کانال تخصصی اُتیسم

۵ رفتار در اختلال اتیسم که اغلب والدین را نگران می‌کند.

پژوهش هفته | ۶ آیا بازی با والدین می‌تواند به ارتباط بهتر کودک اتیستیک کمک کند؟ طبق روال هفته‌های گذشته، پژوهش این هفته درباره‌ی نقش والدین در مداخلات بازی‌محور برای کودکان اتیستیک است. تصور کنید کودک شما مشغول بازی با ماشین‌هاست. آیا لازم است همان لحظه بازی را به یک جلسه آموزشی تبدیل کنید؟ یا می‌توان از همین بازی ساده برای ایجاد فرصت‌های ارتباطی استفاده کرد؟ یک مرور نظام‌مند و متاآنالیز در سال ۲۰۲۴، ۲۶ مطالعه درباره مداخلات بازی‌محور با مشارکت والدین را بررسی کرد که ۲۱ مطالعه وارد تحلیل نهایی شدند. پژوهشگران بررسی کردند که این مداخلات چه تأثیری بر مهارت‌های ارتباط اجتماعی و زبان کودکان پیش‌دبستانی اتیستیک دارند. یافته‌ها چه بود؟ نتایج نشان داد مداخلات بازی‌محور با مشارکت والدین با بهبود: 🔹 مهارت‌های ارتباط اجتماعی 🔹 مهارت‌های زبانی همراه بودند. اندازه اثر برای ارتباط اجتماعی متوسط و برای مهارت‌های زبانی کوچک تا متوسط گزارش شد. اما یک نکته مهم: این پژوهش نمی‌گوید «بازی با والدین اتیسم را درمان می‌کند». موضوع این است که وقتی والد یاد می‌گیرد چگونه در جریان بازی، فرصت‌هایی برای توجه مشترک، نوبت‌گیری، تقلید، درخواست کردن و تعامل ایجاد کند، همان بازی روزمره می‌تواند به یک فرصت ارزشمند برای رشد ارتباطی تبدیل شود. پس نقش والد چیست؟ والد قرار نیست جای درمانگر را بگیرد. اما می‌تواند کاری کند که کودک در طول روز، فقط در جلسه درمان فرصت ارتباط نداشته باشد؛ بلکه در بازی و فعالیت‌های طبیعی زندگی هم فرصت تمرین ارتباط پیدا کند. گاهی یک بازی ساده، اگر درست هدایت شود، می‌تواند فرصت‌های زیادی برای ارتباط ایجاد کند. 📌 پیام پژوهش: هدف این نیست که هر بازی را به جلسه آموزش تبدیل کنیم؛ هدف این است که از دل بازی، فرصت ارتباط بسازیم. https://t.me/Autismspecialist

نکاتی که افراد دارای اختلال اتیسم آرزو دارند که دیگران بدانند.

امروز ۵ مشاوره رفتاری رایگان دارم اگر درباره رفتار کودک‌تون سوال یا چالشی دارید، امروز می‌تونید از فرصت مشاوره رایگان استفاده کنید. 🔹 به صورت آنلاین 🔹 بررسی و راهنمایی متناسب با شرایط کودک برای دریافت مشاوره پیام بدید 💬 📞 ۰۹۱۹۵۵۲۷۵۷۳

اصطلاحات مربوط به اختلال اتیسم که باید بدانید. اگر با مفاهیم مرتبط با اتیسم آشنایی کامل نداریم، ممکنه بعضی رفتارها و نیازهای افراد اتیستیک رو اشتباه تفسیر کنیم. شناخت این مفاهیم فقط یاد گرفتن چند واژه نیست؛ کمک می‌کنه نگاه دقیق‌تر، همدلانه‌تر و آگاهانه‌تری به تجربه افراد اتیستیک داشته باشیم. 💙

چه فرقی داره بچه ام چه تشخیصی بگیره؟ تشخیص فقط یک «برچسب» نیست. وقتی می‌دونیم کودک اتیسم، کم‌توانی ذهنی، ADHD یا ترکیبی از این شرایط رو داره، می‌تونیم مداخله رو متناسب با نیازهای واقعی خودش طراحی کنیم. https://t.me/Autismspecialist

هیچ کودکی با لجبازی متولد نمیشه رفتار ما باعث میشه که کودکمون لجباز بشه یا نه. نذارید بچتون با نق زدن پیروز بشه.

پژوهش هفته | ۵ آیا مشکلات خواب با رفتارهای تکراری در کودکان اتیستیک ارتباط دارد؟ طبق روال هفته‌های گذشته، پژوهش این هفته درباره‌ی ارتباط مشکلات خواب و رفتارهای تکراری در کودکان و نوجوانان اتیستیک است. افراد اتیستیک در مقایسه با جمعیت عمومی بیشتر با مشکلات خواب مواجه می‌شوند و این مشکلات می‌توانند با برخی از ویژگی‌های اصلی اتیسم، از جمله رفتارهای محدود و تکراری، ارتباط داشته باشند. 🔹 یک مرور نظام‌مند در سال ۲۰۲۵ با بررسی مطالعات موجود نشان داد که بین مشکلات خواب و رفتارهای تکراری در کودکان و نوجوانان اتیستیک ارتباط وجود دارد. 🔹 این ارتباط برای همه کودکان یکسان نیست و عواملی مانند مشکلات هیجانی و ویژگی‌های فردی می‌توانند بر آن تأثیر بگذارند. 🔹 همچنین به نظر می‌رسد انواع مختلف رفتارهای تکراری، از رفتارهای حرکتی تکراری تا اصرار بر یکسان بودن و پایبندی شدید به روتین‌ها، ارتباط یکسانی با مشکلات خواب ندارند. نکته مهم برای والدین اگر رفتارهای تکراری کودک در یک دوره افزایش پیدا کرده، فقط خود رفتار را بررسی نکنیم؛ الگوی خواب و وضعیت هیجانی کودک را هم بررسی کنیم. خواب و رفتارهای تکراری ممکن است به شکل پیچیده‌ای روی یکدیگر اثر بگذارند؛ بنابراین توجه به خواب می‌تواند یکی از بخش‌های مهم ارزیابی و مداخله باشد. https://t.me/Autismspecialist

«شبیه‌سازی برخی رفتارها و تجربه‌های احتمالی یک کودک ۵ تا ۶ ساله دارای اختلال طیف اتیسم» گاهی مشکلات رفتاری بچه‌های اتیسم از روی لجبازی نیست؛ بلکه می‌تونه به دلیل تفاوت در پردازش حسی و نحوه‌ی دریافت و پردازش محرک‌های محیطی باشه. صداهای بلند، نور زیاد، شلوغی، لمس شدن یا حتی تغییرات محیطی ممکنه برای بعضی از کودکان بسیار آزاردهنده باشه و باعث بروز رفتارهایی مثل گریه، فرار، پرخاشگری یا کناره‌گیری بشه. البته همه کودکان اتیسم مشکلات حسی یکسانی ندارند و هر کودک تجربه و نیازهای متفاوتی دارد. https://t.me/Autismspecialist

پژوهش هفته | ۴ طبق روال هفته‌های گذشته، پژوهش این هفته درباره‌ی «چرا کودکان مبتلا به اتیسم با تغییرات کنار نمی‌آیند؟» است. بسیاری از والدین تجربه می‌کنند که کودکشان نسبت به تغییرات کوچک واکنش شدیدی نشان می‌دهد: «چرا مسیر همیشگی را عوض کردید؟» «چرا برنامه امروز تغییر کرد؟» «چرا این غذا مثل همیشه نیست؟» گاهی این واکنش‌ها به‌عنوان «لجبازی» یا «انعطاف‌ناپذیری» دیده می‌شوند؛ اما پژوهش‌ها نشان می‌دهند موضوع پیچیده‌تر از این است. پژوهش‌ها چه می‌گویند؟ یک متاآنالیز در سال ۲۰۲۴ که نتایج ۵۹ مطالعه را بررسی کرده است، نشان داد افراد دارای اتیسم در انعطاف‌پذیری شناختی (توانایی تغییر دادن فکر یا رفتار در پاسخ به شرایط جدید) دشواری بیشتری نشان می‌دهند. این یعنی برای برخی کودکان، تغییر فقط یک اتفاق ساده نیست؛ بلکه نیازمند پردازش و سازگاری بیشتری است. چرا تغییرات برای بعضی کودکان اتیستیک سخت است؟ 🔹 نیاز به پیش‌بینی‌پذیری وقتی کودک می‌داند چه اتفاقی قرار است بیفتد، احساس امنیت بیشتری دارد. تغییر ناگهانی می‌تواند احساس عدم کنترل ایجاد کند. 🔹 دشواری در انعطاف‌پذیری شناختی جابجایی از یک فعالیت به فعالیت دیگر، تغییر قوانین یا پذیرش یک روش جدید ممکن است نیازمند تلاش شناختی بیشتری باشد. 🔹 ارتباط با اضطراب و عدم تحمل ابهام برای بعضی کودکان، «نمی‌دانم چه اتفاقی می‌افتد» می‌تواند اضطراب‌آور باشد؛ بنابراین داشتن روتین و برنامه مشخص به آن‌ها کمک می‌کند احساس کنترل بیشتری داشته باشند. 🔹 تنظیم هیجان گاهی واکنش شدید به تغییر، نشانه ناتوانی کودک در مدیریت احساس ناراحتی یا استرس است، نه مخالفت عمدی. چگونه کمک کنیم؟ ✅ قبل از تغییر، کودک را آماده کنیم. ✅ از برنامه‌های دیداری و زمان‌بندی استفاده کنیم. ✅ تغییرات کوچک و تدریجی ایجاد کنیم. ✅ فرصت تمرین انعطاف‌پذیری را در موقعیت‌های ساده فراهم کنیم. پیام کاربردی برای والدین وقتی کودک شما با تغییر مشکل دارد، قبل از اینکه فکر کنیم «نمی‌خواهد»، بهتر است بپرسیم: «آیا برای او تغییر، واقعاً سخت‌تر از چیزی است که ما تصور می‌کنیم؟» https://t.me/Autismspecialist

خنده‌های کودکان اتیستیک همیشه به معنی شادی یا فهمیدن موقعیت نیست. والدین بهتر است این دلایل را بدانند: دلایل رایج ممکن است راهی برای آرام کردن خودشان باشد، یا وقتی مضطرب، خسته، کم‌خواب یا خیلی هیجان‌زده هستند بخندند. از بعضی صداها، نورها یا حس‌های بدنی لذت می‌برند و به همین خاطر می‌خندند. گاهی به چیزهایی می‌خندند که فقط خودشان می‌بینند یا حس می‌کنند و دیگران متوجه نمی‌شوند. ممکن است به خاطر فکرها یا تصویرهای ذهنی‌شان بخندند، یا موقعیت اجتماعی را درست نفهمند.

یکی از ویژگی‌های اصلی اختلال طیف اتیسم، دشواری در ارتباط و تعامل اجتماعی است. این دشواری ممکن است به شکل‌های مختلفی دیده شود، از جمله: • تماس چشمی کم یا متفاوت • پاسخ ندادن به اسم (به‌ویژه در سال‌های اول زندگی) • تأخیر در گفتار یا نداشتن گفتار • مشکل در شروع یا ادامه مکالمه • دشواری در درک احساسات، حالت چهره و زبان بدن دیگران • علاقه کمتر به بازی و تعامل با همسالان • کم بودن یا نداشتن بازی‌های وانمودی (مثل غذا دادن به عروسک) چند بازی ساده که می‌توانید در خانه انجام دهید: 🎈 قل دادن توپ نوبتی: توپ را به نوبت برای هم قل دهید و قبل از فرستادن، نام طرف مقابل را صدا بزنید. 🙈 قایم‌موشک: کودک یاد می‌گیرد به دنبال دیگران بگردد و از تعامل و پیدا کردن لذت ببرد. 🫧 حباب‌بازی: قبل از فوت کردن، منتظر بمانید تا کودک با نگاه، اشاره یا گفتن «دوباره» درخواستش را بیان کند. 😊 دالی‌بازی: یکی از بهترین بازی‌ها برای تقویت توجه مشترک و تعامل در کودکان کم‌سن. 🚗 بازی نوبتی با ماشین یا قطار: هر نفر فقط در نوبت خودش وسیله را حرکت دهد. 🗺 جستجوی گنج: با سرنخ‌های ساده، کودک را تشویق کنید سؤال بپرسد یا درخواست کمک کند. ☎️ تلفن اسباب‌بازی: مکالمه‌های کوتاه مانند سلام کردن، احوال‌پرسی و خداحافظی را تمرین کنید. 🍳 آشپزی وانمودی: نقش مشتری و آشپز را بازی کنید و درخواست کردن، تعارف کردن و تشکر را تمرین کنید. 🧸 عروسک‌بازی و نقش‌آفرینی: موقعیت‌هایی مثل مدرسه، دکتر یا جشن تولد را اجرا کنید. 🙂 حدس احساسات: احساسات را با کارت یا حالت چهره تمرین کنید و درباره علت آن‌ها صحبت کنید. 🧱 ساختنی مشترک (لگو یا بلوک): به نوبت قطعه‌ها را اضافه کنید و درباره کاری که انجام می‌دهید صحبت کنید. چند نکته مهم هنگام بازی با کودک مبتلا به اتیسم: - بازی‌ها را کوتاه، شاد و متناسب با حوصله کودک (حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه) نگه دارید. - از علایق کودک برای افزایش انگیزه استفاده کنید. - نوبت‌گیری، درخواست کردن، تماس چشمی و توجه مشترک را در دل بازی تمرین دهید. - هر تلاش کودک برای برقراری ارتباط را همان لحظه با تحسین یا یک پاداش طبیعی تقویت کنید. به خاطر داشته باشید، هدف از این بازی‌ها فقط سرگرمی نیست؛ هر دقیقه بازی هدفمند، فرصتی برای ساختن مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی کودک است. https://t.me/Autismspecialist

پژوهش هفته | شماره ۳ چرا کودکان دارای اختلال اتیسم سؤال‌های تکراری می‌پرسند؟ بسیاری از والدین می‌گویند: «پسرم ده بار پشت سر هم می‌پرسد: کی می‌ریم بیرون؟ در حالی که جوابش را می‌داند.» سال‌ها تصور می‌شد این رفتار فقط یک «کلیشه رفتاری» است، اما شواهد پژوهشی جدید نشان می‌دهند که سؤال‌های تکراری اغلب کارکرد مشخصی دارند و نباید آن‌ها را صرفاً رفتارهای بی‌هدف یا آزاردهنده دانست. پژوهش‌ها چه می‌گویند؟ بر اساس چارچوب پیشنهادی Barry Prizant و مرور پژوهش‌های جدید در مقاله Conventions for Unconventional Language: Revisiting a Framework for Spoken Language Features in Autism (2022)، سؤال‌های تکراری در بسیاری از کودکان مبتلا به اتیسم صرفاً برای کسب اطلاعات نیستند، بلکه می‌توانند یک کارکرد ارتباطی یا تنظیم هیجانی داشته باشند. شواهد نشان می‌دهند این رفتارها معمولاً به یک یا چند مورد زیر کمک می‌کنند: کاهش اضطراب و افزایش احساس پیش‌بینی‌پذیری: شنیدن یک پاسخ آشنا، احساس امنیت بیشتری به کودک می‌دهد. تنظیم هیجانی: گاهی تکرار سؤال راهی برای آرام کردن خود است، نه صرفاً دریافت اطلاعات. دشواری در تحمل ابهام: بسیاری از کودکان دارای اتیسم تحمل کمی نسبت به «نمی‌دانم» یا تغییر برنامه دارند. تقویت ناخواسته توسط اطرافیان: اگر هر بار پاسخ‌های طولانی و مشابه دریافت کنند، ممکن است چرخه سؤال و پاسخ تداوم پیدا کند. آیا باید هر بار جواب بدهیم؟ راهنماهای بالینی پاسخ ساده‌ای برای این سؤال ندارند. اگر سؤال ناشی از اضطراب باشد، نادیده گرفتن آن معمولاً اضطراب کودک را افزایش می‌دهد. از طرف دیگر، پاسخ‌های طولانی و تکراری نیز ممکن است این الگو را تقویت کنند. بنابراین بهترین رویکرد این است که ابتدا کارکرد سؤال را شناسایی کنیم. سپس: از ابزارهای دیداری مانند برنامه روزانه یا جدول زمان‌بندی استفاده کنیم. پاسخ‌ها را کوتاه، ثابت و قابل پیش‌بینی نگه داریم. به‌تدریج تحمل انتظار را آموزش دهیم؛ مثلاً بگوییم: «پنج دقیقه دیگر با هم دوباره برنامه را نگاه می‌کنیم.» پیام کاربردی؛ اگر فرزندتان یک سؤال را بارها تکرار می‌کند، قبل از پاسخ دادن از خودتان بپرسید: > «او واقعاً دنبال اطلاعات است یا دنبال احساس امنیت؟» پاسخ به این سؤال، مسیر برخورد شما را مشخص می‌کند. https://t.me/Autismspecialist

قبل از اینکه مغز ما چیزی یاد بگیرد، یک مأموریت مهم‌تر داشته است: زنده نگه داشتن ما. به همین دلیل، مغز بیشتر از اینکه دنبال اتفاق‌های خوب بگردد، دنبال خطرها، تهدیدها و نشانه‌های مشکل می‌گردد. این یک ویژگی طبیعی مغز است، نه یک نقص. برای همین است که گاهی یک تعریف و تشویق را خیلی زود فراموش می‌کنیم، اما یک انتقاد ممکن است ساعت‌ها یا حتی روزها در ذهنمان بچرخد. یا بیشتر نگران شکست‌های احتمالی باشیم تا موفقیت‌هایی که ممکن است به دست بیاوریم. حتی اشتباهات خودمان را بیشتر از نقاط قوتمان ببینیم. اگر چنین تجربه‌ای دارید، به این معنی نیست که مغزتان مشکلی دارد؛ مغزتان فقط دارد همان کاری را انجام می‌دهد که در طول تکامل برایش طراحی شده است. اما اینجا یک نکته مهم وجود دارد: هر فکری که ذهنمان تولید می‌کند، حقیقت نیست. وقتی متوجه می‌شویم که «ذهنم الان دارد روی تهدیدها تمرکز می‌کند»، دیگر لازم نیست هر فکر منفی را باور کنیم یا از آن پیروی کنیم. می‌توانیم فقط آن را ببینیم، بپذیریم که ذهنمان چنین کاری می‌کند و بعد آگاهانه تصمیم بگیریم بر اساس ارزش‌هایمان عمل کنیم، نه صرفاً بر اساس ترس‌هایمان.

ذهن ما به طور طبیعی منفی‌نگر است. مغز برای بقا تکامل یافته، نه برای خوشبختی. بنابراین بیشتر به تهدیدها، شکست‌ها و انتقادها توجه می‌کند. ما باید این گرایش طبیعی را بشناسیم، نه اینکه با آن یکی شویم.