hushyor torttiradi. | 1 |
| 17 | VRIO: Sizning haqiqiy raqobat ustunligingiz nimada?
Strategik menejmentda VRIO deb nomlanuvchi oddiy, ammo juda kuchli model mavjud. U atigi to'rtta savol orqali kompaniya yoki insonning haqiqiy raqobat ustunligini aniqlashga yordam beradi.
V (Valuable) — mijoz uchun haqiqiy qiymat yarata oladimi?
R (Rare) — boshqalarda kam uchraydigan ustunlikmi?
I (Inimitable) — uni nusxalash yoki takrorlash qiyinmi?
O (Organized) — ushbu ustunlikdan samarali foydalana olyapsizmi?
Agar ushbu to'rtta savolning barchasiga javob "ha" bo'lsa, demak aynan shu sizning uzoq muddatli raqobat ustunligingiz hisoblanadi.
Bugun O'zbekistonda islom bankchiligi jadal rivojlanmoqda, islomiy darchalar va yangi islom banklari tashkil etilmoqda. Aynan shunday davrda VRIO yondashuvini qo'llash juda muhim. Maqsad bir-biriga o'xshash, "fast food" tarmoqlaridagi gamburgerlar kabi mahsulotlar qatorini yaratish emas.
Haqiqiy ustunlik shundaki, siz shunchaki mahsulot taklif qilmaysiz, balki odamlar va bizneslarning haqiqiy ehtiyojlarini hal qilasiz. Mahsulot - bu faqat vosita. Eng muhimi esa mijoz uchun yaratiladigan qiymatdir.
VRIO modeli nafaqat banklar, balki har bir inson uchun ham foydalidir. Uni o'zingizga nisbatan qo'llab ko'ring: bilimlaringiz, ko'nikmalaringiz, tajribangiz va aloqalaringizni ushbu to'rtta mezon asosida baholang. Bunday tahlil kuchli va zaif tomonlaringizni xolisona ko'rishga, o'zingizning haqiqiy holatingizni anglashga va qaysi yo'nalishda rivojlanish kerakligini aniqlashga yordam beradi.
Ba'zan bitta samimiy tahlil o'nlab motivatsion kitoblardan ham ko'proq foyda beradi.
@chiroylimoliya o'zingizni VRIO qiling | 2 356 |
| 18 | رسالة صوتية | 2 507 |
| 19 | رسالة صوتية | 2 590 |
| 20 | Assalomu alaykum!
CPSS imtihoniga jiddiy tayyorlanmoqchi bo’lganlar uchun bir narsani alohida ta’kidlamoqchiman.
Bu kursning eng katta ustunligi — sizga mavzularni shunchaki o’qituvchi emas, balki real islom bankiri, AAOIFI a’zosi va amaliy tajribaga ega mutaxassis tushuntiradi. Eng muhimi, hammasi o’zbek tilida, moliyaviy va bank tili bilan izohlanadi.
Natijada fiqh, Shariah Standards va AAOIFI talablarini nafaqat yodlaysiz, balki ularni amaliyotda qanday ishlashini ham tushunib olasiz. Aynan shu narsa CPSS imtihonida va keyingi faoliyatingizda katta ustunlik beradi.
Agar to’lovni bankingiz yoki kompaniyangiz amalga oshirayotgan bo’lsa va shartnoma rasmiylashtirilishi biroz vaqt olsa — xavotir olmang. Bu masalada yechim topamiz. Eng muhimi, hozirdan ro’yxatdan o’ting va tayyorgarlikni boshlang.
Bizning maqsadimiz bitta -2026-yil oxirigacha sizni Certified CPSS mutaxassisi qilish.
Bilim va tajribani berish - bizning vazifamiz.
Harakat qilish esa sizning qo’lingizda.
@chiroylimoliya Hondamir Nusrat | 2 877 |
