ادبیات سئونلر
الذهاب إلى القناة على Telegram
بوکانال ادبیات سئونلر قوروپونون سئچیلمیش اثرلری دیر کانالدا کی یازیلاری کانالین لینکینی وئرمک شرطی ایله پایلاشماق اولار.
إظهار المزيد3 131
المشتركون
+124 ساعات
+77 أيام
+1930 أيام
أرشيف المشاركات
3 131
باخیش بوجاغی ثابیت بیر نوطقه یوخ، بوجاقدان بوجاغا داشینان بیر دوربین دیر
باخیش بوجاغینی نقشه‌نین اوستونده‌کی ثابیت نوقطه کیمی دوشونسک، حیکایه‌نین چوخو قیراقدا قالار. کلاسیک گؤرونن بیر روماندا بئله، آغیر بیر صحنه‌ده دوربین راوی‌نین ذهنیندن اوزاقلاشیب بالاجا خیردالیقلارا یاخینلاشا بیلر: بیر بالتانین آغیرلیغی، الین حرکتی، یئره دوشن بیر اَشیانین سسی(جنایت و مکافات). بو آن اوخوجو شخصین دوشونجه‌سیندن چیخاریلیب، عملین چیلپاق گئرچکلییی ایله اوز-اوزه قالیر. بئله‌لیکله باخیش بوجاغی بیر یئر دئییل، بیر ایپدیر — یازیچی، دانیشان، راوی، اوخوجو و حادیثه آراسیندا داشینان بیر ایپ. بوندان یانا «بو رومان اوچونجو شخصین باخیشیلا دانیشیلیب، یوخسا بیرینجی شخصین؟» سوالی چوخ واخت حددیندن آرتیق ساده قالیر. داها دوغرو سوال بودور: «بو جومله‌ده دوربین هاردادیر؟ سونراکی جومله‌ده هارا کئچه‌جک؟ بو کئچیدین نه معناسی وار؟»
الیمیزده‌کی دوربین هاچان ژست، هاچان آراجدیر؟
هر اویون، هر داغینیقلیق، هر قفیل آچی دییشیکلییی اؤز-اؤزلویونده دَیرلی دئییل. بیر تکنیکین ساده‌جه ژست اولوب اولمادیغینی آنلامانین یولو بودور: «بونو چیخارساق، اثردن نه ایتر؟» اگر باخیش بوجاغی دَییشمه‌سیدی، حیکایه‌نین معناسی دا عینی قالاجاقدیسا، بو دَییشیکلییین اثره نه قاتدیغینی سوروشماق لازیمدیر. بو فرم محتوا ایله گئرچک بیر باغ قورور، یوخسا یازیچی ساده‌جه فرقلی گؤرونمک ایسته‌ییب؟ بو اوصول اثر بویونجا بؤیویور، یئنی معنا قازانیر، یوخسا باشدان-سونا عینی اویونو تکرارلاییر؟
بعضی چاغداش رومانلاردا حاشیه‌لر اوزانیر، صحیفه دوزومو دَییشیر، متن پارچالانیر — حتی اوخوجو عادی بیر شکیلده اوخویوب کئچه بیلمیر. بونون بیر حیصه‌سینین جیدی بیر ندنی وار: انسان ذهنی‌نین داغینیق، حیسلرله دولو حالینی گؤسترمک اوچون متنین اؤزو ده داغینیق اولا بیلر. آما بعضن فرم ساده‌جه فرم اولماق اوچون سئچیلیر. اوخوجو «بو نییه بئله یازیلیب؟» دئیه سوروشاندا، یازیچی‌نین وئره‌جک جوابی اولمورسا، اویون آرتیق حیکایه‌نین بیر پارچاسی دئییل — یازیچی‌نین اؤزونه باخدیغی بیر گوزگویه چئوریلیر.
باخیش بوجاغی دا عئینیدیر. دوربین ساده‌جه گؤزل گؤرونمک اوچون یئرینی دَییشیرسه، او، دوربین دئییل، ژستدیر. آما دوربینین یئری دَییشنده اوخوجونون حادیثه‌یه باخیشی، معنانین، یا حقیقتین اؤزو دَییشیرسه، او زامان باخیش بوجاغی آرتیق تکنیک دئییل — اثرین دئمک ایسته‌دییی سؤزون اؤزودور.
سون سوال بئله‌دیر: باخیش بوجاغینی سیلسک، حیکایه‌دن نه ایتر؟ جواب «هئچ نه» اولورسا، بلکه ده او باخیش بوجاغی اصل معنادا هئچ نه‌یه یارامیر. جواب «چوخ شئی» اولورسا، دئمک یازیچی‌نین دوربینین هارادا ساخلاماسی آرتیق اثرین اؤزونون بیر سؤزونه چئوریلیب. باخیش بوجاغی، سوندا، «کیم دانیشیر؟» سوالینین جوابی دئییل. او، «کیم نه‌یه باخیر، نه‌یی گؤرمور، گؤردویونو نئجه آنلاییر و اوخوجویا نه‌یی گؤرمک ایمکانی وئرمیر؟» سواللاری آراسیندا یارانان بیر ایپدیر.
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
3 131
رضا حسینی مرند
یازارین اَلینده‌کی دوربین: چاغداش داستاندا باخیش بوجاغی‌نین(زاویه دید) یئنی معناسی
«باخیش بوجاغی» دئینده، آغیلا گلن ایلک شئی بیرینجی شخص، ایکینجی شخص و اوچونجو شخص(هر نه‌یی یوخاریدان گؤروب بيلن شخص) اولور. بئله‌نچی بؤلوشمه‌لر یازیچیلیق درسلرینده و کیلاسلاریندا شاید فایدالی اولا بیله؛ آنجاق بیر داستان یا رومانین هانسی آچیدان باخیلماسی و نئجه سؤيله‌نیشینی آچیقلاماق اوچون یئترلی دئییل.
باخیش بوجاغینی بیر دفعه سئچیلیب آخیرا کیمی عینی قالان قاعده کیمی یوخ، یازیچی‌نین اَلینده‌کی دوربین کیمی دوشونمک داها دوغرو اولور. بو دوربین بعضن بیر کاراکتئره یاخینلاشیر، بعضن اوزاقلاشیر. بیر آن دایانیر، سونرا قفیلدن کیچیک بیر اَشیایا کئچیر. بعضن بیر ذهنین ایچینه گیریر، بعضن ده او ذهنین قاپیسینی باغلاییب کناردا قالیر. بو باخیشلا هم کلاسیک حیکایه‌لر داها یاخشی آنلاشیلیر، هم ده چاغداش داستاندا بو دوربینین نئجه جسارتله ایشلَتدییی گؤرونور.
دوربین هارادا دایانیر؟
چاغداش دوربین آرتیق تکجه حادیثه‌نی داها یاخشی دانیشماق اوچون قویولمور؛ دوربینین هارادا دایاندیغی، اثرین بیر سؤزونه چئوریلیر. بعضی یازیچیلار اوچون تکجه بیر سس یئترلی دئییل. نئچه آچی(زاویه) یارادیرلار؛ هر بیری اؤز گؤردویونه، اؤز بیلدییینه، اؤز ایناندیغینا گؤره آیری بیر دونیادا یاشاییر. بیری گؤردویونو او بیری گؤرمور، بیری حقیقت سایدیغینی باشقاسی یالان ساییر. اوخوجو بوتون بو قیریق-قیریق پارچالاری بیر یئره گتیریب، اؤز ذهنینده تام بیر شکیل یاراتمالی اولور.
ایکینجی شخصدن دانیشیلان رومانلاردا: «سن» سؤزو «من»ین یا «او»نون یئرینه کئچیر. اوخوجو ایسته‌سه ده، ایسته‌مه‌سه ده، اؤزونو او آچی‌نین یئرینده گؤرمه‌یه مجبور اولور. بعضن «بیز» سسینی ده اثرلرده ائشیدیریک — بیر محلله‌نین، بیر نسلین، بیر دسته‌نین بیرگه سسی. بئله حاللاردا «بیز» تکجه بیر چوخ انسان دئمک دئییل؛ یادداشین، اورتاق اینامین، حتی اورتاق یالانین دا سسینه چئوریلیر. بو یئرده دوربین صاحیبی آرتیق تک بیر آدام دئییل؛ دوربینین اؤزو بیر سسلر ییغینینا دؤنوشور.
کلاسیکدن چاغداشا کئچید
کلاسیک روماندا اوخوجو عادت اوزره کیتابین ایلک صحیفه‌سیندن هارادان باخیلدیغینی بیلیر. اوچونجو شخص(هر نه‌یی یوخاریدان گؤروب بيلن شخص) اوزون ایللر بویو، دونیانین بوتون سیرلارینا چاتان بیر سس کیمی گؤرونور. نه اولدوغونو، نه اولاجاغینی، هر کسین نه دوشوندویونو بیلیر؛ حتی چوخ واخت اونلارین داورانیشلارینا گؤره ده حؤکم وئریر. بو گونکو داستاندا بو اینام چوخ واخت سینیر. دوربین تکجه حادیثه‌نی گؤسترمیر، اوخوجونو آلداتماقدا دا اورتاق اولور. کلاسیک داستاندا اوخوجونون بیر شئیی بیلمه‌مه‌سی چوخ واخت گرگینلیک(تعلیق) یاراتماق اوچوندور. چاغداشدا ایسه بو بیلمه‌مه اؤزو داها درین بیر معنا داشییر: هئچ بیر ذهن تام و طرفسیز اولا بیلمز.
بعضی اثرلرده آغیر بیر حادیثه بیرباشا تصویر ائدیلمیر — بو، دانیشانین بیلمه‌مه‌سیندن یوخ، اثرین اؤزونون بعضی شئیلری تام سؤیله‌مه‌یین دوغرو اولمادیغینی دوشونمه‌سیندن قایناقلانیر. بعضی یادداشلار سؤزه چئوریلنده ماهیتینی ایتیریر؛ بعضی آجیلارا ایشیق توتولاندا، حقیقتی داها آیدین گؤرونمور. بئله‌جه محدود باخیش بوجاغی ساده‌جه بیر تکنیک اولماقدان چیخیب، اثرین اؤز دوشونجه‌سی‌نین بیر پارچاسینا چئوریلیر.
بیر ذهنین ایچینده‌کی باشقا ذهن
باخیش بوجاغی‌نین داها درین بیر طرفی ده وار: داستانین ایچینده هئچ واخت تکجه بیر ذهن اولمور. بیر کاراکتئر باشقاسینا باخیب، اونون نه دوشوندویونو تاپماغا چالیشیر. آما او بیری کاراکتئر ده بو کاراکتئرین اؤزو حاقیندا نه دوشوندویونو سئزمکده‌دیر. بو سئزمک ایسه عائیله‌نین، جامعه‌نین، کئچمیشین، قورخونون و یادداشین تأثیری آلتیندادیر. دئمک اینسان ذهنی باغلی بیر اوتاق دئییل. بیر ذهن همیشه باشقا بیر ذهنین تصووورونو ده اؤزونده داشییر. چاغداش روماندا بو ایچ-ایچه گؤرونتو بعضن اثرین اصل مرکزینه چئوریلیر. بیر بؤلومده بیر کاراکتئرین سسینی ائشیدیرسن، سونرا باشقا کاراکتئر گلیب عینی حادیثه‌نی اؤز باخیشینا گؤره یئنیدن قورور. بورادا سوال آرتیق «کیم گؤرور؟» دئییل؛ داها واجیب سوال بودور: «هر کس باشقاسی‌نین گؤردویو باره‌ده نه دوشونور؟» هر یئنی سس اؤنجه‌کی‌نین اوستونه بیر کؤلگه سالیر؛ حقیقت بیر دفعه‌یه سؤیلَنمیر — هر دانیشان اونا بیر قات داها آرتیریر.
3 131
کریم تاختا اوتوروب راحاتلاندی ا لینی الینه ووروب فراشلاری چاغیردی . فراشلار گلیب امره مونتظیر دایاندیلار . کریم آمرانه بیر سسله دئدی :
ــ ائشیدین و آگاه اولون ، امر ائدیرم ! قیزیم شاهانه نین توی شرفینه خزینه نی آچیب هامیسینی کاسیب لارا پایلایین ! زینداندا نه قدر گوناهسیز وارسا هامیسینی آزادلیغا بوراخین !
کوپه گیرن قارینی و باش وزیری توتوب زیندانا سالین !
فراشلار « باش اوسته » دئییب اوتاق دان چیخدیلار .
سلیم کریمه یاناشیب دئدی :
ــ احسن ، سنه ! وارام بئله شاها ! باخ ، خالچانی تاپمیشام . شاهین یاستغینین آلتیندا ایدی . ایندی بو ساعات امر ائت ، شاهانه نی بورایا گتیرسینلر . تعجیلی یولا دوشمک لازیمدیر .
ــ بو ساعات ، ــ دئیه کریم الینی الینه ووردو. فراش گلدی .
کریم امرله دئدی :
ــ بوساعات قیزیم شاهانه نی زورلا دا اولسا بورا گتیرین !
فراش گئتدی .
شاهانه نی زورلا ، دارتا ـ دارتا کریمین حضورونا گتیردیلر . سلیم گیزلنمیشدی . کریمین یانیندا اؤز پالتاریندا سربست دایانمیشدی . شاهانه گؤرن کیمی سلیمی تانیدی . اؤزونو ساخلایا بیلمه ییب آغلادی و اؤزونو اونون اوستونه آتدی !
ــ عزیزیم سلیم ، سن بورا نئجه گلدین ؟ ــ دئدی ـ بیر سؤیله گؤروم احمددن نه خبرین وار ؟
سلیم جیدی شکیلده دئدی :
ــ اونو ظولکار « آتاندان » سوروش . احمده آنجاق آتان رحم ائده بیلر .
شاهانه شاه پالتاریندا اولان کریمین آیاقلارینا ییخیلدی .:
ــ آتاجان ، بیزه رحمین گلسین . منی احمدن آییرما .
کریم اؤزونو ساخلایا بیلمه ییب گولدو.:
ــ قالخ ، قیزیم بو ساعات گئدیریک احمدین یانینا ! ــ دئییب تاجی باشیندان گؤتوردو .
شاهانه او ساعات کریمی ده تانیدی . اونون گؤز یاشلاری سئوینج یاشلارینا قاریشدی .
سلیم اوزویون توزونو سیلدی . قارا اجیننه حاضیر اولوب دئدی :
تولکو ، تولکو قویروغوم .
ندیر منه بویروغون ؟
سلیم خالچانی یئره سالیب کریم و شاهانه نی اونون اوستونه چیخاردیب دئدی :
ــ بوساعات منی ، کریمی و شاهانه نی احمدین یانینا آپار ! احمدین بیر داشی ، قیزیل ، بیر داشی گوموش سارایینی دا گئری قایتار .
گؤی گورولدادی ، ایلدیریم چاخدی ، اونلار خالچانین اوستونده هاوایا خالخدیلار .
آرادان خیلی کئچندن سونرا شاها وئریلن بیهوش داری اؤز تاثیرینی ایتیردی . شاه گؤزونو آچیب گؤردو کی ، اؤز کؤهنه ساراییندا ، تاختین اوستونده دئییل ، آلتیندا یاتیب . باشینی چؤله چیخاردیب گؤردو کی ، اوتاقدا هر شئی آلت ـ اوست اولوب . سئحیرلی خالچا دا یوخدور.
او ، چیغیرماغا باشلادی :
ــ ائی ، فراشلار ! ائی ، فراشلار ! هارداسینیز ؟ ! بورا گلین ! بورا گلین !
قاپینین دالیندا ن بوغوق سس ائشیدیلدی . شاه گؤردوکی ، اونون قارا قولو اللری آرخاسیندان باغلی ، آغزیندا دسمال بورادا اوزانیب قالیب . شاه اونون آغزینی ، اللرینی آچیب سوروشدو:
ــ بو نه اویوندور ؟! منیم ساراییمی کیم بو گونه سالیب؟!
قارا قول چییینلرینی چکره ک دئدی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ، هيچ نه یادیما سالا بیلمیرم . بیر اونو بیلدیم کی ، بیری بوینوما آتیلدی . سونرا باشیما بیر توپپوز ده یدی. او ساعات هوشومو ایتیردیم .
شاه قضبله باغیردی :
ــ بس ، منیم سئحیرلی خالچام ، سئحیرلی اؤزویوم هانی ؟!
ــ هئچ ندن خبریم یوخدور ، ـ دئیه قول یازیق بیر گؤرکم آلدی .
هاندان ـ هانا شاهین سسینه فراشلارگلدیلر . شاه داها دا قضبله باغیردی :
ــ هارداسینیز ! هاردا اؤلموسونوز ؟!
فراشلاردان بیری قورخا ـ قورخا جاواب وئردی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ساق اولسون ، تاپیشیریقلارینیزی یئرینه یئتیردیک .
ــ هانسی تاپیشیریقلاریمی ؟!
سیزین امرینیز اوزره بوتون خزینه نی کاسیبلارا پایلاییب قورتاردیق . سونرا دا زیندانداکیلاری آچیب بوراخدیق . باش وزیری و کوپه گیرن قارینی ایندیجه زیندانا سالیب ، امرلرینیزی یئرینه یئتیردیک .
ــ آمان ، سیز نه ائتمیسینیز ! من بئله امرلر وئرممیشدیم ! بس شاهانه هانی ؟!
ــ قبلئیی ـ عالم ، شاهانه یوخا چیخیب .
شاه سنده لیییب دیزی اوستونده اوتوردو . باشینی اللری آرا سیندا توتاراق دئدی:
ــ بونلار هامیسی اودونچو احمدین ایشلری دیر . دئیسن من اونونلا باجارا بیلمیجیم .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
3 131
شاهین کولافیرنگیسینه بیر کیسه آغ نوغول گتیردیلر . شاه نوغول دان اوووج ـ اوووج گؤتوروب حیَطه تؤکوردو. سارای خیدمتچی لری قامارلاشاراق نوغلو ییغیردیلار . گئتدیکجه خیدمتچی لرین سایی آرتیر ، سس ـ کوی چوخالیردی . گؤزتچی لر قاپینی آچیق قویوب نوغول ییغیردیلار ائله بو واخت ساعات لارلا قاپینین آرخاسیندا فورصت گؤزله ین کریم له سلیم اؤزلرینی سارایین حیَطینه سالدیلار و نوغول ییغان سارای خیدمتچی لرینه قاریشدیلار.
***
شاه سارای اهلینه شیرینلیک پایلایاندان سونرا اؤز اوتاغینا کئچدی . تاختا اوتوروب الینی الینه ووردو . خیدمتچی لر امره منتظیر دایاندیلار . شاه امر ائتدی :
ــ رقاصه لر گلسین ! رقاصه لر شاهین قارشیسیندا رقص ائتمَیَه باشلادیلار .
شاه امر ائتدی :
ــ گئدین شاهانه نی یانیما چاغیرین ، گلیب شادلانسین !
خاجه لر ، دایه لر شاهانه نین اوتاغینا گئدیب گؤردولرکی ، شاهانه گؤز یاشی آخیدیر ، آهو ـ زار ائدیر . آتاسینین امرینی اونا یئتیردیلر .
شاهانه دئدی :
ــ ائله ظالیم آتانین اوزونو گؤرمک ایسته میره م . او ، منی ایستَمه دیییم چپ گؤزون بیرینه زورلا اره وئرمک ایسته ییر . اونا اره گئتمَیه جَیَم . گئدین اونا بئله ده دئیین !
خاجه لر ، دایه لر شاهانه نین سؤزلرینی قورخولاریندان شاها یئتیرمه دیلر . سؤیله دیلر کی ، شاهانه بیر قدر اؤزونو پیس حیس ائدیر .
شاه قضبله دئدی :
ــ آه ، ملعون اؤولاد ! یقین اودونچو احمدین فیکیرینی ائدیر . اونا دئیین کی ، احمدی یادیندان چیخا رتسین !
خاجه لر « باش اوسته » ، دئییب چیخدیلار .
شاه ، قیزینین گلمه سیندن بیر قدر پرت اولموشدو. الی ایله هامینین اوتاقدان چیخماسینا اشاره ائتدی . قارا قولدان باشقا هامی چکلیب گئتدی . قارا قول شاهین باشی اوستونده دوراراق یئلپینجه ایله اونو یاواش ـ یاواش یئلله ییردی . بیر آزدان شاه یوخویا گئتدی .
آز کئچمدی کی ، یوخودا ساییقلایاراق دئدی :
ــ نئجه اوزویو سنه وئریم ؟ من اونو هئچ کیمه وئرمه رم . اوزویو توی گونو قیزیمین ارینه هدیه وئره جه یم .
شاه یوخودان دلی کیمی اویانیب بارماغینداکی اوزویو یوخلادی و تئز اونو چیخاریب دیلینین آلتینا قویدو . قارا قولا آجیقلاناراق :
ــ ائی آییق و ساییق اولون! سئحیرلی اوزویو و سئحیرلی خالچانی الدن وئرسه نیز درینیزه سامان تپَجه یَم !
شاه یوخویا گئدیب خورولداماغا باشلادی . اوتاغین قاپیسی آزاجیق آرالی قالمیشدی . شاهین اوزونو یئلله ین قارا قول ، یئلپینجیی شاهین قیزیل چارپایاسینا سؤیکه ییب قاپینی اؤرتمه یه گئتدی . ائله قاپینی اؤرتمک ایسته ییردی کی ، آرخادان بیر آدامین اونون بوینونا آتیلماغی ایله آغزینا ایری بیر دسمال تیخاماغی بیر اولدو . یاشقا بیریسی ایسه بیر گؤز قیرپیمیندا آرخادان اونون قوللارینی باغلادی . آیاقلارینی ساریییب یئره ییخدیلار . شاه خیدمتچیسینین باشینا بو اویون آچانین بیری کریم ، او بیری ایسه سلیم ایدی . اونلار آستا آدیملارلا شاهین تاختینا طرف گلدیلر . کریم شاهین بورنونا بیر چیمدیک بیوش داری تؤتدو . شاه ساغ الی ایله بورنونو اوووشدوروب آسغیردی . سئحیرلی اوزوک جیم ـ سیم شاهین آغزیندان یيره دوشودو. سلیم اونو تئز گئتوروب جیبینه قویدو.
کریم دئدی :
ــ ایندی سئحیرلی خالچانی تاپماق لازیمدیر. .
سلیم دئدی :
ــ تلسمه ، اونو دا تاپاجاییق .
شاه درین یوخویا گئتدی . سلیم له کریم هره سی شاهین بیر آیاغیندان سورویوب یئره سالدیلار و تاختین آلتیندا گیزلتدیلر . سونرا سئحیرلی خالچانی آختارماغا باشلادیلار . کریم شاهین زرلی عباسینی گئییب ، قیزیل کمری اوستوندن باغلادی و داش ـ قاشلاری ، ایشیق ساچان تاجی باشینا قویوب بیردن سلیمین گؤز.نه گؤروندو. سلیم قورخوب گئری چکیلدی . ( جیم ـ سیم شاهین بویو کیچیک اولدوغوندان ، اونون شاهلیق پالتاری کریمین اوستونه یاخشی اوتوروردو) .
سلیم دئدی :
ــ کریم آغلیما یاخشی بیر فیکیر گلدی . سن بیر آز دا اوز ـ گؤزونو بزه ، اؤزونو جیم ـ سیم شاها اوشات و تاختدا اوتور . فراشلاری چاغیریب امرلر وئر . بیرینجی نؤوبه ده امر ائتدیر کی ، شاهین خزینه سینی شاهانه نین توی موناسبتی ایله کاسیبلارا پایلاسینلار .
ایکینجی امر ائت کی ، زینداندا نه قدر گوناهسیز وارسا ، هامیسینی آچیب بوراخسینلار .
اوچونجو کوپه گیرن قارینی گتیردیب زیندانا سالدیر .
بوتون بو ایشلری گؤرندن سونرا شاهانه نی گؤتوروب یولا دوشک .
کریم دئدی :
ــ بو چوخ یاخشی فیکیردیر. یاخین گل ، منیم اوز ـ گؤزومو بزه کی ، جیم ـ سیم شاها اوخشاییم .
اونلار ایری گوزگونون قارشیسیندا دایاندیلار . کریمین اوز ـ گؤزو بزه نندن سونرا ، دوغرودان دا ، شاها اوخشادی . او ، آستا آددیملارلا تاختا طرف گلدی . سلیم ایسه گوزگونون آرخاسینا کئچیب گیزلندی .
3 131
۹
سئحیرلی اوزوک
دوققوزونجو ناغیل :
« دوستلارین صداقتی »
یازان : علی صمدلی
کؤچورن : علی آغ گونئيلی ــ ابرازی
کتاب : ژنرالین اوشاقلیغی ) پووئست لر بؤلومو (
جیم ــ سیم شاهین ساراییندا بئیوک طنطنعه واردی . شاهانه نین قاییتماسی موناسیبتینه بؤیوک شنلیک کئچیریلیردی . شاه ، وزیر ـ وکیل لری ده یانیندا تاختا اوتورموشدو. اوزونو وزیرینه توتاراق دئدی :
ــ وزیر ، بیر تدبیر تؤکمک لازیمدیر . دایه لر شاهانه یه هئچ نه یيدیرده بیلمیرلر .
وزیر شاها تعظیم ائدیب دئدی :
ــ دوغرو بویورورسونوز ، قبله یئ ـ عالم .آنجاق منیم فیکیریمجه شاهانه نین تویون نه قدر تئز ائتسک ، او منفور اودونچونو یادیندان بیر او قدر تئز چیخاردار .
جیم ــ سیم شاه عامرانه سسلدی :
ــ وزیر سؤزو لو آداما اوخشاییرسان ، بیر دیللن گؤره ک ، ــ دئدی .
وزیر دئدی :
ــ قیبلئیي ـ عالم ، اگر ایزن وئرسَیدینیز ...ـ قورخوسوندان سؤزونون دالینی گتیره بیلمه دی . جیم ـ سیم شاه یئریندن قالخیب بیر قدر وار ـ گل ائتدی . هاندان ـ هانا دئدی :
ــ وزیر ، بیلیرسن کی ، شاهانه اوچون گلن اونلارلا شاه ائلچی لرینی دفعه لرله گئری قایتارمیشام . اونا گؤره کی ، گؤزومون آغی ـ قاراسی بیر قیزیمین آیریلیغینا دؤزه بیلمیرم .
وزیر دئدی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ساغ اولسون دوغرو بویورورسونوز . ائله ايتمک لازیمدیر کی ، شاهانه سارای دان کنارا چیخماسین .
شاه دئدی :
ــ بس قیزی کیمه وئریم ؟
وزیر بیرده یئنیدن تعظیم ائدیب دئدی :
ــ شاه ساغ اولسون . اگر قضبینیز توتماسایدی بیر مصلحت وئره ردیم .
شاه داها دا جیددی بیر گؤرکم آلاراق آیاغا قالخیب دئدی :
ــ سؤیله گؤروم !
وزیر تیترک سسله :
ــ قیبلئیی ـ عالم ساغ اولسون ، ـ دئیه . ـ نؤکرینیز سردار ائله بیلین اؤز اوغلونوزدو ر. اونلار اوشاقلیقدان بیر ـ بیرلرینه مئیل سالیب لار. ( سردار وزیرین چپ گؤز اوغلو ایدی . شاهانه نین اونو گؤرمه یه گؤزو یوخ ایدی ) .
شاه دینیب ـ دانیشمادی. قورخوسوندان وزیرین دیزلری اسدی . آرادان خیلی کئچندن سونرا شاه الینی وزیره اوزاتدی . وزیر اونون الینی ایکی اللی توتوب قارشیسیندا باش ایدی .
جیم ـ سیم شاه تاختیندا ایلشدی ، الینی ـ الینه ووروب فراشی چاغیردی .
شاه ديدی :
ــ بو ساعات سارای آداملارینا خبر وئرین ! سحر تئزدن شاهانه نین تویودور ! قوی بوتون شهرلره ، کندلره جار چکسینلر !
شاهین بو خبری ایلدیریم سرعتی ایله سارایا یاییلدی . جارچیلار آتلانیب یولا دوشدولر .
شاه اوخویانلارین گلمه سینی اشاره ائتدی . چالیب اوخویانلار شاهی و اعیانلاری خیلی ایلندیردیلر . شاه یئریندن قالخیب اؤز کولا فیرنگیسینه چیخدی . گؤردو کی ، سارای دا بؤیوک تم ـ تراق وار . هر یئرده توی یا حاضیرلیق گئدیر . ائله بو واخت ائشیک آغاسی قاچا ـ قاچا گلیب شاها موراجیعت له دئدی :
ــ قیبلئیي ـ عالم ، ایشیمیز چتینه دوشوب . دونن بیر بنده نیزه قضبلنیب کوره ییندن قان چیخینجا دؤیمه یی امر ائتمیشدینیز . سحردن دؤیوروک . کوره ییندن قان چیخمیر کی ، چیخمیر . جللاد خواهیش ائدیر کی ، اونون جزاسینی دییشه سینیز .
شاه قضبلندی :
ــ یوخ ، منیم امریم نئجه اولوب ، ائله ده داجرا ائدیلمه لی دی ! بیر دئیین گؤروم او ، ملعونو نه اوچون جزالاندیرمیشدیم ؟
ــ شاه ساغ اولسون ، او دونن اوو زامانی ، سیزه د « باش اوسته » دئمک عوضینه « گؤز اوسته » ديمسشدیر .
ــ آها ، یادیما دوشدو . آخماقلار ، گؤر نئجه ده کوتسونوز ! بو ساعات اونو بوراخین . کوچه دن کئچنلردن بیر نفرینی توتوب بورایا گتیرین !
ــ باش اوسته ، قیبلئیی ـ عالم .
او، فراشلارا امر ائتدی :
ــ ائی ، کوچه دن کئچنلردن بیر نفرینی تئز توتوب بورایا گتیرین !
تئزلیکله کوچه دن کئچنلردن بیر نفری توتوب گتیردیلر . همین آدام شاهین قارشیسیندا باش اَیدی . شاه سوروشدو :
ــ آدین ندیر ؟
ــ قیبلئیی ـ عالم ساغ اولسون آدیم کنعاندیر .
شاه قضبله دئدی :
ــ چوخ ناحاق یئره سنین آدینی کنعان قویوبلار . آپارین ! دونن منه « باش اوسته » عوضینه « گؤز اوسته » دئین آدامین عوضینه اونون کورییندن قان چیخینجا چوبوقلا وورون !
فراشلار یازیق کندلینی سورویوب آپاردیلار . آرادان بئش دقیقه کئچمه میش آرایا فراشی سئوینجک گلیب دئدی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ، ساغ اولسون ، جزالاندیردیغینیز آدامین کوره ییندن قان آخدی .
شاه سئوینیب دئدی :
ــ گؤردونوز، کوت بئیینلر ! هئچ بیرینیزین دونندن آغلینا گلمه ییب .
شاهین کئفی دورولموشدو. او نائب لردن بیرینه امر ائتدی:
ــ ائی ، اورادان بیر کیسه نوغل گتیر! صاباح قیزیم شاهانه نین تویو شرفینه هامینیز آغزینیزی شیرین ائدین .
3 131
ــ احسن ، سنه ! وارام بئله شاها ! باخ ، خالچانی تاپمیشام . شاهین یاستغینین آلتیندا ایدی . ایندی بو ساعات امر ائت ، شاهانه نی بورایا گتیرسینلر . تعجیلی یولا دوشمک لازیمدیر .
ــ بو ساعات ، ــ دئیه کریم الینی الینه ووردو. فراش گلدی .
کریم امرله دئدی :
ــ بوساعات قیزیم شاهانه نی زورلا دا اولسا بورا گتیرین !
فراش گئتدی .
شاهانه نی زورلا ، دارتا ـ دارتا کریمین حضورونا گتیردیلر . سلیم گیزلنمیشدی . کریمین یانیندا اؤز پالتاریندا سربست دایانمیشدی . شاهانه گؤرن کیمی سلیمی تانیدی . اؤزونو ساخلایا بیلمه ییب آغلادی و اؤزونو اونون اوستونه آتدی !
ــ عزیزیم سلیم ، سن بورا نئجه گلدین ؟ ــ دئدی ـ بیر سؤیله گؤروم احمددن نه خبرین وار ؟
سلیم جیدی شکیلده دئدی :
ــ اونو ظولکار « آتاندان » سوروش . احمده آنجاق آتان رحم ائده بیلر .
شاهانه شاه پالتاریندا اولان کریمین آیاقلارینا ییخیلدی .:
ــ آتاجان ، بیزه رحمین گلسین . منی احمدن آییرما .
کریم اؤزونو ساخلایا بیلمه ییب گولدو.:
ــ قالخ ، قیزیم بو ساعات گئدیریک احمدین یانینا ! ــ دئییب تاجی باشیندان گؤتوردو .
شاهانه او ساعات کریمی ده تانیدی . اونون گؤز یاشلاری سئوینج یاشلارینا قاریشدی .
سلیم اوزویون توزونو سیلدی . قارا اجیننه حاضیر اولوب دئدی :
تولکو ، تولکو قویروغوم .
ندیر منه بویروغون ؟
سلیم خالچانی یئره سالیب کریم و شاهانه نی اونون اوستونه چیخاردیب دئدی :
ــ بوساعات منی ، کریمی و شاهانه نی احمدین یانینا آپار ! احمدین بیر داشی ، قیزیل ، بیر داشی گوموش سارایینی دا گئری قایتار .
گؤی گورولدادی ، ایلدیریم چاخدی ، اونلار خالچانین اوستونده هاوایا خالخدیلار .
آرادان خیلی کئچندن سونرا شاها وئریلن بیهوش داری اؤز تاثیرینی ایتیردی . شاه گؤزونو آچیب گؤردو کی ، اؤز کؤهنه ساراییندا ، تاختین اوستونده دئییل ، آلتیندا یاتیب . باشینی چؤله چیخاردیب گؤردو کی ، اوتاقدا هر شئی آلت ـ اوست اولوب . سئحیرلی خالچا دا یوخدور.
او ، چیغیرماغا باشلادی :
ــ ائی ، فراشلار ! ائی ، فراشلار ! هارداسینیز ؟ ! بورا گلین ! بورا گلین !
قاپینین دالیندا ن بوغوق سس ائشیدیلدی . شاه گؤردوکی ، اونون قارا قولو اللری آرخاسیندان باغلی ، آغزیندا دسمال بورادا اوزانیب قالیب . شاه اونون آغزینی ، اللرینی آچیب سوروشدو:
ــ بو نه اویوندور ؟! منیم ساراییمی کیم بو گونه سالیب؟!
قارا قول چییینلرینی چکره ک دئدی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ، هيچ نه یادیما سالا بیلمیرم . بیر اونو بیلدیم کی ، بیری بوینوما آتیلدی . سونرا باشیما بیر توپپوز ده یدی. او ساعات هوشومو ایتیردیم .
شاه قضبله باغیردی :
ــ بس ، منیم سئحیرلی خالچام ، سئحیرلی اؤزویوم هانی ؟!
ــ هئچ ندن خبریم یوخدور ، ـ دئیه قول یازیق بیر گؤرکم آلدی .
هاندان ـ هانا شاهین سسینه فراشلارگلدیلر . شاه داها دا قضبله باغیردی :
ــ هارداسینیز ! هاردا اؤلموسونوز ؟!
فراشلاردان بیری قورخا ـ قورخا جاواب وئردی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ساق اولسون ، تاپیشیریقلارینیزی یئرینه یئتیردیک .
ــ هانسی تاپیشیریقلاریمی ؟!
سیزین امرینیز اوزره بوتون خزینه نی کاسیبلارا پایلاییب قورتاردیق . سونرا دا زیندانداکیلاری آچیب بوراخدیق . باش وزیری و کوپه گیرن قارینی ایندیجه زیندانا سالیب ، امرلرینیزی یئرینه یئتیردیک .
ــ آمان ، سیز نه ائتمیسینیز ! من بئله امرلر وئرممیشدیم ! بس شاهانه هانی ؟!
ــ قبلئیی ـ عالم ، شاهانه یوخا چیخیب .
شاه سنده لیییب دیزی اوستونده اوتوردو . باشینی اللری آرا سیندا توتاراق دئدی:
ــ بونلار هامیسی اودونچو احمدین ایشلری دیر . دئیسن من اونونلا باجارا بیلمیجیم .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
3 131
ــ رقاصه لر گلسین ! رقاصه لر شاهین قارشیسیندا رقص ائتمَیَه باشلادیلار .
شاه امر ائتدی :
ــ گئدین شاهانه نی یانیما چاغیرین ، گلیب شادلانسین !
خاجه لر ، دایه لر شاهانه نین اوتاغینا گئدیب گؤردولرکی ، شاهانه گؤز یاشی آخیدیر ، آهو ـ زار ائدیر . آتاسینین امرینی اونا یئتیردیلر .
شاهانه دئدی :
ــ ائله ظالیم آتانین اوزونو گؤرمک ایسته میره م . او ، منی ایستَمه دیییم چپ گؤزون بیرینه زورلا اره وئرمک ایسته ییر . اونا اره گئتمَیه جَیَم . گئدین اونا بئله ده دئیین !
خاجه لر ، دایه لر شاهانه نین سؤزلرینی قورخولاریندان شاها یئتیرمه دیلر . سؤیله دیلر کی ، شاهانه بیر قدر اؤزونو پیس حیس ائدیر .
شاه قضبله دئدی :
ــ آه ، ملعون اؤولاد ! یقین اودونچو احمدین فیکیرینی ائدیر . اونا دئیین کی ، احمدی یادیندان چیخا رتسین !
خاجه لر « باش اوسته » ، دئییب چیخدیلار .
شاه ، قیزینین گلمه سیندن بیر قدر پرت اولموشدو. الی ایله هامینین اوتاقدان چیخماسینا اشاره ائتدی . قارا قولدان باشقا هامی چکلیب گئتدی . قارا قول شاهین باشی اوستونده دوراراق یئلپینجه ایله اونو یاواش ـ یاواش یئلله ییردی . بیر آزدان شاه یوخویا گئتدی .
آز کئچمدی کی ، یوخودا ساییقلایاراق دئدی :
ــ نئجه اوزویو سنه وئریم ؟ من اونو هئچ کیمه وئرمه رم . اوزویو توی گونو قیزیمین ارینه هدیه وئره جه یم .
شاه یوخودان دلی کیمی اویانیب بارماغینداکی اوزویو یوخلادی و تئز اونو چیخاریب دیلینین آلتینا قویدو . قارا قولا آجیقلاناراق :
ــ ائی آییق و ساییق اولون! سئحیرلی اوزویو و سئحیرلی خالچانی الدن وئرسه نیز درینیزه سامان تپَجه یَم !
شاه یوخویا گئدیب خورولداماغا باشلادی . اوتاغین قاپیسی آزاجیق آرالی قالمیشدی . شاهین اوزونو یئلله ین قارا قول ، یئلپینجیی شاهین قیزیل چارپایاسینا سؤیکه ییب قاپینی اؤرتمه یه گئتدی . ائله قاپینی اؤرتمک ایسته ییردی کی ، آرخادان بیر آدامین اونون بوینونا آتیلماغی ایله آغزینا ایری بیر دسمال تیخاماغی بیر اولدو . یاشقا بیریسی ایسه بیر گؤز قیرپیمیندا آرخادان اونون قوللارینی باغلادی . آیاقلارینی ساریییب یئره ییخدیلار . شاه خیدمتچیسینین باشینا بو اویون آچانین بیری کریم ، او بیری ایسه سلیم ایدی . اونلار آستا آدیملارلا شاهین تاختینا طرف گلدیلر . کریم شاهین بورنونا بیر چیمدیک بیوش داری تؤتدو . شاه ساغ الی ایله بورنونو اوووشدوروب آسغیردی . سئحیرلی اوزوک جیم ـ سیم شاهین آغزیندان یيره دوشودو. سلیم اونو تئز گئتوروب جیبینه قویدو.
کریم دئدی :
ــ ایندی سئحیرلی خالچانی تاپماق لازیمدیر. .
سلیم دئدی :
ــ تلسمه ، اونو دا تاپاجاییق .
شاه درین یوخویا گئتدی . سلیم له کریم هره سی شاهین بیر آیاغیندان سورویوب یئره سالدیلار و تاختین آلتیندا گیزلتدیلر . سونرا سئحیرلی خالچانی آختارماغا باشلادیلار . کریم شاهین زرلی عباسینی گئییب ، قیزیل کمری اوستوندن باغلادی و داش ـ قاشلاری ، ایشیق ساچان تاجی باشینا قویوب بیردن سلیمین گؤز.نه گؤروندو. سلیم قورخوب گئری چکیلدی . ( جیم ـ سیم شاهین بویو کیچیک اولدوغوندان ، اونون شاهلیق پالتاری کریمین اوستونه یاخشی اوتوروردو) .
سلیم دئدی :
ــ کریم آغلیما یاخشی بیر فیکیر گلدی . سن بیر آز دا اوز ـ گؤزونو بزه ، اؤزونو جیم ـ سیم شاها اوشات و تاختدا اوتور . فراشلاری چاغیریب امرلر وئر . بیرینجی نؤوبه ده امر ائتدیر کی ، شاهین خزینه سینی شاهانه نین توی موناسبتی ایله کاسیبلارا پایلاسینلار .
ایکینجی امر ائت کی ، زینداندا نه قدر گوناهسیز وارسا ، هامیسینی آچیب بوراخسینلار .
اوچونجو کوپه گیرن قارینی گتیردیب زیندانا سالدیر .
بوتون بو ایشلری گؤرندن سونرا شاهانه نی گؤتوروب یولا دوشک .
کریم دئدی :
ــ بو چوخ یاخشی فیکیردیر. یاخین گل ، منیم اوز ـ گؤزومو بزه کی ، جیم ـ سیم شاها اوخشاییم .
اونلار ایری گوزگونون قارشیسیندا دایاندیلار . کریمین اوز ـ گؤزو بزه نندن سونرا ، دوغرودان دا ، شاها اوخشادی . او ، آستا آددیملارلا تاختا طرف گلدی . سلیم ایسه گوزگونون آرخاسینا کئچیب گیزلندی .
کریم تاختا اوتوروب راحاتلاندی ا لینی الینه ووروب فراشلاری چاغیردی . فراشلار گلیب امره مونتظیر دایاندیلار . کریم آمرانه بیر سسله دئدی :
ــ ائشیدین و آگاه اولون ، امر ائدیرم ! قیزیم شاهانه نین توی شرفینه خزینه نی آچیب هامیسینی کاسیب لارا پایلایین ! زینداندا نه قدر گوناهسیز وارسا هامیسینی آزادلیغا بوراخین !
کوپه گیرن قارینی و باش وزیری توتوب زیندانا سالین !
فراشلار « باش اوسته » دئییب اوتاق دان چیخدیلار .
سلیم کریمه یاناشیب دئدی :
3 131
جیم ــ سیم شاه عامرانه سسلدی :
ــ وزیر سؤزو لو آداما اوخشاییرسان ، بیر دیللن گؤره ک ، ــ دئدی .
وزیر دئدی :
ــ قیبلئیي ـ عالم ، اگر ایزن وئرسَیدینیز ...ـ قورخوسوندان سؤزونون دالینی گتیره بیلمه دی . جیم ـ سیم شاه یئریندن قالخیب بیر قدر وار ـ گل ائتدی . هاندان ـ هانا دئدی :
ــ وزیر ، بیلیرسن کی ، شاهانه اوچون گلن اونلارلا شاه ائلچی لرینی دفعه لرله گئری قایتارمیشام . اونا گؤره کی ، گؤزومون آغی ـ قاراسی بیر قیزیمین آیریلیغینا دؤزه بیلمیرم .
وزیر دئدی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ساغ اولسون دوغرو بویورورسونوز . ائله ايتمک لازیمدیر کی ، شاهانه سارای دان کنارا چیخماسین .
شاه دئدی :
ــ بس قیزی کیمه وئریم ؟
وزیر بیرده یئنیدن تعظیم ائدیب دئدی :
ــ شاه ساغ اولسون . اگر قضبینیز توتماسایدی بیر مصلحت وئره ردیم .
شاه داها دا جیددی بیر گؤرکم آلاراق آیاغا قالخیب دئدی :
ــ سؤیله گؤروم !
وزیر تیترک سسله :
ــ قیبلئیی ـ عالم ساغ اولسون ، ـ دئیه . ـ نؤکرینیز سردار ائله بیلین اؤز اوغلونوزدو ر. اونلار اوشاقلیقدان بیر ـ بیرلرینه مئیل سالیب لار. ( سردار وزیرین چپ گؤز اوغلو ایدی . شاهانه نین اونو گؤرمه یه گؤزو یوخ ایدی ) .
شاه دینیب ـ دانیشمادی. قورخوسوندان وزیرین دیزلری اسدی . آرادان خیلی کئچندن سونرا شاه الینی وزیره اوزاتدی . وزیر اونون الینی ایکی اللی توتوب قارشیسیندا باش ایدی .
جیم ـ سیم شاه تاختیندا ایلشدی ، الینی ـ الینه ووروب فراشی چاغیردی .
شاه ديدی :
ــ بو ساعات سارای آداملارینا خبر وئرین ! سحر تئزدن شاهانه نین تویودور ! قوی بوتون شهرلره ، کندلره جار چکسینلر !
شاهین بو خبری ایلدیریم سرعتی ایله سارایا یاییلدی . جارچیلار آتلانیب یولا دوشدولر .
شاه اوخویانلارین گلمه سینی اشاره ائتدی . چالیب اوخویانلار شاهی و اعیانلاری خیلی ایلندیردیلر . شاه یئریندن قالخیب اؤز کولا فیرنگیسینه چیخدی . گؤردو کی ، سارای دا بؤیوک تم ـ تراق وار . هر یئرده توی یا حاضیرلیق گئدیر . ائله بو واخت ائشیک آغاسی قاچا ـ قاچا گلیب شاها موراجیعت له دئدی :
ــ قیبلئیي ـ عالم ، ایشیمیز چتینه دوشوب . دونن بیر بنده نیزه قضبلنیب کوره ییندن قان چیخینجا دؤیمه یی امر ائتمیشدینیز . سحردن دؤیوروک . کوره ییندن قان چیخمیر کی ، چیخمیر . جللاد خواهیش ائدیر کی ، اونون جزاسینی دییشه سینیز .
شاه قضبلندی :
ــ یوخ ، منیم امریم نئجه اولوب ، ائله ده داجرا ائدیلمه لی دی ! بیر دئیین گؤروم او ، ملعونو نه اوچون جزالاندیرمیشدیم ؟
ــ شاه ساغ اولسون ، او دونن اوو زامانی ، سیزه د « باش اوسته » دئمک عوضینه « گؤز اوسته » ديمسشدیر .
ــ آها ، یادیما دوشدو . آخماقلار ، گؤر نئجه ده کوتسونوز ! بو ساعات اونو بوراخین . کوچه دن کئچنلردن بیر نفرینی توتوب بورایا گتیرین !
ــ باش اوسته ، قیبلئیی ـ عالم .
او، فراشلارا امر ائتدی :
ــ ائی ، کوچه دن کئچنلردن بیر نفرینی تئز توتوب بورایا گتیرین !
تئزلیکله کوچه دن کئچنلردن بیر نفری توتوب گتیردیلر . همین آدام شاهین قارشیسیندا باش اَیدی . شاه سوروشدو :
ــ آدین ندیر ؟
ــ قیبلئیی ـ عالم ساغ اولسون آدیم کنعاندیر .
شاه قضبله دئدی :
ــ چوخ ناحاق یئره سنین آدینی کنعان قویوبلار . آپارین ! دونن منه « باش اوسته » عوضینه « گؤز اوسته » دئین آدامین عوضینه اونون کورییندن قان چیخینجا چوبوقلا وورون !
فراشلار یازیق کندلینی سورویوب آپاردیلار . آرادان بئش دقیقه کئچمه میش آرایا فراشی سئوینجک گلیب دئدی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ، ساغ اولسون ، جزالاندیردیغینیز آدامین کوره ییندن قان آخدی .
شاه سئوینیب دئدی :
ــ گؤردونوز، کوت بئیینلر ! هئچ بیرینیزین دونندن آغلینا گلمه ییب .
شاهین کئفی دورولموشدو. او نائب لردن بیرینه امر ائتدی:
ــ ائی ، اورادان بیر کیسه نوغل گتیر! صاباح قیزیم شاهانه نین تویو شرفینه هامینیز آغزینیزی شیرین ائدین .
شاهین کولافیرنگیسینه بیر کیسه آغ نوغول گتیردیلر . شاه نوغول دان اوووج ـ اوووج گؤتوروب حیَطه تؤکوردو. سارای خیدمتچی لری قامارلاشاراق نوغلو ییغیردیلار . گئتدیکجه خیدمتچی لرین سایی آرتیر ، سس ـ کوی چوخالیردی . گؤزتچی لر قاپینی آچیق قویوب نوغول ییغیردیلار ائله بو واخت ساعات لارلا قاپینین آرخاسیندا فورصت گؤزله ین کریم له سلیم اؤزلرینی سارایین حیَطینه سالدیلار و نوغول ییغان سارای خیدمتچی لرینه قاریشدیلار.
***
شاه سارای اهلینه شیرینلیک پایلایاندان سونرا اؤز اوتاغینا کئچدی . تاختا اوتوروب الینی الینه ووردو . خیدمتچی لر امره منتظیر دایاندیلار . شاه امر ائتدی :
3 131
کوپه گیرن قارینی و باش وزیری توتوب زیندانا سالین !
فراشلار « باش اوسته » دئییب اوتاق دان چیخدیلار .
سلیم کریمه یاناشیب دئدی :
ــ احسن ، سنه ! وارام بئله شاها ! باخ ، خالچانی تاپمیشام . شاهین یاستغینین آلتیندا ایدی . ایندی بو ساعات امر ائت ، شاهانه نی بورایا گتیرسینلر . تعجیلی یولا دوشمک لازیمدیر .
ــ بو ساعات ، ــ دئیه کریم الینی الینه ووردو. فراش گلدی .
کریم امرله دئدی :
ــ بوساعات قیزیم شاهانه نی زورلا دا اولسا بورا گتیرین !
فراش گئتدی .
شاهانه نی زورلا ، دارتا ـ دارتا کریمین حضورونا گتیردیلر . سلیم گیزلنمیشدی . کریمین یانیندا اؤز پالتاریندا سربست دایانمیشدی . شاهانه گؤرن کیمی سلیمی تانیدی . اؤزونو ساخلایا بیلمه ییب آغلادی و اؤزونو اونون اوستونه آتدی !
ــ عزیزیم سلیم ، سن بورا نئجه گلدین ؟ ــ دئدی ـ بیر سؤیله گؤروم احمددن نه خبرین وار ؟
سلیم جیدی شکیلده دئدی :
ــ اونو ظولکار « آتاندان » سوروش . احمده آنجاق آتان رحم ائده بیلر .
شاهانه شاه پالتاریندا اولان کریمین آیاقلارینا ییخیلدی .:
ــ آتاجان ، بیزه رحمین گلسین . منی احمدن آییرما .
کریم اؤزونو ساخلایا بیلمه ییب گولدو.:
ــ قالخ ، قیزیم بو ساعات گئدیریک احمدین یانینا ! ــ دئییب تاجی باشیندان گؤتوردو .
شاهانه او ساعات کریمی ده تانیدی . اونون گؤز یاشلاری سئوینج یاشلارینا قاریشدی .
سلیم اوزویون توزونو سیلدی . قارا اجیننه حاضیر اولوب دئدی :
تولکو ، تولکو قویروغوم .
ندیر منه بویروغون ؟
سلیم خالچانی یئره سالیب کریم و شاهانه نی اونون اوستونه چیخاردیب دئدی :
ــ بوساعات منی ، کریمی و شاهانه نی احمدین یانینا آپار ! احمدین بیر داشی ، قیزیل ، بیر داشی گوموش سارایینی دا گئری قایتار .
گؤی گورولدادی ، ایلدیریم چاخدی ، اونلار خالچانین اوستونده هاوایا خالخدیلار .
آرادان خیلی کئچندن سونرا شاها وئریلن بیهوش داری اؤز تاثیرینی ایتیردی . شاه گؤزونو آچیب گؤردو کی ، اؤز کؤهنه ساراییندا ، تاختین اوستونده دئییل ، آلتیندا یاتیب . باشینی چؤله چیخاردیب گؤردو کی ، اوتاقدا هر شئی آلت ـ اوست اولوب . سئحیرلی خالچا دا یوخدور.
او ، چیغیرماغا باشلادی :
ــ ائی ، فراشلار ! ائی ، فراشلار ! هارداسینیز ؟ ! بورا گلین ! بورا گلین !
قاپینین دالیندا ن بوغوق سس ائشیدیلدی . شاه گؤردوکی ، اونون قارا قولو اللری آرخاسیندان باغلی ، آغزیندا دسمال بورادا اوزانیب قالیب . شاه اونون آغزینی ، اللرینی آچیب سوروشدو:
ــ بو نه اویوندور ؟! منیم ساراییمی کیم بو گونه سالیب؟!
قارا قول چییینلرینی چکره ک دئدی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ، هيچ نه یادیما سالا بیلمیرم . بیر اونو بیلدیم کی ، بیری بوینوما آتیلدی . سونرا باشیما بیر توپپوز ده یدی. او ساعات هوشومو ایتیردیم .
شاه قضبله باغیردی :
ــ بس ، منیم سئحیرلی خالچام ، سئحیرلی اؤزویوم هانی ؟!
ــ هئچ ندن خبریم یوخدور ، ـ دئیه قول یازیق بیر گؤرکم آلدی .
هاندان ـ هانا شاهین سسینه فراشلارگلدیلر . شاه داها دا قضبله باغیردی :
ــ هارداسینیز ! هاردا اؤلموسونوز ؟!
فراشلاردان بیری قورخا ـ قورخا جاواب وئردی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ساق اولسون ، تاپیشیریقلارینیزی یئرینه یئتیردیک .
ــ هانسی تاپیشیریقلاریمی ؟!
سیزین امرینیز اوزره بوتون خزینه نی کاسیبلارا پایلاییب قورتاردیق . سونرا دا زیندانداکیلاری آچیب بوراخدیق . باش وزیری و کوپه گیرن قارینی ایندیجه زیندانا سالیب ، امرلرینیزی یئرینه یئتیردیک .
ــ آمان ، سیز نه ائتمیسینیز ! من بئله امرلر وئرممیشدیم ! بس شاهانه هانی ؟!
ــ قبلئیی ـ عالم ، شاهانه یوخا چیخیب .
شاه سنده لیییب دیزی اوستونده اوتوردو . باشینی اللری آرا سیندا توتاراق دئدی:
ــ بونلار هامیسی اودونچو احمدین ایشلری دیر . دئیسن من اونونلا باجارا بیلمیجیم .
۹
سئحیرلی اوزوک
دوققوزونجو ناغیل :
« دوستلارین صداقتی »
یازان : علی صمدلی
کؤچورن : علی آغ گونئيلی ــ ابرازی
کتاب : ژنرالین اوشاقلیغی ) پووئست لر بؤلومو (
جیم ــ سیم شاهین ساراییندا بئیوک طنطنعه واردی . شاهانه نین قاییتماسی موناسیبتینه بؤیوک شنلیک کئچیریلیردی . شاه ، وزیر ـ وکیل لری ده یانیندا تاختا اوتورموشدو. اوزونو وزیرینه توتاراق دئدی :
ــ وزیر ، بیر تدبیر تؤکمک لازیمدیر . دایه لر شاهانه یه هئچ نه یيدیرده بیلمیرلر .
وزیر شاها تعظیم ائدیب دئدی :
ــ دوغرو بویورورسونوز ، قبله یئ ـ عالم .آنجاق منیم فیکیریمجه شاهانه نین تویون نه قدر تئز ائتسک ، او منفور اودونچونو یادیندان بیر او قدر تئز چیخاردار .
3 131
***
شاه سارای اهلینه شیرینلیک پایلایاندان سونرا اؤز اوتاغینا کئچدی . تاختا اوتوروب الینی الینه ووردو . خیدمتچی لر امره منتظیر دایاندیلار . شاه امر ائتدی :
ــ رقاصه لر گلسین ! رقاصه لر شاهین قارشیسیندا رقص ائتمَیَه باشلادیلار .
شاه امر ائتدی :
ــ گئدین شاهانه نی یانیما چاغیرین ، گلیب شادلانسین !
خاجه لر ، دایه لر شاهانه نین اوتاغینا گئدیب گؤردولرکی ، شاهانه گؤز یاشی آخیدیر ، آهو ـ زار ائدیر . آتاسینین امرینی اونا یئتیردیلر .
شاهانه دئدی :
ــ ائله ظالیم آتانین اوزونو گؤرمک ایسته میره م . او ، منی ایستَمه دیییم چپ گؤزون بیرینه زورلا اره وئرمک ایسته ییر . اونا اره گئتمَیه جَیَم . گئدین اونا بئله ده دئیین !
خاجه لر ، دایه لر شاهانه نین سؤزلرینی قورخولاریندان شاها یئتیرمه دیلر . سؤیله دیلر کی ، شاهانه بیر قدر اؤزونو پیس حیس ائدیر .
شاه قضبله دئدی :
ــ آه ، ملعون اؤولاد ! یقین اودونچو احمدین فیکیرینی ائدیر . اونا دئیین کی ، احمدی یادیندان چیخا رتسین !
خاجه لر « باش اوسته » ، دئییب چیخدیلار .
شاه ، قیزینین گلمه سیندن بیر قدر پرت اولموشدو. الی ایله هامینین اوتاقدان چیخماسینا اشاره ائتدی . قارا قولدان باشقا هامی چکلیب گئتدی . قارا قول شاهین باشی اوستونده دوراراق یئلپینجه ایله اونو یاواش ـ یاواش یئلله ییردی . بیر آزدان شاه یوخویا گئتدی .
آز کئچمدی کی ، یوخودا ساییقلایاراق دئدی :
ــ نئجه اوزویو سنه وئریم ؟ من اونو هئچ کیمه وئرمه رم . اوزویو توی گونو قیزیمین ارینه هدیه وئره جه یم .
شاه یوخودان دلی کیمی اویانیب بارماغینداکی اوزویو یوخلادی و تئز اونو چیخاریب دیلینین آلتینا قویدو . قارا قولا آجیقلاناراق :
ــ ائی آییق و ساییق اولون! سئحیرلی اوزویو و سئحیرلی خالچانی الدن وئرسه نیز درینیزه سامان تپَجه یَم !
شاه یوخویا گئدیب خورولداماغا باشلادی . اوتاغین قاپیسی آزاجیق آرالی قالمیشدی . شاهین اوزونو یئلله ین قارا قول ، یئلپینجیی شاهین قیزیل چارپایاسینا سؤیکه ییب قاپینی اؤرتمه یه گئتدی . ائله قاپینی اؤرتمک ایسته ییردی کی ، آرخادان بیر آدامین اونون بوینونا آتیلماغی ایله آغزینا ایری بیر دسمال تیخاماغی بیر اولدو . یاشقا بیریسی ایسه بیر گؤز قیرپیمیندا آرخادان اونون قوللارینی باغلادی . آیاقلارینی ساریییب یئره ییخدیلار . شاه خیدمتچیسینین باشینا بو اویون آچانین بیری کریم ، او بیری ایسه سلیم ایدی . اونلار آستا آدیملارلا شاهین تاختینا طرف گلدیلر . کریم شاهین بورنونا بیر چیمدیک بیوش داری تؤتدو . شاه ساغ الی ایله بورنونو اوووشدوروب آسغیردی . سئحیرلی اوزوک جیم ـ سیم شاهین آغزیندان یيره دوشودو. سلیم اونو تئز گئتوروب جیبینه قویدو.
کریم دئدی :
ــ ایندی سئحیرلی خالچانی تاپماق لازیمدیر. .
سلیم دئدی :
ــ تلسمه ، اونو دا تاپاجاییق .
شاه درین یوخویا گئتدی . سلیم له کریم هره سی شاهین بیر آیاغیندان سورویوب یئره سالدیلار و تاختین آلتیندا گیزلتدیلر . سونرا سئحیرلی خالچانی آختارماغا باشلادیلار . کریم شاهین زرلی عباسینی گئییب ، قیزیل کمری اوستوندن باغلادی و داش ـ قاشلاری ، ایشیق ساچان تاجی باشینا قویوب بیردن سلیمین گؤز.نه گؤروندو. سلیم قورخوب گئری چکیلدی . ( جیم ـ سیم شاهین بویو کیچیک اولدوغوندان ، اونون شاهلیق پالتاری کریمین اوستونه یاخشی اوتوروردو) .
سلیم دئدی :
ــ کریم آغلیما یاخشی بیر فیکیر گلدی . سن بیر آز دا اوز ـ گؤزونو بزه ، اؤزونو جیم ـ سیم شاها اوشات و تاختدا اوتور . فراشلاری چاغیریب امرلر وئر . بیرینجی نؤوبه ده امر ائتدیر کی ، شاهین خزینه سینی شاهانه نین توی موناسبتی ایله کاسیبلارا پایلاسینلار .
ایکینجی امر ائت کی ، زینداندا نه قدر گوناهسیز وارسا ، هامیسینی آچیب بوراخسینلار .
اوچونجو کوپه گیرن قارینی گتیردیب زیندانا سالدیر .
بوتون بو ایشلری گؤرندن سونرا شاهانه نی گؤتوروب یولا دوشک .
کریم دئدی :
ــ بو چوخ یاخشی فیکیردیر. یاخین گل ، منیم اوز ـ گؤزومو بزه کی ، جیم ـ سیم شاها اوخشاییم .
اونلار ایری گوزگونون قارشیسیندا دایاندیلار . کریمین اوز ـ گؤزو بزه نندن سونرا ، دوغرودان دا ، شاها اوخشادی . او ، آستا آددیملارلا تاختا طرف گلدی . سلیم ایسه گوزگونون آرخاسینا کئچیب گیزلندی .
کریم تاختا اوتوروب راحاتلاندی ا لینی الینه ووروب فراشلاری چاغیردی . فراشلار گلیب امره مونتظیر دایاندیلار . کریم آمرانه بیر سسله دئدی :
ــ ائشیدین و آگاه اولون ، امر ائدیرم ! قیزیم شاهانه نین توی شرفینه خزینه نی آچیب هامیسینی کاسیب لارا پایلایین ! زینداندا نه قدر گوناهسیز وارسا هامیسینی آزادلیغا بوراخین !
3 131
ــ وزیر ، بیر تدبیر تؤکمک لازیمدیر . دایه لر شاهانه یه هئچ نه یيدیرده بیلمیرلر .
وزیر شاها تعظیم ائدیب دئدی :
ــ دوغرو بویورورسونوز ، قبله یئ ـ عالم .آنجاق منیم فیکیریمجه شاهانه نین تویون نه قدر تئز ائتسک ، او منفور اودونچونو یادیندان بیر او قدر تئز چیخاردار .
جیم ــ سیم شاه عامرانه سسلدی :
ــ وزیر سؤزو لو آداما اوخشاییرسان ، بیر دیللن گؤره ک ، ــ دئدی .
وزیر دئدی :
ــ قیبلئیي ـ عالم ، اگر ایزن وئرسَیدینیز ...ـ قورخوسوندان سؤزونون دالینی گتیره بیلمه دی . جیم ـ سیم شاه یئریندن قالخیب بیر قدر وار ـ گل ائتدی . هاندان ـ هانا دئدی :
ــ وزیر ، بیلیرسن کی ، شاهانه اوچون گلن اونلارلا شاه ائلچی لرینی دفعه لرله گئری قایتارمیشام . اونا گؤره کی ، گؤزومون آغی ـ قاراسی بیر قیزیمین آیریلیغینا دؤزه بیلمیرم .
وزیر دئدی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ساغ اولسون دوغرو بویورورسونوز . ائله ايتمک لازیمدیر کی ، شاهانه سارای دان کنارا چیخماسین .
شاه دئدی :
ــ بس قیزی کیمه وئریم ؟
وزیر بیرده یئنیدن تعظیم ائدیب دئدی :
ــ شاه ساغ اولسون . اگر قضبینیز توتماسایدی بیر مصلحت وئره ردیم .
شاه داها دا جیددی بیر گؤرکم آلاراق آیاغا قالخیب دئدی :
ــ سؤیله گؤروم !
وزیر تیترک سسله :
ــ قیبلئیی ـ عالم ساغ اولسون ، ـ دئیه . ـ نؤکرینیز سردار ائله بیلین اؤز اوغلونوزدو ر. اونلار اوشاقلیقدان بیر ـ بیرلرینه مئیل سالیب لار. ( سردار وزیرین چپ گؤز اوغلو ایدی . شاهانه نین اونو گؤرمه یه گؤزو یوخ ایدی ) .
شاه دینیب ـ دانیشمادی. قورخوسوندان وزیرین دیزلری اسدی . آرادان خیلی کئچندن سونرا شاه الینی وزیره اوزاتدی . وزیر اونون الینی ایکی اللی توتوب قارشیسیندا باش ایدی .
جیم ـ سیم شاه تاختیندا ایلشدی ، الینی ـ الینه ووروب فراشی چاغیردی .
شاه ديدی :
ــ بو ساعات سارای آداملارینا خبر وئرین ! سحر تئزدن شاهانه نین تویودور ! قوی بوتون شهرلره ، کندلره جار چکسینلر !
شاهین بو خبری ایلدیریم سرعتی ایله سارایا یاییلدی . جارچیلار آتلانیب یولا دوشدولر .
شاه اوخویانلارین گلمه سینی اشاره ائتدی . چالیب اوخویانلار شاهی و اعیانلاری خیلی ایلندیردیلر . شاه یئریندن قالخیب اؤز کولا فیرنگیسینه چیخدی . گؤردو کی ، سارای دا بؤیوک تم ـ تراق وار . هر یئرده توی یا حاضیرلیق گئدیر . ائله بو واخت ائشیک آغاسی قاچا ـ قاچا گلیب شاها موراجیعت له دئدی :
ــ قیبلئیي ـ عالم ، ایشیمیز چتینه دوشوب . دونن بیر بنده نیزه قضبلنیب کوره ییندن قان چیخینجا دؤیمه یی امر ائتمیشدینیز . سحردن دؤیوروک . کوره ییندن قان چیخمیر کی ، چیخمیر . جللاد خواهیش ائدیر کی ، اونون جزاسینی دییشه سینیز .
شاه قضبلندی :
ــ یوخ ، منیم امریم نئجه اولوب ، ائله ده داجرا ائدیلمه لی دی ! بیر دئیین گؤروم او ، ملعونو نه اوچون جزالاندیرمیشدیم ؟
ــ شاه ساغ اولسون ، او دونن اوو زامانی ، سیزه د « باش اوسته » دئمک عوضینه « گؤز اوسته » ديمسشدیر .
ــ آها ، یادیما دوشدو . آخماقلار ، گؤر نئجه ده کوتسونوز ! بو ساعات اونو بوراخین . کوچه دن کئچنلردن بیر نفرینی توتوب بورایا گتیرین !
ــ باش اوسته ، قیبلئیی ـ عالم .
او، فراشلارا امر ائتدی :
ــ ائی ، کوچه دن کئچنلردن بیر نفرینی تئز توتوب بورایا گتیرین !
تئزلیکله کوچه دن کئچنلردن بیر نفری توتوب گتیردیلر . همین آدام شاهین قارشیسیندا باش اَیدی . شاه سوروشدو :
ــ آدین ندیر ؟
ــ قیبلئیی ـ عالم ساغ اولسون آدیم کنعاندیر .
شاه قضبله دئدی :
ــ چوخ ناحاق یئره سنین آدینی کنعان قویوبلار . آپارین ! دونن منه « باش اوسته » عوضینه « گؤز اوسته » دئین آدامین عوضینه اونون کورییندن قان چیخینجا چوبوقلا وورون !
فراشلار یازیق کندلینی سورویوب آپاردیلار . آرادان بئش دقیقه کئچمه میش آرایا فراشی سئوینجک گلیب دئدی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ، ساغ اولسون ، جزالاندیردیغینیز آدامین کوره ییندن قان آخدی .
شاه سئوینیب دئدی :
ــ گؤردونوز، کوت بئیینلر ! هئچ بیرینیزین دونندن آغلینا گلمه ییب .
شاهین کئفی دورولموشدو. او نائب لردن بیرینه امر ائتدی:
ــ ائی ، اورادان بیر کیسه نوغل گتیر! صاباح قیزیم شاهانه نین تویو شرفینه هامینیز آغزینیزی شیرین ائدین .
شاهین کولافیرنگیسینه بیر کیسه آغ نوغول گتیردیلر . شاه نوغول دان اوووج ـ اوووج گؤتوروب حیَطه تؤکوردو. سارای خیدمتچی لری قامارلاشاراق نوغلو ییغیردیلار . گئتدیکجه خیدمتچی لرین سایی آرتیر ، سس ـ کوی چوخالیردی . گؤزتچی لر قاپینی آچیق قویوب نوغول ییغیردیلار ائله بو واخت ساعات لارلا قاپینین آرخاسیندا فورصت گؤزله ین کریم له سلیم اؤزلرینی سارایین حیَطینه سالدیلار و نوغول ییغان سارای خیدمتچی لرینه قاریشدیلار.
3 131
کریم تاختا اوتوروب راحاتلاندی ا لینی الینه ووروب فراشلاری چاغیردی . فراشلار گلیب امره مونتظیر دایاندیلار . کریم آمرانه بیر سسله دئدی :
ــ ائشیدین و آگاه اولون ، امر ائدیرم ! قیزیم شاهانه نین توی شرفینه خزینه نی آچیب هامیسینی کاسیب لارا پایلایین ! زینداندا نه قدر گوناهسیز وارسا هامیسینی آزادلیغا بوراخین !
کوپه گیرن قارینی و باش وزیری توتوب زیندانا سالین !
فراشلار « باش اوسته » دئییب اوتاق دان چیخدیلار .
سلیم کریمه یاناشیب دئدی :
ــ احسن ، سنه ! وارام بئله شاها ! باخ ، خالچانی تاپمیشام . شاهین یاستغینین آلتیندا ایدی . ایندی بو ساعات امر ائت ، شاهانه نی بورایا گتیرسینلر . تعجیلی یولا دوشمک لازیمدیر .
ــ بو ساعات ، ــ دئیه کریم الینی الینه ووردو. فراش گلدی .
کریم امرله دئدی :
ــ بوساعات قیزیم شاهانه نی زورلا دا اولسا بورا گتیرین !
فراش گئتدی .
شاهانه نی زورلا ، دارتا ـ دارتا کریمین حضورونا گتیردیلر . سلیم گیزلنمیشدی . کریمین یانیندا اؤز پالتاریندا سربست دایانمیشدی . شاهانه گؤرن کیمی سلیمی تانیدی . اؤزونو ساخلایا بیلمه ییب آغلادی و اؤزونو اونون اوستونه آتدی !
ــ عزیزیم سلیم ، سن بورا نئجه گلدین ؟ ــ دئدی ـ بیر سؤیله گؤروم احمددن نه خبرین وار ؟
سلیم جیدی شکیلده دئدی :
ــ اونو ظولکار « آتاندان » سوروش . احمده آنجاق آتان رحم ائده بیلر .
شاهانه شاه پالتاریندا اولان کریمین آیاقلارینا ییخیلدی .:
ــ آتاجان ، بیزه رحمین گلسین . منی احمدن آییرما .
کریم اؤزونو ساخلایا بیلمه ییب گولدو.:
ــ قالخ ، قیزیم بو ساعات گئدیریک احمدین یانینا ! ــ دئییب تاجی باشیندان گؤتوردو .
شاهانه او ساعات کریمی ده تانیدی . اونون گؤز یاشلاری سئوینج یاشلارینا قاریشدی .
سلیم اوزویون توزونو سیلدی . قارا اجیننه حاضیر اولوب دئدی :
تولکو ، تولکو قویروغوم .
ندیر منه بویروغون ؟
سلیم خالچانی یئره سالیب کریم و شاهانه نی اونون اوستونه چیخاردیب دئدی :
ــ بوساعات منی ، کریمی و شاهانه نی احمدین یانینا آپار ! احمدین بیر داشی ، قیزیل ، بیر داشی گوموش سارایینی دا گئری قایتار .
گؤی گورولدادی ، ایلدیریم چاخدی ، اونلار خالچانین اوستونده هاوایا خالخدیلار .
آرادان خیلی کئچندن سونرا شاها وئریلن بیهوش داری اؤز تاثیرینی ایتیردی . شاه گؤزونو آچیب گؤردو کی ، اؤز کؤهنه ساراییندا ، تاختین اوستونده دئییل ، آلتیندا یاتیب . باشینی چؤله چیخاردیب گؤردو کی ، اوتاقدا هر شئی آلت ـ اوست اولوب . سئحیرلی خالچا دا یوخدور.
او ، چیغیرماغا باشلادی :
ــ ائی ، فراشلار ! ائی ، فراشلار ! هارداسینیز ؟ ! بورا گلین ! بورا گلین !
قاپینین دالیندا ن بوغوق سس ائشیدیلدی . شاه گؤردوکی ، اونون قارا قولو اللری آرخاسیندان باغلی ، آغزیندا دسمال بورادا اوزانیب قالیب . شاه اونون آغزینی ، اللرینی آچیب سوروشدو:
ــ بو نه اویوندور ؟! منیم ساراییمی کیم بو گونه سالیب؟!
قارا قول چییینلرینی چکره ک دئدی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ، هيچ نه یادیما سالا بیلمیرم . بیر اونو بیلدیم کی ، بیری بوینوما آتیلدی . سونرا باشیما بیر توپپوز ده یدی. او ساعات هوشومو ایتیردیم .
شاه قضبله باغیردی :
ــ بس ، منیم سئحیرلی خالچام ، سئحیرلی اؤزویوم هانی ؟!
ــ هئچ ندن خبریم یوخدور ، ـ دئیه قول یازیق بیر گؤرکم آلدی .
هاندان ـ هانا شاهین سسینه فراشلارگلدیلر . شاه داها دا قضبله باغیردی :
ــ هارداسینیز ! هاردا اؤلموسونوز ؟!
فراشلاردان بیری قورخا ـ قورخا جاواب وئردی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ساق اولسون ، تاپیشیریقلارینیزی یئرینه یئتیردیک .
ــ هانسی تاپیشیریقلاریمی ؟!
سیزین امرینیز اوزره بوتون خزینه نی کاسیبلارا پایلاییب قورتاردیق . سونرا دا زیندانداکیلاری آچیب بوراخدیق . باش وزیری و کوپه گیرن قارینی ایندیجه زیندانا سالیب ، امرلرینیزی یئرینه یئتیردیک .
ــ آمان ، سیز نه ائتمیسینیز ! من بئله امرلر وئرممیشدیم ! بس شاهانه هانی ؟!
ــ قبلئیی ـ عالم ، شاهانه یوخا چیخیب .
شاه سنده لیییب دیزی اوستونده اوتوردو . باشینی اللری آرا سیندا توتاراق دئدی:
ــ بونلار هامیسی اودونچو احمدین ایشلری دیر . دئیسن من اونونلا باجارا بیلمیجیم .
۹
سئحیرلی اوزوک
دوققوزونجو ناغیل :
« دوستلارین صداقتی »
یازان : علی صمدلی
کؤچورن : علی آغ گونئيلی ــ ابرازی
کتاب : ژنرالین اوشاقلیغی ) پووئست لر بؤلومو (
جیم ــ سیم شاهین ساراییندا بئیوک طنطنعه واردی . شاهانه نین قاییتماسی موناسیبتینه بؤیوک شنلیک کئچیریلیردی . شاه ، وزیر ـ وکیل لری ده یانیندا تاختا اوتورموشدو. اوزونو وزیرینه توتاراق دئدی :
3 131
شاهین کولافیرنگیسینه بیر کیسه آغ نوغول گتیردیلر . شاه نوغول دان اوووج ـ اوووج گؤتوروب حیَطه تؤکوردو. سارای خیدمتچی لری قامارلاشاراق نوغلو ییغیردیلار . گئتدیکجه خیدمتچی لرین سایی آرتیر ، سس ـ کوی چوخالیردی . گؤزتچی لر قاپینی آچیق قویوب نوغول ییغیردیلار ائله بو واخت ساعات لارلا قاپینین آرخاسیندا فورصت گؤزله ین کریم له سلیم اؤزلرینی سارایین حیَطینه سالدیلار و نوغول ییغان سارای خیدمتچی لرینه قاریشدیلار.
***
شاه سارای اهلینه شیرینلیک پایلایاندان سونرا اؤز اوتاغینا کئچدی . تاختا اوتوروب الینی الینه ووردو . خیدمتچی لر امره منتظیر دایاندیلار . شاه امر ائتدی :
ــ رقاصه لر گلسین ! رقاصه لر شاهین قارشیسیندا رقص ائتمَیَه باشلادیلار .
شاه امر ائتدی :
ــ گئدین شاهانه نی یانیما چاغیرین ، گلیب شادلانسین !
خاجه لر ، دایه لر شاهانه نین اوتاغینا گئدیب گؤردولرکی ، شاهانه گؤز یاشی آخیدیر ، آهو ـ زار ائدیر . آتاسینین امرینی اونا یئتیردیلر .
شاهانه دئدی :
ــ ائله ظالیم آتانین اوزونو گؤرمک ایسته میره م . او ، منی ایستَمه دیییم چپ گؤزون بیرینه زورلا اره وئرمک ایسته ییر . اونا اره گئتمَیه جَیَم . گئدین اونا بئله ده دئیین !
خاجه لر ، دایه لر شاهانه نین سؤزلرینی قورخولاریندان شاها یئتیرمه دیلر . سؤیله دیلر کی ، شاهانه بیر قدر اؤزونو پیس حیس ائدیر .
شاه قضبله دئدی :
ــ آه ، ملعون اؤولاد ! یقین اودونچو احمدین فیکیرینی ائدیر . اونا دئیین کی ، احمدی یادیندان چیخا رتسین !
خاجه لر « باش اوسته » ، دئییب چیخدیلار .
شاه ، قیزینین گلمه سیندن بیر قدر پرت اولموشدو. الی ایله هامینین اوتاقدان چیخماسینا اشاره ائتدی . قارا قولدان باشقا هامی چکلیب گئتدی . قارا قول شاهین باشی اوستونده دوراراق یئلپینجه ایله اونو یاواش ـ یاواش یئلله ییردی . بیر آزدان شاه یوخویا گئتدی .
آز کئچمدی کی ، یوخودا ساییقلایاراق دئدی :
ــ نئجه اوزویو سنه وئریم ؟ من اونو هئچ کیمه وئرمه رم . اوزویو توی گونو قیزیمین ارینه هدیه وئره جه یم .
شاه یوخودان دلی کیمی اویانیب بارماغینداکی اوزویو یوخلادی و تئز اونو چیخاریب دیلینین آلتینا قویدو . قارا قولا آجیقلاناراق :
ــ ائی آییق و ساییق اولون! سئحیرلی اوزویو و سئحیرلی خالچانی الدن وئرسه نیز درینیزه سامان تپَجه یَم !
شاه یوخویا گئدیب خورولداماغا باشلادی . اوتاغین قاپیسی آزاجیق آرالی قالمیشدی . شاهین اوزونو یئلله ین قارا قول ، یئلپینجیی شاهین قیزیل چارپایاسینا سؤیکه ییب قاپینی اؤرتمه یه گئتدی . ائله قاپینی اؤرتمک ایسته ییردی کی ، آرخادان بیر آدامین اونون بوینونا آتیلماغی ایله آغزینا ایری بیر دسمال تیخاماغی بیر اولدو . یاشقا بیریسی ایسه بیر گؤز قیرپیمیندا آرخادان اونون قوللارینی باغلادی . آیاقلارینی ساریییب یئره ییخدیلار . شاه خیدمتچیسینین باشینا بو اویون آچانین بیری کریم ، او بیری ایسه سلیم ایدی . اونلار آستا آدیملارلا شاهین تاختینا طرف گلدیلر . کریم شاهین بورنونا بیر چیمدیک بیوش داری تؤتدو . شاه ساغ الی ایله بورنونو اوووشدوروب آسغیردی . سئحیرلی اوزوک جیم ـ سیم شاهین آغزیندان یيره دوشودو. سلیم اونو تئز گئتوروب جیبینه قویدو.
کریم دئدی :
ــ ایندی سئحیرلی خالچانی تاپماق لازیمدیر. .
سلیم دئدی :
ــ تلسمه ، اونو دا تاپاجاییق .
شاه درین یوخویا گئتدی . سلیم له کریم هره سی شاهین بیر آیاغیندان سورویوب یئره سالدیلار و تاختین آلتیندا گیزلتدیلر . سونرا سئحیرلی خالچانی آختارماغا باشلادیلار . کریم شاهین زرلی عباسینی گئییب ، قیزیل کمری اوستوندن باغلادی و داش ـ قاشلاری ، ایشیق ساچان تاجی باشینا قویوب بیردن سلیمین گؤز.نه گؤروندو. سلیم قورخوب گئری چکیلدی . ( جیم ـ سیم شاهین بویو کیچیک اولدوغوندان ، اونون شاهلیق پالتاری کریمین اوستونه یاخشی اوتوروردو) .
سلیم دئدی :
ــ کریم آغلیما یاخشی بیر فیکیر گلدی . سن بیر آز دا اوز ـ گؤزونو بزه ، اؤزونو جیم ـ سیم شاها اوشات و تاختدا اوتور . فراشلاری چاغیریب امرلر وئر . بیرینجی نؤوبه ده امر ائتدیر کی ، شاهین خزینه سینی شاهانه نین توی موناسبتی ایله کاسیبلارا پایلاسینلار .
ایکینجی امر ائت کی ، زینداندا نه قدر گوناهسیز وارسا ، هامیسینی آچیب بوراخسینلار .
اوچونجو کوپه گیرن قارینی گتیردیب زیندانا سالدیر .
بوتون بو ایشلری گؤرندن سونرا شاهانه نی گؤتوروب یولا دوشک .
کریم دئدی :
ــ بو چوخ یاخشی فیکیردیر. یاخین گل ، منیم اوز ـ گؤزومو بزه کی ، جیم ـ سیم شاها اوخشاییم .
اونلار ایری گوزگونون قارشیسیندا دایاندیلار . کریمین اوز ـ گؤزو بزه نندن سونرا ، دوغرودان دا ، شاها اوخشادی . او ، آستا آددیملارلا تاختا طرف گلدی . سلیم ایسه گوزگونون آرخاسینا کئچیب گیزلندی .
3 131
۹
سئحیرلی اوزوک
دوققوزونجو ناغیل :
« دوستلارین صداقتی »
یازان : علی صمدلی
کؤچورن : علی آغ گونئيلی ــ ابرازی
کتاب : ژنرالین اوشاقلیغی ) پووئست لر بؤلومو (
جیم ــ سیم شاهین ساراییندا بئیوک طنطنعه واردی . شاهانه نین قاییتماسی موناسیبتینه بؤیوک شنلیک کئچیریلیردی . شاه ، وزیر ـ وکیل لری ده یانیندا تاختا اوتورموشدو. اوزونو وزیرینه توتاراق دئدی :
ــ وزیر ، بیر تدبیر تؤکمک لازیمدیر . دایه لر شاهانه یه هئچ نه یيدیرده بیلمیرلر .
وزیر شاها تعظیم ائدیب دئدی :
ــ دوغرو بویورورسونوز ، قبله یئ ـ عالم .آنجاق منیم فیکیریمجه شاهانه نین تویون نه قدر تئز ائتسک ، او منفور اودونچونو یادیندان بیر او قدر تئز چیخاردار .
جیم ــ سیم شاه عامرانه سسلدی :
ــ وزیر سؤزو لو آداما اوخشاییرسان ، بیر دیللن گؤره ک ، ــ دئدی .
وزیر دئدی :
ــ قیبلئیي ـ عالم ، اگر ایزن وئرسَیدینیز ...ـ قورخوسوندان سؤزونون دالینی گتیره بیلمه دی . جیم ـ سیم شاه یئریندن قالخیب بیر قدر وار ـ گل ائتدی . هاندان ـ هانا دئدی :
ــ وزیر ، بیلیرسن کی ، شاهانه اوچون گلن اونلارلا شاه ائلچی لرینی دفعه لرله گئری قایتارمیشام . اونا گؤره کی ، گؤزومون آغی ـ قاراسی بیر قیزیمین آیریلیغینا دؤزه بیلمیرم .
وزیر دئدی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ساغ اولسون دوغرو بویورورسونوز . ائله ايتمک لازیمدیر کی ، شاهانه سارای دان کنارا چیخماسین .
شاه دئدی :
ــ بس قیزی کیمه وئریم ؟
وزیر بیرده یئنیدن تعظیم ائدیب دئدی :
ــ شاه ساغ اولسون . اگر قضبینیز توتماسایدی بیر مصلحت وئره ردیم .
شاه داها دا جیددی بیر گؤرکم آلاراق آیاغا قالخیب دئدی :
ــ سؤیله گؤروم !
وزیر تیترک سسله :
ــ قیبلئیی ـ عالم ساغ اولسون ، ـ دئیه . ـ نؤکرینیز سردار ائله بیلین اؤز اوغلونوزدو ر. اونلار اوشاقلیقدان بیر ـ بیرلرینه مئیل سالیب لار. ( سردار وزیرین چپ گؤز اوغلو ایدی . شاهانه نین اونو گؤرمه یه گؤزو یوخ ایدی ) .
شاه دینیب ـ دانیشمادی. قورخوسوندان وزیرین دیزلری اسدی . آرادان خیلی کئچندن سونرا شاه الینی وزیره اوزاتدی . وزیر اونون الینی ایکی اللی توتوب قارشیسیندا باش ایدی .
جیم ـ سیم شاه تاختیندا ایلشدی ، الینی ـ الینه ووروب فراشی چاغیردی .
شاه ديدی :
ــ بو ساعات سارای آداملارینا خبر وئرین ! سحر تئزدن شاهانه نین تویودور ! قوی بوتون شهرلره ، کندلره جار چکسینلر !
شاهین بو خبری ایلدیریم سرعتی ایله سارایا یاییلدی . جارچیلار آتلانیب یولا دوشدولر .
شاه اوخویانلارین گلمه سینی اشاره ائتدی . چالیب اوخویانلار شاهی و اعیانلاری خیلی ایلندیردیلر . شاه یئریندن قالخیب اؤز کولا فیرنگیسینه چیخدی . گؤردو کی ، سارای دا بؤیوک تم ـ تراق وار . هر یئرده توی یا حاضیرلیق گئدیر . ائله بو واخت ائشیک آغاسی قاچا ـ قاچا گلیب شاها موراجیعت له دئدی :
ــ قیبلئیي ـ عالم ، ایشیمیز چتینه دوشوب . دونن بیر بنده نیزه قضبلنیب کوره ییندن قان چیخینجا دؤیمه یی امر ائتمیشدینیز . سحردن دؤیوروک . کوره ییندن قان چیخمیر کی ، چیخمیر . جللاد خواهیش ائدیر کی ، اونون جزاسینی دییشه سینیز .
شاه قضبلندی :
ــ یوخ ، منیم امریم نئجه اولوب ، ائله ده داجرا ائدیلمه لی دی ! بیر دئیین گؤروم او ، ملعونو نه اوچون جزالاندیرمیشدیم ؟
ــ شاه ساغ اولسون ، او دونن اوو زامانی ، سیزه د « باش اوسته » دئمک عوضینه « گؤز اوسته » ديمسشدیر .
ــ آها ، یادیما دوشدو . آخماقلار ، گؤر نئجه ده کوتسونوز ! بو ساعات اونو بوراخین . کوچه دن کئچنلردن بیر نفرینی توتوب بورایا گتیرین !
ــ باش اوسته ، قیبلئیی ـ عالم .
او، فراشلارا امر ائتدی :
ــ ائی ، کوچه دن کئچنلردن بیر نفرینی تئز توتوب بورایا گتیرین !
تئزلیکله کوچه دن کئچنلردن بیر نفری توتوب گتیردیلر . همین آدام شاهین قارشیسیندا باش اَیدی . شاه سوروشدو :
ــ آدین ندیر ؟
ــ قیبلئیی ـ عالم ساغ اولسون آدیم کنعاندیر .
شاه قضبله دئدی :
ــ چوخ ناحاق یئره سنین آدینی کنعان قویوبلار . آپارین ! دونن منه « باش اوسته » عوضینه « گؤز اوسته » دئین آدامین عوضینه اونون کورییندن قان چیخینجا چوبوقلا وورون !
فراشلار یازیق کندلینی سورویوب آپاردیلار . آرادان بئش دقیقه کئچمه میش آرایا فراشی سئوینجک گلیب دئدی :
ــ قیبلئیی ـ عالم ، ساغ اولسون ، جزالاندیردیغینیز آدامین کوره ییندن قان آخدی .
شاه سئوینیب دئدی :
ــ گؤردونوز، کوت بئیینلر ! هئچ بیرینیزین دونندن آغلینا گلمه ییب .
شاهین کئفی دورولموشدو. او نائب لردن بیرینه امر ائتدی:
ــ ائی ، اورادان بیر کیسه نوغل گتیر! صاباح قیزیم شاهانه نین تویو شرفینه هامینیز آغزینیزی شیرین ائدین .
3 131
ایشـله‌مه‌ییب، قـوردو تورپاقـدان چیخاریـب. مـن اونـون حالـی یئرینه گلمه‌سی اوچـون اونا بیرآز چؤرک وئره جه‌یـم. هامـی راضــی دیر؟
گئنه هامی قیشقیردی: هه، هه!
یاشا چورک گؤتورمک اوچون الینی اوزاتدی، آما... چورک یوخودو!
هامینین باشی دانیشماغا قاریشیرکن، بامبولی اونو گؤتوروب اکیلمیش دیر.
قوشلار، بالیقلار سینیرلی باغیردیلار:
اوغرو، فیریلداقچی!
هامی اوغرونون دالینجا دوشدو. چؤرک پارچاسی قالین، آغیر ایدی.
بامبولـی چـوخ اوزاق گئـده بیلمـزدی. بؤیـوک، کیچیـک قوشلار اونـا سـاری
یورویوب، دوز چایین اوستونده یاخالادیلار. قورخونج بیر احوال ایدیر.
قوشلار چؤره‌یی چکدیلـر خیردالاری چایا تؤکولــدو، سونرا دا چؤره‌گیــن
قالانـی. بالیقلار اونـا سـاری یومولـوب، قوشـلارلا دوزگـون توققوشـدولار.
چکن ـ چکن ده، چؤرک اووم ـ اووم اولدو، اوونتولاری یئدیلر.
چؤرکدن اثر قالمـادی. بو آن دا نـه ائلدیکلرینی باشا دوشدولر، دوغرودان- دوغروسو اوتاندیلار. اوغرولوق چؤره‌ییــن هامیســینی یئمیشــدیلر.
آما گولراوزلو بخاری سیــلیجی یاشــا، چاییــن قیراغینــدا اوتورمــوش،
باخیر، گولوردو. چوخ دوزلویدو. یلـوه‌دن باشقا هامـی قاچمیشـدیر، یاشـا سوروشــدو:
نیه داللارینجا گتئمیرسن؟
ـ بیـر بئلـه بالاجـا اولماسـایدیم، گئدردیـم. یئکـه قوشـلار دیمدیکلرسه، اؤلرم.
بالاجا یلوه، سؤزون دوزو بـودور: ایکیمیزده شامسـیز قالمیشـیق. بلکه ده چـوخ چالیشمامیشیق.
بـوآن دا "آلیوناشکـا "چایین کنارینــا یئتیشدی. یاشادان نه‌لـر اولدوغونــو
سوروشدو. یاشا اولانـلاری ســؤیله‌یینجه، قیــزدا گولــوب، دئــدی:
ـ قوشلار، بالیقلار نه قدر آبتال دیلار. من اولسایدیم، قورتلا چؤره‌یـی بیرگه بٶلردیم، داوا دا ایستــه‌مزدی. ایکی- اوچ گـون اؤنجـه بابـا دؤرد آلما وئریب دئـدی: بونو من، لیزا، اؤزون اوچون بولوشدور. بیرآلمـا بابایـا وئردیـم، بیرینـی لیزایـا، ایکیسـینی اؤزوم گؤتـوردوم.
سون
https://t.me/Adabiyyatsevanlar
