STUDY 📚 POINT ( PSEB )

ਅ - ਅ ਆ ਐ ਔ ਲਗ : × ਕੰਨਾ ਦੁਲਾਂਵ ਕਣੌੜਾ (ਅ ਸਵਰ ਲਈ ਕੋਈ ਲਗ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ) ਜਿਵੇਂ : ਕ ਕਾ ਕੈ ਕੌ ੲ - ਇ ਈ ਏ ਲਗ : ਸਿਹਾਰੀ ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਂਵ ਜਿਵੇਂ : ਕਿ ਕੀ ਕੇ ਨਾਸਕੀ ਚਿੰਨ੍ਹ : ---------- ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ ਦੋ ਨਾਸਕੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ : ਟਿੱਪੀ ਬਿੰਦੀ ਮੁਕਤਾ, ਸਿਹਾਰੀ ਔਂਕੜ ਅਤੇ ਦੁਲੈਂਕੜ ਨਾਲ ਟਿੱਪੀ ਲਗਦੀ ਹੈ : ਜਿਵੇਂ : ਕੰ ਕਿੰ ਕੁੰ ਕੂੰ ਕੰਨਾ, ਹੋੜਾ, ਕਣੌੜਾ, ਲਾਂਵ, ਦੁਲਾਂਵ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰੀ ਨਾਲ ਬਿੰਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ : ਕਾਂ, ਕੋਂ, ਕੌਂ, ਕੇਂ, ਕੈਂ, ਕੀਂ (ਉ ਅਤੇ ਊ ਨਾਲ ਟਿੱਪੀ ਨਹੀਂ, ਬਿੰਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈ : ਜਿਵੇਂ - ਉਂਜ, ਊਂਘ ) ਦਬਾਓ ਚਿੰਨ੍ਹ : --------- ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ ਦਬਾਓ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਅੱਧਕ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਮੁਕਤਾ, ਸਿਹਾਰੀ, ਔਂਕੜ ਨਾਲ ਅੱਧਕ ਲਗਦਾ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ : ਕੱ (ਕੱਪ ), ਕਿੱ (ਕਿੱਥੇ, ਕੁੱ (ਕੁੱਟ) ਕਦੇ ਕਦੇ ਦੁਲਾਂਵ ਨਾਲ ਵੀ ਅੱਧਕ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ : ਸੈੱਟ, ਜੈੱਟ । ਅਰਧ ਅੱਖਰ : ‌---------- ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਅਰਧ ਅੱਖਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦੁੱਤ ਅੱਖਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ : ਰ ਹ ਵ ਰ ਅਰਧ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੁਕਤਾ,ਕੰਨਾ, ਸਿਹਾਰੀ,ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਂਵ, ਦੁਲਾਂਵ, ਹੋੜਾ ਨਾਲ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਔਂਕੜ ਤੇ ਦੁਲੈਂਕੜ ਅਤੇ ਕਣੌੜੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ । ਜਿਵੇਂ : ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕ੍ਰੀਮ, ਕ੍ਰੇਨ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ, ਕ੍ਰੋਧ, ਅੱਧਾ ਹਾਹਾ u ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ੜ, ਨ ਲ ਅਤੇ ਰ ਦੇ ਪੈਰ ਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ : ਪੜ੍ਹ, ਅੰਨ੍ਹਾ, ਕੱਲ੍ਹ, ਖਰੵਵਾ ਅੱਧਾ ਵ ਸ਼ਕਲੋਂ ਵ ਦੀਆਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਗੁਲਾਈਆਂ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ : ਸ੍ਵਰ, ਸ੍ਵੈ, ਸ੍ਵੈਮਾਣ, ਸ੍ਵੈਜੀਵਨੀ । ਪਰ ਅਜਕਲ ਇਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਵ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਧੇ ਵ ਨਾਲ ਨਹੀਂ । ---------- ----

ਆਓ ! ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਿੱਖੀਏ --------------------- ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿੱਪੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲਿੱਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣੀ ਅਤੇ ਵਿਗਸੀ ਹੈ । ਇਹ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਰਨਮਾਲਾ : ----------------- ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਮੂਲ ਹਰਫ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 35 ਹੈ । ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਨਾਂ "ਪੈਂਤੀ" ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਫ਼ਾਰਸੀ ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਉਚਾਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨਾਲ ਪੈਰ ਬਿੰਦੀ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਹਰਫ਼ ਜੁੜ ਗਏ । ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲ ਅਤੇ ਲ਼ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ਇਸ ਲਈ ਲ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ । ਇੰਜ ਗੁਰਮੁਖੀ ਹਰਫ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 35 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 41 ਹੋ ਗਈ । ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ : ੳ ਅ ੲ ਸ ਹ ਕ ਖ ਗ ਘ ਙ ਚ ਛ ਜ ਝ ਞ ਟ ਠ ਡ ਢ ਣ ਤ ਥ ਦ ਧ ਨ ਪ ਫ ਬ ਭ ਮ ਯ ਰ ਲ ਵ ੜ ਸ਼ ਖ਼ ਗ਼ ਜ਼ ਫ਼ ਲ਼ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਗਾਂ : ------------ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਲਗਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਗਾਂ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਪਿਆਰਾ ਜਿਹਾ ਨਾਂ : "ਮੁਹਾਰਨੀ" ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਮੁਹਾਰਨੀ ਸ਼ਬਦ ਮੁਹਾਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆਂ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ ਮੁਹਾਰ ਊਠ ਨੂੰ ਸਹੀ ਚਾਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਬੋਲੀ ਸਵਰਾਂ ਬਗ਼ੈਰ ਅਤੇ ਲਿੱਪੀ ਲਗਾਂ ਬਗ਼ੈਰ ਚੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ । ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ 10 ਲਗਾਂ ਹਨ, ਜੋ ੳ ਅ ੲ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ : ੳ - ਉ ਊ ਓ ਲਗ : ਔਂਕੜ ਦੁਲੈਂਕੜ ਹੋੜਾ ਜਿਵੇਂ : ਕੁ ਕੂ ਕੋ ਅ - ਅ ਆ ਐ ਔ ਲਗ : × ਕੰਨਾ ਦੁਲਾਂਵ ਕਣੌੜਾ (ਅ ਸਵਰ ਲਈ ਕੋਈ ਲਗ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ) ਜਿਵੇਂ : ਕ ਕਾ ਕੈ ਕੌ ੲ - ਇ ਈ ਏ ਲਗ : ਸਿਹਾਰੀ ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਂਵ ਜਿਵੇਂ : ਕਿ ਕੀ ਕੇ ਨਾਸਕੀ ਚਿੰਨ੍ਹ : ---------- ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ ਦੋ ਨਾਸਕੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ : ਟਿੱਪੀ ਬਿੰਦੀ ਮੁਕਤਾ, ਸਿਹਾਰੀ ਔਂਕੜ ਅਤੇ ਦੁਲੈਂਕੜ ਨਾਲ ਟਿੱਪੀ ਲਗਦੀ ਹੈ : ਜਿਵੇਂ : ਕੰ ਕਿੰ ਕੁੰ ਕੂੰ ਕੰਨਾ, ਹੋੜਾ, ਕਣੌੜਾ, ਲਾਂਵ, ਦੁਲਾਂਵ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰੀ ਨਾਲ ਬਿੰਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ : ਕਾਂ, ਕੋਂ, ਕੌਂ, ਕੇਂ, ਕੈਂ, ਕੀਂ (ਉ ਅਤੇ ਊ ਨਾਲ ਟਿੱਪੀ ਨਹੀਂ, ਬਿੰਦੀ ਲਗਦੀ ਹੈ : ਜਿਵੇਂ - ਉਂਜ, ਊਂਘ ) ਦਬਾਓ ਚਿੰਨ੍ਹ : --------- ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ ਦਬਾਓ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਅੱਧਕ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਮੁਕਤਾ, ਸਿਹਾਰੀ, ਔਂਕੜ ਨਾਲ ਅੱਧਕ ਲਗਦਾ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ : ਕੱ (ਕੱਪ ), ਕਿੱ (ਕਿੱਥੇ, ਕੁੱ (ਕੁੱਟ) ਕਦੇ ਕਦੇ ਦੁਲਾਂਵ ਨਾਲ ਵੀ ਅੱਧਕ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ : ਸੈੱਟ, ਜੈੱਟ । ਅਰਧ ਅੱਖਰ : ‌---------- ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਅਰਧ ਅੱਖਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦੁੱਤ ਅੱਖਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ : ਰ ਹ ਵ ਰ ਅਰਧ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੁਕਤਾ,ਕੰਨਾ, ਸਿਹਾਰੀ,ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਂਵ, ਦੁਲਾਂਵ, ਹੋੜਾ ਨਾਲ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਔਂਕੜ ਤੇ ਦੁਲੈਂਕੜ ਅਤੇ ਕਣੌੜੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ । ਜਿਵੇਂ : ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕ੍ਰੀਮ, ਕ੍ਰੇਨ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ, ਕ੍ਰੋਧ, ਅੱਧਾ ਹਾਹਾ u ਦੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ੜ, ਨ ਲ ਅਤੇ ਰ ਦੇ ਪੈਰ ਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ : ਪੜ੍ਹ, ਅੰਨ੍ਹਾ, ਕੱਲ੍ਹ, ਖਰੵਵਾ ਅੱਧਾ ਵ ਸ਼ਕਲੋਂ ਵ ਦੀਆਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਗੁਲਾਈਆਂ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ : ਸ੍ਵਰ, ਸ੍ਵੈ, ਸ੍ਵੈਮਾਣ, ਸ੍ਵੈਜੀਵਨੀ । ਪਰ ਅਜਕਲ ਇਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਵ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਧੇ ਵ ਨਾਲ ਨਹੀਂ । ---------- ---- ਜਆਓ ! ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਿੱਖੀਏ --------------------- ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿੱਪੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਲਿੱਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਈ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣੀ ਅਤੇ ਵਿਗਸੀ ਹੈ । ਇਹ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਰਨਮਾਲਾ : ----------------- ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਮੂਲ ਹਰਫ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 35 ਹੈ । ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਨਾਂ "ਪੈਂਤੀ" ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਫ਼ਾਰਸੀ ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਉਚਾਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨਾਲ ਪੈਰ ਬਿੰਦੀ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਹਰਫ਼ ਜੁੜ ਗਏ । ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲ ਅਤੇ ਲ਼ ਵਿਚ ਅੰਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । ਇਸ ਲਈ ਲ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ । ਇੰਜ ਗੁਰਮੁਖੀ ਹਰਫ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 35 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 41 ਹੋ ਗਈ । ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਰਨਮਾਲਾ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ : ੳ ਅ ੲ ਸ ਹ ਕ ਖ ਗ ਘ ਙ ਚ ਛ ਜ ਝ ਞ ਟ ਠ ਡ ਢ ਣ ਤ ਥ ਦ ਧ ਨ ਪ ਫ ਬ ਭ ਮ ਯ ਰ ਲ ਵ ੜ ਸ਼ ਖ਼ ਗ਼ ਜ਼ ਫ਼ ਲ਼ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਗਾਂ : ------------ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਲਗਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਗਾਂ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਪਿਆਰਾ ਜਿਹਾ ਨਾਂ : "ਮੁਹਾਰਨੀ" ਵੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਮੁਹਾਰਨੀ ਸ਼ਬਦ ਮੁਹਾਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆਂ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ ਮੁਹਾਰ ਊਠ ਨੂੰ ਸਹੀ ਚਾਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਬੋਲੀ ਸਵਰਾਂ ਬਗ਼ੈਰ ਅਤੇ ਲਿੱਪੀ ਲਗਾਂ ਬਗ਼ੈਰ ਚੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ । ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ 10 ਲਗਾਂ ਹਨ, ਜੋ ੳ ਅ ੲ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸਵਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ : ੳ - ਉ ਊ ਓ ਲਗ : ਔਂਕੜ ਦੁਲੈਂਕੜ ਹੋੜਾ ਜਿਵੇਂ : ਕੁ ਕੂ ਕੋ

*ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ*  *# ਗੁਰਪੁਰਬ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ।* *15-11-2024 ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਹੈ।* *# ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਸ.ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਜੀ ।* 16-11-2024 ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਹੈ।

Happy Diwali 🪔 Happy Diwali to you and your family! May this festival bring endless joy, prosperity, and togetherness. 🪔 Regards : * Study Point (Pseb) 🪔🎇

ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਮੀਨੈਂਸ ਅਤੇ ਮੈਰੀਟੋਰੀਅਸ ਸਕੂਲ ਦੇ 11ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਵਿਜ਼ਿਟ ਕਰਵਾਉਣ ਸਬੰਧੀ।

ਅੱਠਵੀ ਤੱਕ ਨਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨਾਲ hoygi study

ਮਿਤੀ 18.10.2024 ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮਾਪੇ-ਅਧਿਆਪਕ ਮਿਲਣੀ (𝗣𝗧𝗠)ਹੁਣ ਮਿੱਤੀ 22.10.2024 (ਮੰਗਲਵਾਰ) ਨੂੰ ਹੋਵੇਗੀ।

🙂