Islom Nuri

#СаволЖавоб Эркакнинг раҳбарлиги: маъноси, тақозоси ва ҳикмати Савол: Аёл киши эрининг рухсатисиз уйдан чиқиши ҳаром қилинганининг сабаби ёки ҳикмати нима? Жавоб: Аллоҳга ҳамду сано, Пайғамбаримизга, у зотнинг аҳли оилалари ва саҳобаларига салавот ва салом бўлсин. Оила буюк бир қўрғон (муассаса) ҳисобланади. Бошқа муассасалар каби, унинг ҳам барқарорлигини таъминлайдиган ва шариатнинг никоҳдан кўзлаган мақсадларини рўёбга чиқарадиган асослари бўлиши керак. Бу асослардан бири шуки, шариат эркак кишини ўз аёли устидан раҳбар қилиб белгилаган. Аллоҳ таоло айтади: «Эркаклар хотинлар устидан раҳбардирлар» (Нисо, 34). Бу раҳбарлик зулм ўтказиш ёки мустабидлик қилиш эмас, балки оилани бошқариш ва тартибга солиш вазифасидир. Шунингдек, бу шунчаки шараф эмас, балки масъулиятдир. Яъни эркак киши бунинг учун Аллоҳ таолонинг олдида жавобгар бўлади. Ушбу раҳбарлик тақозо қиладиган ишлардан бири аёл киши уйдан чиқмоқчи бўлганида эридан рухсат сўрашидир. Шу орқали оилавий ҳаёт ҳақ-ҳуқуқлар ва вазифаларга путур етмаган ҳолда, гўзал бир тартиб ва низом асосида давом этади. Демак, бу нарса оилавий ҳаётнинг силлиқ ва тотувликда кечишини таъминлашга қаратилган умумий тартибнинг бир қисмидир. Бунинг ҳикматларидан яна бири оиланинг барқарорлиги ва унинг бутунлигини сақлашдир. Зеро, эркак киши ўз уйида раҳбардир ва ўз қўл остидагилардан масъулдир. Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: «Огоҳ бўлингки, барчангиз раҳбарсиз ва барчангиз ўз қўл остингиздагилардан масъулсиз. Одамлар устидаги амир ҳам раҳбардир ва у ўз қўл остидагилардан масъулдир. Эркак киши ўз оиласи устидан раҳбардир ва у улардан масъулдир. Аёл киши эрининг уйи ва фарзанди устидан раҳбардир ва у улардан масъулдир» (Бухорий ва Муслим ривояти). Шундай экан, эр шариат нуқтаи назаридан мана шу омонатни сақлаш ва унинг риоясини қилишга мукаллафдир. Аёлнинг эр рухсатисиз кўчага чиқиши уни хавотирга солиши ва бу нарса эр-хотинлик муносабатларига салбий таъсир кўрсатиб, оила барқарорлигини бузиши мумкин. Ҳатто шу сабабли оила барбод бўлиши ҳам ҳеч гап эмас. Бу эса шайтоннинг энг асосий мақсадидир. Имом Муслим Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: «Иблис тахтини сув устига қуради. Сўнг ўзининг қўшинларини жўнатади. Унинг наздида энг қадрли бўлгани энг катта фитна чиқарганидир. Улардан бири келиб: "Ундай қилдим, бундай қилдим", дейди. Иблис унга: "Ҳеч нарса қилмабсан", дейди. Сўнг бошқа бири келиб: "Бир киши билан хотинининг ўртасини ажратмагунимча уни тинч қўймадим", дейди. Шунда Иблис уни ўзига яқинлаштириб: "Сен нақадар яхшисан!" дейди». Шуни ҳам таъкидлаб ўтишимиз лозимки, аёл кишининг эр рухсатисиз чиқиши ман қилиниши — бу асосий қоидадир. Рухсат эса гоҳида очиқчасига (сўз билан) берилиши мумкин, гоҳида эса урфга кўра (яъни, эр доимий рози бўладиган одатий юмушлар учун) бўлиши мумкин. Фақиҳлар аёл кишининг эр рухсатисиз чиқиши мумкин бўлган баъзи (истисно) ҳолатларни ҳам зикр қилишган бўлиб, булар бошқа фатволарда батафсил баён қилинган. Валлоҳу аълам. Манба: «Islam web» саҳифаcи, 513673-рақамли фатво. https://t.me/islomnuricom