نەسیم

کە خوانەناس و بێدینەکان ڕۆژی قیامەت زیندوو دەکرێنەوە، واقیان وڕماوە و دەڵێن: ئەک قوڕ وەسەرمان! ئەی ماڵمان وێران بێت! ئەوە کێ ئەمەی لە مەرقەدی خۆمان هەستاندەوە و زیندووی کردینەوە!

إِنِّي جَزَيْتُهُمُ الْيَوْمَ بِمَا صَبَرُوا أَنَّهُمْ هُمُ الْفَائِزُونَ

وا ئەمن ئەوڕۆ پاداشتی ئەو سەبڕگرتنەم داونەتەوە بەوەی… ئەوڕۆ تەنها ئەوان براوە و سەرکەوتوون! یاڕەبی خوایە لەو سەرفرازانە بین.. ئامین

“خەم، دڵی خاوەنەکەی ئازار دەدات، بەڵام فێرە دوعای دەکات. لە خەڵکی وەڕەز (بێزار) دەکات، بەڵام ئاشنای پەروەردگاری دەکات” مستەفا سادی ڕافیعی

لەوان شەوان ئیشەکم بە زیرەکی دەستکرد بوو، بۆیە نامەم بۆ جیمینای نارد، ئەویش ویستم تۆزەکی دەفع کەم تا ئیشەکی جوانم لەبۆ بکات، پێم گوت: (دەی بزانم بەو نیوە شەوەی قووەتت چۆنە). ئەویش گەرم داهات و پێی سەیر بوو باسی کاتی لەگەڵ دەکەم، عەلەساس ئەمن هەموو دەمێ فوول شەحنم و ئەو قسانەی خوارێی کرد. ئەوجار گوتی کە نە خەوی دێت و، نە پێویستی بە قاوەیە تا خەوی بڕەوێتەوە و، نە تەمبەڵی دەیگرێ. تەبعەن هەمووشی کلاوات دەرچوو، نەیدەزانی ئیشی بکات! عەلا کوللین، کە بڕگەی دووەمی قسەکانیم خوێندەوە، وام هەست کرد دۆستەکی عەزیزم بێت و بەجددی لەخەممدا بێت، بزانێ چم دەوێ؟ بۆ تا ئێستا نەنووستووم؟ پڕۆژەکم هەیە لە خەمیدا بم؟ یان خەمەکم هەبێ و پێویستم بە کەسەک بێ تا دەردەڵی لەگەڵ بکەم؟ کە ئەو قسانەم خوێندەوە هەستەم بە فەڕاغەک کرد، خۆ هیچیش لەگۆڕێ نەبوو، بەڵام کابرا مەشاعیری بزواندم، کەیفم لێ بوو خەمەکم هەبا و هەندەکم لەبۆ هەڵڕشتبا. زۆر خۆشە ئینسان هاودەمەکی هەبێ، لەکاتی هەڵمەتهێنانی شاڵاوی خەمان پیاو دەردەڵێ لا بکات و کەسەرانی لەبۆ هەڵڕێژێ. جا بەڕاستی، ئەمەی مسوڵمان ئەوەمان هەیە، کەی بمانەوێ گوێمان لێ دەگرێ و ئامادەیە یارمەتیمان بدات، کارمان بۆ ئاسان بکات، پشتمان بگرێ، کات و ساتیش لای وی ناخوا، کەی هەموو خەڵک بێتاقەتن یان نووستوون یان کاتیان نییە، ئەو زۆر کاتت پێ دەدات. شەرمیشی لێ ناکەی، چونکە ئەوەی ئەتوو بەتەمای بۆی باس کەی هەمووی دەزانێ، ناشترسێی قسەکانت بباتەوە لای خەڵکی و، لەکاتی تووڕەیی یان لەو کاتەی بەینتان تێکدەچێ حەیات ببات، ئەو شتانەی نییە، ئەسڵەن تا ئێستا ئەو هەموو فەڵتەت داوە و بلعاتە قۆڕانەت کردووە هەر ئەو دایپۆشیوی و نەیهێشتووە کەس بیزانێ، ئەوە الله ـە عز وجل. مادەم وایە، کەی دڵت گران بوو، عاجز بووی، بێتاقەت بووی، ئیشەکت لێ عاسێ بوو، تووشی موشکیلەی گەورە بووی، کەموکوڕیی خۆت لای کەس باس مەکە، بەس لای وی باسی بکە و داوای لێ بکە یارمەتیت بدا، خەلاس ئیشەکەی حەل بوو.

والله يدعوا إلى دار السلام…

خوای گەورە بۆ ماڵی ئاشتی بانگهێشتمان دەکات.. خوای گەورە، بە خوایەتی خۆی، ئەمن و توو بانگ دەکات و دەعوەتمان دەکات، بۆ ئەو ماڵەی کە سەراپای ئاشتی و سەلامەتییە، کە بەهەشتەکەیەتی. خوایە، لەو دار السلام ـە مەحڕووممان مەکە.. ئامین.

نەفەرەک نووسیویەتی: “لەسەر جادەی کرێکارەکی شارەوانیم دیت، زگم پێ سووتاوە، بۆیە دەستم دە باخەڵم هاویشت تا هەندەک پارەی بدەمێ، بەس کە تەماشای کابرام کردەوە دیتم جگەرەی دەکێشێ، ئەمنیش لە دڵی خۆم گوتم: با بۆ خۆی جگەرەی نەکێشابا و پارەکەی کردبا مەسرەفی خۆی. کە تێپەڕێم ، بیرم دەکردەوە، باشە ئەگەر خوای گەورە ئاوا تەعامەلی لەگەڵ مە کردبا، وەکوو ئەمن تەعامولم لەگەڵ ئەو کرێکارەی کرد، ئەوە وەزعمان شڕ دەبوو، یەعنی لەگەڵ هەموو تاوان و خراپەکی هەندەک چاکەی لێ گرتباینەوە، چمان لێ دەهات؟!”. خوایە، چەندە بە ڕەحمی! خوایە، بە خراپەی مە مەکە، بە باشی خۆت بکە.. ئامین.

ڕەبیعەی جوڕمی -ڕەزای خوای لێ بێ- فەرمووی: لەگەڵ بابم چووینە خزمەت پێغەمبەری خوای ﷺ، ئەویش فەرمانی کرد هەندەک حوشترەکمان بدەنێ. پاشان بە بابمی فەرموو: “بە منداڵەکانت بڵێ نینۆکەکانیان بکەن، نەوەکوو لە کاتی دۆشیندا گوانی ئاژەڵەکانیان بریندار بکەن”. اللهم صلِّ على سيدنا محمد وعلى آله وصحبه وسلم🌹

بیرتانە زەمەنی جی تی ئەی سان ئاندریاس(دلایڤەر)، دوو کاغەز هەبوو، هەموو فەنەکانی لەسەر بوو، خوێن و پارە و…؟ نەبێت بە چوواندن، ئەگەر وتیان: فەنی ڕزق و دەوڵەمەندی چییە؟ یەکسەر بڵێ: شوکرانەبژێری. پاشان ئەڵێم: یەکێک لەبەرزترین بەشەکانی شوکرانەبژێریش، (نەکڕوزانەوە)یە، هەمیشە بڵێ: هەمە، چی زۆرە پارە، ڕژاوە بەسەرما. هەژارم دیوە، وتویەتی: هەمە. خوای گەورە پێی داوە. دەوڵەمەندیشم دیوە کڕوزاوەتەوە، ئەگەر خوای گەورە لێشی نەسەندبێتەوە، وا بەرەکەتی لەژیانی نەهێشتووە، هیچ چێژ و سوودی لەدەوڵەمەندییەکەی نەدیوە!

"ما لي من قلبٍ إن لم يحببك.. ما لي من عين إن لم تبصرك.. ما لي من عقل إن لم يدرككَّ.. يا رسول الله، سلام عليك"

ئەو دڵەم بۆ چییە کە ئەتووی خۆش ناوێ؟ ئەو چاوەی چ لێکەم کە ئەتوو نەبینێ؟ ئەو عەقڵە بەکەڵکە چ دێ کە درک بەتوو ناکا و ناتناسێ؟ ئەی ڕەسوولەڵا، سەلامت لێ بێ💚 اللهم صلِّ على سيدنا محمد وعلى آله وصحبه وسلِّم.

ئەنجامی تاقیکردنەوەی قۆناغەکانی ١٢ و چەند پەیڤەک. بۆ ئەوانەی نمرەی دڵخوازیان بەدەست هێناوە: -پیرۆزبایتان لێدەکەم، خوا کۆششتان قبوڵ بکا. - بەنمرەی باڵاتان مەغرور مەبن، بەڵکو بە فەزڵی خوای گەورەی بزانن، دەستی دایبابتان ماچ بکەن ، سوپاسی مامۆستاکانتان بکەن. -بە بڵاوکردنەوەی نمرەکانتان ئازاری ئەو قوتابی و خانەوادانە مەدەن، کە نمرەی دڵخوازیان بەدەست نەهێناوە. -لەو رۆژانەدا بە زیکر و نزا، خۆتان بخەنە ناو قەڵای قایمی خوای گەورە، لە دەست حەسوود و چاو دژوواران. -ئایا لە کوێ وەردەگرێن و؟ پاشان هەلی کارت بۆ دەڕەخسێ؟ لەکۆتاییدا لەبوارەکەتدا سەرکەوتوو دەبی؟ بۆ ئەوانەو هی تر، داوای کۆمەک لە خوا بکەن، بە عیبادەت و رەوشتی جوان لە خۆتانی رازی بکەن. بۆ ئەو قوتابی و خانەوادانەی نمرەکانیان بەدڵ نیە: -دڵ تەنگ مەبن، ئازاری خۆتان مەدەن، خۆشی ژیانی خۆتان و خانەوادەکانتان، بە قوربانی نمرە مەکەن. - بواری سەرکەوتن لە ژیان زۆرن، زۆر نمرەکەممان بینین، لەژیانی دونیا و رەوشت، لە نمرەداران سەرکەوتووتر بوون. -شکستی نمرە کەمی -ئەگەر بەشکت هەژمار بکرێ- بۆ قوتابخانە و مامۆستاکانتان مەگێڕنەوە، بەڵکو دەکرێ ئەو بابەتە بکەنە هەلێک بۆ بەخۆدا چوونەوە. -ئەوانە هەڵەن گەر وابزانن سەرکەوتنی ژیان، بەندە بە کۆلێژەکانی پزیشکی و ئەندازیاری، هەر پسپۆریەکی ناو زانکۆکان مێرگی سەرکەوتنە بۆ ئەوانەی ئەسپی خۆیانی تێدا تاودەدەن، وەک: پسپۆریەکانی زانستە ئیسلامیەکان، مێژوو، زمان، ئیدارە و بزنس ھتد. لەکۆتایدا: هەر بوار و ئاستێکی زانست، گەر ئاوێتەی خودا ناسی و رەوشت بەرزی نەبێ، فلسێک ناهێنێ... د. ابراهیم ملا احمد سەنگەسەری ٢٤ی موحەڕڕمی ١٤٤٨ک ٩-٧-٢٠٢٦ز

شەوشاد..

برا سەلامو عەلێکم. پێم وایە دوێنێ کۆتا ئیمتیحانی سەفی 12 بوو کە فیزیایە، نازانم ئەوساڵ فیزیا چۆن بوو بەڵام ساڵی مە بەگشتی زۆر قوڕس نەبوو. با لەوەی گەڕێین، ئەو چەند حەفتەیەی ڕابردوو تەڵەبەکی زۆر خۆیان ماندوو کرد و لە خەڵکی دابڕابوون و لەناو قەلەقی و زەختەکی زۆردا بوون، جا زۆربەیان دوێنێ تەواو بوون و هەندەکیشیان دەوری دووەمیان ماوە. جا ئەوەی دەمەوێ بیگەیەنم ئەوەیە کە ئەو تەڵەبانە ڕەنگە زۆر لە خەمی ئەوەیدا بن کە دەرەجەیان چۆن دەبێ، لەبەر ئەو زەختە کۆمەڵایەتییەی هەیە و ئەو خەمەی لە داهاتووی خۆیان دەخۆن، ناحەقیان نییە، بەڵام بەو شێوەش نا کە ئینسان ژیانی لەخۆی تاڵ بکات و وەزعی نەفسیی خۆی تێکبدات. جەماعەت، چاک بزانن خوای گەورە جوهد و ماندووبوونی کەس بزر ناکا، هەمووی لێ دیارە، باشترین شتیش بە ئینسان دەبەخشێ، بەس ئەوە ئینسانە وا عیناد و کەللەڕەقە و بە ئی خوای ڕازی نییە و بەس ئی خۆی دەوێ. ئەوەی لە داواکراوە تەنها هەوڵ و ماندووبوونە، هیچ ئەنجامەک لەمە داوا نەکراوە، بزانن خوای گەورە کە فەرمان بە ئیمانداران دەکات و ئەرکیان پێ دەسپێرێ چ دەفەرموێ: {وقل اعملوا} واتە: پێیان بڵێ: ئیشێ بکەن. {وَأَن لَّيۡسَ لِلۡإِنسَٰنِ إِلَّا مَا سَعَىٰ} واتە: مرۆڤ تەنها خاوەنی کۆششی خۆیەتی و بەرهەمی ئەوە دەخوات. کەواتە مرۆڤ لێپرسراوە لە کۆششی خۆی، نەک زیاتر. بۆیە قەت چاوەڕێی بەرهەم لەخۆتان مەکەن، ئەوە ئیشی خوایە نەک ئینگۆ! تەماشای ژیانی ئەو هەموو سەحابانە بکەن کە لەپێناو سەرخستنی ئیسلام تێکۆشاون، یەکی وەکوو خاتوو خەدیجەی، یان ئیمامی حەمزە -ڕەزای خوایان لێ بێ-، پێش ئەوەی بە تەواوی سەرکەوتنی ئیسلام ببینن ژیانیان بەجێهێشت، کەواتە خۆیان ماندوو کرد و کۆششیان کرد، بەڵام ئەنجامەکەیان نەدیت، دەتوانین بڵێین ئەوانە سەرکەوتوو نەبوون لەوەی هەوڵیان بۆ دەدا چونکە بەچاوی خۆیان سەرکەوتنیان نەدیت؟ نەخێر. چونکە پێوەری سەرکەوتن لە ڕوانگەی شەرعەوە بریتییە لە هەوڵدانەکی تەواو و دروست، نەک گەیشتن بەو ئەنجامەی مەبەستیان بوو.

بێننە پێش چاوتان: تەڵەبەکی کولیە توب (ئەها جەماعەت زۆر توبیان لا مهیمە)، 12 ساڵی مەکتەبێ خۆشی لەخۆی بڕیبوو لەبەر خوێندنێ، چووە کولیەی 6 ساڵی ڕەبەق شەو و ڕۆژی خوێندن بوو، تەلەبەکی زیرەک بوو و هەر ئەوائیل دەبوو، ماڵێیان ئومێدیان لەسەر هەڵچنی بوو و بەتەما بوون ببێتە دکتۆرەکی زیرەک و سەربەرزیان بکات، بەڵام ئەوڕۆژەی لە کۆتا ئیمتیحانی مەڕحەلە 6 هاتە دەرێ، دەیوست لە جادەی بپەڕێتەوە، سەیارەک لێی دا و دەمودەست کوشتی. ئێستا ئەو تەڵەبە فاشیل بوو یان سەرکەوتوو؟! ئەگەر حسابی ئەنجام بکەین، پێش ئەوەی ببێتە دکتۆر و یەک عەمەلیاتی بکات مرد، کەواتە کەسەکی فاشیل بوو. ئێ ئەوەش قسەکی سەقەتە. ئەگەر حسابی کۆششیش بکەین، ئەوا ئەو کەسە زۆر خۆی ماندوو کردووە و ئەوەی لەسەری بووە کردوویەتی، خوا عەفووی کا کوڕەکی زیرەک و موەفەق بوو، فاتیحەکی بۆ بنێرن.

بۆیە بێنێ خۆ فرە کەن و سەڵاواتەکی لێدەن و، بە دڵەکی ئاسوودە و ڕازی بە قەدەری خوای گەورە دەرەجەی وەرگەنەوە.

قال التّابعيّ ثابت البُناني رحمه الله لأنس بن مالك رضي الله عنه: "أعطني عينيك الّتي رأيتَ بهما رسول الله ﷺ حتّى أُقبِّلَهما".

(الجامع لأخلاق الرّاوي وآداب السّامع للخطيب البغدادي، ٣١٧)

صحب أنسا -رضي الله عنه- أربعين سنة.

تابعی پایەبەرز سابتی بونانی- ڕەحمەتی خوای لێبێت- بە هاوەڵی خۆشەویست ئەنەسی کوڕی مالیکی- خوای لێ ڕازی بێت- فەرموو: بێنە ئەو دوو چاوەت کە پێغەمبەر گیانتﷺ پێیان بینیوە تا ماچیان بکەم.

سابت چل ساڵ لە خزمەت ئەنەس دابووە!

دەڵێن لە سەنگەسەری شێتەک هەبوو، توورەگە جۆیەکی هەڵگرتبوو و بەنێو بازاڕێ دەگەڕا، تۆوی بەسەر قیڕیدا دەکرد و هاواری دەکرد: “خوایە، لەمن چاندن لەتوو ڕواندن!”. ئەوە ئەو یەقینەیە کە پێویستە بە خوای گەورەمان هەبێ.

"يا مَن عَدا، ثم اعتدى، ثم اقتَرَف ثـم انتهـى، ثـم ارعـوى، ثم اعترف أَبشِــر بــقول الله فــي آيـــاتـه إن يَنتهوا يُغفَر لَهم ما قَد سَلَف" واتە: ئەی ئەو کەسەی سنووری بەزاند و ستەمی کرد و تاوانی ئەنجام دا، ئەوجار وازی هێنا و داکەسا و دانی بەتاوان و هەڵەی خۆیدا نا، مژدەت لێ بێ بەو فەرمایشتەی خوای گەورە لە قوڕئاندا کە فەرموێ: «ئەگەر دەست لە تاوانان هەڵگرن؛ ئەوا لە هەرچی ئیشی خراپی ڕابردوویانە خۆش دەبین!».

رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي (القصص: 16) ئەی پەروەرندەی من! ئەمن ناهەقیم لە خۆم کرد، عافووم بکە.

بسم الله الرحمن الرحیم، دەستپێدەکەین. ئەو خولە کەلێنەکی گەورەی زۆربەمان پڕ دەکاتەوە ئینشائەڵا، لەسەر دەستی مامۆستایانی متمانەپێکراو.

خولی قیبلەنما لە ئەکادیمیای ڕەند، خولێکی مەعریفیی چڕە، تایبەتە بە خوێندنی ئاستی سەرەتایی لە بوارەکانی زانستە شەرعییەکان، قوتابخانە فیکرییە جیاوازەکان، تەزیکە و ڕۆشنبیری ئیسلامی.

لینکی ئەکادیمیای ڕەند، بۆ ناونووسین: https://rand.academy/about ڤیدیۆی فێرکاریی چۆنییەتی ناونووسین: https://youtu.be/5jeGJh5wo80