Jura Legal Update

አውራሹ በሕይወት እያለ በስጦታ ንብረት የተቀበለ ወራሽ አውራሹ ከዚህ ዓለም በሞት ሲለይ የዉርስ ሀብት ክፍፍል ላይ ለመሳተፍ የሚፈልግ ከሆነ አስቀድሞ በስጦታ የተቀበላቸዉን ንብረቶች መመለስ አለበት። ነገር ግን ወራሹ አስቀድሞ በስጦታ የወሰደውን ንብረት ወደ ውርሱ ለመመለስ ፍቃደኛ ካልሆነ ከቀሪዉ የዉርስ ሀብት ክፍፍል ዉጭ ነው የሚሆነው። የሰ/መ/ቁ.249367 (ጥር 28 ቀን 2017 ዓ.ም) Jura Legal Update ቴሌግራም: https://t.me/JuraLegalUpdate ፌስቡክ:https://www.facebook.com/share/1c2WCxGTV7/

ሰላም የቻናላችን ቤተሰቦች! ​ይህ ቻናል ጠቃሚ ሆኖ ካገኙት ለስራ ባልደረቦችዎ፣ ለወዳጅ ዘመድ እና ለጓደኞችዎ Copy Share Link በማድረግ ተደራሽነታችንን እንዲያሳድጉልን በአክብሮት እንጠይቃለን። ​ለድጋፍዎ እናመሰግናለን! Jura Legal Update ቴሌግራም ሊንክ: https://t.me/JuraLegalUpdate

በወሊድ ወቅት በህክምና ተቋሙና በሙያው ባለቤት ዘርፉ የሚጠይቀውን ጥንቃቄ ሳይደረግ በሚወለደው ህፃን ላይ የአካል ጉዳት ከደረሰ ተጠያቂነትን የሚያስከትል ስለመሆኑ ሰ/መ/ቁ.96548 (ቅጽ 19) Jura Legal Update ቴሌግራም: https://t.me/JuraLegalUpdate ፌስቡክ:https://www.facebook.com/share/1c2WCxGTV7/

በጋብቻ ውል ላይ ባልና ሚስት "መተዳደሪያችን" ነው በሚል ያመለከቷቸው ንብረቶች የጋራ ንብረት ተደርገው የሚቆጠሩ ስለመሆናቸው የፌ/ጠ/ፍ/ቤት የሰበር መዝገብ ቁጥር 38544 (ቅጽ 10) Jura Legal Update ቴሌግራም: https://t.me/JuraLegalUpdate ፌስቡክ:https://www.facebook.com/share/1c2WCxGTV7/

ይግባኝ የተባለበት ፍርድ፣ ውሳኔ ወይም ትዕዛዝ በይግባኝ ሰሚው ፍርድ ቤት የተለወጠ ወይም የተሻሻለ እንደሆነ የተሻሻለው ወይም የተለወጠው ፍርድ ወይም ውሳኔ ከመሰጠቱ በፊት በነበረው የመጀመሪያ ፍርድ፣ ውሳኔ ወይም ትዕዛዝ መሰረት የተወሰደ ነገር እንዲመለስ ጉዳዩን በመጀመሪያ ደረጃ ያየው ፍርድ ቤት ተስማሚውን ትዕዛዝ መስጠት ያለበት ስለመሆኑ ሰ/መ/ቁ.193215 (ቅጽ 25) Jura Legal Update ቴሌግራም: https://t.me/JuraLegalUpdate ፌስቡክ:https://www.facebook.com/share/1c2WCxGTV7/

በሕጻናት ቀለብ አወሳሰን መምሪያ ቁጥር 1/2016 የሕጻናት ወርሃዊ የቀለብ አወሳሰን የስሌት ሰንጠረዥ

የፈቃደኝነት ማረጋገጫ /Declaration of Consent/ የሚያካትታቸው ጉዳዮች እና ለአገልግሎቱ የሚስፈልጉ መስፈርቶች: የፈቃደኝነት ማረጋገጫ ሰነድን ይረጋገጥልኝ አገልግሎት ጥያቄ ከዚህ በታች በተገለጹትና እንደአስፈላጊነቱ በሌሎች ጉዳይች ላይም ተግባራዊ ሊደረግ ይችላል፡፡ በመሆኑም ጉዳዩ፦ 1) የሰውነት አካልን ለመለገስ ሲሆን ለጋሹ እንዲሁም የለጋሹ ፈቃድ ሰጪ ባል/ሚስት ወይም በማስረጃ ሊረጋገጥ የሚችል የሥጋ ዘመድ ፈቃደኛነታቸውን ለማረጋገጥ፣ 2) አካለ መጠን ያላደረሱ ልጆችን የተመለከተ ሲሆን የልጁ ወላጆች ወይም በፍ/ቤት ውሳኔ የሞግዚትነት ሥልጣን የተሰጠው ሰው ፈቃዱን ለማረጋገጥ፣ 3) ከኢትዮጵያ ውጪ የሞተን ሰው አስክሬን እንዲመጣ ወይም በሞተበት አገር ማስቀበርን የተመለከተ ሲሆን የሟች የሚመለከተው ባል/ሚስት ወይም በማስረጃ ሊረጋገጥ የሚችል የሥጋ ዘመድ ፈቃደኛነቱን ለማረጋገጥ፣ 4 ) በሸሪዓ ህግ መሠረት የጋብቻ ፍቃድን የተመለከተ ሲሆን የምታገባዋ ሴት አባት፣ አባት ከሌለ በማስረጃ ሊረጋገጥ የሚችል የሥጋ ዘመድ ፈቃደኛነቱን ለማረጋገጥ ሲባል ነው፡፡ የፍቃደኝነት መግለጫ /Declaration of Consent/ ሰነድ አረጋግጦ ለመመዝገብ መሟላት ያለባቸው መስፈርቶች፣ ሀ. በተቋሙ የአገልግሎት መስጫ ሲስተም ተሞልቶ የጉዳይ መከታተያ ቁጥር የያዘና እና በሕግ አግባብ የተዘጋጀ የፍቃደኝነት ማረጋገጫ ሰነድ መቅረቡን፣ ለ. የፈራሚው መታወቂያ መቅረቡን፣ ሐ. ፈራሚው ከህግ ወይም ከውል የመነጨ ስልጣን ያለው መሆኑን፣ መ. በማረጋገጫ ሰነዱ ውስጥ ማስረጃ የሚጠይቅ ፍሬ ነገር ካለ ይህንኑ የሚያስረዳ ዋና የማስረጃ …ሰነድ መቅረቡን፣ ሠ. ጉዳዩ የሰውነት አካልን ለመለገስ ከሆነ በለጋሹና በተቀባዩ እና በለጋሹና በፍቃድ ሰጪው መካከል ዝምድና መኖሩን እንዲሁም በሃኪሞች ቦርድ የተሰጠ ዋና የሕክምና ማስረጃ ሰነድ መቅረቡን፣ ረ. ጉዳዩ ለአካለ መጠን ያልደረሱ ልጆችን በተመለከተ ከሆነ በፍቃድ ሰጪውና በአካለ መጠን ባልደረሰው እንዲሁም በፍቃድ ተቀባዩና አካለ መጠን ባልደረሰው መካከል ዝምድና መኖሩን፣ ሰ. ጉዳዩ ከኢትዮጵያ ውጪ የሞተን ሰው አስክሬን ለማምጣት ወይም በሞተበት አገር …ማስቀበርን የተመለከተ ከሆነ በፍቃድ ሰጪውና በሟች መካከል ዝምድና መኖሩን፣ ሸ. ጉዳዩ የሸሪዓ ጋብቻ ፍቃድን የተመለከተ ከሆነ በፍቃድ ሰጪውና በምታገባዋ ሴት መካከል ..ዝምድና መኖሩን፣ ቀ. የተዘጋጀው የፈቃደኝነት ማረጋገጫ ይዘት ትክክለኛና እውነት ስለመሆኑ በቃለመሃላ የተደገፈ ..መሆኑን፣ ማጣራትና ማረጋገጥ ያስፈልጋል፡፡ #የሠነዶች ማረጋገጫና ምዝገባ አገልግሎት

በኢትዮጵያ የውርስ ሕግ ከጋብቻ ውጭ የተወለደ ልጅ (Child born out of wedlock) በጋብቻ ውስጥ ከተወለደ ልጅ (Child born of wedlock) ጋር እኩል የወራሽነት መብት አለው? ==================== በብዙ ማኅበረሰቦች ዘንድ በሚስተዋሉ ባሕላዊ እሴቶችና ልማዳዊ ድርጊቶች ውስጥ፣ ከጋብቻ ውጭ የተወለዱ ልጆች (Children born out of wedlock) በጋብቻ ውስጥ ከተወለዱ ልጆች (Children born of wedlock) እኩል ማኅበራዊ ተቀባይነት የማግኘት ዕድላቸው ውስን ነው። ይህ ዓይነቱ ማኅበራዊ መገለል (Social stigmatization) ልጆች ራሳቸው ፈቅደውና መርጠው ባልመጡበት ምድራዊ ሕይወት በማኅበረሰቡ ዘንድ ዝቅ ተደርጎ የመታየት፣ አግላይና አጉል ስሞች የመሰጠት እንዲሁም ያነሰ ማኅበራዊ ቦታ የመመደብ ተጽዕኖዎች እንዲያርፉባቸው ያደርጋል። ይህ አይነቱ ማኅበራዊ አድሎአዊ አመለካከት፣ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ የልጆችን ሕጋዊ መብቶችና ጥቅሞች አደጋ ላይ ሲጥል ይስተዋላል። ​በመሆኑም፣ ከሕግ ሙያ ውጪ ያለ ማንኛውም የኅብረተሰብ ክፍል፣ ይህ ዓይነቱ ልጅ ከውርስ አንጻር በሕግ ፊት ያለው መብት ምን እንደሆነ ማወቁ እጅግ አስፈላጊ ነው። ሕጉ በማኅበረሰቡ ውስጥ የሚስተዋለውን እንዲህ ያለውን አጉል አመለካከት እንዴት እንደሚያስተናግድ ግንዛቤ መኖሩ፣ ፍትሕን ለማስፈንና ሰብዓዊ መብትን ለማክበርና ለማስከበር ትልቅ መሠረት ይጥላል። ​የኢትዮጵያ የሕግ ሥርዓት ይህንን አይነት አድሎ ሙሉ በሙሉ ውድቅ በማድረግ፣ በማንኛውም ሁኔታ የተወለደ ልጅ በወላጆቹ የውርስ ሀብት ላይ እኩል መብት እንዳለው በሕግ በግልጽ ደንግጓል። የሀገሪቱ የበላይ ሕግ የሆነው የኢፌዲሪ ሕገ-መንግሥት ለማንኛውም ዓይነት አድሎአዊ አሠራር በር የሚዘጉ መሠረታዊ መርሆችን ያስቀመጠ ሲሆን፣ በተለይም ስለ ሕፃናት መብት በሚደነግገው በአንቀጽ 36 (4) ላይ "ከጋብቻ ውጭ የተወለዱ ሕፃናት በጋብቻ ከተወለዱ ሕፃናት ጋር እኩል መብት አላቸው" በማለት የእኩልነት መርህን በግልጽ አስፍሮታል። ​ይህ ድንጋጌ ከአንድ ወላጅ የተወለዱ ልጆች የትውልድ ሁኔታ (Status of birth) በውርስ መብትም ሆነ በማናቸውም ሕጋዊ መብቶቻቸው ላይ ልዩነት እንዳይፈጠር ሕገ-መንግሥታዊ ዋስትና ይሰጣል። የኢትዮጵያ የፍትሐብሔር ሕግ በውርስ ሕግ ክፍሉ ላይ በልጆች መካከል የወላጆቻቸው ወራሽ ለመሆን ምንም ዓይነት የደረጃ ወይም የድርሻ ልዩነት አላስቀመጠም። በፍትሐብሔር ሕግ አንቀጽ 842 መሠረት፣ የሟች ልጆች የመጀመሪያ ደረጃ ወራሾች ናቸው። ሕጉ በአንቀጽ 836 (1) ላይ በግልጽ እንደደነገገው በጋብቻ ውስጥ መወለድ ወይም አለመወለድ ወራሾችን ሆነ የእያንዳንዳቸውን የውርስ ድርሻ ልክ ለመወሰን ምንም ውጤት ወይም ዋጋ የለውም። ​በመሆኑም በሕግ ረገድ የሟች ልጅ መሆን ብቻውን መብቱን የሚያስገኝ እንጂ፣ ልጁ የተወለደበት የትዳር ሁኔታ በውርስ ድርሻው ላይ የሚያመጣው ምንም ዓይነት ልዩነት የለም። ሟች በሕጋዊ ኑዛዜ አማካኝነት የድርሻ ልዩነት ካላደረገ በስተቀር፣ ሁሉም ልጆች በሕግ በተወሰነው መሠረት በውርሱ ላይ እኩል ድርሻ አላቸው። ​ከጋብቻ ውጪ የተወለደ ልጅ ከሌሎቹ ልጆች እኩል የመውረስ መብቱን ለመጠቀም መሟላት ያለበት ብቸኛው ነገር ተወላጅነቱን (Filiation) በሕግ ፊት መረጋገጡ ብቻ ነው። ​አንዴ በሕግ ፊት ልጅነቱ ከተረጋገጠ በኋላ፣ በትዳር ውስጥ ከተወለደ እና ከትዳር ውጪ ከተወለደ ልጅ መካከል ምንም ዓይነት የቅድሚያ መብት ወይም የድርሻ ልዩነት ሳይደረግ እኩል የወራሽነት መብት ይኖራቸዋል። መልካም ቀን! ==================== ​ማስታወሻ፦ ይህ ጽሑፍ ለአጠቃላይ ግንዛቤ ብቻ የቀረበ ስለሆነ የባለሙያ ምክርን አይተካም። የሕግ ጉዳዮች እንደ ነባራዊ ሁኔታቸው ሊለያዩ ስለሚችሉ፣ ከተጨባጭ ጉዳይ ጋር የተያያዘ ዝርዝር የሕግ ምክር ለማግኘት ከባለሙያ ጋር መማከር አስፈላጊ ነው። ==================== Jura Legal Update ሰኔ 02 ቀን 2018 ዓ.ም አዲስ አበባ፥ ኢትዮጵያ ቴሌግራም: https://t.me/JuraLegalUpdate ፌስቡክ:https://www.facebook.com/share/1c2WCxGTV7/

የሕግ መሻር (Repeal of Laws)፡ ምንነት፣ አይነቶች እና ውጤቶች አንድ ሕግ በሕግ አውጪው አካል ወይም ሕግ እንዲያወጣ ውክልና በተሰጠው አካል ሲወጣ በቋሚነት እንዲያገለግል ታስቦ ሊሆን ይችላል። ነገር ግን የማህበረሰቡ ፍላጎት፣ አዳዲስ ፖሊሲዎች ሲቀረጹ ወይም የቀድሞው ሕግ በጊዜው ካለው ሁኔታ ጋር መጣጣም ሲያቅተው አልያም በሌላ ምክንያት ሕጉን በከፊል ወይም ሙሉ በሙሉ ማንሳት አስፈላጊ ይሆናል። ይህ ሂደት የሕግ መሻር (Repeal of Laws) ይባላል። ይህ የሕግ መሻር ሂደት በባህሪው በሁለት ዋና ዋና ክፍሎች ይከፈላል። የመጀመሪያው ግልጽ መሻር (Express Repeal) የሚባለው ሲሆን፣ ይህ የሚሆነው ሕግ አውጪው አካል በአዲስ በሚያወጣው ሕግ ላይ የትኛው የቀድሞ ሕግ ወይም የተወሰነ አንቀጽ ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል እንደተሻረ በግልጽ ስም እና ቁጥር ጠቅሶ ሲደነግግ ነው። ሁለተኛው ደግሞ በተዘዋዋሪ መሻር (Implied Repeal) የሚባለው ሲሆን፣ ይህም አዲሱ ሕግ እና የቀድሞው ሕግ እርስ በርሳቸው ሙሉ በሙሉ የሚጋጩ እና አብረው ሊተገበሩ የማይችሉ በሚሆኑበት ጊዜ ይከሰታል። በእንደዚህ አይነት ሁኔታ ሕግ አውጪው በግልጽ የተሻረውን ሕግ ባይጠቅስም እንኳ፣ የኋለኛው ሕግ የቀድሞውን እንደሚሽረው የሚገልጸው የሕግ መርህ ተፈጻሚ በመሆን የድሮውን ሕግ ህልውና ያበቃለታል። አንድ ሕግ በግልጽም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ ሲሻር ሰፊ የሕግ ውጤቶችን ያስከትላል። ዋናው ውጤት የተሻረው ሕግ የወደፊት እጣ ፈንታ ሙሉ በሙሉ የሚያበቃ መሆኑ ነው። ሕጉ ከተሻረበት ቀን ጀምሮ ሕጋዊ አስገዳጅነቱን እና ህልውናውን ስለሚያጣ፣ ከዚያን ጊዜ በኋላ አዳዲስ መብቶችን መፍጠር፣ ግዴታዎችን መጣል ወይም ሕጋዊ ግንኙነቶችን መመስረት አይችልም። ሆኖም ግን ይህ መሻር ወደኋላ ተመልሶ አስቀድሞ የተጠናቀቁ ጉዳዮችን አያፈርስም። ይህም ማለት ሕጉ ሳይሻር በፊት በነበረው መብት መሰረት የተገኙ መብቶች፣ ግንኙነቶች ወይም የተሰጡ ፍርዶች ሕጋዊ ሆነው ጸንተው ይቀጥላሉ። በነገራችን ላይ፣ አንድን ሕግ የሻረው አዲሱ ሕግ ራሱ በሌላ ጊዜ ቢሻር፣ መጀመሪያ የተሻረው የድሮው ሕግ በራሱ ጊዜ ህያው ሆኖ ተመልሶ ሊሰራ አይችልም። የተሻረ ሕግ ተመልሶ እንዲሰራ ከተፈለገ ሕግ አውጪው አካል በግልጽ አዲስ ሕግ ማውጣት ወይም በይፋ ነባሩን ሕግ መልሶ ማጽደቅ ይኖርበታል። ከዚህም በላይ፣ ዋናው ሕግ (አዋጅ) ሲሻር፣ ተፈጻሚነቱን ለማስቀጠል የሚያስችል የማዳኛ ድንጋጌ (Saving Clause) በአዲሱ ሕግ ውስጥ ካልተካተተ በቀር፣ በዚያ በተሻረው ዋና ሕግ መሠረት የወጡ ታችኛ (ንዑስ) ሕጎች (ደንቦችና መመሪያዎች) በሙሉ አብረው ሕጋዊ ውጤት ማጣታቸው ወይም መቅረታቸው አይቀሬ ነው። የሕግ መሻር ከሕግ ማክተም (Expiry of Laws) ጋር በውጤት ደረጃ መመሳሰሎች ቢኖሩትም በባህሪው ግን በእጅጉ ይለያያል። በሁለቱም ሂደቶች የሕጉ ሕጋዊ አስገዳጅነት እና ሕልውና ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል ቢያበቃም የሕግ ማክተም ሕጉ ራሱ አስቀድሞ በውስጡ በያዘው የጊዜ ገደብ ምክንያት በራሱ የሚሞትበት ሂደት ነው። ሕጉን ለመሻር የግድ አዲስ የሕግ አውጪነት ተግባር ወይም አዲስ ሕግ ማውጣት የግድ ይላል። በአንጻሩ የሕግ ማክተም የሚከሰተው አስቀድሞ የተወሰነ የጊዜ ገደብ ባላቸው ጊዜያዊ ሕጎች ላይ ብቻ ነው። እንደዚህ አይነት ሕጎች ሲወጡ አብሯቸው የሚያበቃበት ቀን አብሮ የሚወሰን በመሆኑ፣ የተቀመጠው ጊዜ ሲደርስ ሕጉ ምንም አይነት አዲስ ተጨማሪ ሕግ ሳይፈለግ በራሱ ጊዜ ህልውናው ያበቃል። መልካም ቀን! Jura Legal Update

በሕግ ዓለም "ሰው" መሆን (የሕግ ሰውነት) በዕለት ተዕለት ማኅበራዊ መስተጋብራችን ውስጥ "ሰው" የሚለውን ቃል ስንጠቀም በአእምሯችን የሚቀረጸው ስጋና ደም የለበሰውን ተፈጥሯዊ የሰውን ልጅ ብቻ ሊሆን ይችላል። ነገር ግን በሕግ ሳይንስ ውስጥ "ሰው" መሆን ከዚያ የሰፋ፣ የጠለቀና የራሱ የሆነ ታሪካዊ መነሻ ያለው መሠረታዊ ጽንሰ ሀሳብ ነው። ይህ ጽንሰ ሀሳብ በሕግ ቋንቋ የሕግ ሰውነት (Legal Personality) ተብሎ ይጠራል። የሕግ ሰውነትን ምንነትና ያለውን ፋይዳ መረዳት ሕግን ለመረዳት የመጀመሪያውና መሠረታዊው 'ሀ ሁ' ነው። ​የ"ሰው" (Person) ቃል አመጣጥ ታሪካዊ መነሻውን ስናጠና የሚመራን በጥንቱ የግሪክና የሮማውያን የቲያትር ጥበብ ውስጥ ወደነበረው "Persona" ወደሚለው የላቲን ቃል ነው። በጥንቱ ዘመን ይህ ቃል የሚያመለክተው ተዋንያን መድረክ ላይ የሚጫወቱትን ገጸ-ባህሪ ወይም የሚወክሉትን "ሚና" (Role or Part) ለታዳሚው ለመለየት ፊታቸው ላይ የሚያደርጉትን "ጭንብል" ነበር። ታዳሚው ጭንብሉን እንዳየ ተዋናዩ የሚወክለውን ባህሪ ወዲያውኑ ይረዳ ነበር። ሕግም ይህንን ታሪካዊ መነሻ በመውሰድ፣ በሕግ ፊት የመንቀሳቀስ መብትና ግዴታ የተሰጣቸውን አካላት የራሳቸው "ሚና ወይም ጭንብል" ያላቸው አድርጎ በመቁጠር "Persons" (ሰዎች) ያላቸው ሲሆን፣ ይህንን መብት የማግኘት ብቃትን ደግሞ "የሕግ ሰውነት" (Legal Personality) በማለት ሰይሞታል። ​በታሪክ ሂደት ውስጥ "የሰውን ልጅ" (Human Being) እና "በሕግ ፊት ሰው መሆንን" (Person) ሁልጊዜም አንድ አድርጎ የመመልከት ልማድ አልነበረም። በጥንቱ የሮማውያን ሕግ (Roman Law) ሥርዓት ውስጥ ሁሉም ሰዎች በሕግ ፊት እንደ "ሰው" አይቆጠሩም ነበር። ለምሳሌ ባሪያዎች (Slaves) እንደ ዕቃ እንጂ እንደ ሰው ባለመቆጠራቸው በሕግ ፊት ምንም ዓይነት መብትና ግዴታ አልነበራቸውም። ከጊዜ ብዛትና ከሥልጣኔ ዕድገት ጋር ግን ሁሉም የሰው ልጆች በተፈጥሯቸው መብትና ግዴታን ለመሸከም ብቁ የሆኑ የሕግ ባለቤቶች (Subjects of Rights and Duties) ተደርገው ተወሰዱ። በመሆኑም በጥንቱ የሮማውያን ሕግ የነበረው በሰዎች መካከል የሕግ ሰውነትን የመንፈግ ልዩነት በዘመናዊ ሕግ ውስጥ ቦታ የለውም። ​ሆኖም ግን፣ በዘመናዊ ሕግም ቢሆን "የሰው ልጅ" እና "የሕግ ሰው" የሚሉት ቃላት ፍጹም አንድና ተለዋዋጭ (Interchangeable) አይደሉም። ምክንያቱም ሕግ ከተፈጥሯዊ የሰው ልጆች በተጨማሪ ሌሎች አካላትንም የመብትና የግዴታ ባለቤት አድርጎ እውቅና ይሰጣቸዋል። ይህም ማለት "ሰዎች" የሚለው ቃል በአንድ በኩል ፍጡር የሆኑትን ተፈጥሯዊ የሰው ልጆችን (Human Beings) ለማመልከት፣ በሌላ በኩል ደግሞ በሕግ ፊት መብትና ግዴታ ያላቸውን ተቋማትንም (Legal Entities) በአንድነት ለመግለጽ ያገለግላል። ​የኢትዮጵያ የፍትሐብሔር ሕግ ይህንን የሕግ ሰውነት ክፍፍል በግልጽ በሁለት ዋና ዋና ምድቦች ከፍሎ ያስቀምጠዋል። የመጀመሪያው ክፍል ከተፈጥሯዊ ወይም ከአካላዊ ሰዎች (Natural or Physical Persons) ጋር የተያያዘ ሲሆን፣ ከሕጉ አንቀጽ 1 እስከ 393 ያሉት ድንጋጌዎች ስለዚህ ጉዳይ ያብራራሉ። ሁለተኛው ክፍል ደግሞ ከሰው ልጅ ውጭ የሆኑ፣ ነገር ግን በሕግ አማካኝነት ሰውነት የተሰጣቸውን ሰው ሠራሽ ወይም ሕጋዊ ሰዎችን (Juridical or Legal Persons) የሚመለከት ነው። በፍትሐብሔር ሕጉ አንቀጽ 394 እና ተከታዮቹ ላይ እንደተደነገገው እንደ መንግሥት፣ የሀገር ውስጥ አስተዳደራዊ መዋቅሮች፣ ሚኒስቴር መሥሪያ ቤቶች፣ የሕዝብ ማኅበራት፣ የንግድ ማኅበራት (Companies) እና ሽርክናዎች (Partnerships) ያሉ አካላት ከተመሠረቱበት ጊዜ ጀምሮ በሕግ መሠረት ፈርሰው እስከሚጠፉበት ድረስ የሕግ ሰውነት ተሰጥቷቸዋል። ​በአንጻሩ፣ የሕግ ሰውነት የሌላቸው ነገሮች ሁሉ ጥበቃ ሊደርግላቸው የሚችልበት የሕግ ማዕቀፍ ሊኖራቸው ቢችልም፣ ራሳቸውን ችለው መብትና ግዴታ የመሸከም ብቃት የላቸውም። በሌላ አነጋገር፣ አንድ አካል በሕግ ፊት መብት ሊኖረውና ግዴታን ሊሸከም የሚችለው ይህ የሕግ ሰውነት ሲኖረው ብቻ ነው። የሕግ ሰውነት ከሌለ ያ አካል በሕግ ፊት የመብት ባለቤት ሳይሆን ልክ እንደ ዕቃ/ንብረት ነው የሚቆጠረው። ለምሳሌ ያህል የቤት እንስሳት የሕግ ሰውነት ስለሌላቸው በራሳቸው ስም መክሰስም ሆነ መከሰስ አይችሉም። ​አንድ አካል የሕግ ሰውነት ሲኖረው የሚከተሉትን ዋና ዋና የሕግ ውጤቶች ያገኛል። በራሱ ስም ንብረት ማፍራት፣ መሸጥና መለወጥ ይችላል፤ ከሌሎች አካላት ጋር ውል መዋዋል ይችላል፤ መብቱ ሲነካ ፍርድ ቤት ቀርቦ የመክሰስ እንዲሁም ጥፋት ሲያጠፋ የመከሰስ መብትና ግዴታ ይኖረዋል። ​ነገር ግን፣ ሕጋዊ ሰዎች (Juridical Persons) ልክ እንደ ተፈጥሯዊ ሰዎች ውል የመዋዋል፣ የመክሰስና የመከሰስ መብት ቢኖራቸውም፣ ከተፈጥሮአዊ ባሕርያቸው መቅረት የተነሳ ሊያከናውኗቸው የማይችሏቸው እንደ የመምረጥና የመመረጥ መብት (Right to Vote) ያሉ የተወሰኑ የግል መብቶች (Rights of Personality) እንዳሉ ልብ ማለት ያስፈልጋል። መልካም ምሽት! Jura Legal Update ግንቦት 28 ቀን 2018 ዓ.ም አዲስ አበባ፥ ኢትዮጵያ ቴሌግራም: https://t.me/JuraLegalUpdate ፌስቡክ:https://www.facebook.com/share/1c2WCxGTV7/

ዛሬ በሆለታ ወልመራ ወረዳ የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ውስጥ በሥራ ገበታቸው ላይ ውሳኔ በማንበብ ላይ በነበሩት ዳኛ ወርቄ ፈካንሳ እና በአንዲት ተከራካሪ ላይ የተፈጸመው አሰቃቂ ጥቃት እና የህይወት ማለፍ ሁላችንንም በጥልቅ አሳዝኖናል። ​ሕግ ባለበት፣ ፍትሕ በሚሰጥበት እና የሁሉ መጠለያ በሆነው የፍርድ ቤት አዳራሽ ውስጥ እንዲህ ዓይነት የጭካኔ ድርጊት መፈጸሙ እጅግ የሚያስደነግጥ እና ልብ የሚሰብር ነው። ይህ ክስተት በሥራ ገበታቸው ላይ ላሉ ዳኞች እና ሌሎች የሕግ ባለሙያዎች አስተማማኝ የደህንነት ጥበቃ ሊደረግላቸው እንደሚገባ ትልቅ ማሳያ ነው። ​ለዳኛ ወርቄ ፈካንሳ ቤተሰቦች፣ ለሟች ተከራካሪ ወዳጅ ዘመዶች መጽናናትን እና ብርታትን እንመኛለን። ​ፈጣሪ ነፍሳቸውን በሰላም ያሳርፍ! Jura Legal Update

ስለ ቅጥር ውል አይነትና የማስረዳት ሸክም ​በአሰሪና ሰራተኛ ህግ መሠረታዊ መርህ መሠረት በማንኛውም ሁኔታ የአንድ ሰራተኛ የቅጥር ውል ላልተወሰነ ጊዜ እንደተደረገ ይቆጠራል። አንድን የቅጥር ውል ለተወሰነ ጊዜ ወይም ለተወሰነ ስራ ነው ለማለት ውሉ በአሰሪና ሠራተኛ አዋጁ ላይ ለተወሰነ ጊዜ ሊደረጉ ይችላሉ ተብለው በተዘረዘሩት የሥራ አይነቶች ስር ሊወድቅና ሊረጋገጥ ይገባል። ​ውሉ ለተወሰነ ጊዜ ነው ብሎ የሚከራከረው አሰሪው በመሆኑ፣ ውሉ በህጉ ስር ከሚጠቀሱት ምክንያቶች በአንዱ መደረጉን የማስረዳት ግዴታው በራሱ በአሰሪው ላይ ይወድቃል። በአንጻሩ ሰራተኛው ውሉ ላልተወሰነ ጊዜ ነው ብሎ ሲከራከር በህጉ ግምት (Presumption) ተጠቃሚ ስለሚሆን አስቀድሞ የማስረዳት ሸክም የለበትም። ​ዋናው ሊታወቅ የሚገባው ነጥብ የቅጥር ውል በጽሁፍ ላይ ለተወሰነ ጊዜ ተብሎ መገለጹ ብቻውን በቂ አለመሆኑ ነው። ይልቁንም የውሉ መሠረት የሆነው የስራ ባህሪ በህጉ ከተዘረዘሩት ልዩ ሁኔታዎች ውስጥ በአንዱ ሊወድቅ ይገባል። ይህንን የህግ ትርጓሜ በተመለከተ ሰፋ ያለ ግንዛቤ ለማግኘት የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር መዝገብ ቁጥር 11924 (ቅጽ 3) እንዲሁም ተመሳሳይ ጭብጥ ያላቸውን ሌሎች የሰበር ውሳኔዎችን እንድታነቡ እጋብዛለሁ። በነዚህ መዝገቦች ላይ የተሰጡት ትንታኔዎች በአሰሪና ሰራተኛ ግንኙነት ውስጥ ለሚነሱ መሰረታዊ የክርክር ነጥቦች ጠቃሚነት ያላቸው ናቸው። መልካም ምሽት! Jura Legal Update ቴሌግራም: https://t.me/JuraLegalUpdate ፌስቡክ:https://www.facebook.com/share/1c2WCxGTV7/