Пакрысе

Хто даглядзіць да канца, той герой (ці гераіня)

Я здзейсніла сваю мару - пачала збіраць народны строй і агулам калекцыю саматканых посцілак, ручнікоў і абрусаў. У інстаграме, калі цікава, ужо два ролікі пра маю калекцыю: частка 2 і частка 1. А тут я пахвалюся дзвюма сваімі традыцыйнымі кашулямі. Які вобраз больш спадабаўся?

Абярыце форму

Ад гэтых лекаў вы не ...

А вы б чыталі часопіс на паперы? А на глянцавай? Пра што вам цікава было б чытаць у фармаце часопіса? Па-беларуску такога дужа мала, але нам нічога не забараняе марыць. У нас нават існуюць вокладкі выдуманых часопісаў!

Каб не памыляцца ў націску дзеясловаў у форме другое асобы множнага ліку (вы) абвеснага ладу, трэба запомніць маленькае правіла. Пра яго расказалі ў картках. 💫 Нагадаем, што абвесны лад — гэта дзеянні, што адбываюцца цяпер, адбываліся раней ці адбывацьмуцца ў будучыні. Не блытайма яго з загадным! 😌

Мне здаецца, што тлумачыць гэтае правіла трэба неяк так

Бо задача школьнай праграмы — навучыць беларускамоўных ад нараджэння школьнікаў не размаўляць, а пісаць па-беларуску. Таму найперш увага скіраваная на тое, якую літару трэба пісаць у І і ІІ спражэнні, а націск, маўляў, для дыктовак і пераказаў не трэба. Не трэба? Хіба? Чаму тады цяпер у вусных і пісьмовых тэкстах так часта сустракаюцца памылкі кшталту: 📍️️️️️️як вы жывеце? (а не жывяцЕ) 📍️️️️️️куды вы іх вядзеце? (а не ведзяцЕ) 📍️️️️️️дзе вы адпачнеце? (а не адпачняцЕ) Бо першы склад перад націскам абавязвае акаць і якаць! Гэта мы заўважым у І спражэнні. А ў ІІ спражэнні часам і не адрозніш, як паставіў аўтар націск у сваім тэксце, але ў размове адразу чуваць, ведаем мы правіла ці не: вы маўчыцЕ (абвесны лад)/ маўчЫце! (загадны лад) вы спіцЁ (абвесны лад)/ спІце! (загадны лад) Там жа ў таблічках няма акцэнту на тым, што ў націскных канчатках абвеснага ладу І спражэння павінны быць канчаткі -ом, -ём (бяром, вядзём), а ў загадным -эм, -ем (бярэм, вядзем): Абвесны: Мы звычайна ранкам бяром дзяцей і вязём іх у школу. Загадны: Аёй! Ужо восьмая! Бярэм дзяцей і вязем іх у школу хутчэй! Паколькі я найперш вучу размаўляць па-беларуску, я часам падаю вучням матэрыял з іншай перспектывы, чым гэта рабілі ў школе. І ў іх непрыемнае адчуванне, што даводзіцца вывучаць сваю родную мову як замежную, бо яна адкрываецца як незнаёмка, якую трэба спазнаваць, прыкладаць высілкі, каб зразумець, а не проста дастаць з падкоркі ці генетычнага коду.

Мне не хапае ў іх акцэнту на націску. І каб пад таблічкай было тлумачэнне: як жа зразумець, куды падае націск, як яго правільна ставіць у формах 2 асобы множнага ліку. Гэта таблічка старога выдання, але новае 2025 года адрозніваецца толькі тым, што ў словах прастаўлены націск. Рэч у тым, што націск дзеясловаў у падручніках падаецца як вядомае, відавочнае, нібы навучэнцы ведаюць, як гучаць дзеясловы ў той ці іншай форме, і таму гэтую інфармацыю досыць проста пазначыць зверху, недзе ў шапцы табліцы і забыцца на яе, ні разу не звярнуўшы на гэта ўвагі вучняў.

Зірніце ўважліва, напрыклад, на гэтыя табліцы з падручніка Сіўковіч "Беларуская мова ў пытаннях і адказах". У іх ніводнай памылкі, усё дакладна, але чагосьці ўсё ж не хапае. Чаго?

У відэа прыклады простыя, а тут я ўзяла больш складаныя дзеясловы. Спрабуйма ўтварыць формы 2 асобы множнага ліку (ВЫ): ты мяцеш - вы ... ты зберажэш - вы ... ты вядзеш - вы ... ты ганарышся - вы ... ты здрыганешся - вы ... ты апячэшся - вы ... ты згубіш - вы ... ты ўспамінаеш - вы ... ты зберагаеш - вы ... ты разгубішся - вы ... ты аформішся - вы ... ты закахаешся - вы... ВАЖНА: постфікс -ся ніколі не бывае пад націскам! А формы шкталту ляцІце, маўчЫце і ганарЫцеся - гэта загадны лад!

Хачу параіць канал – Я бачыў Бога 👁, але гэта не тое, пра што вы падумалі😉 📌ЯББ – аўтарскі праект, які адлюстроўвае людзей, культуру, а таксама суб‘ектыўнасць парадку ў аб‘ектыўным хаосе. Уплыў культуры, філасофскія пытанні, чалавек у свеце і паміж іншых. Вось што пішуць аўтары пра сябе: "Мы не аб‘ектыўныя і не імкнёмся стаць акадэмічнымі. Хаця перыяд быў, трэба адзначыць. Тым не менш гэта ў мінулым. Мы прайшлі праз шмат унутраных праблем. Аднак яны, у выніку, прымушалі нас ісці ўперад, пазнаваць свет і сябе. І гэтае імкненне мы хочам перадаць вам. Канал для тых, каму ўжо лянота філасофстваваць на папойках, але надаль цікава шукаць новыя пытанні".