Ustaz Muhammad Ferej

#«القسط والميزان: أمانة وعبادة تُقام بها الحياة»# *(ፍትሕና ሚዛናዊነት ፡ ሕይወት የሚቆምበት አደራና አምልኮ ነው )* በአላህ ቁርኣን ውስጥ ሚዛን ማለት በገበያ ውስጥ ዕቃዎችን የሚመዝኑበት መሣሪያ ብቻ አይደለም፤ ይልቁንም አላህ ሰማያትንና ምድርን ያቆመበት የመልካም አጠቃላይ ፍትሕ ምልክት ነው፤ እርሱን መጠበቅንም ከታላላቅ ወደ አላህ መቃረቢያዎችና አምልኮዎች አድርጎታል። አላህ በተከበረ ቃሉ እንዲህ ይላል :- قال الله تعالى: {أَلَّا تَطْغَوْا۟ فِى ٱلْمِيزَانِ * وَأَقِيمُوا۟ ٱلْوَزْنَ بِٱلْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا۟ ٱلْمِيزَانَ} [الرحمن: 8-9] (በሚዛን (ስትመዝኑ) እንዳትበድሉ፡፡ * መመዘንንም በትክክል መዝኑ፡፡ ተመዛኙንም አታጉድሉ፡፡) ነብያችንም ሰለላሁ ዐለይሂ ወሰለም እንዲህ ይላሉ :- وعن عبد الله بن عمرو رضي الله عنهما أن رسول الله ﷺ قال: «إِنَّ المَقْسِطِينَ عِنْدَ اللهِ عَلَى مَنَابِرَ مِنْ نُورٍ، عَنْ يَمِينِ الرَّحْمَنِ عَزَّ وَجَلَّ -وَكِلْتَا يَدَيْهِ يَمِينٌ- الَّذِينَ يَعْدِلُونَ فِي حُكْمِهِمْ وَأَهْلِيهِمْ وَمَا وَلُوا» (رواه مسلم) (አላህ ዘንድ ትክክለኛ ፍትሐውያን ከብርሃን በተሠሩ መንበሮች (ወንበሮች) ላይ ናቸው፤ በአል-ራሕማን ቀኝ በኩል - ሁለቱም እጆቹ ቀኝ ናቸው - እነዚያ በፍርዳቸው፣ በቤተሰቦቻቸውና ባስተዳደሩት ነገር ሁሉ ላይ ፍትሕን የሚያሰፍኑ ናቸው።) ይህ የተከበረ የነቢዩ ሐዲሥ የሱረቱ አር-ራሕማን ሁለቱ አንቀጾች አጠቃላይ ተግባራዊ መግለጫ ነው፤ ፍትሕና ሚዛናዊነት የሰው ልጅ በሚያስተዳድረውና በሚመራው መስክ ሁሉ በአንገቱ ላይ ያለ አደራ ነው። 📌 1. በፍርድና በፖለቲካ መስክ :- በሕዝብ መካከል ፍትሕን ማሰፈን፣ በጠንካራና በደካማ መካከል ልዩነት ሳያደርጉ የሕግን በላይነት ማረጋገጥ፣ በሥልጣን ከማላገጥና የሕዝቦችን መብት ከመቀነስ መራቅ። 📌 2. በንግድና በስራ አመራር መስክ :- ግልጽነትንና ታማኝነትን መጠበቅ፣ ቃልን ማክበር፣ በፍትሐዊ ምዘና ላይ የተመሠረተ የሥራ አካባቢ መፍጠር፣ እንዲሁም ለሠራተኞችና ለአገልጋዮች መብታቸውን ሳያጎድሉ ሙሉ በሙሉ መስጠት። 📌 3. በቤተሰብና በትምህርት መስክ :- በልጆች መካከል በስጦታና በፍቅር ፍትሐዊ መሆን፣ በቁርጠኝነትና በፍቅር መካከል ሚዛንን መጠበቅ፣ እንደዚሁም ቸልተኝነትንና ድክመትን እንደሚሸሹ ሁሉ ጨካኝነትንና አምባገነንነትን ማስወገድ። 📌 4. በትምህርት መስክ : ዕውቀትን በማስተላለፍ ረገድ ታማኝ መሆን፣ ለሁሉም ተማሪ እኩል ዕድል ማመቻቸት፣ እና ተማሪዎችን ያለ አድልዎ በፍትሐዊነት ማስተማር ። ________ 🤲*አላህ ሆይ! ከፍትሐውያንና ከትክክለኞች አድርገን፤ ከበደለኞችና ቁጣህ ካረፈባቸው አታድርገን።* 🤲*አላህ ሆይ! ነገሮቻችንን በእውነት አቅናልን، በታማኝነትም አሸበርቀን፣ ቃልህን ሰምተው መልካሙን ከሚከተሉት አድርገን* 🤲*አላህ ሆይ ! በእዝነትህም ከመልካሞቹ ባሮችህ ውስጥ አስገባን።*

አሰላሙ አለይኩም ወራህመቱላሂ ወበረካቱሁ ይቅርታ ለደእዋ ስራ ለ6 ቀን ወደ ደቡብ ክልል ስለወጣሁ ደርስ አይኖረንም ። ጀዛኩሙላሁ ኸይረን

*«ከአላህ ሌላ መሸሻም ሆነ መጠጊያ የለም»* *«لا مَلْجَأَ ولا مَفَرَّ مِنَ اللَّهِ إِلاَّ إِلَيْهِ»* ምስጋና ለአላህ ይገባው፤ ሶላትና ሰላም በነቢዩ ላይ ይውረድ። የሰው ልጅ መንፈሳዊ እርጋታና የልብ ሰላም የሚያገኘው በአንድ ታላቅ እውነት ሲያምን ብቻ ነው፦ እሱም የነገሮች ሁሉ ባለቤት አላህ ብቻ መሆኑን ማወቅ ነው። አላህ የሰጠውን የሚከለክል፡ የከለከለውንም የሚሰጥ ማንም የለም። ይህ እምነት በሰው ልጅ ልብ ውስጥ ሲሰርፅ ከሰዎች መጠበቅንና ሰዎችን መፍራትን ይተውና ሙሉ በሙሉ በአላህ ላይ በመደገፍ በክብር ይኖራል። ይህን አስመልክቶ አላሁ ተዓላ በተከበረ ቃሉ እንዲህ ይላል :- ﴿قُلْ مَن ذَا ٱلَّذِى يَعْصِمُكُم مِّنَ ٱللَّهِ إِنْ أَرَادَ بِكُمْ سُوٓءًا أَوْ أَرَادَ بِكُمْ رَحْمَةًۭ ۚ وَلَا يَجِدُونَ لَهُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ وَلِيًّۭا وَلَا نَصِيرًۭا﴾ (ሱረቱል አህዛብ፦ 17) ትርጉሙ፦ «(አላህ) በእናንተ ላይ ጉዳትን ቢሻ ከአላህ (ቁጣ) የሚያስጥላችሁ ማነው? ወይም ለእናንተ እዝነትንና ቸርነትን ቢሻ (የሚከለክላችሁ ማነው?)» በላቸው። ከአላህ ሌላ ለእነርሱ የሚረዳቸው ወዳጅም ሆነ ረዳት አያገኙም። አብደላህ ኢብኑ አባስ (ረዲየላሁ ዐንሁማ) እንዲህ ብለዋል፦ አንድ ቀን ከነቢዩ (ሰለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) ጀርባ ተቀምጬ ሳለሁ እንዲህ አሉኝ፦ «يَا غُلاَمُ إِنِّي أُعَلِّمُكَ كَلِمَاتٍ: احْفَظِ اللَّهَ يَحْفَظْكَ، احْفَظِ اللَّهَ تَجِدْهُ تُجَاهَكَ، إِذَا سَأَلْتَ فَاسْأَلِ اللَّهَ، وَإِذَا اسْتَعَنْتَ فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ، وَاعْلَمْ أَنَّ الأُمَّةَ لَوْ اجْتَمَعَتْ عَلَى أَنْ يَنْفَعُوكَ بِشَيْءٍ لَمْ يَنْفَعُوكَ إِلاَّ بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللَّهُ لَكَ، وَإِنِ اجْتَمَعُوا عَلَى أَنْ يَضُرُّوكَ بِشَيْءٍ لَمْ يَضُرُّوكَ إِلاَّ بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَيْكَ، رُفِعَتِ الأَقْلاَمُ وَجَفَّتِ الصُّحُفُ» (ቲርሚዚ የዘገቡት) ትርጉሙ፦ «አንተ ልጅ ሆይ! ቁልፍ የሆኑ ቃላትን አስተምርሃለሁ፦ የአላህን ህግጋት ጠብቅ፤ አላህ ይጠብቅሃል። አላህን ጠብቅ ከፊትህ ሆኖ ታገኘዋለህ (ከጎንህ ይሆናል)። ስትለምን አላህን ብቻ ለምን፤ እርዳታንም ስትፈልግ ከአላህ ብቻ ፈልግ። እወቅ! ሕዝቦች በሙሉ በሆነ ነገር ሊጠቅሙህ ቢሰበሰቡ አላህ ላንተ የጻፈልህን እንጂ ሊጠቅሙህ አይችሉም። በሆነ ነገር ሊጎዱህ ቢሰበሰቡም አላህ በንተ ላይ የጻፈብህን እንጂ ሊጎዱህ አይችሉም። ከዚህ ውጭ እንደማይሆን ብዕሮች ጽፈው ተነስተዋል፤ ጽሑፎችም ድርቀዋል።» *«اللَّهُمَّ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، وَلاَ مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ.. اللَّهُمَّ احْفَظْنَا بِاحْفَظِكَ، وَتَوَلَّنَا بِرَحْمَتِكَ، وَاجْعَلْنَا مِمَّنْ تَوَكَّلَ عَلَيْكَ فَكَفَيْتَهُ، وَاسْتَهْدَاكَ فَهَدَيْتَهُ، وَاسْتَنْصَرَكَ فَنَصَرْتَهُ»* *(አላህ ሆይ! አንተ የሰጠኸውን የሚከለክል፡ አንተ የከለከልከውንም የሚሰጥ የለም። አላህ ሆይ! በጥበቃህ ጠብቀን፤ በእዝነትህም ተንከባከበን። ባንተ ከተወከሉና በቂ ከሆንክላቸው፣ ቅን መንገድን ጠይቀው ከመርራሃቸው، እርዳታህንም ፈልገው ካገዝካቸው ባሮችህ አድርገን።) 🤲🤲🤲 አሚን* https://www.facebook.com/share/p/19aZQnyUnn/

በሽቶ ዙርያ ከሶሃቦችና ከቀደምት ደጋግ ሰዎች የተገኙ ዘገባዎች :- ለሽቶ ወጪ ስለማድረግ 10 - قال عمر بن الخطاب رضي الله عنه: «لو كنتُ تجاراً ما اخترتُ غير العطر، إن فاتني رِبْحُه لم يفتني رِيحُه»، وقال أيضاً: «لو أن رجلاً أنفق ثلث ماله في الطيب ما كان مسرفاً». * ዑመር ቢን አል-ኸጣብ (ረዲየላሁ ዓንሁ) እንዲህ ብለዋል፡ «ነጋዴ ብሆን ኖሮ ከሽቶ ውጭ ሌላ አልመርጥም ነበር፤ ነግጄው ትርፉ ቢያለፈኝ እንኳን መዓዛው አያልፈኝም ነበር።» እንዲሁም፡ «አንድ ሰው ከሀብቱ አንድ ሦስተኛውን ለሽቶ ቢያወጣ አባካኝ አይባልም።» 11- كان عبد الله بن عمر رضي الله عنهما يستجمر بالأُلُوَّةِ غيرَ مَطْرِيَّةٍ، وَبِكَافُورٍ يَطْرَحُهُ مَعَ الأُلُوَّةِ، ثُمَّ يَقُولُ: «هَكَذَا كَانَ يَسْتَجْمِرُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ». رواه مسلم * ዐብደላህ ቢን ዑመር (ረዲየላሁ ዓንሁማ)፡ ንጹህ የዑድ እንጨትና ካፉርን አብረው በማቃጠል ይታጠኑ ነበር፤ «የአላህ መልእክተኛ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) እንዲህ ነበር የሚታጠኑት» ይሉም ነበር። (ሙስሊም) ዘግቦታል ። 12 - قال ابن شهاب الزهري رحمه الله: «كان يعجبهم أن يمسوا من الطيب إذا خرجوا إلى الصلاة». * እብን ሺሃብ አል-ዙህሪ (ረሂመሁላህ)፡ «ሰዎች ወደ ሶላት በሚወጡበት ጊዜ ሽቶ መቀባታቸውን ይወዱ ነበር።» እንግዳን በሽቶ ማክበር :- ቀደምት ሰለፎች እንግዳ ሲመጣባቸው ሽቱና ጥሩ መዓዛ በመስጠት ወይ በማሻተት ይታወቁ ነበር ። የቀረበለትን ሽቶ ላለ መቀበል የሚግደረደርን እንግዳ ወይም ማንኛውም ሰውን በሚከተለው አባባል ይገስጹ ነበር :- 13 - قال سعيد بن المسيب رحمه الله: «الطيب من المروءة، ولا يرد الطيب إلا أحمق أو عاجز». * ሰዒድ ቢን አል-ሙሰይብ (ረሂመሁላህ)፡ «ሽቶ መጠቀም የመልካም ስብዕና (ምሩዓ) አካል ነው፤ ሽቶንም ሞኝ ወይም ደካማ እንጂ ማንም አይመልሰውም።» 14- قال الإمام الشافعي رحمه الله: «من نظف ثوبه قلّ همّه، ومن طاب ريحه زاد عقله». * ኢማም አል-ሻፊዒ (ረሂመሁላህ)፡ «ልብሱን ያጸዳ ሰው ጭንቀቱ ይቀንሳል፤ ጠረኑ ያማረ ደግሞ አእምሮው (ማስተዋሉ) ይጨምራል።» አላህ ያግራልን የተግባር ሰውም ያድርገን ።🤲🤲🤲

#ሽቶ_በኢስላም #منزلة_الطيب_في_الاسلام بسم الله الرحمن الرحيم የነቢዩ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) ንግግሮች (ሐዲሶች) ስለ ሽቶና ጥሩ መዓዛ :- 1- عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «حُبِّبَ إِليَّ مِنَ الدُّنْيَا النِّسَاءُ وَالطِّيبُ، وَجُعِلَتْ قُرَّةُ عَيْنِي فِي الصَّلاةِ» * ከአነስ ቢን ማሊክ (ረዲየላሁ ዓንሁ) እንደተወራው፡ የአላህ መልእክተኛ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋል፡ «ከዚህ ዓለም ከሴቶችና ከሽቶ ፍቅር እንዲይዘኝ ተደረገ፤ የዓይኔ ማረፊያም በሶላት ውስጥ ተደረገልኝ።» (ነሳኢ) ዘግበውታል ። 2- عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَرْبَعٌ مِنْ سُنَنِ الْمُرْسَلِينَ: الْحَيَاءُ، وَالتَّعَطُّرُ، وَالسِّوَاكُ، وَالنِّكَاحُ» * ከአቢ አዩብ አል-አንሷሪ (ረዲየላሁ ዓንሁ) እንደተወራው፡ የአላህ መልእክተኛ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋል፡ «አራት ነገሮች የመልእክተኞች ዐለይሁም አሰላም መንገድ (ሱና) ናቸው፡- ማፈር (ሐያእ)፣ ሽቶ መጠቀም፣ ሲዋክ መጠቀም እና ማግባት።» (ቲርሚዚ) ዘግበውታል ። ሽቶ ሲሰጥ አለመመለስ :- 3- عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ عُرِضَ عَلَيْهِ رَيْحَانٌ فَلا يَرُدَّهُ، فَإِنَّهُ خَفِيفُ الْمَحْمِلِ طَيِّبُ الرِّيحِ» * ከአቡ ሁረይራ (ረዲየላሁ ዓንሁ) እንደተወራው፡ የአላህ መልእክተኛ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋል፡ «የሬሃን (የጥሩ መዓዛ) ጨርቅ የቀረበለት ሰው አይመልሰው፤ ምክንያቱም ክብደቱ ቀላል፣ መዓዛው ደግሞ ያማረ ነውና።» (ሙስሊም) ዘግበውታል ። 4- عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: «أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لا يَرُدُّ الطِّيبَ» * ከአነስ ቢን ማሊክ (ረዲየላሁ ዓንሁ) እንደተወራው፡ «ነቢዩ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) የተሰጣቸውን ሽቶ አይመልሱም ነበር።» (ቡኻሪ) ዘግበውታል ። 5- عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «ثَلاثٌ لا تُرَدُّ: الْوَسَائِدُ، وَالدُّهْنُ، وَالرَّيْحَانُ» * ከዐብደላህ ቢን ዑመር (ረዲየላሁ ዓንሁማ) እንደተወራው፡ «ሦስት ነገሮች አይመለሱም፡- መደገፊያ ትራስ፣ ቅባት (ሽቶ) እና ረይሃን (የሽቶ አይነት ነው)።» (ቲርሚዚ) ዘግበውታል ። ለጁምዓና ለስብሰባዎች ሽቶ መጠቀም :- 6- عَنْ سَلْمَانَ الْفَارِسِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لا يَغْتَسِلُ رَجُلٌ يَوْمَ الْجُمُعَةِ، وَيَتَطَهَّرُ مَا اسْتَطَاعَ مِنْ طُهْرٍ، وَيَدَّهِنُ مِنْ دُهْنِهِ أَوْ يَمَسُّ مِنْ طِيبِ بَيْتِهِ، ثُمَّ يَخْرُجُ فَلا يُفَرِّقُ بَيْنَ اثْنَيْنِ، ثُمَّ يُصَلِّي مَا كُتِبَ لَهُ، ثُمَّ يُنْصِتُ إِذَا تَكَلَّمَ الإِمَامُ، إِلا غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجُمُعَةِ الأُخْرَى» * ከሰልማን አል-ፋሪሲ (ረዲየላሁ ዓንሁ) እንደተወራው፡ የአላህ መልእክተኛ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋል፡ «ማንኛውም ሰው በጁምዓ ቀን ታጥቦ፣ በሚችለው መጠን ተጸዳድቶ፣ ከቅባቱ ተቀብቶ ወይም ከቤቱ ሽቶ ተቀብቶ ከወጣ፣ በሁለት ሰዎች መካከል ሳይጋፋ የቻለውን ያህል ከሰግደ እና ኢማሙ ኹጥባ ሲናገር ጸጥ ብሎ ከሰማ፤ በዚያች ጁምዓና በሚቀጥለው ጁምዓ መካከል ያለው ወንጀሉ ይሰረዝለታል።» (ቡኻሪ) ዘግቦታል ። 7- عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ هَذَا يَوْمُ عِيدٍ جَعَلَهُ اللَّهُ لِلْمُسْلِمِينَ، فَمَنْ جَاءَ إِلَى الْجُمُعَةِ فَلْيَغْتَسِلْ، وَإِنْ كَانَ طِيبٌ فَلْيَمَسَّ مِنْهُ، وَعَلَيْكُمْ بِالسِّوَاكِ» * ከዐብደላህ ቢን ዓባስ (ረዲየላሁ ዓንሁማ) እንደተወራው፡ የአላህ መልእክተኛ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋል፡ «ይህ (ጁምዓ) አላህ ለእስልምና እምነት ተከታዮች በዓል ያደረገው ቀን ነው፤ ስለዚህ ወደ ጁምዓ የሚመጣ ሰው ይታጠብ፤ ሽቶ ካለውም ይቀባ፤ ሲዋክንም አዘውትሩ ።» (እብን ማጃህ) ዘግበውታል ። የወንዶችና የሴቶች ሽቶ ልዩነት አጠቃቀም :- 8 - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «طِيبُ الرِّجَالِ مَا ظَهَرَ رِيحُهُ وَخَفِيَ لَوْنُهُ، وَطِيبُ النِّسَاءِ مَا ظَهَرَ لَوْنُهُ وَخَفِيَ رِيحُهُ» * ከአቡ ሁረይራ (ረዲየላሁ ዓንሁ) እንደተወራው፡ የአላህ መልእክተኛ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋል፡ «የወንዶች ሽቶ ጠረኑ የሚታወቅ የሚያውድ ቀለሙ ግን የማይጎላ ነው፤ የሴቶች ሽቶ ደግሞ ቀለሙ የሚታይ ጠረኑ ግን የማይጎላ ነው።» (ቲርሚዚ) ዘግበውታል ። ሴቶች ወደ ውጭ ሲወጡ ሽቶ መቀባታቸው በጥብቅ የተከለከለ ስለመሆኑ :- 9 - عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَيُّمَا امْرَأَةٍ اسْتَعْطَرَتْ فَمَرَّتْ عَلَى قَوْمٍ لِيَجِدُوا مِنْ رِيحِهَا فَهِيَ زَانِيَةٌ» رواه النسائي * ከአቡ ሙሳ አል-አሽዐሪ (ረዲየላሁ ዓንሁ) እንደተወራው፡የአላህ መልእክተኛ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋል፡ «ማንኛዋም ሴት የሽቶ ጠረኗን ሰዎች እንዲያሸቱ በማሰብ ሽቶ ተቀብታ በሰዎች አጠገብ ካለፈች፣ እሷ አመንዝራ ናት።» (ነሳኢ) ዘግበውታል ።

*ሽቶ በኢስላም* የነቢዩ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) ንግግሮች (ሐዲሶች) ስለ ሽቶና ጥሩ መዓዛ :- የነቢዩ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) ለሽቶ የነበራቸው ፍቅርና ያደረጉት ጥሪ * «ከዚህ ዓለም ከሴቶችና ከሽቶ ፍቅር እንዲይዘኝ ተደረገ፤ የዓይኔ ማረፊያም በሶላት ውስጥ ተደረገልኝ።» (ሱነን አል-ነሳኢ እና ሙስነድ አህመድ) ዘግበውታል ። * «አራት ነገሮች የመልእክተኞች ዐለይሁም አሰላም መንገድ (ሱና) ናቸው፡- ማፈር (ሐያእ)፣ ሽቶ መጠቀም፣ ሲዋክ መጠቀም እና ማግባት።» (ሱነን አል-ቲርሚዚ) ዘግበውታል ። *ሽቶ ሲሰጥ አለመመለስ*:- * «የሬሃን (የጥሩ መዓዛ) ጨርቅ የቀረበለት ሰው አይመልሰው፤ ምክንያቱም ክብደቱ ቀላል፣ መዓዛው ደግሞ ያማረ ነውና።» (ሶሂህ ሙስሊም) ዘግበውታል ። * ከአነስ ቢን ማሊክ (ረዲየላሁ ዓንሁ) እንደተወራው፡ «ነቢዩ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) የተሰጣቸውን ሽቶ አይመልሱም ነበር።» (ሶሂህ አል-ቡኻሪ) ዘግበውታል ። * «ሦስት ነገሮች አይመለሱም፡- መደገፊያ ትራስ፣ ቅባት (ሽቶ) እና ረይሃን (የሽቶ አይነት ነው)።» (ሱነን አል-ቲርሚዚ) ዘግበውታል ። *ለጁምዓና ለስብሰባዎች ሽቶ መጠቀም*:- * «ማንኛውም ሰው በጁምዓ ቀን ታጥቦ፣ በሚችለው መጠን ተጸዳድቶ፣ ከቅባቱ ተቀብቶ ወይም ከቤቱ ሽቶ ተቀብቶ ከወጣ፣ በሁለት ሰዎች መካከል ሳይጋፋ የቻለውን ያህል ቢሰግድ እና ኢማሙ ኹጥባ ሲናገር ጸጥ ብሎ ከሰማ፤ በዚያች ጁምዓና በሚቀጥለው ጁምዓ መካከል ያለው ወንጀሉ ይሰረዝለታል።» (ሶሂህ አል-ቡኻሪ) ዘግበውታል ። * «ይህ (ጁምዓ) አላህ ለእስልምና እምነት ተከታዮች በዓል ያደረገው ቀን ነው፤ ስለዚህ ወደ ጁምዓ የሚመጣ ሰው ይታጠብ፤ ሽቶ ካለውም ይቀባ፤ ሲዋክንም አዘውትሩ ።» (ሱነን እብን ማጃህ) ዘግበውታል ። *የወንዶችና የሴቶች ሽቶ ልዩነት*:- * «የወንዶች ሽቶ ጠረኑ የሚታወቅ የሚያውድ ቀለሙ ግን የማይጎላ ነው፤ የሴቶች ሽቶ ደግሞ ቀለሙ የሚታይ ጠረኑ ግን የማይጎላ ነው።» (ሱነን አል-ቲርሚዚ እና አቡ ዳዉድ) ዘግበውታል ። *ሴቶች ወደ ውጭ ሲወጡ ሽቶ መቀባታቸው በጥብቅ የተከለከለ ስለመሆኑ* :- * «ማንኛዋም ሴት የሽቶ ጠረኗን ሰዎች እንዲያሸቱ በማሰብ ሽቶ ተቀብታ በሰዎች አጠገብ ካለፈች፣ እሷ አመንዝራ ናት።» (ሱነን አል-ነሳኢ እና አቡ ዳዉድ) ዘግበውታል ። *በሽቶ ዙርያ ከሶሃቦችና ከቀደምት ደጋግ ሰዎች የተገኙ ዘገባዎች* :- ለሽቶ ወጪ ማድረግ * ዑመር ቢን አል-ኸጣብ (ረዲየላሁ ዓንሁ) እንዲህ ብለዋል፡ «ነጋዴ ብሆን ኖሮ ከሽቶ ውጭ ሌላ አልመርጥም ነበር፤ ነግጄው ትርፉ ቢያለፈኝ መዓዛው አያልፈኝም ነበር።» እንዲሁም፡ «አንድ ሰው ከሀብቱ አንድ ሦስተኛውን ለሽቶ ቢያወጣ አባካኝ አይባልም።» * ዐብደላህ ቢን ዑመር (ረዲየላሁ ዓንሁማ)፡ ንጹህ የዑድ እንጨትና ካፉርን አብረው በማቃጠል ይታጠኑ ነበር፤ «የአላህ መልእክተኛ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) እንዲህ ነበር የሚታጠኑት» ይሉም ነበር። (ሶሂህ ሙስሊም) ዘግበውታል ። * እብን ሺሃብ አል-ዙህሪ (ረሂመሁላህ)፡ «ሰዎች ወደ ሶላት በሚወጡበት ጊዜ ሽቶ መቀባታቸውን ይወዱ ነበር።» *እንግዳን በሽቶ ማክበር*:- * ሰዒድ ቢን አል-ሙሰይብ (ረሂመሁላህ)፡ «ሽቶ መጠቀም የመልካም ስብዕና (ምሩዓ) አካል ነው፤ ሽቶንም ሞኝ ወይም ደካማ እንጂ ማንም አይመልሰውም።» * ኢማም አል-ሻፊዒ (ረሂመሁላህ)፡ «ልብሱን ያጸዳ ሰው ጭንቀቱ ይቀንሳል፤ ጠረኑ ያማረ ደግሞ አእምሮው (ማስተዋሉ) ይጨምራል።» *አላህ ያግራልን የተግባር ሰውም ያድርገን ።*🤲🤲🤲

አሰላሙ አለይኩም ወራህመቱላሂ ወበረካቱሁ ኢን ሻ አላህ ከመግሪብ እስከ ኢሻእ ዛሬ ደርስ ይኖረናል

*የእምነት ጽናት በፈተና ወቅት !* *الاستقامة في وقت المحنة* ውድ ወንድሞቼና እህቶቼ! ህይወት የደስታና የችግር መፈራረቂያ ናት። አላህ (ሱብሓነሁ ወተዓላ) በቁርኣኑ (ሱረቱል ሐጅ 22:11) ላይ የአንዳንዶቻችንን የእምነት ሁኔታ ሲገልጽ፦ “ከሰዎችም (ከሃይማኖት) በጫፍ ላይ ሆኖ አላህን የሚገዛ ሰው አለ…” ይላል። ((وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَعْبُدُ ٱللَّهَ عَلَىٰ حَرْفٍۢ ۖ فَإِنْ أَصَابَهُۥ خَيْرٌ ٱطْمَأَنَّ بِهِۦ ۖ وَإِنْ أَصَابَتْهُ فِتْنَةٌ ٱنقَلَبَ عَلَىٰ وَجْهِهِۦ خَسِرَ ٱلدُّنْيَا وَٱلْءَاخِرَةَ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْخُسْرَانُ ٱلْمُبِينُ)) (( ከሰዎችም (በሃይማኖት) ጫፍ ላይ ሆኖ አላህን የሚግገዛ ሰው አልለ፡፡ ታዲያ መልካም ነገር ቢያገኘው በእርሱ ይረጋል፡፡ መከራም ብታገኘው በፊቱ ላይ ይገለበጣል፡፡ የቅርቢቱን ዓለምም የመጨረሻይቱንም ከሰረ፡፡ ይህ እርሱ ግልጽ ከሳራ ነው፡፡)) አል ሐጅ [22:11] ይህ ታላቅ የቁርኣን አንቀጽ የእምነትን መሰረትና የሰውን ልጅ የስነ-ልቦና ሁኔታ በጥበብ ይገልጻል። "በጫፍ ላይ ሆኖ አላህን ማምለክ" ማለት እምነት በልብ ሳይሰርጽ፣ በጥቅምና በምቾት ላይ ብቻ ተመስርቶ አላህን መገዛት ነው። እንዲህ አይነቱ ሰው ህይወቱ ሲቃናና መልካም ነገር ሲገጥመው ብቻ በእምነቱ ይቆያል፤ ነገር ግን ትንሽ ፈተና፣ ችግር ወይም መከራ ሲመጣበት ወዲያው እምነቱን በመተው ወደ ኋላ ይመለሳል ይተወዋል፣ ያማርራል ። ይህ የሁለቱም ዓለም (የዱንያና የአኼራ) ትልቅ ከሳራ ነው። አላህ ይጠብቀን ። በዚህ አንቀጽ ላይ የተመሰረተ ጥቂት ምክሮች ፡- * እምነትህን በጥቅም ላይ አትመስርት፡ አላህን የምናመልከው ለአማኝነታችን ምትክ በአዱንያ ቁሳዊ ነገር ስለምንፈልግ ሳይሆን፣ እርሱ አምላካችንና ፈጣሪያችን ስለሆነ እና በአኼራ ጀነት ከጀሀነም ጠብቆን ጀነት አስገባቹሃለሁ ብሎ ስለ ነገረን ነው ። ፈጣሪን ማምለክ በደስታም ሆነ በችግር ጊዜ የማይለዋወጥ ጽኑ የህሊና አቋም ያስፈልገዋል። * ፈተና የህይወት አካል መሆኑን ተረዳ፡ በህይወት ውስጥ መልካም ነገርም ሆነ ችግር መፈራረቃቸው አይቀሬ ነው። ፈተና ሲገጥምህ እምነትህን ከማላላት ይልቅ ወደ አላህ የበለጠ መጠጋትና ሶብር (ትዕግስት) ማድረግ አለብህ ። ይህ የእውነተኛ አማኞች መለያ ነው። * በእምነትህ መሃል ላይ ቁም (ጽኑ ሁን)፡ በጫፍ ላይ መቆም ለማንኛውም ነፋስና ወጀብ ያጋልጣል። እምነትህ ጥልቅና ጠንካራ ይሆን ዘንድ በኢልም እውቀት ላይ በርታ፣ ቁርኣንን እያስተነተንክ አንብብ፣ ከደግና ከጥሩ ሰዎች ጋር ጊዜህን አሳልፍ። * የአለማዊ ህይወትህን ነገር ሰበቡን ካደረስክ በኋላ ውጤቱን ሙሉ በሙሉ ለአላህ ስጥ (ተወኩል) ይኑርህ ፡ የምትፈልገው ነገር ቢዘገይም ወይም ባይሳካ፣ አላህ ለአንተ ከሰጠህ ነገር በላይ ያልሰጠህ ነገር ለአንተ እንደሚሻል እመን። *አላህ በፈተና ወቅት በሰብር ከሚጸኑት፣ በደስታም ጊዜ ከሚያመሰግኑትና ከሁለቱም ዓለም ከሳራ ከዳኑት አውነተኛ አማኞች ያድርገን።*🤲🤲🤲

አሰላሙ አለይኩም ወራህመቱላሂ ወበረካቱሁ መስጂድ እየፀዳ ስለሆነ ለዛሬ ደርስ አይኖረንም።

የጳጉሜ አቆጣጠር በኢስላም የዘመን አቆጣጠር እና የወራት ስብስብ በሰው ልጅ ሕይወት ውስጥ ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና መንፈሳዊ እንቅስቃሴዎችን ለመምራት ከፍተኛ አስተዋጽኦ አላቸው። በተለያዩ ባህሎች እና እምነቶች ውስጥ የዘመን አቆጣጠር ዘዴዎች ጥቅም ላይ ይውላሉ። ከነዚህም መካከል በኢትዮጵያና በግብፅ የፀሐይ ቀመር መሠረት በዓመቱ መጨረሻ ላይ የሚገኘው "ጳጉሜ" (ከ5 እስከ 6 ቀናት ያሉት ወር)፣ የአውሮፓውያን የጎርጎርዮሳዊ አቆጣጠር፣ እና በጨረቃ ዑደት ላይ የተመሠረተው የኢስላም (የሂጅራ) አቆጣጠር ይገኙበታል። አላህ ሱብሃነሁ ወቸዓላ ጊዜን፣ ቦታን እና ፍጥረታትን በሙሉ ብቻውን የፈጠረ በመሆኑ፣ ለሰው ልጅ የሚበጀውን እና ትክክለኛውን የዘመን አቆጣጠር ከማንም በላይ ያውቃል። * የኢስላማዊ ዘመን አቆጣጠር መለኮታዊ መሠረት ሰው ሰራሽ የሆኑ የዘመን አቆጣጠሮች በሰው ልጅ ውስን እውቀት እና ስምምነት ላይ የተመሠረቱ በመሆናቸው ለስህተት፣ ለለውጥ እና ለማሻሻያ የተጋለጡ ናቸው። አላህ ግን አጽናፈ ዓለምን ሲፈጥር የጊዜን አቆጣጠር ፍፁም በሆነ መንገድ ደንግጎታል። አላህ በቁርኣን ውስጥ እንዲህ ብሏል፦ "أَلَا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ" (የፈጠረ ያውቃልን? እርሱም እጅግ ረቂቅ ውስጠ-ዐዋቂ ነው።) - ሱረቱ አል-ሙልክ፡ 14 በኢስላም የአንድ ዓመት የወራት ብዛት አሥራ ሁለት ብቻ እንደሆነና ይህም ዓለም ከተፈጠረችበት ቀን ጀምሮ የጸና መለኮታዊ ሕግ እንደሆነ ተደንግጓል፦ "إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِندَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ" (በአላህ ዘንድ የወራት ቁጥር ሰማያትና ምድር በፈጠረበት ቀን በአላህ መጽሐፍ ውስጥ አሥራ ሁለት ወር ነው።) - ሱረቱ ተውባ፡ 36 ነቢዩ ሙሐመድ (ሷለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) ይህንን ሲያብራሩ እንዲህ ብለዋል፦ "السَّنَةُ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا" (ዓመት ማለት አሥራ ሁለት ወር ነው።) * የሂጅራ አቆጣጠር መነሻ ከጨረቃ ስለመሆኑ በኢስላም የወራት የቆይታ ጊዜ በጨረቃ መታየት ላይ የተመሠረተ በመሆኑ፣ አንድ ወር ከ29 ወይም ከ30 ቀናት አይበልጥም ወይም አያንስም። ነቢዩ ሙሐመድ (ሷለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) እንደተናገሩት፦ "الشَّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا - يَعْنِي مَرَّةً تِسْعَةً وَعِشْرِينَ وَمَرَّةً ثَلاَثِينَ" (ወር ማለት እንዲህና እንዲህ ነው - ማለትም አንድ ጊዜ ሃያ ዘጠኝ፣ ሌላ ጊዜ ደግሞ ሠላሳ ነው።) አላህ የጨረቃን ዑደት ለሰው ልጆች አምልኮና የጊዜ ማወቂያ ምልክት አድርጎታል፦ "يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ ۖ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ" (ከአዲሶቹ ጨረቃዎች ይጠይቁሃል። «እነርሱ ለሰዎች (የሥራ) እና ለሐጅ ጊዜያት ማወቂያዎች ናቸው» በላቸው።) - ሱረቱ አል-በቀራህ፡ 189 "هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاءً وَالْقَمَرَ نُورًا وَقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ" (አላህ እርሱ ያ ፀሐይን አብሪ፣ ጨረቃንም ብርሃን ያደረገ ነው። የዓመታትን ቁጥር እና ስሌትን ታውቁ ዘንድም (ለጨረቃ) ማደሪያዎችን የወሰነላት ነው...) - ሱረቱ የኑስ፡ 5 * የጳጉሜ አቆጣጠር እና የአውሮፓውያን (የጎርጎርዮሳዊ) አቆጣጠር አመጣጥ ሀ) የጳጉሜ አቆጣጠር አመጣጥ፦ የጳጉሜ አቆጣጠር መነሻው የጥንታዊ ግብፃውያን የፀሐይ አቆጣጠር (Ancient Egyptian Calendar) ነው። ጥንታዊ ግብፃውያን መሬት ፀሐይን ለመዞር የምታደርገውን ዑደት መሠረት በማድረግ የዓመቱን ርዝመት 365 ቀናት እንደሆነ ደረሱበት። ይህንን ጊዜ ለ12 ወራት ሲከፍሉት እያንዳንዱ ወር 30 ቀናት አገኘ (12 x 30 = 360)። የወቅቶችን መዛባት ለመከላከል ሲሉ የቀሩትን 5 ቀናት (በየአራት ዓመቱ 6 የምትሆነውን) በዓመቱ መጨረሻ ላይ በመጨመር "ኤፓጎሜኔ" (Epagomenae) ብለው ጠሯት። "ጳጉሜ" የሚለው ቃል የመጣው ከዚህ የግሪክ ቃል ሲሆን ትርጉሙም "የተጨመሩ ቀናት" ማለት ነው። ለ) የአውሮፓውያን (የጎርጎርዮሳዊ/Gregorian) አቆጣጠር አመጣጥ፦ በአውሮፓውያን አቆጣጠር ውስጥ "ጳጉሜ" የሚባል ነጠላ 13ኛ ወር የለውም። ምክንያቱም ሮማውያን (በጁሊየስ ቄሳር አማካኝነት) የግብፃውያንን የፀሐይ አቆጣጠር ሲወስዱ፣ ተጨማሪዎቹን 5 ቀናት በዓመቱ መጨረሻ ላይ ነጥለው ከማስቀመጥ ይልቅ በ12ቱ ወራት ውስጥ በማካፈላቸው ነው። * በዚህም ምክንያት የተወሰኑትን ወራት 31 ቀናት፣ ሌሎቹን ደግሞ 30 ቀናት አደረጓቸው። * በየአራት ዓመቱ የምትመጣዋን ተጨማሪ 1 ቀን (ሩብ ቀናቶች ተደማምረው 6ኛ ቀን) በፌብሩዋሪ (February) ወር ላይ 29ኛ ቀን አድርገው አቀናጁት። * በኋላም በ16ኛው ክፍለ ዘመን በፓፕ ጎርጎርዮስ 13ኛ አማካኝነት የፀሐይ ስሌቱ የበለጠ ትክክለኛ እንዲሆን ተደርጎ ተሻሻለ፤ ይህም ዛሬ ዓለም አቀፍ የሆነው "Gregorian Calendar" በመባል ይታወቃል። ሐ) የሁለቱ አቆጣጠሮች ንፅፅር፦ የኢትዮጵያና የቅብጥ አቆጣጠር 12ቱንም ወራት እኩል 30 ቀናት አድርጎ ትርፎቹን ቀናት በዓመቱ መጨረሻ "ጳጉሜ" ብሎ ሲይዛቸው፣ የአውሮፓውያን አቆጣጠር ደግሞ ትርፎቹን ቀናት በ12ቱ ወራት ውስጥ (በ31 ቀናት) በማሰራጨቱ "ጳጉሜ" የሚባል ነጠላ ወር አይኖራቸውም። ነገር ግን ሁለቱም በፀሐይ ዑደት ላይ የተመሠረቱ ሰው ሰራሽ ስሌቶች ናቸው። * ከጳጉሜ ጋር የተያያዙ አመለካከቶች እና የኢስላም እይታ ከጳጉሜ ጋር ተያይዞ በሕብረተሰቡ ዘንድ በጳጉሜ ወር የሚደረግ መታጠብ ወይም መጠመቅ ልዩ መንፈሳዊ እጥበት፣ የበረከት ወይም የኃጢአት መማሪያ ጊዜ ተደርጎ የሚወሰድበት ባህላዊና ሃይማኖታዊ እምነት አለ። በኢስላማዊ እይታ ግን፡ * ማንኛውም ቀን ወይም ወር በአላህ የተፈጠረ በመሆኑ፣ ሁሉም ቀናት በሥራና በአምልኮ እኩል ዋጋ አላቸው። * በአንድ የተወሰነ ወር ወይም ቀን ላይ ብቻ ልዩ መንፈሳዊ በረከት አለ ለማለት ከቁርኣንና ከሐዲስ ማስረጃ ያስፈልጋል። * በጳጉሜ ወር ላይ የሚደረጉ ልዩ ባህላዊ አምልኮቶች ወይም እምነቶች በኢስላም መሠረት የላቸውም። ማጠቃለያ ጊዜንና ፍጥረታትን በሙሉ የፈጠረው አላህ በመሆኑ፣ ለሰው ልጅ የደነገገው የጨረቃ (የሂጅራ) አቆጣጠር ፍፁም፣ ግልጽ እና ከስህተት የጸዳ ትክክለኛ የዘመን መቁጠሪያ ነው። የጳጉሜ አቆጣጠርም ሆነ የአውሮፓውያን የጎርጎርዮሳዊ አቆጣጠር በፀሐይ ዑደት እና በሰው ልጅ ስምምነት/ስሌት ላይ የተመሠረቱ በመሆናቸው ለለውጥ እና ለስህተት የተጋለጡ ናቸው። በኢስላማዊው የሂጅራ አቆጣጠር ውስጥ "ጳጉሜ" የሚባል 13ኛ ወር የለም፤ ዓመት የተዋቀረው ከ12 ሙሉ የጨረቃ ወራት ብቻ ሲሆን፣ እያንዳንዱ ወር 29 ወይም 30 ቀናት አለው። በመሆኑም ከስህትት የፀዳ የሆነውን እና ለሰው ዘር በሙሉ ከአንዱ አምላካችን አላህ የተነገረውን የዘመን አቆጣጠር እንጠቀም የሚል ጥሪ አቀርባለሁ

አሰላሙ አለይኩም ወራህመቱላሂ ወበረካቱሁ በአላህ ፈቃድ ዛሬ ሰኞ ደርስ ይኖረናል

*«የእውነተኛ ወንድማማችነት ነፀብራቅ»* عن أبي هريرة رضي الله عنه، عن النبي ﷺ قال: «المؤمنُ مرآةُ المؤمنِ، والمؤمنُ أخو المؤمنِ، يَكُفُّ عليه ضَيْعَتَهُ، ويَحُوطُهُ مِن ورائِهِ». (رواه أبو داود) ከአቡ ሁረይራ (ረዲየላሁ ዓንሁ) እንደተወራው፡ የአላህ መልእክተኛ (ሶለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋል፦ «አንድ አማኝ የሌላኛው አማኝ መስተዋት ነው፤ አማኝ የአማኝ ወንድም ነው። የጠፋበትንና ሊበላሽበት ያለውን ነገር ይታደግለታል፤ በሌለበትም ይጠብቀዋል (ከጀርባው ከለላ ይሆነዋል)።» 💡የሐዲሱ ዋና ዋና መልእክቶች በአጭሩ፦ *መስተዋትነት፦* መስተዋት ያለ አላስፈላጊ ማጋነን ያለውን ጥፋት ለባለቤቱ ብቻ እንደሚያሳይ ሁሉ፣ አማኝም ወንድሙን በግልጽና በርህራሄ ይመክራል። *መጠበቅና ከለላ፦* ወንድሙ በሌለበት ስሙንና ክብሩን ያስከብራል፤ እንዳይጎዳም ይከላከልለታል። ያ አላህ ከተመካሪዎች አድርገን ያ አላህ ከመካሪዎች አድርገን ያ አላህ ከነውር ፈላጊዎች አታድርገን

*በጁምዓ ሌሊትና ቀን በነቢዩ ﷺ ላይ ሰለዋት ማውረድ ያለው ትልቅ ደረጃ* فضل الصلاة على النبي ﷺ በጁምዓ ቀንና ሌሊት በነቢዩ ﷺ ላይ ሰለዋት ማውረድ ያለው ትልቅ ትርፍና በረከት በሶሂህ ሀዲሶች ተረጋግጧል። ከእነዚህም መካከል፦ 1️⃣ ሰለዋታችን ለነቢዩ ﷺ ይቀርብላቸዋል የአላህ መልክተኛ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦ «በጁምዓ ቀን በኔ ላይ ሰለዋት ማውረድን አብዙ፤ የእናንተ ሰለዋት እኔ ዘንድ ይቀርብልኛልና።» 📚 (አቡ ዳውድና ነሳኢ ዘግበውታል) 2️⃣ ከአላህ ዘንድ 10 እጥፍ እዝነትን ለማግኘት ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦ «በኔ ላይ አንዴ ሰለዋት ያወረደ ሰው፣ አላህ በእርሱ ላይ አስር ጊዜ ሶላት (እዝነት) ያወርድበታል።» 📚 (ሙስሊም ዘግበውታል) 3️⃣ ወንጀል እንዲታበስና ደረጃ እንዲጨምር ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦ «በኔ ላይ አንዴ ሰለዋት ያወረደ ሰው፣ አላህ በእርሱ ላይ አስር ጊዜ ሰለዋት ያወርድበታል፣ አስር ወንጀሎቹን ያብስለታል፣ አስር ደረጃዎችንም ከፍ ያደርግለታል።» 📚 (ነሳኢ ዘግበውታል) 4️⃣ ከጁምዓ ቀን ምርጥ ስራዎች አንዱ ነው ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦ «ከቀናት ሁሉ በላጩ ቀን የጁምዓ ቀን ነው፤ ስለዚህ በዚህ ቀን በኔ ላይ ሰለዋት ማውረድን አብዙ።» 📚 (አቡ ዳውድ ዘግበውታል) 5️⃣ በቂያማ ቀን ለነቢዩ ﷺ ቅርብ ለመሆን ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦ «በቂያማ ቀን ከሰዎች ሁሉ ለኔ ይበልጥ ቅርብ የሚሆነው በኔ ላይ ሰለዋት የሚያበዛው ነው።» 📚 (ቲርሚዚ ዘግበውታል) 💡 የተሟላውና የተወደደው የሰለዋት አባባል (ሰለት አል ኢብራሂሚያ)፦ አላሁመ ሶሊ ዓላ ሙሀመዲን ወዓላ ኣሊ ሙሀመድ፣ ከማ ሶለይተ ዓላ ኢብራሂመ ወዓላ ኣሊ ኢብራሂም፣ ኢነከ ሀሚዱን መጂድ። አላሁመ ባሪክ ዓላ ሙሀመዲን ወዓላ ኣሊ ሙሀመድ፣ ከማ ባረክተ ዓላ ኢብራሂመ ወዓላ ኣሊ ኢብራሂም፣ ኢነከ ሀሚዱን መጂድ። ተግባሩን አላህ ይወፍቀን ይቀበለንም 🤲🤲🤲

እስኪያልፍ ያለፋል {وَقُلْ جَآءَ ٱلْحَقُّ وَزَهَقَ ٱلْبَٰطِلُ ۚ إِنَّ ٱلْبَٰطِلَ كَانَ زَهُوقًۭا} (( በልም «እውነት መጣ ውሸትም ተወገደ፤ እነሆ ውሸት ተወጋጅ ነውና፡፡»)) (( And say, "Truth has come, and falsehood has departed. Indeed is falsehood, [by nature], ever bound to depart.")) Al-Isra [17:81]

بسم الله الرحمن الرحيم ✨ ከዑምራ በኋላ ምን ይደረጋል? ከነቢዩ ﷺ የህይወት መንገድ፣ ከታላቁ ቦታ መካ ህጎች እና ከሲራ እውቀቶች ✨ በቅድሚያ ለዚህ ዑምራ ለመረጠንና ላሳካልን አላህ ቁጥር ስፍር የሌለው ምስጋና የተገባው ይሁን ። الحمد لله رب العالمين አልሀምዱ ሊላሂ ረቢል ዓለሚን የዑምራ ስነስርዓትን ማጠናቀቅ የዒባዳ ማብቂያ ሳይሆን፣ የአላህን ምህረት እና የቦታውን ታላቅነት እያሰቡ አዲስ የኢባዳ እና የእውቀት ምዕራፍ የሚከፈትበት ጊዜ ነው! 🌿 1. ከተህሊል (እህራምን ከመፍታት) በኋላ ጸጉርን በመላጨት ወይም በመቀነስ የዑምራ እህራም ያበቃል ፤ በእህራም ምክንያት ተከልክለው የነበሩ ነገሮች (እንደ ሽቶ፣ የተሰፋ ልብስ መልበስ፣ ጋብቻ ... ) በሙሉ የተፈቀዱ ይሆናሉ። ነገር ግን የመካ ከተማን ክብር የሚመለከቱ ክልከላዎች አይነሱም፡ * ዛፎቿን መቁረጥ፣ እንስሳቶቿን ማደን ወይም የወደቀ እቃ ማንሳት የተከለከለ ነው ባለቤቱን ፈልጎ ለመስጠት ካልሆነ በስተቀር ። * ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብለዋል፡ «ይህችን ሀገር አላህ ሰማያትንና ምድርን የፈጠረ ዕለት የተከበረች አድርጓታል... እሾኋ አይቆረጥም፣ እንስሳዋም አይሸበርም» (ቡኻሪ)። 💍 2. የነቢዩ ﷺ እና የሶሃቦች መንገድ ከዑምራ በኋላ :- * ትምህርት እና ምክር፡ ነቢዩ ﷺ ከዑምራ በኋላ ሶሃቦችን ይመክሩ እና የዲን ትምህርት ያስተምሩ ነበር። * ጋብቻ ፡ በዑምራቱል ቀዷእ ነቢዩ ﷺ እህራም ከፈቱ በኋላ ወደ መዲና ሲመለሱ ("ሲረፍ" በተባለ ቦታ) እመቤታችን መይሙናን አግብተዋል (ሙስሊም)። * ቃልን ማክበር፡ ነቢዩ ﷺ በመካ የቆዩት ከመካ ሙሽሪኮች ጋር የተስማሙበትን 3 ቀናት ብቻ ነበር፤ ጊዜው ሲያልቅ ወዲያው ተመልሰዋል ። 🕋 3. በመካ የመቆያ ጊዜን በዒባዳ ማሳለፍ መካ ውስጥ የሚያሳልፉት ጊዜ ታላቅ እድል ነው፤ በመሆኑም የሚከተሉትን ዒባዳዎች ማብዛት ይወደዳል፡ * በመስጂደል ሀራም ሶላት ማብዛት፡ በመስጂደል ሀራም የሚሰገድ አንድ ሶላት ከሌላ ቦታ 100,000 ሶላት ይበልጣል። * ጠዋፍን ማብዛት፡ ለተጓዥ (ሙሳፊር) ከመስጂደል ሀራም ውጭ የማይገኘውን የጠዋፍ ዒባዳ ማብዛት እጅግ የተወደደ ነው። * ተደጋጋሚ ዑምራ ማድረግ (ከተንዒም/መስጂደ ዓኢሻ)፡ በቂ ጊዜ ያለው ሰው ወደ ተንዒም በመሄድ እንደገና እህራም አድርጎ ተጨማሪ ዑምራ ማድረግ ይችላል። * ሶደቃ እና ፊድያ ማውጣት፡ ድሆችን መመገብ እና ሶደቃ ማብዛት፤ እንዲሁም በእህራም ወቅት ስህተት የሰራ ሰው ግዴታ የሆነበትን ፊድያ (እርድ ወይም ሶደቃ) መክፈል አለበት። * ከወንጀል መጠንቀቅ፡ መልካም ስራ እንደሚደራረብ ሁሉ መካ ውስጥ ወንጀል መስራትም ቅጣቱ የበረታ ነው፤ አላህ እንዲህ ብሏል፡ {በእሷም ውስጥ በበደል መንገድ መሳሳትን የሚፈልግ ሰውን አሳማሚ ቅጣት እናቅመዋለን} [ሐጅ: 25]። 🕊️ 4. መካ በነቢያት ዓይን 🔹 የኢብራሂም (ዐለይሂ አሰላም) ዱዓ፡ ለዚች ቦታ ሰላምን፣ ተውሂድን እና በረካን ለምነዋል፡ {ጌታዬ ሆይ! ይህንን ሀገር ጸጥተኛ አድርገው፤ እኔንም ልጆቼንም ጣኦታትን ከመገዛት አርቀን} [ኢብራሂም: 35]። 🔹 የሙሳ (ዐለይሂ አሰላም) ተልቢያህ፡ ነቢዩ ሙሳ (ዐለይሂ አሰላም) ወደ መካ ሲመጡ ተልቢያህ ይሉ ነበር፤ ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብለዋል፡ «ሙሳ ወደ አላህ ድምፁን ከፍ አድርጎ ተልቢያህ እያለ ከተራራዎቿ ሲወርድ የሚታየኝ ይመስለኛል» (ሙስሊም)። 📸 5. የታሪክ ቦታዎችን መጎብኘት (ለእውቀት እንጂ ለዒባዳ ሳይሆን) በመካ ያሉ የታሪክ ቦታዎችን መጎብኘት የዑምራ አካል አይደለም፤ ለዒባዳ ተብሎም አይደረግም። ነገር ግን ለታሪክ እና ለሲራ እውቀት ትልቅ ጥቅም አለው፡ * ጀበሉን-ኑር እና የሒራእ ዋሻ ፡ የመጀመሪያው ወህይ ቁርኣን የወረደበትን ቦታ እና ነቢዩ ﷺ ከነቢይነት በፊት ያደርጉት የነበረውን የብቸኝነት ግዜ መረዳት። * የሠውር ዋሻ (ጋረ ሠውር)፡ የነቢዩ ﷺ እና የአቡበክር (ረዲየላሁ ዐንሁ ) የሂጅራ ጉዞ እና ያደረጉትን በጥንቃቄ የተሞላ እቅድ ማስተንተን። * የተከበሩ ቦታዎች (ዐረፋ፣ ሙዝደሊፋ፣ ሚና)፡ የነቢዩን ﷺ የመጨረሻ የሐጅ ንግግር (ሁጥበቱል ወዳዕ) እና የታሪክ ሁነቶችን ማስታወስ። * ጉብኝቱ ለታሪክ እውቀት ብቻ መሆን አለበት፤ ቦታዎቹ ልዩ በረካ አላቸው ወይም ሶላት መስገድ ልዩ ምንዳ ያስገኛል ብሎ መታመን የለበትም። 📌 አላህ የሁሉንም ዑምራ የተቀበለ ያድርገው፤ ወንጀልንም የሚያብስ ያድርግልን! ለሐጅና ዑምራ ደጋግመን የምንመጣ ያድርገን አሚን 🤲🤲🤲

ጠዋፍ (الطواف) የጠዋፍ (الطواف) ትሩፋት በሸሪዓዊ ማስረጃዎቹ :- በተከበረችው ካዕባ ዙሪያ የሚደረገው ጠዋፍ አላህ ዘንድ በጣም ከተወደዱና ታላላቅ ከሆኑ ኢባዳዎች (አምልኮዎች) አንዱ ነው፤ ይህም በሐጅ፣ በዑምራ ወይም በነፍል (በፍላጎት የሚደረግ) ጠዋፍ ሊሆን ይችላል። 1. ጠዋፍ (الطواف) ጥሩ ንግግር የተፈቀደበት ሶላት ነው ጠዋፍ በአላህ ዘንድ ባለው ታላቅ ምንዳና ደረጃ ከሶላት ጋር ይመሳሰላል፤ ነገር ግን አላህ በእርሱ ውስጥ ንግግርን ፈቅዷል። * ከአብደላህ ኢብኑ አባስ (ረዲየላሁ ዐንሁማ) እንደተወራው ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦ «الطَّوافُ حَولَ العَتِيقِ صَلاةٌ، إلَّا أنَّ اللَّهَ أذِنَ فيه بالكَلَامِ، فَمَن تَكَلَّمَ فَلا يَتَكَلَّمَنَّ إلَّا بِخَيْرٍ» («በካዕባ ዙሪያ የሚደረግ ጠዋፍ ሶላት ነው፤ ነገር ግን አላህ በእርሱ ውስጥ ንግግርን ፈቅዷል፤ ስለዚህ የሚናገር ሰው ከመልካም ነገር በስተቀር አይናገር።») (ቲርሚዚ፣ አል-ነሳኢ እና አል-ሐኪም) 2. የወንጀል መማር (መሰረዝ) ጠዋፍ ለወንጀሎችና ለስህተቶች መማሪያ፣ እንዲሁም ከአሳት ነፃ ለመውጣት ምክንያት ነው። * ከአብደላህ ኢብኑ ዑመር (ረዲያላሁ አንሁማ) እንደተወራው ነቢያችን ﷺ እንዲህ ሲሉ ሰምቻለሁ ብለዋል፦ «مَنْ طَافَ بِهَذَا الْبَيْتِ أُسْبُوعًا [أي سبعة أشواط] فَأَحْصَاهُ كَانَ كَعِتْقِ رقَبَةٍ» («በዚህ ቤት ዙሪያ ሰባት ጊዜ ጠዋፍ ያደረገና ያሟላ ሰው፣ ባሪያን ነፃ እንዳወጣ ይቆጠርለታል።» (ቲርሚዚ፣ ኢብኑ ማጃህ እና አሕመድ) 3. በእያንዳንዱ እርምጃ ሁሉ ምንዳ መጻፍና ደረጃን ከፍ ማድረግ በጠዋፍ ወቅት በእግር እንቅስቃሴ ሁሉ ለጣዋፊው መልካም ምንዳ ይፃፍለታል፣ ኃጢአቱም ይታበስለታል። * ከኢብኑ ዑመር (ረዲያላሁ አንሁማ) እንደተወራው ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦ «لا يَضَعُ قَدَمًا وَلا يَرْفَعُ أُخْرَى إِلا حَطَّ اللَّهُ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً وَكَتَبَ لَهُ بِهَا حَسَنَةً» («አንድ እግሩን አያኖራም፣ ሌላዋንም አያነሳም፤ አላህ በእሷ ኃጢአቱን ያበሰለትና መልካም ሥራን የፃፈለት ቢሆን እንጂ።») (ቲርሚዚ እና አሕመድ) 4. አል-ሐጀሩል አስወድንና ሩክነል የማኒይን የመዳሰስ ታላቅነት በጠዋፍ ወቅት አል-ሐጀሩል አስወድንና ሩክነል የማኒይን መዳሰስ ኃጢአትን ያረግፋል፤ እንዲሁም አል-ሐጀሩል አስወድ በትክክል ለዳሰሰው ሰው በትነሣኤ ቀን መስካሪ ሆኖ ይመጣል። * ኃጢአትን ለማንሳት ያለው ማስረጃ፦ ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦ «إنَّ مَسْحَهُمَا يَحُطُّ الْخَطَايَا» («እነርሱን መዳሰስ ኃጢአትን ያረግፋል።») (ቲርሚዚ እና አል-ነሳኢ) * የሐጀሩል አስወድ ምስክርነት ማስረጃ፦ ነቢዩ ﷺ ስለ ሐጀሩል አስወድ እንዲህ ብለዋል፦ «وَاللَّهِ لَيَبْعَثَنَّهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَهُ عَيْنَانِ يُبْصِرُ بِهِمَا، وَلِسَانٌ يَنْطِقُ بِهِ، يَشْهَدُ عَلَى مَنْ اسْتَلَمَهُ بِحَقٍّ» («በአላህ ይሁንብኝ! አላህ በትነሣኤ ቀን የሚያይበት ሁለት ዓይኖችና የሚናገርበት ምላስ ኖሮት በትክክል ለዳሰሰው ሰው የሚመስክር ሆኖ ይቀሰቅሰዋል።») (ቲርሚዚ፣ ኢብኑ ማጃህ እና አሕመድ) 5. ዱዓእ የሚቀበልበትና የፋድል (የበረከት) ስፍራ መሆኑ ጠዋፍ ለዱዓእ እና ለተጣጣሪነት ታላቅ ስፍራ ነው፤ በተለይም አል-ሙልተዘም ዘንድ (በሐጀሩል አስወድና በበር መካከል)፣ በሩክነል የማኒና በሐጀሩል አስወድ መካከል ዱዓእ ተቀባይነት ይኖረዋል። * ከሶሃቦች (ረዲያላሁ አንሁም) አል-ሙልተዘም ዘንድ ተጣብቆ ዱዓ ማድረጋቸው ተረጋግጧል፤ እንዲሁም በሩክነል የማኒና በሐጀሩል አስወድ መካከል በቁርኣን እንደመጣው ማለት የሱና አካል ነው፦ {وَمِنْهُم مَّن يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ} [البقرة: 201] («ከእነርሱም "ጌታችን ሆይ! በዱንያ መልካምን፣ በጨረሻይቱም ዓለም መልካምን ስጠን፤ ከእሳት ቅጣትም ጠብቀን" የሚል አልለ»።) (አቡ ዳዉድ) 6. የተውሒድ ምልክትና ለአላህ የመሸነፍ መግለጫ ጠዋፍ አላህ ለነቢያትና ለምእመናን ያዘዘውን ትእዛዝ መፈጸም ነው፤ እንዲሁም የባሪያው ህይወትና አካላቱ በሙሉ በአላህ ውዴታ ዙሪያ የሚዞሩ መሆኑን በተግባር የሚያሳይ መግለጫ ነው። * አላህ ተዓላ እንዲህ ብሏል፦ {وَعَهِدْنَا إِلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَن طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ} [البقرة: 125] («ወደ ኢብራሂምና ወደ እስማኤልም፦ ቤቴን ለጠዋፍ አድራጊዎች፣ ለተቀማጮችም፣ ለሩኩዕና ሱጁድ አድራጊዎች አጽዱ በማለት ቃል ኪዳን ያዛል ።») እንዲሁም አላህ እንዲህ ብሏል፦ {وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ} [الحج: 29] («በጥንታዊውም ቤት ይዙሩ ( ጠዋፍ ያድርጉ)።») አላህ ጠዋፍን ከሚያበዙ መልካም ባሪያዎቹ ያድርገን!

*ረቡዕ ቀን ከዙህር እስከ አስር ዱዓ መቅቡል ነው።* ከጃቢር ኢብን አብደላህ (ረዲየላሁ ዐንሁ) እንደተላለፈው፦ ነቢዩ ﷺ በሰኞ፣ በማክሰኞ እና በረቡዕ ቀናት ዱዓ አደረጉ፣ በረቡዕ ቀን ደግሞ በሁለቱ ሶላቶች መካከል (በዙህር እና በዐስር መካከል) ዱዓቸው ተቀባይነት አገኘ። ጃቢርም እንዲህ አሉ፦ "ከባድ እና አስፈላጊ ጉዳይ በገጠመኝ ቁጥር ያንን ሰዓት እመርጣለሁ፣ በዚያ ሰዓት ዱዓ አደርጋለሁ፣ መልስም አገኛለሁ" (በአሕመድ ዘገባ፣ አንዳንድ የሐዲስ ሊቃውንት ሐሰን (ጥሩ) ብለውታል)። عن جابر بن عبدالله رضي الله عنه: أن النبي ﷺ دعا يوم الاثنين والثلاثاء والأربعاء، فاستُجيب له بين الصلاتين يوم الأربعاء (بين الظهر والعصر)، وقال جابر: "فما نزل بي أمر مهم غليظ إلا توخّيت تلك الساعة فأدعو فيها فأعرف الإجابة" (رواه أحمد، وحسّنه بعض المحدثين). فبناءً على هذا الحديث، يرى بعض العلماء أن ما بين الظهر والعصر يوم الأربعاء وقت مرجوّ لإجابة الدعاء، خاصة في الأمور المهمة. በዚህ ሐዲስ መሰረት፣ አንዳንድ ዑለማዎች እንደሚሉት በረቡዕ ቀን በዙህርና በዐስር መካከል ያለው ጊዜ ዱዓ ተቀባይነት የሚያገኝበት ተስፋ የተጣለበት ሰዓት ነው፣ በተለይም ለአስፈላጊ ጉዳዮች። ማስታወሻ: ይህ ሐዲስ በአንዳንድ ዑለማዎች ዘንድ ደካማ (ደዒፍ) ተብሎ የተመደበ በመሆኑ ጥንካሬው ላይ የሊቃውንት ልዩነት እንዳለ ልብ ይበሉ። *ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفي الآخرة حسنة وقنا عذاب النار* ረበና ኣቲና ፊዱንያ ሀሰነተን ወፊል ኣኺረቲ ሀሰነተን ወቂና ዐዛበአናር *ጌታችን ሆይ በአዱንያም መልካሙን በአኼራም መልካሙን ስጠን ከእሳት ቅጣትም ጠብቀን ። አሚን 🤲🤲🤲*