| سەلەفی ئوممەت |

= بۆ خوێ کردن لە برینەکەشیاندا ئەم ڕیوایەتە باس ئەکەین : - حَدثنَا أَبُو مُسلم حَدثنِي أبي قَالَ : وَسَأَلت نعيما قلت : يَسُرك أَنَّك شهِدت صفّين؟ قَالَ : (لَا) . قلت : فَقَالُوا لَك لابد أَن تكون مَعَ أحد الْفَرِيقَيْنِ . قَالَ : (فان كَانَ لَا بُد فَمَعَ عَليّ) . - أبو مسلم بۆی گێڕاینەوە : باوکم بۆی گێڕامەوە وتی : پرسیارم کرد لە نعیم بن حماد : پێت خۆش ئەبوو بەشداریت بکردایە لە صفين؟ وتی : (نەخێر) . وتم : ئەگەر بڵێن هەر ئەبێت لەگەڵ یەکێك لە دوو کۆمەڵەکەدا بیت؟ وتی : (ئەگەر وابێت ئەوکات لەگەڵ علي بن أبي طالب) . 📚 الثقات للعجلي : (١٨٥٨) نووسەری کتێبی الفتن نعیم بن حماد رحمه الله خۆی ئەڵێت ئەگەر بەزۆر بڵێن هەر ئەبێت بڕۆیتە لای لایەنێك ئەوە ئەچمە لای علي . لە کۆتاییدا ئێمە زیاتر باسی ئەم بابەتە ناکەین إن شاء الله مەگەر پێویست بکات، وە پێمان وایە زانایانی سەلەف رحمهم الله شارەزاتر بوون لە ئێمە بەوەی هاوەڵان و تابیعین و ئەوانەی پاشیان لەسەر چی کۆبوونەتەوە، وە ئەسڵەن زانستی کەمی ئێمە بەراورد ناکرێت بە زانست و تەقوای ئەوان، جا هەرکەسێکیش پێی وایە ئەو شارەزاترە لەو دەیان زانایەی سەلەف کە ئیجماع نقڵ ئەکەن ئەوە بەڕاستی ئێمە داوای لێخۆشبوون لە الله عز وجل ئەکەین کە ڕەددمان داوەتەوە و کاتی خۆمان پێوە کوشتووە، چونکە ئەو کەسە بانگەشەی شوێنکەوتە ڕاستەقینەکانی سەلەف رحمهم الله ئەکات واز لە دەیان ئیجماع بهێنن بەهۆی ئەثەرێکەوە کە خۆی لێی تێنەگەیشتووە بە هەڵە بەڵگەی پێ هێناوەتەوە . @salafyummat

▫️مشتێك لە خەرمانی گومانی ڕەتکەرەوەکانی ئیجماعی سەلەف لەوەدا کە ئیمامی علي رضي الله عنه چوارەم خەلیفەی ڕاشیدە (مَا يُذْكَرُ فِي مُلْكِ بَنِي أُمَيَّةَ، وَتَسْمِيَةُ أَسْمَائِهِمْ بَعْدَ عُمَرَ رَضيَ اللهُ عَنه : ئەوەی باس ئەکرێت لە دەسەڵاتداری بني أمية، وە ناوهێنانیان لەپاش عمر رضي الله عنه) ٢٩٦ - حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رضي الله عنهما قَالَ : (بَعْدَ عُمَرَ ابْنُ عَفَّانَ، ثُمَّ مُعَاوِيَةُ وَابْنُهُ) . 📚 الفتن لنعیم بن حماد وەكو لە سەرەبابەتەکەوە دیارە نعیم بن حماد شێخی ئیمامی البخاري رحمهما الله ئەو ئەثەرانە ئەهێنێت کە باسی خەلیفەکانی بني  أمية ـی تێدایە، وە لە پاش عمر ـەوە رضي الله عنه ناویان ئەهێنێت . جا عبدالله بن عمرو رضي الله عنهما ئەفەرمووێت : (پاش عمر؛ عثمان ـە، وە پاش ئەویش معاویة و یزید ـی کوڕی) . واتە لەو کەسانەی لە تیرەی بني أمية خەلیفە بوون یەکەمیان ئیمامی عثمان رضي الله عنه بوو، دواتر ئیمامی معاویة رضي الله عنه، پاشان یزید ـی کوڕی . کەسانێك کە موخالەفەی ئیجماعی سەلەف ئەکەن لەو بابەتەدا و، تازە بە تازە دوای ئەم هەموو ئیجماعە خەبەریان بووەتەوە و پێیان وایە کە سەلەف رحمهم الله یان چەواشەکار بوون یاخود نەزان؛ ئەڵێن : (ئێوە ئەڵێن دوای ئیمامی عثمان علي خەلیفەیە، لە ئەثەرەکەدا ئەڵێت پاش ئیمامی عثمان ئیمامی معاویة ـیە!؟) . لەڕاستیدا کەسێك لە ئیجماعی ڕوونی سەلەف لابدات هەر ئەمە و خراپتر لەمەی لێ چاوەڕێ ئەکرێت . ئێمەی شوێنکەوتەی ڕاستەقینەی سەلەف پێمان وایە حەق لە ئیجماعی سەلەفدایە، وە سەلەف رحمهم الله کە ئیجماع نقڵ ئەکەن نە نەزان بوون نە چەواشەکار، وە هەرکاتێك ئێمە بۆ هاشوهوشی ئەملاولا لە ئیجماعێکی سەلەف رحمهم الله لابدەین؛ ئەوە وردە وردە لە ئیجماعەکانی تریش لائەدەین . وە پێمان وایە ئەوانەی کە ئیجماعیان نقڵ کردووە شارەزاتر بوون بە ئێمە بە هاوەڵان رضي الله عنهم و تابیعیەکان و ئەوانەی دواتریش لەسەر چ عەقیدەیەك کۆبوونەتەوە . پاشان دێینەوە بۆ سەر قسەکردن لەسەر ئەثەرەکە، وە مشتێك لە خەرمانی گومانەکانیان پیشان ئەدەین بۆ ئەوەی شوێنکەوتە ڕاستەقینەکانی سەلەف رحمهم الله تعالی گومانەکانی تریشیانی لەسەر قیاس بکەن . بني أمية تیرەیەكن لە هۆزی قوڕەیش، وە چەندین تیرەی دیکەش هەیە لە هۆزی قوڕەیش . ئیمامی أبو بکر رضي الله عنه التیمي ـیە، نەسەبەکەی بەم شێوەیەیە : عبدالله بن عثمان بن عامر بن عمرو بن كعب بن سعد بن تيم بن مرة . جا دراوەتە پاڵ (تيم) ـی باپیرە گەورەی و پێی ئەوترێت التیمي، وە قوڕەیشیە . ئیمامی عمر رضي الله عنه العدوي ـیە، نەسەبەکەی بەم شێوەیەیە : عمر بن الخطاب بن نفيل بن عبدالعزي بن رياح بن عبدالله بن قرط بن رزاح بن عدي بن كعب بن لؤي . جا دراوەتە پاڵ (عدي) باپیرە گەورەی و پێی ئەوترێت العدوي، وە قوڕەیشیە . ئیمامی عثمان رضي الله عنه الأموي ـیە، نەسەبەکەی بەم شێوەیەیە : عثمان بن عفان بن أبي العاص بن أمية بن عبدشمس بن عبدمناف بن قصي بن كلاب بن مرة بن كعب بن لؤي . جا دراوەتە پاڵ (أمية) ـی باپیرە گەورەی و پێی ئەوترێت الأموي، وە قوڕەیشیە . ئیمامی علي رضي الله عنه الهاشمي ـیە، نەسەبەکەی بەم شێوەیەیە : علي بن أبي طالب بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبدمناف بن قصي بن كلاب بن مرة بن كعب بن لؤي . جا دراوەتە پاڵ (هاشم) ـی باپیرە گەورەی و پێی ئەوترێت الهاشمي، وە قوڕەیشیە . جا وەکو دیارە نعیم بن حماد (٢٢٨ هـ) رحمه الله ئەڵێت : (ئەوەی باس ئەکرێت لە دەسەڵاتداری بني أمية، وە ناوهێنانیان لەپاش عمر رضي الله عنه) . واتە ئەو ئەثەرانەی ئەیهێنم باسی ئەو خەلیفەیانەی تێدایە کە لە بني أمية بوون دوای ئیمامی عمر رضي الله عنه . شتەکە زۆر ڕوونە ئەڵێت (بني أمية)، ئیمامی عثمان و معاویة رضي الله عنهما و یزید هەرسێکیان الأموي ـن، ئیمامی علي رضي الله عنه الهاشمي ـیە خۆ الأموي نییە تا ناوی بهێندرێت، ئەسڵەن ناوی ئیمامی علي رضي الله عنه ـی تێدا بێت هەڵەیە چونکە لە بني أمية نییە . وەکو ئەوە وایە من بێم بڵێم باسی ئەو زانایانە ئەکەم کە قوڕەیشی بوون، ناوی ئیمامەکانی الشافعي و الحمیدي ئەهێنم کە قوڕەیشی بوون، دواتر کەسێکی تر لەولاوە بێت وبڵێت : (دیارە تۆ أبو عبید القاسم بن سلام ـت پێ زانا نییە وا ناوی ناهێنیت؟!) . کاکە أبو عبید القاسم بن سلام ڕۆمیە، هیچ پەیوەندی نییە بە قوڕەیشەوە، منیش وتوومە باسی زانا قوڕەیشیەکان ئەکەم . =

= - ابن أبي حاتم الرازي رحمهما الله (٣٢٧ هـ) ئەڵێت : سألت أبي وأبا زرعة رحمهما الله عن مذاهب أهل السنة في أصول الدين، وما أدركا عليه العلماء في جميع الأمصار، وما يعتقدان من ذلك؟ فقالا : (أدركنا العلماء في جميع الأمصار؛ حجازًا، وعراقا، ومصر، وشاما، ويمنا، فكان من مذهبهم : وخير هذه الأمة بعد نبيها ﷺ : أبو بكر الصديق، ثم عُمر بن الخطاب الفاروق، ثم عثمان بن عفان، ثم علي بن أبي طالب، رضي الله عنهم . وهم الخلفاء الراشدون المهديون رضي الله عنهم) . واتە : (پرسیارم کرد لە باوکم (٢٧٧ هـ) و أبو زرعة (٢٦٤ هـ) رحمهما الله دەربارەی بۆچوونەکانی ئەهلی سوننە لە ئەسڵ و بنچینەکانی دین، وە ئەوەی بە زانایان گەیشتوون لەسەری لە هەموو ناوچە و وڵاتان، وە ئەوەی کە باوەڕیان پێیەتی لەوە . ئەوانیش وتیان : (گەیشتین بە زانایان لە تەواوی ناوچەکان؛ حیجاز - مەککە و مەدینە - و، عێراق و، میسڕ و، شام و یەمەن، جا مەذهەبیان بریتی بوو لە : ٤ - باشترینی ئەم ئوممەتە پاش پێغەمبەرەکەی ﷺ : أبو بکر الصديق ـە، پاشان عمر بن الخطاب ـی الفاروق، دواتر عثمان بن عفان، پاشان علي بن أبي طالب رضي الله عنهم . وە ئەوانیش خەلیفە ڕاشیدە هیدایەتدراوەکانن رضي الله عنهم) . 📚 عقیدة الرازیین : (٤) - أبو بکر الآجري الحنبلي (٣٦٠ هـ) ئەڵێت : (ومذهبنا أنا نقول في الخلافة والتفضيل : بأبي بكر، وعمر، وعثمان وعلي رضي الله عنهم . هذا طريق أهل العلم) . واتە : (مەذهەب ـمان ئەوەیە دەربارەی خەلافەت و التفضیل بڵێین : أبو بکر، پاشان عمر، پاشان عثمان، دواتر علي رضي الله عنهم . وە هەر ئەمەش ڕێبازی زانایانە) . 📚 عقیدة الآجري : (٧٧) - ابن أبي زید القیرواني المالکي (٣٨٦ هـ) ئەڵێت : (وأفضل الصَّحَابةِ الخلفاء الراشدون المهديون : أبو بكر، ثم عمر، ثم عثمان، ثم علي رضي الله عنهم) . واتە : (وە باشترینی هاوەڵان خەلیفە ڕاشیدەکانن : أبو بکر، دواتر عمر، پاشان عثمان، دواتر علي رضي الله عنهم) . 📚 عقيدة ابن أبي زید : (٣٧) - ابن بطة العكبري الحنبلي (٣٨٧ هـ) ئەڵێت : (ثم الإيمان والمعرفة بأن خير الخلق وأفضلهم وأعظمهم منزلة عند الله عز وجل على بعد النَّبيِّين والمرسلين وأحقهم بخلافة رسول الله ﷺ : أبو بكر الصِّدِّيقُ رضي الله عنه؛ عبد الله بن عثمان . . . ثم على هذا النَّعَتِ والصفة من بعدهم : أبو الحسن علي بن أبي طالب رضي الله عنه) . واتە : (پاشان باوەڕهێنان و زانینی ئەوەی باشترینی دروستکراوان و، بە پێگەترین و گەورەترینیان لەلای الله عز وجل لە پاش پێغەمبەران؛ وە لەپێشترینیان بە خەلافەتی رسول الله ﷺ : أبو بکر الصديق ـە، عبدالله بن عثمان . . . پاشان هەر لەسەر ئەم وەسفە لە پاشیان؛ علي بن أبي طالب ـە رضي الله عنه) . 📚 ابن بطة العكبري : (٧٦) - الدارمي (٢٨٠ هـ) ئەڵێت : (ئەوەی ئەیەوێت شاز بێت و لابدات لە حەق شوێن وتەی شازی زانایان ئەکەوێت، وە خۆی ئەنووسێنێت بە هەڵەکانیانەوە . وە ئەو کەسەش کە لە نەفسیدا حەق پێش ئەخات شوێن وتەی ناسراو و بەناوبانگی جەماعەتەکەیان ئەکەوێت، وە لەگەڵ زۆربەیاندا هەڵئەسووڕێت . ئەمە دوو نیشانەی ڕوونە بەڵگەی پێ ئەهێندرێتەوە دەربارەی شوێنکەوتەیی پیاو، یان داهێنان و بیدعەچی بوونی) . 📚 النقض یەکێك لە مەبەست و حیکمەتەکانی هەبوون و شوێنکەوتنی ئیجماع ئەوەیە کە ئەگەر لە هەر شوێنێکی تر وتەیەکی خیلافی ئەو ئیجماعە هەبێت ئەوە وەرناگیرێت، بەڵکو گەڕانەوە بۆ ئەوەیە کە زانایانی ئەهلی سوننە رحمهم الله ئیجماعیان لەسەری نقڵ کردووە . @salafyummat

▫️نقڵکردنی ئیجماع لەلایەن زانایانەوە کە ئیمامی علي رضي الله عنه چوارەم خەلیفەیە ئیجماعی ئەهلی سوننە جێگیر بووە لەسەر ئەوەی ئیمامی علي رضي الله عنه چوارەم خەلیفەی ڕاشیدە هیدایەتدراوەکانە، وە چەندین ئیجماعیان لەسەری نقڵ کردووە، ئەمەش بەشێك لەو ئیجماعانە : - حرب بن إسماعيل الكرماني رحمه الله (٢٨٠ هـ) ئەڵێت : (هذا مذهب أئمة العلم، وأصحاب الأثر، وأهل السنة المتمسكين بعروقها المعروفين بها، المقتدى بهم فيها من لدن أصحاب النَّبي ﷺ إلى يومنا هذا . وأدركت مَن أدركت مِن علماء أهل العراق والحجاز والشام وغيرهم عليها، فمن خالف شيئًا من هذه المذاهب، أو طعن فيها، أو عاب قائلها، فهو مخالفٌ، مبتدعٌ، خارجٌ من الجماعة، زائل عن منهج السنة وسبيل الحق . وهو مذهب أحمد وإسحاق بن إبراهيم بن مخلد، وعبد الله بن الزبير الحميدي، وسعيد بن منصور، وغيرهم ممن جالسنا وأخذنا عنهم العلم، فكان من قولهم : . . . وخير هذه الأمة بعد النبي ﷺ أبو بكر، وخيرهم بعد أبي بكر عمر، وخيرهم بعد عمر عثمان . وقال قوم من أهل العلم وأهل السنة : وخيرهم بعد عثمان علي، ووقف قوم على عثمان . وهم خلفاء راشدون مهديون) . واتە : (ئەمە بیروباوەڕ و بۆچوونی ئەو پێشەوایانەی زانست و، هاوەڵانی ئەثەر و، ئەهلی سوننەیەیە کە دەستیان بە ڕەگەکانیەوە گرتووە و پێوەی ناسراون، شوێپێیان هەڵئەگیردرێت تیایدا هەر لە هاوەڵانی پێغەمبەرەوە ﷺ هەتا ئەم ڕۆژەی ئێستامان . وە گەیشتم بە زانایانی ئەهلی عێراق و حیجاز و شام و جگە لەوان لەسەری، جا هەرکەسێك موخالەفەی شتێك لەم بیروباوەڕانە بکات، یان تانەی لێبدات، یاخود ئەوەی کە ئەیڵێت عەیبداری بکات، ئەوە موخالیف و بیدعەچی و دەرچوو لە جەماعەت، لایداوە لە مەنهەجی سوننە و ڕێبازی ڕاست . وە ئەوە مەذهەبی أحمد بن حنبل و، إسحاق بن راهویه و، عبدالله بن الزبیر الحمیدي و، سعید بن منصور و جگە لەوانە کە دانیشتووین لەلایان و زانستمان لێیان وەرگرتووە، جا لە وتەکانیان بریتی بوو لە : . . . باشترینی ئەم ئوممەتە پاش پێغەمبەر ﷺ أبوبکر ـە، وە باشترینیان پاش أبوبکر عمر ـە، وە باشترینیان دوای عمر عثمان ـە . وە کۆمەڵەیەك لە زانایان و ئەهلی سوننە وتیان : وە باشترینیان پاش عثمان علي ـیە، وە کەسانێك لە عثمان ـدا وەستان . وە ئەوان خەلیفە ڕاشیدە هیدایەتدراوەکانن) . 📚 کتاب السنة حرب الکرماني - الطبري رحمه الله (٣١٠ هـ) ئەڵێت : (حَدَّثَني مُحَمَّدُ بْنُ عُمَارَةَ الْأَسَدِيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا حَشْرَجُ بْنُ نُبَاتَةَ، حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ جَمْهَانَ، عَنْ سَفِينَةَ، مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ : (الْخِلَافَةُ فِي أُمَّتِي ثَلَاثُونَ سَنَةً، ثُمَّ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ مُلْكٌ) . قَالَ لِي سَفِينَةُ : أَمْسِكْ؛ خِلَافَةُ أَبِي بَكْرٍ سَنَتَانِ، وَخِلَافَةُ عُمَرَ عَشْرٌ، وَخِلَافَةُ عُثْمَانَ اثْنَتَا عَشْرَةَ، وَخِلَافَةُ عَلِيٍّ سِتٌّ، فَنَظَرْتُ فَوَجَدْتُهَا ثَلَاثُونَ سَنَةً . واتە : (لە سفینة ـی مولی ـی رسول الله ـەوە رضي الله عنه کە رسول الله ﷺ فەرموویەتی : (لە ئوممەتەکەی مندا خەلافەت سی ساڵە، دوای ئەوە پاشایەتیە) . سفینة پێی وتم : بگرە، خەلافەتی أبو بکر دوو ساڵ، وە خەلافەتی عمر دە، وە خەلافەتی عثمان دوازدە، وە خەلافەتی علي شەش، بینیمەوە کە سی ساڵە . 📚 صريح السنة : (١٨) - أبو عبدالله الزبیري الشافعي رحمه الله (٣١٨ هـ) ئەڵێت : (خيرُ هذه الأمة بعد نبيها ﷺ : أبو بكر الصديق، ثم عُمر الفاروق، ثم عثمان ذو النورين، ثم علي المرتضى رضوان الله عليهم . وهم الخلفاء الراشدون المهديون بعد رسول الله ﷺ) . واتە : (باشترینی ئەم ئوممەتە لە پاش پێغەمبەرەکەی ﷺ : أبو بکر الصديق ـە، پاشان عمر الفاروق، دواتر عثمان ذو النورین، پاشان علي المرتضي رضوان الله علیهم . وە ئەوان خەلیفە ڕاشیدە هیدایەتدراوەکانن پاشن رسول الله ﷺ) . 📚 عقیدة أبي عبدالله الزبیري الشافعي : (١٠٣) =

= (وَيَجِبُ فِي نَحْوِ؛ تَفْرِيقِ وَصِيَّتِهِ، وَقَضَاءِ دَيْنِهِ)؛ وە واجبە پەلە بکرێت لە بەجێگەیاندنی وەسیەتەکەیدا، وە لە گێڕانەوەی قەرزەکەیدا . - رسول الله ﷺ ئەفەرمووێت : (نەفسی ئیماندار بەستراوە بە قەرزەکەیەوە هەتا ئەدرێتەوە لەبری) . 📚 جامع الترمذي : (١٠٨٧) ثوبان رضي الله عنه بە مرفوع ـی ئەیگێڕێتەوە : (ئەوەی ڕۆحی دەربچێت لە جەستەی و ئەستۆپاك بێت لە سێ شت ئەوە ئەڕواتە بەهەشتەوە؛ کیبر، وە قەرز، وە دزی لە دەستکەوتی جەنگ) . 📚 جامع الترمذي : (٢٤١٢) سوننەتە پێش نوێژ لەسەرکردنی قەرزەکەی بدرێتەوە، چونکە کاتێك هاوەڵێك رضي الله عنه بە قەرزداری وەفاتی کرد رسول الله ﷺ نوێژی لەسەر نەکرد و فەرمووی بە هاوەڵان رضي الله عنهم نوێژ لەسەر هاوەڵەکەتان بکەن . خۆ ئەگەر لەوکاتەدا کەسی مردوو پارەی تەواوی نەبوو بۆ دانەوەی قەرزەکە، وە سوننەتە کەسانێك لە میراتگران و خزمانی ئەو ئەرکە بگرنە ئەستۆ، ئەویش بە پێدانی پارەکە لەوێ، یاخود پەیمان بدات دواتر بیداتێ . 📚 #أخصر_المختصرات : (٤٠) @Fiqh_SU @salafyummat

= - (وَإِذَا مَاتَ : وە کاتێك وەفاتی کرد) . - (تَغْمِيضُ عَيْنَيْهِ : - سوننەتە - داخستنی چاوەکانی) . - (وَشَدُّ لَحْيَيْهِ : وە بەستنی چەناکەی) . - (وَتَلْيِينُ مَفَاصِلِهِ : وە نەرم کردنەوەی جومگەکانی) . - (وَخَلْعُ ثِيَابِهِ : وە داکەندنی جلەکانی) . - (وَسَتْرُهُ بِثَوْبٍ : وە داپۆشینی بە پۆشاکێك) . - (وَوَضْعُ حَدِيدَةٍ أَوْ نَحْوِهَا عَلَى بَطْنِهِ : وە دانانی پارچە ئاسنێك و نزیك لێی لەسەر سکی) . - (وَجَعْلُهُ عَلَى سَرِيرِ غُسْلِهِ مُتَوَجِّهاً مُنْحَدِراً نَحْوَ رِجْلَيْهِ : وە دانانی لەسەر شوێنی شۆردنەکەی بە ڕووکردنە قیبلە و لارکردنەوەی بە ئاڕاستەی پێیەکانی) . - (وَإِسْرَاعُ تَجْهِيزِهِ : وە پەلەکردن لە ئامادەکردنی) . - (وَيَجِبُ فِي نَحْوِ تَفْرِيقِ وَصِيَّتِهِ، وَقَضَاءِ دَيْنِهِ : وە واجبە ئەبێت - پەلەکردن - لە هاوشێوەی دابەشکردنی وەسیەتەکەی و گێڕانەوەی قەرزەکەی) . ـــــــــــ (وَإِذَا مَاتَ)؛ کاتێك وەفاتی کرد سوننەتە : یەکەم : (تَغْمِيضُ عَيْنَيْهِ)؛ داخستنی چاوەکانی، - أم سلمة رضي الله عنها ئەڵێت : رسول الله ﷺ هاتە لای ‌أبو سلمة رضي الله عنه و چاوەکانی کرابوونەوە، ئەویش چاوەکانی داخستن، پاشان فەرمووی : (کاتێک ڕۆح کێشرا چاو شوێنی ئەکەوێت) . 📚 صحیح مسلم : (٩٢٠) بۆ ئەوەی ئەگەر چاوی زۆر کرابوونەوە یان دەرپۆقیبوو گومانی خراپی پێ نەبردرێت . دووەم : (وَشَدُّ لَحْيَيْهِ)؛ وە بەستنەوەی چەناکەی بە سەریەوە بە پەتێك، بۆ ئەوەی لەکاتی شۆردندا ئاو نەچێتە دەمیەوە . گێڕدراوەتەوە لە عمر رضي الله عنه کاتێك کەوتە سەرەمەرگ بە کوڕێکی فەرموو : (لێم نزیك ببەرەوە، کاتێك بینیت ڕۆحم دەرچووە لەپی دەستی ڕاستت لەسەر ناوچاوم دابنێ، وە چەپیشت لە ژێر چەناکەم، وە چاوەکانم دابخە) . 📚 المغني : (٣٦٥/٣) سێیەم : (وَتَلْيِينُ مَفَاصِلِهِ)؛ وە جوڵاندنی جومگەکانی، بۆ نمونە قاچی ئەبرێتەوە لای ڕانی، وە ڕانی بۆ لای سکی، وە دەستەکانی بۆ لای شانی، وە پەنجەکانی بۆ ناو لەپی دەستی و ئەگەڕێنرێنەوە بۆ شوێنی خۆیان . بۆ ئەوەی جومگەکانی ڕەق نەبێت و بۆ کاتی شۆردن ئاسان هەڵسوکەوتی لەگەڵدا بکرێت . خۆ ئەگەر درەنگ پێی گەیشتن و ڕەق بووبوو ئەوە وازی لێ ئەهێندرێت . چوارەم : (وَخَلْعُ ثِيَابِهِ)؛ جلەکانی لاببردرێت و ئامادە بکرێت بۆ شۆردن، وە بۆ ئەوەی بەهۆی پۆشاکەکەیەوە پلەی گەرمی بەرز نەبێتەوە و زووتر جەستەی بگۆڕێت . - عائشة رضي الله عنها ئەفەرمووێت : (کاتێك ویستیان پێغەمبەر ﷺ بشۆن وتیان : والله نازانین ئاخۆ جلەکانی رسول الله ﷺ لاببەین لەبەری وەك چۆن جلی مردووەکانمان لائەبەین؟ یاخود بیشۆین بە جلەکانیەوە؟) . 📚 سنن أبي داود : (٣١٤١) پێنجەم : (وَسَتْرُهُ بِثَوْبٍ)؛ وە داپۆشینی بە پارچە قورماشێك . - عائشة رضي الله عنها ئەفەرمووێت : (پێغەمبەر ﷺ کاتێک وەفاتی کرد داپۆشرا بە پارچە پۆشاکێکی چوارگۆشە) . 📚 صحيح البخاري : (٥٨١٤) شەشەم : (وَوَضْعُ حَدِيدَةٍ أَوْ نَحْوِهَا عَلَى بَطْنِهِ)؛ وە پارچە ئاسنێك یاخود شتێكی قورس لەسەر سکی دابنرێت بۆ ئەوەی سکی نەئاوڵسێت و بەو هۆیەوە دیمەنێکی ناشرینی هەبێت . - أنس بن مالك رضي الله عنه کاتێك مەولایەکی وەفاتی کرد فەرمووی : (پارچە ئاسنێك لەسەر سکی دابهێن) . 📚 السنن الکبری : (٦٦١٠) حەوتەم : (وَجَعْلُهُ عَلَى سَرِيرِ غُسْلِهِ)؛ سوننەتە لەسەر شوێنێکی بەرز بشۆردرێت نەوەك لەسەر زەوی . هەشتەم : (مُتَوَجِّهاً)؛ وە سوننەتە لەسەر لای ڕاست دابنرێت و ڕووی بکرێتە قیبلە، وەك چۆن سوننەتە بۆ خەو کە مردنی بچووکە لەسەر لای ڕاست بخەوێت بە هەمان شێوە بۆ مردنی گەورە سوننەتە بخرێتە سەر لای ڕاست گەر بوار هەبوو . - عبید بن عمیر ئەگێڕێتەوە لە باوکیەوە رضي الله عنه بە مرفوع ـی : (کەعبە قیبلەتانە بە زیندوویی و مردوویی) . 📚 سنن أبي داود : (٢٨٧٥) وە کاتێك عمر رضي الله عنه گەیشتە سەرەمەرگ فەرمووی : (کاتێك مردم ڕووم بکەنە قیبلە) . 📚 مصنف ابن أبي شيبة : (١٠٨٧٠) نۆیەم : (مُنْحَدِراً نَحْوَ رِجْلَيْهِ)؛ سوننەتە سەری بەرزتر بێت لە پێیەکانی، واتە لەسەر لێژیەك دابنرێت، بۆ ئەوەی کە شۆردرا ڕاستەوخۆ ئاوەکە بڕواتە خوارەوە، وە ئەگەر شتێکیشی لێ هاتە دەرەوە هەر بڕواتە خوارەوە . دەیەم : (وَإِسْرَاعُ تَجْهِيزِهِ)؛ سوننەتە بە گرجوگۆڵی بشۆردرێت و کفن بکرێت و نوێژی لەسەر بکرێت و بنێژرێت .   - رسول الله ﷺ ئەفەرمووێت : (بە پەلە جەنازە بگەیەنن، ئەگەر چاک بێت ئەوە چاکەیەکە پێشی ئەخەن، وە ئەگەر جگە لەوە بێت ئەوە خراپەیەکە لەسەر شانی خۆتان دایئەنێن) . 📚 صحیح البخاري : (١٣١٥) خۆ ئەگەر کەسەکە لەناکاو مرد، یاخود شك هەبوو لە مردنی، ئەوە پەلە پەل ناکرێت لە ئامادەکردنیدا، تا ئەگەر نەمردبوو بەهۆش خۆی بێتەوە . یان ئەگەر لەناکاو مردبوو کەسانی نزیک و خۆشەویستانی بواری ئەوەیان هەبێت بێن بۆ لای، یاخود ئەگەر خەڵکانێکی زۆر هەبوو نوێژی لەسەر بکەن وەکو رسول الله ﷺ . =

= وە بیری بخرێتەوە وەسیەت بکات ئەگەر لەوانەبوو کە خاوەن سامان بوو، وە ئەو ئەمانەت و قەرزەی خەڵکی لەلایەتی بیداتەوە پێش ئەوەی وەفات بکات . - رسول الله ﷺ ئەفەرمووێت : (ئەو موسوڵمانەی کە شتێکی هەیە وەسیەتی تیادا بکات مافی ئەوە نییە دوو شەو بنوێت بەبێ ئەوەی وەسیەتەکەی لەلای خۆی نەنووسرابێت) . 📚 صحيح البخاري : (٢٧٣٨) - (فَإِذَا نُزِلَ بِهِ سُنَّ : کاتێك کەوتە گیانکێشان سوننەتە) . - (تَعَاهُدُ بَلِّ حَلْقِهِ بِمَاءٍ أَوْ شَرَابٍ : بەردەوام تەڕکردنی قوڕگی بە ئاو یان خواردنەوەیەك) . - (وَتَنْدِيَةُ شَفَتَيْهِ : وە تەڕکردنی لێوەکانی) . - (وَتَلْقِينُهُ؛ (لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ) مَرَّةً وَلَا يُزَادُ عَلَى ثَلَاثٍ، إِلَّا أَنْ يَتَكَلَّمَ فَيُعَادُ بِرِفْقٍ : وە وای لێ بکرێت بڵێت (لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ) یەك جار، وە لە سێ جار زیاتری پێ نەکرێت، مەگەر قسە بکات ئەوکات بە نەرمونیانی پێی دووبارە ئەکرێتەوە) . - (وَقِرَاءَةُ الفَاتِحَةِ، وَ يس عِنْدَهُ : وە خوێندنەوەی سورەتی الفاتحة و یس لەلای) . - (وَتَوْجِيهُهُ إِلَى القِبْلَةِ : وە ڕوو کردنە قیبلەی) . ــــــــــــ (فَإِذَا نُزِلَ بِهِ سُنَّ)؛ کاتێك کەوتە ئەوەی گیان بکێشرێت ئەم شتانە سوننەتە : یەکەم : (تَعَاهُدُ بَلِّ حَلْقِهِ بِمَاءٍ أَوْ شَرَابٍ، وَتَنْدِيَةُ شَفَتَيْهِ)؛ بەردەوام یەکێك قوڕگی تەڕ بکات بە ئاو یان شلەیەکی دیکەی وەکو شەربەت و شیر، وە لێوەکانی تەڕ بکرێت بە لۆکە یان پەڕۆ کاتێك وشك بوونەوە . چونکە لەکاتی سەرەمەرگدا قوڕگی وشک ئەبێتەوە، وە تەڕکردنی قوڕگی لەوکاتەدا ئاسانکاری بۆ ئەکات شایەتومان بهێنێت . - عائشة رضي الله عنها ئەگێڕێتەوە رسول الله ﷺ لە کاتی سەرەمەرگدا دەستی ئەکردە ناو ئاوەوە و دەموچاوی پێ ئەسڕی، وە ئەیفەرموو : (لا إله إلا الله، بەڕاستی مردن ناڕەحەتیی هەیە) . 📚 صحيح البخاري : (٤٤٤٩) دووەم : (وَتَلْقِينُهُ؛ (لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ) مَرَّةً وَلَا يُزَادُ عَلَى ثَلَاثٍ، إِلَّا أَنْ يَتَكَلَّمَ فَيُعَادُ بِرِفْقٍ)؛ سوننەتە وای لێ بکرێت یەک جار بڵێت (لَا إِلَهَ إِلَّا الله)، وە زیاتر لە سێ جار پێی دووبارە نەکاتەوە نەوەك ئیزعاج بێت پێی . خۆ ئەگەر نەخۆشەکە خۆی قسەی زیاتری کرد پاش وتنی لَا إِلَهَ إِلَّا الله; ئەوە دووبارە بە نەرمی هەوڵ بدات لەگەڵی تا بڵێتەوە لَا إِلَهَ إِلَّا الله و ئەوە کۆتا قسەی بێت . - رسول الله ﷺ ئەفەرمووێت : (وا لە مردووەکانتان بکەن بڵێن لا إله إلا الله) . 📚 صحیح مسلم : (٩١٦) - معاذ بن جبل رضي الله عنه بە مرفوع ـی ئەیگێڕێتەوە : (ئەوەی کۆتا قسەی لَا إِلَهَ إِلَّا الله بێت ئەڕواتە بەهەشتەوە) . 📚 سنن أبي داود : (٣١١٦) شێوازی تلقین ـەکە دوو جۆرە : ١) - پێی بڵێیت : بڵێ : (لَا إِلَهَ إِلَّا الله) . ٢) - لەبەردەم خۆیەوە بڵێت (لَا إِلَهَ إِلَّا الله)، تا ئەویش لاسایی بکاتەوە و بیڵێتەوە . سێیەم : (وَقِرَاءَةُ الفَاتِحَةِ، وَ يس عِنْدَهُ)؛ سوننەتە خوێندنەوەی سورەتی الفاتحة و یس لەسەر ئەو کەسەی لە سەرەمەرگدایە، وە ئەوترێت سورەتی یس دەرچوونی ڕۆح ئاسانتر ئەکات . - رسول الله ﷺ ئەفەرمووێت : ( | یس | بخوێنن لەسەر مردووەکانتان) . 📚 سنن ابن ماجه : (١٤٤٨) چوارەم : (وَتَوْجِيهُهُ إِلَى القِبْلَةِ)؛ وە سوننەتە ڕووی بکرێتە قیبلە، لەپێشتر ئەوەیە بخرێتە سەر لای ڕاست و ڕووی لە قیبلە بێت، ئەگەر نەتوانرا لەسەر لای چەپ، ئەگەر ئەوەش نەتوانرا ڕێك دابنرێت و ئاڕاستەی پێیەکانی ڕوو لە قیبلە بێت . - أبي قتادة رضي الله عنه ئەڵێت : کاتێک رسول الله ﷺ گەیشتە مەدینە پرسیاری کرد دەربارەی البراء بن معرور رضي الله عنه . وتیان : وەفاتی کردووە و وەسیەتی کردووە بە سێیەکی بۆت ئەی رسول الله، وە وەسیەتی کرد کاتێک کەوتە سەرەمەرگ ڕووی بکرێتە قیبلە . رسول الله ﷺ فەرمووی : (فیترەتی پێکاوە، وە سێیەکەکەیم گەڕاندەوە بۆ منداڵەکەی) . 📚 المستدرك علی الصحیحین : (١٣٥٠) - عبدالرحمن بن عبدالله بن کعب بن مالك رضي الله عنه ئەفەرمووێت : (البراء بن معرور یەکەم کەس بوو ڕووی کردە قیبلە بە زیندوویی و مردوویی) . 📚 الطبقات لابن سعد : (٦١٩/٣) وە کاتێك حذيفة بن الیمان رضي الله عنهما وەفاتی کرد فەرمووی : (ڕووم بکەنە قیبلە) . ئەوانیش ڕوویان کردە قیبلە . 📚 المحتضرین لابن أبي الدنیا : (٣٠٩) =

= وە چارەسەرکردن بە شتێکی حەرام حەرامە، وەکو خَمر و بەراز . - رسول الله ﷺ ئەفەرمووێت : (چارەسەری نەخۆشیەکانتان مەکەن بە حەرام) . 📚 سنن أبي داود : (٣٨٧٤) وە لەپاڵ چارەسەری پزیشکیدا ئەتوانرێت چارەسەری شەرعیش بەکاربهێندرێت، بۆ نمونە ڕێگەپێدراوە نووسینی قورئان و ذیکر لەسەر پارچە وەرەقەیەک بە زەعفەران یان شتێکی بۆن و تام خۆشی دیکە، دواتر ئاو بکرێت بە پارچە وەرەقەکەدا و نەخۆشەکە لەو ئاوە بخواتەوە . - عبدالله بن عباس رضي الله عنهما ئەفەرمووێت : (ئەگەر منداڵبوون لەسەر ئافرەت قورس بوو، ئەم دوو ئایەتە و وتەی دیکە ئەنووسرێت لە لاپەڕەیەکدا، پاشان ئەشۆردرێت و لەو ئاوەی پێ ئەدرێت) . 📚 المصنف لابن أبي شیبة : (٢٣٥٠٨) (اسْتِعْدَادٌ لِلمَوْتِ)؛ خۆئامادەکردن بۆ مردن، بە تۆبەکردن لە تاوانەکان و دانەوەی مافی خەڵکی، وە ئەنجامدانی کاری چاك و وتنی وتەی باش . الله عز وجل ئەفەرمووێت : | فَمَن كَانَ يَرۡجُواْ لِقَآءَ رَبِّهِۦ فَلۡيَعۡمَلۡ عَمَلٗا صَٰلِحٗا وَلَا يُشۡرِكۡ بِعِبَادَةِ رَبِّهِۦٓ أَحَدَۢا | (الكهْف : ١١٠) . وە هەندێك زانا ئەوەیان هەڵبژاردووە کە خۆئامادەکردن بۆ مردن واجبە، چونکە تۆبەکردن لە هەر تاوانێك کردوویەتی خۆی واجبە، وە گێڕانەوەی ماف بۆ زوڵم لێکراویش واجبە . (وإِكْثَارٌ مِنْ ذِكْرِهِ)؛ وە زۆر یادکردی مردن بکرێتەوە، ئەمەش بەوە ئەبێت لە هەموو حاڵەتێکیدا ئەوەی لەبیر بێت کە ئەمرێت، بەم شێوەیە باشتر خۆی ئامادە ئەکات بە ئەنجامدانی کاری چاکە و، دوورکەوتنەوە لە سەرپێچی و شەهەواتەکان . - رسول الله ﷺ ئەفەرمووێت : (زۆر یادی لەناوبەری چێژەکان بکەنەوە) . 📚 جامع الترمذي : (٢٣٠٧) (وَعِيَادَةُ مُسْلِمٍ غَيْرِ مُبْتَدِعٍ)؛ سوننەتە سەردانیکردنی نەخۆشێکی موسوڵمانی سوننی . - أبو هریرة رضي الله عنه بە مرفوع ـی ئەیگێڕێتەوە : (مافی موسوڵمان لەسەر موسوڵمان پێنجە؛ وەڵامدانەوەی سەلام، وە سەردانیکردنی نەخۆش، وە شوێنکەوتنی جەنازە، وەڵامدانەوەی بانگهێشت، وە داواکردنی ڕەحمەت بۆ کەسی پژمیو) . 📚 صحيح مسلم : (٢١٦١) نابێت لەو موسوڵمانانە بێت کە هەجر ئەکرێن، وەکو مورجیئە . کەسە بیدعەچیە هەجرکراوەکە سەردانی ناکرێت ئەگەر بانگەشەکار بێت بۆ بیدعەکەی یان نا . وە ئەو کەسەش کە تاوان بە ئاشکرا ئەکات و فاسقە بە ئاشکرا . وە سەردانی کەسی کافریش ناکرێت، جا کافری ذِّمِّيّ بێت یان جگە لەوە، چونکە سەردانی کردنیان وەك ئەوە وایە هاوشێوەی موسوڵمانەکە ڕێزیان لێ نرابێت . لەگەڵ ئەوەشدا هەندێك زانا ئەوەیان هەڵبژاردووە سەردانیکردنی کافری ذِّمِّيّ یان جگە لێی ڕێگەپێدراوە ئەگەر گومان هەبوو کە ئیسلام وەربگرێت . لەبەر ئەوەی رسول الله ﷺ سەردانی أبو طالب ـی مامی کرد تا بۆ کۆتا جار ئیسلامی بۆ پێشنیار بکات، وە سەردانی ئەو خزمەتکارە منداڵە یەهودیەی کرد کە خزمەتی ئەکرد . أنس بن مالك رضي الله عنه ئەڵێت : مێردمنداڵێکی یەهودی خزمەتی پێغەمبەری ﷺ ئەکرد، جا نەخۆش کەوت، پێغەمبەریش ﷺ چووە سەردانی، دانیشت لەلای سەری و پێی فەرموو : (موسوڵمان بە) . ئەویش موسوڵمان بوو . پێغەمبەریش ﷺ هاتە دەرەوە و فەرمووی : (سوپاس و ستایش بۆ ئەو الله ـیەی کە بەهۆی منەوە ڕزگاری کرد لە جەهەننەم) . 📚 صحيح البخاري : (٥٦٥٧) وە دەربارەی بیدعەچیەك کە بانگەشەکار نییە و ئومێد هەیە بگەڕێتەوە لە بیدعەکەی، دروستە سەردانی بکرێت بە مەبەستی تۆبەپێکردنی ئەگەر بەرژەوەندی و مەسڵەحەت هەبوو لەوەدا . وە هەندێك زانا ئەوەیان هەڵبژاردووە سەردانیکردنی نەخۆشی موسوڵمانی سوننی فەرزی کیفایەتە نەوەك تەنها مستحب بێت، چونکە لە فەرموودەکەدا هاتووە : (مافی موسوڵمان لەسەر موسوڵمان پێنجە)، جا هەر شتێکیش ماف بێت ئەوە واجبە . وە سوننەتە ڕۆژناڕۆژێک سەردان بکرێت، بۆ ئەوەی نەخۆشەکە هەراسان نەبێت بە زۆری سەردانی کردن، وە پارەیەکی کەمتر سەرف بکات بۆ خزمەتکردنی میوانەکان، یان ئەکرێت نەخۆشەکە پێویستی بە خۆشۆردن یان شتێکی لەوجۆرە بێت بیەوێت هەندێک کاتی تایبەتی هەبێت بۆ خۆی . سوننەتە هەر لە سەرەتای نەخۆشیەکەیەوە سەردانی بکرێت . وە لە بەیانیان یان ئێواراندا سەردانی نەخۆشەکە بکرێت، چونکە نیوەڕۆ و شەو کاتی ئیسراحەتە . وە لە ڕەمەزاندا کاتی سەردانیەکە بە شەوە، بەکورتی ئەبێت لەکاتێکدا سەردانی بکرێت کاتی حەوانەوەی نەبێت . (وَتَذْكِيرُهُ التَّوْبَةَ، وَالوَصِيَّةَ)؛ وە بە هەمان شێوە سوننەتە یادی تەوبەکردن بخرێتەوە بیری نەخۆشەکە، ئەو زیاتر لە هەرکەسێکی تر پێویستی پێیەتی لەو کاتەدا . - رسول الله ﷺ ئەفەرمووێت : (الله تۆبەی بەندە قبووڵ ئەکات هەتا ڕۆحی نەگاتە قوڕقوڕاگەی) . 📚 جامع الترمذي : (٣٥٣٧) =

(كِتَابُ الجَنَائِزِ : کتێبی جەنازەكان) - (تَرْكُ الدَّوَاءِ أَفْضَلُ : وازهێنان لە چارەسەر باشترە) . - (وسُنَّ : وە بە سوننەت گیراوە) . - (اسْتِعْدَادٌ لِلمَوْتِ : خۆئامادەکردن بۆ مردن) . - (وإِكْثَارٌ مِنْ ذِكْرِهِ : وە زۆر یادکردنەوەی) . - (وَعِيَادَةُ مُسْلِمٍ غَيْرِ مُبْتَدِعٍ : وە سەردانیکردنی موسوڵمانێكی سوننی) . - (وَتَذْكِيرُهُ التَّوْبَةَ، وَالوَصِيَّةَ : وە هێنانەوەیادی تەوبە و وەسیەت) . ــــــــــــــ : الجَنَائِزِ جمع ـی جَنازة و جِنازة ـیە، جَنازة بە مردوو ئەوترێت، وە جِنازة ـش بە دارەمەیت . (تَرْكُ الدَّوَاءِ أَفْضَلُ)؛ وازهێنان لە چارەسەری پزیشکی باشترە ئەگەرچی دروستە . - رسول الله ﷺ ئەفەرمووێت : (حەفتا هەزار لە ئوممەتەکەم بەبێ لێپرسینەوە و سزا ئەچنە بەهەشتەوە، ئەوانەن کە داوای ڕوقیە ناکەن و، کەوی ناکەن و، الطِّيَرة ناکەن، وە تەوەکول ئەکەن لەسەر پەروەردگاریان) . 📚 صحيح البخاري : (٦٥٤١) الطِّيَرة بریتیە لە پشت بەستن بە جوڵەی ئاژەڵێکی باڵدار بۆ ئەنجامدان یان ئەنجامنەدانی کارێك، بۆ نمونە کەسێك ئەیەوێت گەشتێك بکات، ئەگەر قەلەڕەشێك ببینێت یان گوێی لە دەنگی کونەپەپو بێت، یاخود باڵندەیەك بەلای چەپیدا بڕوات ئەوە پێی وایە ئەو گەشتە خراپە و لێی ئەکشێتەوە . لە فەرموودەکەدا هاتووە سیفەتی ئەوانەی کە تەوەکولی تەواوەتیان هەیە بە الله عز وجل و بەبێ حساب و سزا ئەچنە بەهەشتەوە بریتیە لەوەی : (داوای ڕوقیە ناکەن و، کەوی ناکەن) . کەوی کردن جۆرێکە لە چارەسەری پزیشکی، جا ئەو زانایانەی ئەوەیان هەڵبژاردووە چارەسەرنەکردنی پزیشکی لەپێشترە لەم فەرموودەیەوە وەریان گرتووە، چونکە ئەوکات نەخۆش بەتەواوی پشت ئەبەستێت بە الله عز وجل . وە بەڵگەیان هێناوەتەوە بەو ئەثەرەی کە تیایدا هاتووە أبو بکر الصديق رضي الله عنهما نەخۆش ئەکەوێت، پێی ئەڵێن ئایا پزیشکت بۆ بانگ نەکەین؟ ئەویش لە وەڵامدا ئەفەرمووێت بینیمی، وە وتی من زۆر بەباشی ئەتوانم ئەوە بکەم کە ئەمەوێت . مەبەستی لە الله عز وجل ـە . 📚 الطبقات لابن سعد   - عبدالله بن عباس رضي الله عنهما باسوخواسی ئەو ئافرەتە ئەگێڕێتەوە کە تووشی فێ ئەبێت و جلی بەری خۆی لائەبات، جا ئافرەتەکە داوا لە پێغەمبەر ﷺ ئەکات دوعای بۆ بکات، ئەویش ئەفەرمووێت : (ئەگەر بتەوێت ئارام بگرە و بەهەشت بۆ تۆیە، وە ئەگەر ویستت داوات بۆ ئەکەم الله چاکتبکاتەوە) . وتی : ئارام ئەگرم، بەس من خۆم ڕووت ئەکەمەوە، دوعام بۆ بکە لەلای الله خۆم ڕووت نەکەمەوە . ئەویش دوعای بۆ کرد . 📚 صحیح مسلم : (٢٥٧٦) ئەوەی ئەم زانایانە هەڵیان بژاردووە لەپێشترە بۆ کەسێك کە لەخۆی ڕائەبینێت، واتە لەڕووی ئیمانیەوە ئەتوانێت بەرگەی نەخۆشیەكە بگرێت، وە نەخۆشیەکەشی کوشندە نییە . بەڵام کەسێك کە خۆی ئیمانی لاوازە و نەخۆشکەوتووە لەسەری قورسە چارەسەری پزیشکی بۆ نەکرێت . لەگەڵ ئەوەدا بەشێك لە زانایان ئەوەیان هەڵبژاردووە کە چارەسەرکردن باشترە، وە بگرە هەندێك جاریش واجبە، بە بەڵگەی : - أبو هریرة رضي الله عنه بە مرفوع ـی ئەیگێڕێتەوە : (الله هیچ نەخۆشیەکی دانەبەزاندووە ئیللا چارەسەرەکەشی بۆ دابەزاندووە) . 📚 صحيح البخاري : (٥٦٧٨) چارەسەر بۆ ئەوە دابەزیوە تا بۆ نەخۆشیەکە بەکاربهێندرێت . - أُسامة بن شَريك رضي الله عنه ئەڵێت : لەلای پێغەمبەر ﷺ بووم، فەرمووی : (ئەی بەندەکانی الله چارەسەری نەخۆشیەکانتان بکەن، چونکە الله هیچ نەخۆشیەکی دانەبەزاندووە ئیللا چارەسەرەکەشی بۆ دابەزاندووە) . 📚 سنن أبي داود : (٣٨٥٥) لە کۆتاییدا ئەتوانین بڵێین چارەسەر وەرگرتن سێ شێوەی هەیە : یەکەم : چارەسەرێک زانراوە یان ئەگەری زۆر لەسەر ئەوەیە کە سوود بە نەخۆش ئەگەیەنێت، وە ئەگەر هەیە کەسەکە تووشی لەناوچوون ببێتەوە ئەگەر بەکاری نەهێنێت، چارەسەر وەرگرتن لەوکاتەدا واجبە . دووەم : وە چارەسەرێک زانراوە یان ئەگەری زۆر لەسەر ئەوەیە کە سوود بە نەخۆش ئەگەیەنێت، وە کەسەکە تووشی لەناوچوون نابێتەوە ئەگەر بەکاری نەهێنێت، لەوکاتەدا وا باشترە بەکاری بهێنێت . سێیەم : وە جۆرێکی دیکە کە ئەگەر هەیە سوودی پێ بگەیەنێت و ئەگەریش هەیە سوودی پێ نەگەیەنێت; وە نەخۆشەکە بە بەکارنەهێنانی تووشی لەناوچوون نابێت، ئەوکاتە وازهێنان لێی باشترە چونکە ئەوە نزیکترە لە تەوەکول . =

@Fiqh_SU @salafyummat

@Fiqh_SU @salafyummat

چاوەڕوانی کۆتایی هات بۆ بەرهەمەکە بەرهەمی نوێ و تایبەت ناوی کتێب: نامەیەک بۆ نەوەکانی دایکە حـەوا چاپی دەرەوەیە بەرگی ڕەقی بارزی فوول کوالێتی ناوەڕۆکی کتێب: تایبەتە بە بونیادنی ئافرەتان و خوشکان .تەزکیەی نەفسیان و پەروەردەی ماڵ و منداڵ سەرجەم باسەکانی تایبەت بە بونیادنانی ئافرەتێکی لەسەر سوننەتی تێدایە لە پەروەردەی ماڵ و مێرد و زەواج و منداڵ و حیجاب و نیقاب و فیتنە و بەسەرهاتی ئافرەتانی سەلەف هتد . نرخی کتێبەکە: ٥٠٠ کتێب لەو کتێبە نرخی لە (٧٠٠٠)دینـار داشکێنراوە بۆ تەنها ( ٣٥٠٠)دینار لە لایەن نووسەرەوە. باشترین چاپ و کوالێتی بەرهەم و بڵاوکراوەی کتێبخانەی خیرالقرون بۆ داواکردنی @Ktebxan1_bot

= یاخود وەکو تەواوی پێشەوایانی ئیسلامی پێش و پاش خۆی بە تێگەیشتنی سەلەف رحمهم الله حاڵی بووە لە قورئان و فەرموودە؟ ئێمەی شوێنکەوتەی سەلەف لە هەمووکەس لەپێشترین لەسەر عەقیدەی ئیمامی الشافعي و تەواوی پێشەوایانی ئەهلی سوننە بین لە هەر ئەشعەریەکی زندیق کە بە زۆر بە بێشەرمانە خۆی ئەداتە ئیمامی الشافعي لەکاتێكدا ئیمام لە خۆیان و ڕێبازی کوفریان بەریە . وقال : (فَإِنَّ اتِّبَاعَ مَنْ ذَكَرْنَاهُ مِنْ الْأَئِمَّةِ فِي الْأُصُولِ فِي زَمَانِنَا بِمَنْزِلَةِ اتِّبَاعِ الْإِجْمَاعِ الَّذِي يَبْلُغُنَا عَنْ الصَّحَابَةِ وَالتَّابِعِينَ إذْ لَا يَسَعُ مُسْلِمًا خِلَافُهُ وَلَا يُعْذَرُ فِيهِ فَإِنَّ الْحَقَّ لَا يَخْرُجُ عَنْهُم . لِأَنَّهُمْ الْأَدِلَّاءُ وَأَرْبَابُ مَذَاهِبِ هَذِهِ الْأُمَّةِ وَالصُّدُورُ وَالسَّادَةُ وَالْعُلَمَاءُ الْقَادَةُ أُولُوا الدِّينِ وَالدِّيَانَةِ وَالصِّدْقِ وَالْأَمَانَةِ وَالْعِلْمِ الْوَافِرِ وَالِاجْتِهَادِ الظَّاهِرِ . وَلِهَذَا الْمَعْنَى اقْتَدَوْا بِهِمْ فِي الْفُرُوعِ فَجَعَلُوهُمْ فِيهَا وَسَائِلَ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ حَتَّى صَارُوا أَرْبَابَ الْمَذَاهِبِ فِي الْمَشَارِقِ وَالْمَغَارِبِ فَلْيَرْضَوْا كَذَلِكَ بِهِمْ فِي الْأُصُولِ فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ رَبِّهِمْ وَبِمَا نَصُّوا عَلَيْهِ وَدَعَوْا إلَيْهِ . فَإِنَّا نَعْلَمُ قَطْعًا أَنَّهُمْ أَعْرَفُ قَطْعًا بِمَا صَحَّ مِنْ مُعْتَقَدِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ وَأَصْحَابِهِ مِنْ بَعْدِهِ لِجَوْدَةِ مَعَارِفِهِمْ وَحِيَازَتِهِمْ شَرَائِطَ الْإِمَامَةِ وَلِقُرْبِ عَصْرِهِمْ مِنْ الرَّسُولِ ﷺ وَأَصْحَابِهِ كَمَا بَيَّنَّاهُ فِي أَوَّلِ الْكِتَابِ) . واتە : (شوێنکەوتنی ئەو پێشەوایانەی باسمانکرد لە عەقیدەدا لەم سەردەمەی ئێمەدا وەك شوێنکەوتنی ئەو کۆدەنگیە وایە کە پێمان ئەگات لە هاوەڵان و تابیعیەوە، بۆیە بۆ هیچ موسوڵمانێك نییە پێچەوانەی بکات و عوذری پێ نادرێت تیایدا، چونکە حەق و ڕاستی لە ئەوان دەرناچێت(١) . چونکە ئەوان ڕێنیشاندەر و خاوەن مەذهەبەکانی ئەم ئوممەتەن، وە هەر ئەوان گەورە و سەروەر و زانا پێشەنگە خاوەن دین و ڕاستگۆ و زانستفراوان و ئیجتیهادی دیار و ئاشکران(٢) . وە هەر لەبەر ئەم مەبەستەش شوێنیان کەوتن لە بابەتە فیقهیەکاندا و، تیایاندا کردنیانن بە هۆکارانێك لە نێوان خۆیان و الله عز وجل ـدا، تا وای لێ هات بوونە خاوەنی مەذهەبەکان لە ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا . جا کەوایە بە هەمان شێوە ڕازی ببن پێیان لە عەقیدەدا لە نێوان خۆیان و پەروەردگاریاندا بەوەی کە وتوویانە و بانگەشەیان کردووە بۆی(٣) . چونکە ئێمە بە دڵنیاییەوە ئەزانین و لامان بڕاوەتەوە ئەوان شارەزاترن بەوەی کە جێگیر بووە لە بیروباوەڕی رسول الله ﷺ و هاوەڵانی لە پاش خۆی، بەهۆی باشی و بەرزی زانست و بەدەستهێنانیان بۆ مەرجەکانی پێشەوایەتی، وە بەهۆی نزیکی سەردەمەکەیان لە رسول الله ﷺ و هاوەڵانی وەك چۆن ڕوونمانکردەوە لە سەرەتای کتێبەکەدا) . 📚 الفصول في الأصول عن الأئمة الفحول إلزاما لذوي البدع والفضول (١) جا کاتێك ئەشعەریەکان هاتوون موخالەفەی قورئان و فەرموودە و، ئیجماعی تەواوی زانایانی سەلەفیان کردووە هیچ عوذر و بیانوویەکیان نییە . (٢) لەلای ئەشعەریە جەهمیەکانیش ئەوانە کۆمەڵەیەکی حەشوی و تێنەگەیشتوو بوون لە عەقیدە، وە سەروەر و سادەکانی ئوممەت بریتین لە الجویني و الغزالي و الرازي و الأمدي و عز بن عبد السلام و الإيجي و سوتەمەنیەکانی تری جەهەننەم، لەکاتێکدا ئەوەی ئەمانە کردوویانە بەو دینەی کە الله عز وجل لێی ڕازیە و پێغەمبەرەکەیی ﷺ پێ ناردووە، یەهودی و نەسڕانیەکان هەر بە خەیاڵیشیاندا نەهاتووە . (٣) بانگەشە و ئیلزامی شوێنکەوتەکانی سەلەف بۆ ئەشعەریەکان لە هەموو سەردەمێکدا ئەوەیە واز لە عەقیدەی أبو الحسن الأشعري بهێنن و عەقیدەی ئیمام الشافعي هەڵببژێرن کە هەمان عەقیدەی ئەهلی حەدیث ـە . #عەقیدە : (٤) @khazena_SH @salafyummat