Omar Xalil

Esingizda bo’lsa, ichki tayanch masalasida bir o’quvchimni misoliga to’xtalgan edim. Huddi shunday masalada yana bir shogirdim bor edi. U 4 ta aka-ukaning eng kenjasi edi. Ko’p farzandli oilalarda katta akalar ota ro’lini olishadi, ukalariga ham farzandga muomala qilgandek munosabatda bo’lishadi. Shogirdimdagi muammo birinchi navbatda mulqot ko’nikmalari emasdi, psixologik ichki ruxsatlarning yopiq ekanida edi. Misol uchun, aka noto’g’ri topshiriq berdi, uka garchi bu noto’g’ri bo’lsa ham gap eshitmaslik uchun bajardi. Oqibati muammo tug’dirgandan keyin, aka o’z qarori uchun javobgarlikni olishni o’rniga ukani muammoni hal qila olmaslikda aybdor qildi. Uka esa bu borada hech qanday e’tiroz bildira olmadi. Tashqaridan qaraganda buni muloqot bilan bog’liq muammodek ko’rinadi, aslida ildiz bundan chuqurroq joylashgan. Ukaning ongida aka otaga tenglashtirilgan avtoritet, kattalarga e’tiroz bildirish tarbiyasizlik degan e’tiqod bor. Bu oilaviy muxit ukada xato qilish og’riqli, sen biz aytgandek bo’lishing kerak degan e’tiqodni mustahkamlagan. Natijada perfeksionistik persona shakllangan. Bu kamera qarshisida turganda robot kabi tutish, monoton gapirish, emotsianal fonning yo’qligi, jonsiz muloqot ko’rinishida namoyon bo’lgan. Darslardan tashqari ustoz-shogird olib borgan suxbatlarimizning ham ancha foydasi tekkan. E’tirozni o’z vaqtida sog’lom yo’l bilan ifodalash, yo’q deyishni o’rganish shogirdimning soyasiga qamalib qolgan sifatlarini personasi bilan birlashtirishga yordam berdi. Aytishim kerakki, ichki tayanchni mustahkamlashning o’rni katta bo’lgan. Ustoz sifatida vaziyatlarga boshqa insonning bahosi, ijobiy affirmatsiyalar shogirdimni yangi e’tiqodi shakllanib mustahkamlanishiga turtki bergan. Kristin Neffning o’z-o’ziga mehribon bo’lish g’oyasida ham ichki tayanch kosnepsiyaning mag’zi hisoblanadi.

Demak, izohlarda ko’proq tanlangan audiokitob “Fotima bu Fotima” bo’ldi. Tez orada asardan bir parchasini taqdim etamiz.

Odamlar ko‘pincha hayotidan charchadim, deb o‘ylaydi. Aslida esa ba’zan inson hayotidan emas, o‘zidan uzoqlashib ketganidan charchaydi.Imom G‘azzoliy ta’limotida insonning eng muhim safarlaridan biri tashqariga emas — o‘z qalbiga qarab boshlanadi. Chunki sen dunyoni o‘zgartirib ham bezovta qolishing mumkin. Atrofingdagi odamlarni almashtirib ham o‘sha og‘riqni olib yurishing mumkin.Ko‘proq pul, e’tibor va imkoniyat topib ham ichingdagi bo‘shliqni to‘ldirolmasliging mumkin. Ba’zan hayotimizga yana nimadir qo‘shish kerak emas.Ba’zan undan bizni o‘zimizdan uzoqlashtirgan narsalarni olib tashlash kerak.

Bugun Qo’qonda yomg’ir shig’alab yog’ib turibdi. Salqin va toza havo hukmron. Uch qiz va uch yigit bugungi dam olish kunlarini boshqacha reja qilishibdi. Ular oila a’zolari bilan uyda hordiq chiqarishlari, yaqinlari bilan shaharda sayr qilish, boshqa ko’ngilochar joyga borish yohud derazaga urilib yog’ayotgan yomg’ir tomchilarini derazadan kuzatgancha dam olishlari mumkin edi. Lekin, ularning hayotida kaminaning Alloh bergan azizligi bor ekanki, men uchun vaqt va e’tibor ajratib uchrashuvga taklif qilishdi. Shogirdlarim bilan turli xil mavzularda gurung qildik, betakror usulda hadyalar ulashishdi. Yuzlab shogirdlarni o’qitganman. Kimdir nimadir olgan, kimningdir ehtiyoji yoki muammosiga yechim topilgan, kimningdir butun boshli hayoti, yana kimningdir shaxsiyati o’zgargan. Ustozning haqiqiy o’rni shogirding shaxsiyati o’zgargan joyda qolar ekan. Ustozning o’zi emas, uning go’yasi shogirdlar ichida yashaydi. Mana shu mustahkam robita bo’ladi. Umidimiz oxiratda Rasulullohning atroflarida ham to’planish.

“Bir kuni o‘qiyman…” degan kitoblaringiz bormi? 📚 Bir kuni vaqt topaman. Bir kuni o‘zim ustimda ishlashni boshlayman. Bir kuni shu kursni ham o‘rganaman... Qiziq tomoni — o‘sha “bir kuni” ko‘pincha o‘z-o‘zidan kelmaydi. Uni o‘zimiz “bugun”ga aylantirishimiz kerak. 1-oktabr — ilm ulashadigan insonlar bayrami. Biz ham bu kunni shunchaki tabrik bilan emas, ilm olish uchun bir sabab yaratish bilan nishonlamoqchimiz. Shuning uchun yuqoridagi imkoniyatni tayyorladik. ☝️ Anchadan beri ko‘zingiz tushib yurgan audio kitob bo‘lsa — bugun o‘zingizga olib qo‘ying. Yoki bir kitobni ko‘rib: “Bu falonchiga juda kerak…” degan inson xayolingizga kelsa — unga yuboring. 🎁 Chunki ba’zan eng yaxshi sovg‘a: “Seni esladim” emas, “Senga foydasi tegadi deb o‘yladim” degan sovg‘adir. 📚 Qaysi kitobdan boshlashingizni ayting — tanlashga yordam beramiz.

Ko’pchilikni ovozidan kelib chiqib bugungi ovozli chatni soat 21:00 da boshlaymiz.

Kristin Neffning kitobi nima uchun qimmatli manba hisoblanadi? Chunki “O’ziga rahm-shafqat” konsepsiyasi asosida o’zgarganlar meta-tahlil qilingan. Ya’ni, shu metod asosida o’z ustida ishlaganlar, kitobdagi yo’riqnomalarga amal qilganlardagi o’zgarishlar o’rganib chiqilgan. Mazkur metoddan foydalangan minglab odamlarda natijalari tekshirilgan. Asar “O’zingni sev” degan oddiy pozitsiyani taklif qilmaydi, balki o’ziga nisbatan qo’llab quvvatlovchi inson pozitsiyasini beradi. Ushbu metod kimlar uchun: • “Men yetarli emasman”, “Nega men shunaqaman?” kabi kuchli o‘zini tanqid qiluvchilar; • xato yoki muvaffaqiyatsizlikdan keyin o‘zini ayblash va jazolovchilar; • perfeksionizm va o‘zidan haddan tashqari yuqori talab qilish; • uyat va o‘zidan ko‘ngli qolish; • muvaffaqiyatsizlik haqida qayta-qayta o‘ylash — ruminatsiya; • stress; • xavotir; • depressiv simptomlar; • tana qiyofasi va ovqatlanish bilan bog‘liq ayrim psixologik muammolarga yechim beradi.

Anchadan beri ovozli chat tashkil qilmadik. Jonli suxbat tashkil qilsak nima deysizlar? Omar Xalilga tog’ridan to’g’ri beradigan savollaringiz bormi?

Agar mana shu mansublikni his qilmasa odam atrofida yaqinlari bo’lishiga qaramasdan o’zini yolg’iz his qiladi. Siz tasavvur qilib ko’ring, maktabda 30 ta bolani ichida o’zini yolg’iz his qiladigan bolalarni, mahallada hech kimga qo’shila olmaydigan o’smir yaqiningizni, ishxonada hech qanday yig’inlarga, o’tirishlarga qo’shilmaydigan hamkasabangizni, jamiyatda hech qaysi guruhlar bilan integratsiya qila olmayotgan odamlarni. Inson uchun eng muhim mansublik zonasi birinchi o’rinda uning oilasi bo’lishi kerak. Agar odamning o’z ota-onasi, umuman oilasiga nisbatan mansublik hissi bo’lmasa psixik barqararlik qiyinlashadi. O’zini tinglaydigan, tushinadigan, ammo noto’g’ri guruhlarga qo’shilib ketish xavfi ham paydo bo’ladi. Shu yerda 2018-yilda “Oskar” mukofotini olgan “Yashil kitob” filmini eslab o’tishni lozim topdim. Don Shirlining hayotiga asoslangan kinoda qora tanli musiqachi hech qaysi qatlamga mansublik his qilmagani uchun o’zini yolg’iz his qiladi. Pul, obro’, aristokratiya, mahorat bor bo’lsa ham birgina odamlarga tegishlilik hissining yo’qligi butun hayotini rangsiz qilib qo’yadi. Neff mansublik masalasiga izoh beradi, ammo uni radikal ko’rinishga kelishini ziddiyatni kuchaytiruvchi omil sifatida ko’rsatadi. Agar odam o’zining xatolarini umuminsoniy tajribaning bir qismi sifatida ko’rsa o’zini ayblashi pasayadi va undan oqilona saboq chiqarishni o’rganadi deydi.

“O’zimga mehr” kitobida mansublik masalasi bor. Odam tug’ilishidan boshlab o’zi yashayotgan muxitda mansublik his qilishga ehtiyoj sezadi. Masalan, siz diniy mavzularda suxbat quradigan, hayotiy qarashlari dinga muvofiq keluvchilar, halol va haromga jiddiy qaraydigan odamlar bilan do’stlashasiz, shu davralarda yurasiz. Bu orqali siz o’zingizni shu segmentga mansublik his qilasiz. Yana kimdir ish bilarmon, tadbirkorlik faoliyati bilan shug’ullanadigan, biznes klublarga boradigan odam. Bu odam o’zini shu guruhga mansub his qiladi. Boshqa bir odam esa ko’ngilochar bloglar kuzatadi, dam olish va sayohatlarni yoqtiradi, tungi klublarga borib turadi, sekulyar hayotda yaxshi ko’radi. Million va shunga o’xshash konsertlarni qoldirmadi. Chunki, o’zini shu sferaga mansub his qiladi. Yana kimdir faqat ilm olishga qiziqadi, kitob taqdimotlarini qoldirmaydi, kitob harid qilishni yoqtiradi, metroda yursa ham quloqchin taqib ilmiy podkastlarni tinglashni hush ko’radi. O’zini shunday toifadagi odamlarga mansub his qiladi.