ماهنامه مديريت ارتباطات

خوانشی ارتباطی بر «پلوریبوس» ✍️🏻نفیسه قانیان/ روزنامه‌نگار ❇️آخرین ساختۀ «وینس گیلیگان»، خالق سریال پربینندۀ برکینگ بد، از منظر ارتباطات، بازتاب‌دهندۀ تغییر در جهان ارتباطات انسانی است؛ آنجا که ارتباطات انسانی و بین‌فردی، مخدوش می‌شود، رنگ می‌بازد و از معنا تهی می‌شود. داستان تک‌خطی سریال این است: یک سیگنال فضایی همۀ افراد کرۀ زمین را به یک «ذهن جمعی» یکپارچه تبدیل کرده است؛ درحالی‌که معدود افرادی مانند قهرمان اصلی داستان، هویت فردی خود را حفظ کرده‌اند و با پیوستن به این هویت مصنوعی و جمعی مقابله می‌کنند. ❇️انسان‌ها در این سریال، به دو دستۀ عجیب تقسیم می‌شوند؛ بازمانده‌ها و دیگران! بر اثر ویروسی فرازمینی و فراگیر، همۀ مردم به‌جز ۱۳ نفر به جهانی پیوسته‌اند که در آن انسان، یگانگی فردی ندارد، از نظر و حق انتخاب خالی است، همیشه خوشحال است، همه‌چیز را می‌داند، همه‌چیز را در اختیار دارد، همۀ خواسته‌هایش برآورده می‌شود و در مجموع، در قالب یک کل منسجم، شادیِ جمعی و همیشگی را تجربه می‌کند. ❇️قهرمان اصلی این سریال، «کارول استورکا»، نویسنده‌ای پرمخاطب و موفق است که از این خوشبختی مصنوعی و از پیوستن به این هویت جمعی جدید، استقبال نمی‌کند و در وضعیت جدید خوشحال نیست. کارول، تسلیم «پدیدۀ پیوستن» نشده و تجسم این گزاره است: حق با اکثریت نیست! ❇️اما داستان سریال، فارغ از پرسش‌های بنیادین و فلسفی و آنچه منتقدان دربارۀ مفاهیمی مانند خوشبختی، هویت جمعی، سعادت، آرمان‌شهر و... دربارۀ این درام علمی ـ تخیلی گفته‌اند، از منظر ارتباطی، روایتی مجسم دربارۀ «غیاب ارتباطات» است. گویی تمام سریال، نکوهشی است بر جهان بدون ارتباطات یا دست‌کم جهانی بدون ارتباطات سازنده و معنادار! ❇️در دنیایی که در «پلوریبوس» با آن مواجهیم، انسان‌ها به‌صورت بی‌واسطه به هم وصل شده‌اند، در یک ناخودآگاه جمعی قرار دارند و به همین دلیل، فاقد رأی، نظر و انتخاب‌های فردی هستند. انگار این موجودیت جمعی، دارای یک شبکۀ عصبی به‌هم‌پیوسته است که احساسات، تجربیات و افکار مشترک دارد. وقتی کارول با یکی از آن‌ها حرف می‌زند، در واقع در حال صحبت با همۀ آن‌هاست. گویی کارگردان، شکل اغراق‌شده‌ای از شبکه‌های اجتماعی را برای ما ترسیم می‌کند. ❇️این شبکۀ جمعی یک جهان ارتباطی بسیار پیشرفته است که «خودبودگی» را از بین برده؛ به عبارت دیگر در این کلِ به‌هم‌پیوسته، ارتباطات بین‌فردی در مقابل ارتباطات جمعی، رنگ باخته است. به‌نوعی می‌توان گفت این وضعیت که حالت بی‌حدومرزی از افکار عمومی را شکل داده است، اساساً ارتباط نیست، بلکه نوعی یکپارچگی اجباری است. بستری برای دسترسی بی‌حدوحصر همۀ افراد به تمامی داده‌هاست؛ اما به قیمت حذف تصمیمات آزاد و تفاوت‌های فردی، که بن‌مایۀ ارتباطات سازنده است. 🗞مطلبی که خواندید بخش‌هایی از یادداشتی است که در شماره ۱۹۴ ماهنامه مدیریت ارتباطات منتشر شده است. می‌توانید نسخه کاغذی ماهنامه را از سیمای شرق سفارش دهید. ▫️▫️▫️ @cm_magazine