uk
Feedback
DabraClasses jaipur

DabraClasses jaipur

Відкрити в Telegram

🙏Most welcome Dabra Classes jaipur 🙏Free Live Class SSC/RAILWAY /POLICE/SI/CET/CTET & All Competition Exam’s Subscribe Dabra Classes YouTube Channel ✅https://youtube.com/@dabraclassesjaipurscienceb7791

Показати більше

📈 Аналітичний огляд Telegram-каналу DabraClasses jaipur

Канал DabraClasses jaipur (@dabraclasses) у мовному сегменті Хінді є активним учасником. На даний момент спільнота об'єднує 48 806 підписників, посідаючи 3 573 місце в категорії Освіта та 7 504 місце у регіоні Індія.

📊 Показники аудиторії та динаміка

З моменту свого створення невідомо, проект продемонстрував стрімке зростання, зібравши аудиторію у 48 806 підписників.

За останніми даними від 14 липня, 2026, канал демонструє стабільну активність. Хоча за останні 30 днів спостерігається зміна кількості учасників на 1 145, а за останні 24 години на 28, загальне охоплення залишається високим.

  • Статус верифікації: Не верифікований
  • Рівень залученості (ER): Середній показник залученості аудиторії становить 15.08%. Протягом перших 24 годин після публікації контент зазвичай збирає 9.67% реакцій від загальної кількості підписників.
  • Охоплення публікацій: В середньому кожен допис отримує 7 357 переглядів. Протягом першої доби публікація в середньому набирає 4 717 переглядів.
  • Реакції та взаємодія: Аудиторія активно підтримує контент: середня кількість реакцій на один пост – 18.
  • Тематичні інтереси: Контент зосереджений навколо ключових тем, таких як 2026, मेरिस्टेम, डाबरा, प्रश्न, ncert.

📝 Опис та контентна політика

Автор описує ресурс як майданчик для висловлення суб'єктивної думки:
🙏Most welcome Dabra Classes jaipur 🙏Free Live Class SSC/RAILWAY /POLICE/SI/CET/CTET & All Competition Exam’s Subscribe Dabra Classes YouTube Channel ✅https://youtube.com/@dabraclassesjaipurscienceb7791

Завдяки високій частоті оновлень (останні дані отримано 15 липня, 2026), канал підтримує актуальність та високий рівень охоплення публікацій. Аналітика показує, що аудиторія активно взаємодіє з контентом, що робить його важливою точкою впливу в категорії Освіта.

48 806
Підписники
+2824 години
+2987 днів
+1 14530 день
Залучення підписників
липень '26
липень '26
+1 009
в 1 каналах
червень '26
+449
в 0 каналах
Get PRO
травень '26
+136
в 0 каналах
Get PRO
квітень '26
+35
в 0 каналах
Get PRO
березень '26
+120
в 0 каналах
Get PRO
лютий '26
+839
в 0 каналах
Get PRO
січень '26
+990
в 0 каналах
Get PRO
грудень '25
+689
в 0 каналах
Get PRO
листопад '25
+2 028
в 0 каналах
Get PRO
жовтень '25
+2 167
в 0 каналах
Get PRO
вересень '25
+2 470
в 1 каналах
Get PRO
серпень '25
+492
в 1 каналах
Get PRO
липень '25
+877
в 0 каналах
Get PRO
червень '25
+541
в 2 каналах
Get PRO
травень '25
+254
в 0 каналах
Get PRO
квітень '25
+220
в 1 каналах
Get PRO
березень '25
+725
в 3 каналах
Get PRO
лютий '25
+1 106
в 2 каналах
Get PRO
січень '25
+2 829
в 1 каналах
Get PRO
грудень '24
+7 476
в 1 каналах
Get PRO
листопад '24
+2 876
в 1 каналах
Get PRO
жовтень '24
+4 614
в 0 каналах
Get PRO
вересень '24
+1 223
в 0 каналах
Get PRO
серпень '24
+903
в 0 каналах
Get PRO
липень '24
+837
в 0 каналах
Get PRO
червень '24
+717
в 0 каналах
Get PRO
травень '24
+426
в 1 каналах
Get PRO
квітень '24
+208
в 0 каналах
Get PRO
березень '24
+362
в 0 каналах
Get PRO
лютий '24
+1 023
в 0 каналах
Get PRO
січень '24
+452
в 0 каналах
Get PRO
грудень '23
+152
в 1 каналах
Get PRO
листопад '23
+37
в 0 каналах
Get PRO
жовтень '23
+124
в 1 каналах
Get PRO
вересень '23
+97
в 0 каналах
Get PRO
серпень '23
+122
в 0 каналах
Get PRO
липень '23
+243
в 0 каналах
Get PRO
червень '23
+485
в 0 каналах
Get PRO
травень '23
+137
в 0 каналах
Get PRO
квітень '23
+176
в 0 каналах
Get PRO
березень '23
+262
в 0 каналах
Get PRO
лютий '23
+54
в 0 каналах
Get PRO
січень '23
+73
в 0 каналах
Get PRO
грудень '22
+168
в 0 каналах
Get PRO
листопад '22
+172
в 0 каналах
Get PRO
жовтень '22
+175
в 0 каналах
Get PRO
вересень '22
+1 807
в 0 каналах
Get PRO
серпень '22
+2 058
в 0 каналах
Get PRO
липень '22
+1 897
в 0 каналах
Get PRO
червень '22
+246
в 0 каналах
Get PRO
травень '22
+158
в 0 каналах
Get PRO
квітень '22
+144
в 0 каналах
Get PRO
березень '22
+233
в 0 каналах
Get PRO
лютий '22
+342
в 0 каналах
Get PRO
січень '22
+1 474
в 0 каналах
Get PRO
грудень '21
+1 331
в 0 каналах
Get PRO
листопад '21
+92
в 0 каналах
Get PRO
жовтень '21
+194
в 0 каналах
Get PRO
вересень '21
+380
в 0 каналах
Get PRO
серпень '21
+799
в 0 каналах
Get PRO
липень '21
+608
в 0 каналах
Get PRO
червень '21
+440
в 0 каналах
Get PRO
травень '21
+1 322
в 0 каналах
Дата
Залучення підписників
Згадування
Канали
15 липня+14
14 липня+28
13 липня+27
12 липня+18
11 липня+42
10 липня+54
09 липня+48
08 липня+81
07 липня+50
06 липня+63
05 липня+89
04 липня+225
03 липня+67
02 липня+38
01 липня+165
Дописи каналу
प्लांट सेल और एनिमल सेल – 10 महत्वपूर्ण हार्ड MCQ प्रश्न 1: निम्नलिखित में से कौन सा कथन प्लांट सेल और एनिमल सेल दोनों के लिए सही नहीं है? (a) दोनों में न्यूक्लियस और माइटोकॉन्ड्रिया होते हैं (b) दोनों में सेंट्रियोल्स होते हैं (c) दोनों में एंडोप्लाज्मिक रेटिकुलम और गॉल्जी बॉडी होते हैं (d) दोनों में प्लाज्मा झिल्ली होती है सही उत्तर: (b) दोनों में सेंट्रियोल्स होते हैं व्याख्या: सेंट्रियोल्स केवल एनिमल सेल में पाए जाते हैं। प्लांट सेल में स्पिंडल फॉर्मेशन के लिए माइक्रोट्यूब्यूल ऑर्गनाइजिंग सेंटर होते हैं। प्रश्न 2: प्लांट सेल में सेल वॉल की मुख्य संरचना सामग्री क्या है और एनिमल सेल में यह क्यों अनुपस्थित रहती है? (a) सेल्युलोज; एनिमल सेल में लाइसोसोम मजबूत होते हैं (b) काइटिन; एनिमल सेल में वैक्यूओल होते हैं (c) पेप्टिडोग्लाइकन; एनिमल सेल में साइटोस्केलेटन मजबूत है (d) पेक्टिन; एनिमल सेल में टाइट जंक्शन्स होते हैं सही उत्तर: (a) सेल्युलोज; एनिमल सेल में लाइसोसोम मजबूत होते हैं व्याख्या: प्लांट सेल में रिजिड सेल वॉल सेल्युलोज से बनी होती है जो कठोरता प्रदान करती है, जबकि एनिमल सेल में यह नहीं होती। प्रश्न 3: प्लास्टिड्स केवल प्लांट सेल में पाए जाते हैं। यह किस सिद्धांत से संबंधित है? (a) एंडोसिम्बायोटिक ओरिजिन ऑफ क्लोरोप्लास्ट (b) प्लांट सेल में सेंट्रियोल्स की अनुपस्थिति (c) बड़े सेंट्रल वैक्यूओल की उपस्थिति (d) उपरोक्त सभी सही उत्तर: (d) उपरोक्त सभी प्रश्न 4: किस ऑर्गेनेल का कार्य प्लांट और एनिमल सेल में समान है लेकिन आकार और संख्या में भिन्न है? (a) माइटोकॉन्ड्रिया (b) वैक्यूओल (प्लांट में एक बड़ा सेंट्रल वैक्यूओल, एनिमल में छोटे और अनेक) (c) राइबोसोम (d) पेरोक्सिसोम सही उत्तर: (b) वैक्यूओल व्याख्या: प्लांट सेल में एक बड़ा सेंट्रल वैक्यूओल टरगोर प्रेशर और स्टोरेज के लिए होता है, जबकि एनिमल सेल में छोटे वैक्यूओल्स होते हैं। प्रश्न 5: प्लांट सेल में साइटोकाइनेसिस कैसे होता है जबकि एनिमल सेल में? (a) सेल प्लेट फॉर्मेशन द्वारा बनाम क्लिवेज फरो द्वारा (b) सेंट्रियोल्स द्वारा बनाम माइक्रोट्यूब्यूल्स द्वारा (c) दोनों में एक्टिन-मायोसिन द्वारा (d) कोई अंतर नहीं सही उत्तर: (a) सेल प्लेट फॉर्मेशन द्वारा बनाम क्लिवेज फरो द्वारा प्रश्न 6: किस प्रकार की सेल में लाइसोसोम सामान्यतः अनुपस्थित या बहुत कम होते हैं और अपशिष्ट प्रबंधन के लिए वैक्यूओल्स का उपयोग करती है? (a) एनिमल सेल (b) प्लांट सेल (c) दोनों (d) बैक्टीरियल सेल सही उत्तर: (b) प्लांट सेल व्याख्या: प्लांट सेल में बड़े वैक्यूओल लाइसोसोमल कार्य करते हैं। प्रश्न 7: कथन (A): प्लांट सेल हाइपोटोनिक सॉल्यूशन में आमतौर पर फटती नहीं है। कारण (R): प्लांट सेल में सेल वॉल होती है जो कठोरता प्रदान करती है। (a) A और R दोनों सही हैं, R A की सही व्याख्या है (b) दोनों सही हैं, R A की व्याख्या नहीं है (c) A सही, R गलत (d) A गलत, R सही सही उत्तर: (a) A और R दोनों सही हैं, R A की सही व्याख्या है प्रश्न 8: किस सेल में सेंट्रोसोम विद सेंट्रियोल्स पाया जाता है जो माइटोसिस में स्पिंडल फॉर्मेशन में मदद करता है? (a) क्लोरोप्लास्ट (b) सेंट्रोसोम विद सेंट्रियोल्स (केवल एनिमल सेल) (c) सेंट्रल वैक्यूओल (d) प्लास्मोडेस्माटा सही उत्तर: (b) सेंट्रोसोम विद सेंट्रियोल्स (केवल एनिमल सेल) प्रश्न 9: प्लांट और एनिमल सेल में सबसे महत्वपूर्ण अंतर जो ऊर्जा उत्पादन और भोजन बनाने को प्रभावित करता है? (a) प्लांट सेल में केवल क्लोरोप्लास्ट की उपस्थिति (b) माइटोकॉन्ड्रिया की संख्या (c) गॉल्जी डिक्टियोसोम की उपस्थिति (d) न्यूक्लियस का आकार सही उत्तर: (a) प्लांट सेल में केवल क्लोरोप्लास्ट की उपस्थिति व्याख्या: प्लांट सेल स्वपोषी (autotrophic) होती है जबकि एनिमल सेल परपोषी (heterotrophic)। प्रश्न 10: एक सेल माइक्रोस्कोप में देखने पर सेल वॉल, बड़ा सेंट्रल वैक्यूओल, क्लोरोप्लास्ट लेकिन कोई सेंट्रियोल नहीं दिखता। यह कौन सी सेल है? (a) एनिमल सेल इंटरफेज में (b) प्लांट सेल (c) बैक्टीरियल सेल (d) फंगल सेल सही उत्तर: (b) प्लांट सेल व्याख्या: सभी विशेषताएँ परिपक्व प्लांट सेल से मेल खाती हैं।

2
Good morning
1 573
3
प्रश्न 16: माइटोकॉन्ड्रिया का आकार और संख्या कैसा होता है? (a) स्थिर, गोलाकार (b) परिवर्तनशील, आकार और संख्या क्रियाशीलता पर निर्भर (c) केवल अंडाकार (d) हमेशा कम सही उत्तर: (b) परिवर्तनशील, आकार और संख्या क्रियाशीलता पर निर्भर व्याख्या: NCERT Class 9/11। प्रश्न 17: F1 particles (oxysomes) कहाँ पाए जाते हैं? (a) माइटोकॉन्ड्रिया की आंतरिक झिल्ली पर (b) क्लोरोप्लास्ट में (c) राइबोसोम पर (d) गॉल्जी में सही उत्तर: (a) माइटोकॉन्ड्रिया की आंतरिक झिल्ली पर व्याख्या: ATP synthase के भाग। प्रश्न 18: माइटोकॉन्ड्रिया में β-oxidation कहाँ होती है? (a) मैट्रिक्स (b) Cytoplasm (c) Peroxisome (d) दोनों a और c सही उत्तर: (a) मैट्रिक्स (मुख्यतः) व्याख्या: Fatty acid breakdown। प्रश्न 19: SSC/Railway PYQ स्टाइल: माइटोकॉन्ड्रिया के बारे में कौन सा कथन सही नहीं है? (a) यह double membrane वाला ऑर्गेनेल है (b) इसमें अपना DNA है (c) यह anaerobic respiration का स्थान है (d) यह ATP बनाता है सही उत्तर: (c) यह anaerobic respiration का स्थान है व्याख्या: यह aerobic respiration का स्थान है। प्रश्न 20: माइटोकॉन्ड्रिया और बैक्टीरिया में समानता क्या है? (a) Binary fission से विभाजन, Circular DNA, 70S ribosomes (b) केवल एक झिल्ली (c) Chlorophyll (d) Nucleus सही उत्तर: (a) Binary fission से विभाजन, Circular DNA, 70S ribosomes व्याख्या: Endosymbiotic theory का मजबूत प्रमाण (NCERT Class 11)।
2 746
4
माइटोकॉन्ड्रिया (Mitochondria) पर 20 MCQ प्रश्न (Railway SSC PYQ स्टाइल, NCERT Class 9-12 आधारित)। प्रश्न 1: कोशिका का पावरहाउस किसे कहा जाता है? (a) राइबोसोम (b) माइटोकॉन्ड्रिया (c) गॉल्जी बॉडी (d) लाइसोसोम सही उत्तर: (b) माइटोकॉन्ड्रिया व्याख्या: माइटोकॉन्ड्रिया कोशिकीय श्वसन द्वारा ATP (ऊर्जा मुद्रा) बनाता है, इसलिए इसे कोशिका का पावरहाउस कहते हैं (NCERT Class 9, Fundamental Unit of Life)। प्रश्न 2: माइटोकॉन्ड्रिया की संख्या कोशिका में किस पर निर्भर करती है? (a) कोशिका के आकार पर (b) कोशिका की क्रियाशीलता (physiological activity) पर (c) pH पर (d) तापमान पर सही उत्तर: (b) कोशिका की क्रियाशीलता पर व्याख्या: सक्रिय कोशिकाओं (जैसे मांसपेशी) में माइटोकॉन्ड्रिया अधिक होते हैं (NCERT Class 11, Cell: The Unit of Life)। प्रश्न 3: माइटोकॉन्ड्रिया की आंतरिक झिल्ली पर क्या पाए जाते हैं? (a) क्रिस्टे (Cristae) (b) थाइलाकॉइड (c) सिस्टर्नी (d) पोरिन सही उत्तर: (a) क्रिस्टे व्याख्या: क्रिस्टे आंतरिक झिल्ली की अंदरूनी मोड़ हैं, जो इलेक्ट्रॉन ट्रांसपोर्ट चेन (ETC) के लिए सतह क्षेत्र बढ़ाते हैं। प्रश्न 4: माइटोकॉन्ड्रिया में Krebs cycle (सिट्रिक अम्ल चक्र) कहाँ होता है? (a) बाहरी झिल्ली पर (b) आंतरिक झिल्ली पर (c) मैट्रिक्स (Matrix) में (d) इंटरमेम्ब्रेन स्पेस में सही उत्तर: (c) मैट्रिक्स में व्याख्या: Krebs cycle मैट्रिक्स में होता है, जबकि ETC क्रिस्टे पर (NCERT Class 11/12)। प्रश्न 5: माइटोकॉन्ड्रिया में अपना DNA किस प्रकार का होता है? (a) रैखिक (b) वृत्ताकार (Circular) (c) दोहरी हेलिक्स नहीं (d) कोई DNA नहीं सही उत्तर: (b) वृत्ताकार व्याख्या: mtDNA वृत्ताकार और prokaryotic जैसा होता है (Endosymbiotic theory)। प्रश्न 6: निम्न में से कौन माइटोकॉन्ड्रिया की खोज से संबंधित है? (a) बेन्डा (b) कोलिकर (c) अल्टमैन (d) उपरोक्त सभी सही उत्तर: (d) उपरोक्त सभी व्याख्या: कोलिकर ने खोज, अल्टमैन ने Bioplast नाम, बेन्डा ने Mitochondria नाम दिया। प्रश्न 7: माइटोकॉन्ड्रिया को semi-autonomous organelle क्यों कहते हैं? (a) क्योंकि इसमें अपना DNA और राइबोसोम होते हैं (b) क्योंकि यह कोशिका पर निर्भर है (c) क्योंकि इसमें कोई झिल्ली नहीं (d) क्योंकि यह केवल पौधों में होता है सही उत्तर: (a) क्योंकि इसमें अपना DNA और राइबोसोम होते हैं व्याख्या: यह अपनी कुछ प्रोटीन स्वयं संश्लेषित कर सकता है (NCERT Class 11)। प्रश्न 8: माइटोकॉन्ड्रिया की बाहरी झिल्ली में क्या होते हैं? (a) Porins (b) Cristae (c) F1 particles (d) Cytochromes सही उत्तर: (a) Porins व्याख्या: Porins छोटे अणुओं को पार करने देते हैं। प्रश्न 9: किस सिद्धांत के अनुसार माइटोकॉन्ड्रिया बैक्टीरिया से विकसित हुए? (a) Endosymbiotic theory (b) Mutation theory (c) Germ theory (d) Cell theory सही उत्तर: (a) Endosymbiotic theory व्याख्या: Lynn Margulis का सिद्धांत – प्राचीन बैक्टीरिया का सहजीवन (NCERT Class 11)। प्रश्न 10: माइटोकॉन्ड्रिया में ATP संश्लेषण मुख्यतः किस प्रक्रिया से होता है? (a) Glycolysis (b) Oxidative phosphorylation (ETC) (c) Fermentation (d) Photo-phosphorylation सही उत्तर: (b) Oxidative phosphorylation व्याख्या: Proton gradient से ATP synthase द्वारा। प्रश्न 11: माइटोकॉन्ड्रिया में 70S राइबोसोम पाए जाते हैं। यह किसकी याद दिलाता है? (a) Prokaryotes (b) Eukaryotes का cytoplasm (c) Nucleus (d) Chloroplast सही उत्तर: (a) Prokaryotes व्याख्या: Endosymbiotic origin का प्रमाण। प्रश्न 12: निम्न में से माइटोकॉन्ड्रिया कहाँ नहीं पाया जाता? (a) परिपक्व RBC (लाल रक्त कोशिका) (b) मांसपेशी कोशिका (c) यकृत कोशिका (d) नर्व कोशिका सही उत्तर: (a) परिपक्व RBC व्याख्या: परिपक्व mammalian RBC में कोई ऑर्गेनेल नहीं होता। प्रश्न 13: माइटोकॉन्ड्रिया मातृ वंशीय (Maternal inheritance) क्यों दिखाते हैं? (a) शुक्राणु में माइटोकॉन्ड्रिया नष्ट हो जाते हैं (b) अंडे में अधिक माइटोकॉन्ड्रिया होते हैं (c) दोनों a और b (d) कोई नहीं सही उत्तर: (c) दोनों a और b व्याख्या: सामान्यतः केवल माँ से प्राप्त होते हैं। प्रश्न 14: इलेक्ट्रॉन ट्रांसपोर्ट चेन (ETC) माइटोकॉन्ड्रिया के किस भाग में होती है? (a) मैट्रिक्स (b) आंतरिक झिल्ली (Cristae) (c) बाहरी झिल्ली (d) इंटरमेम्ब्रेन स्पेस सही उत्तर: (b) आंतरिक झिल्ली (Cristae) व्याख्या: Cytochromes और complexes यहाँ embedded होते हैं। प्रश्न 15: माइटोकॉन्ड्रिया और क्लोरोप्लास्ट दोनों में क्या समान है? (a) अपना DNA और राइबोसोम (b) केवल एक झिल्ली (c) प्रकाश संश्लेषण (d) Anaerobic respiration सही उत्तर: (a) अपना DNA और राइबोसोम व्याख्या: दोनों semi-autonomous और endosymbiotic origin।
2 329
5
Handwriting Class Notes Https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dabra.classes
Handwriting Class Notes Https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dabra.classes
2 092
6
Https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dabra.classes
Https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dabra.classes
2 140
7
Https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dabra.classes
Https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dabra.classes
2 037
8
Important Question
2 482
9
Q11. निम्नलिखित में से कौन-सा ऊतक पौधे के कोमल भागों को लचीलापन (Flexibility) प्रदान करता है? A. पैरेंकाइमा (Parenchyma) B. कोलेन्काइमा (Collenchyma) C. स्क्लेरेंकाइमा (Sclerenchyma) D. जाइलम (Xylem) ✅ सही उत्तर: B. कोलेन्काइमा (Collenchyma) संक्षिप्त व्याख्या: कोलेन्काइमा जीवित कोशिकाओं से बना होता है तथा पौधे के कोमल भागों (जैसे डंठल एवं पत्ती) को मजबूती के साथ लचीलापन प्रदान करता है। ⸻ Q12. फ्लोएम (Phloem) का कौन-सा घटक सामान्यतः मृत (Dead) होता है? A. चालनी नलिकाएँ (Sieve Tubes) B. साथी कोशिकाएँ (Companion Cells) C. फ्लोएम पैरेंकाइमा (Phloem Parenchyma) D. फ्लोएम रेशे (Phloem Fibres) ✅ सही उत्तर: D. फ्लोएम रेशे (Phloem Fibres) संक्षिप्त व्याख्या: फ्लोएम रेशे मृत स्क्लेरेंकाइमा कोशिकाएँ होती हैं, जो यांत्रिक मजबूती प्रदान करती हैं। ⸻ Q13. जाइलम (Xylem) में जीवित (Living) घटक कौन-सा है? A. वाहिका (Vessel) B. ट्रैकिड (Tracheid) C. जाइलम पैरेंकाइमा (Xylem Parenchyma) D. जाइलम रेशा (Xylem Fibre) ✅ सही उत्तर: C. जाइलम पैरेंकाइमा संक्षिप्त व्याख्या: जाइलम का केवल पैरेंकाइमा भाग जीवित होता है, जबकि अन्य घटक सामान्यतः मृत होते हैं। ⸻ Q14. निम्नलिखित में से कौन-सा सरल स्थायी ऊतक (Simple Permanent Tissue) भोजन का संग्रह (Storage) करता है? A. पैरेंकाइमा (Parenchyma) B. स्क्लेरेंकाइमा (Sclerenchyma) C. जाइलम (Xylem) D. फ्लोएम (Phloem) ✅ सही उत्तर: A. पैरेंकाइमा संक्षिप्त व्याख्या: पैरेंकाइमा कोशिकाएँ भोजन, जल एवं अन्य पदार्थों का संग्रह करती हैं तथा घाव भरने में भी सहायता करती हैं। ⸻ Q15. स्क्लेरेंकाइमा कोशिकाओं की कठोरता का मुख्य कारण क्या है? A. पेक्टिन B. सेल्यूलोज C. लिग्निन D. काइटिन ✅ सही उत्तर: C. लिग्निन संक्षिप्त व्याख्या: लिग्निन के जमाव के कारण कोशिका भित्ति अत्यधिक मोटी एवं कठोर हो जाती है। ⸻ Q16. निम्नलिखित में से कौन-सा कथन सही है? A. सभी स्थायी ऊतक विभाजित होते रहते हैं। B. स्थायी ऊतक विभेदन (Differentiation) के बाद बनते हैं। C. जाइलम भोजन का परिवहन करता है। D. फ्लोएम जल का परिवहन करता है। ✅ सही उत्तर: B. स्थायी ऊतक विभेदन (Differentiation) के बाद बनते हैं। संक्षिप्त व्याख्या: विभज्योतक कोशिकाएँ विभेदन के बाद स्थायी ऊतक बनती हैं और सामान्यतः विभाजन नहीं करतीं। ⸻ Q17. पत्तियों में प्रकाश संश्लेषण करने वाली पैरेंकाइमा कोशिकाओं को क्या कहते हैं? A. एरेन्काइमा B. क्लोरेन्काइमा C. स्क्लेरेंकाइमा D. कोलेन्काइमा ✅ सही उत्तर: B. क्लोरेन्काइमा संक्षिप्त व्याख्या: क्लोरेन्काइमा में हरितलवक (Chloroplast) उपस्थित होते हैं, इसलिए यह प्रकाश संश्लेषण करता है। ⸻ Q18. निम्नलिखित में से कौन-सा ऊतक जल एवं खनिज लवणों का एकदिश (Unidirectional) परिवहन करता है? A. फ्लोएम B. पैरेंकाइमा C. जाइलम D. कोलेन्काइमा ✅ सही उत्तर: C. जाइलम संक्षिप्त व्याख्या: जाइलम जड़ों से तने एवं पत्तियों तक जल और खनिज लवणों का ऊपर की ओर परिवहन करता है। ⸻ Q19. फ्लोएम द्वारा भोजन का परिवहन किस दिशा में होता है? A. केवल ऊपर की ओर B. केवल नीचे की ओर C. दोनों दिशाओं में D. किसी भी दिशा में नहीं ✅ सही उत्तर: C. दोनों दिशाओं में संक्षिप्त व्याख्या: फ्लोएम आवश्यकता के अनुसार भोजन का परिवहन ऊपर तथा नीचे दोनों दिशाओं में कर सकता है (Bidirectional Transport)। ⸻ Q20. निम्नलिखित में से कौन-सा ऊतक जीवित कोशिकाओं से बना होने के बावजूद पौधे को यांत्रिक सहारा (Mechanical Support) प्रदान करता है? A. पैरेंकाइमा B. कोलेन्काइमा C. स्क्लेरेंकाइमा D. वाहिका (Vessel) ✅ सही उत्तर: B. कोलेन्काइमा संक्षिप्त व्याख्या: कोलेन्काइमा जीवित कोशिकाओं से बना होता है और बढ़ते हुए पौधों के भागों को लचीलापन तथा यांत्रिक सहारा दोनों प्रदान करता है।
2 633
10
स्थायी ऊतक (Permanent Tissue) – NCERT Class-9 Q1. निम्न में से कौन-सा ऊतक पौधे की लंबाई बढ़ाने के बजाय उसे यांत्रिक दृढ़ता (Mechanical Strength) प्रदान करता है? A. विभज्योतक ऊतक (Meristematic Tissue) B. जाइलम (Xylem) C. स्क्लेरेंकाइमा (Sclerenchyma) D. फ्लोएम (Phloem) ✅ सही उत्तर: C. स्क्लेरेंकाइमा (Sclerenchyma) संक्षिप्त व्याख्या: स्क्लेरेंकाइमा की कोशिकाएँ मृत होती हैं तथा उनकी कोशिका भित्ति लिग्निन (Lignin) से मोटी होती है, इसलिए यह पौधे को मजबूती और कठोरता प्रदान करता है। ⸻ Q2. कोलेन्काइमा (Collenchyma) की कोशिका भित्ति किस पदार्थ के असमान जमाव के कारण मोटी होती है? A. लिग्निन B. सेल्यूलोज एवं पेक्टिन C. काइटिन D. सुबेरिन ✅ सही उत्तर: B. सेल्यूलोज एवं पेक्टिन संक्षिप्त व्याख्या: कोलेन्काइमा की कोशिकाओं के कोनों पर सेल्यूलोज और पेक्टिन का असमान जमाव होता है, जिससे पौधे को लचीलापन मिलता है। ⸻ Q3. निम्नलिखित में से कौन-सा सरल स्थायी ऊतक (Simple Permanent Tissue) नहीं है? A. पैरेंकाइमा B. कोलेन्काइमा C. स्क्लेरेंकाइमा D. फ्लोएम ✅ सही उत्तर: D. फ्लोएम संक्षिप्त व्याख्या: फ्लोएम एक जटिल स्थायी ऊतक (Complex Permanent Tissue) है क्योंकि इसमें अनेक प्रकार की कोशिकाएँ होती हैं। ⸻ Q4. जाइलम का कौन-सा घटक मुख्य रूप से जल का परिवहन करता है? A. जाइलम पैरेंकाइमा B. जाइलम फाइबर C. वाहिकाएँ (Vessels) एवं ट्रैकिड्स (Tracheids) D. चालनी नलिकाएँ (Sieve Tubes) ✅ सही उत्तर: C. वाहिकाएँ एवं ट्रैकिड्स संक्षिप्त व्याख्या: वाहिकाएँ और ट्रैकिड्स जड़ों से जल एवं खनिज लवणों का परिवहन करते हैं। ⸻ Q5. फ्लोएम का कौन-सा भाग भोजन के परिवहन का मुख्य कार्य करता है? A. फ्लोएम फाइबर B. फ्लोएम पैरेंकाइमा C. चालनी नलिकाएँ (Sieve Tubes) D. ट्रैकिड्स ✅ सही उत्तर: C. चालनी नलिकाएँ संक्षिप्त व्याख्या: चालनी नलिकाएँ पत्तियों में बने भोजन को पौधे के अन्य भागों तक पहुँचाती हैं। ⸻ Q6. एरेन्काइमा (Aerenchyma) किस प्रकार का संशोधित पैरेंकाइमा है? A. जिसमें क्लोरोप्लास्ट नहीं होते B. जिसमें वायु से भरी गुहाएँ होती हैं C. जिसकी कोशिकाएँ मृत होती हैं D. जिसमें लिग्निन होता है ✅ सही उत्तर: B. जिसमें वायु से भरी गुहाएँ होती हैं संक्षिप्त व्याख्या: एरेन्काइमा जलीय पौधों में पाया जाता है और वायु गुहाओं के कारण पौधे को तैरने में सहायता करता है। ⸻ Q7. क्लोरेन्काइमा (Chlorenchyma) का मुख्य कार्य क्या है? A. भोजन का परिवहन B. जल का परिवहन C. प्रकाश संश्लेषण D. यांत्रिक दृढ़ता ✅ सही उत्तर: C. प्रकाश संश्लेषण संक्षिप्त व्याख्या: क्लोरेन्काइमा में हरितलवक (Chloroplast) होते हैं, इसलिए यह प्रकाश संश्लेषण करता है। ⸻ Q8. निम्न में से कौन-सी कोशिका जीवित (Living) होती है? A. स्क्लेरेंकाइमा रेशा B. वाहिका (Vessel) C. ट्रैकिड D. साथी कोशिका (Companion Cell) ✅ सही उत्तर: D. साथी कोशिका संक्षिप्त व्याख्या: साथी कोशिकाएँ जीवित होती हैं और चालनी नलिकाओं के कार्य में सहायता करती हैं। ⸻ Q9. पौधों में स्थायी ऊतक बनने का मुख्य कारण क्या है? A. कोशिकाओं का लगातार विभाजन B. कोशिकाओं का विभेदन (Differentiation) C. कोशिकाओं का नष्ट होना D. कोशिकाओं का सिकुड़ना ✅ सही उत्तर: B. कोशिकाओं का विभेदन संक्षिप्त व्याख्या: विभज्योतक कोशिकाएँ विभेदन के बाद स्थायी ऊतक में परिवर्तित हो जाती हैं और विशिष्ट कार्य करती हैं। ⸻ Q10. निम्नलिखित में से कौन-सा कथन सही है? A. सभी स्थायी ऊतक मृत होते हैं। B. सभी सरल स्थायी ऊतक जीवित होते हैं। C. पैरेंकाइमा सामान्यतः जीवित ऊतक है। D. जाइलम केवल मृत कोशिकाओं से बना होता है। ✅ सही उत्तर: C. पैरेंकाइमा सामान्यतः जीवित ऊतक है। संक्षिप्त व्याख्या: पैरेंकाइमा जीवित कोशिकाओं से बना होता है। जाइलम में जाइलम पैरेंकाइमा जीवित होती है, इसलिए विकल्प D गलत है।
2 475
11
https://www.youtube.com/live/6tU2bJkZspY?si=NBa69iFR7cKU5NHS तैयार रहे दोस्तो आज रात 8 बजे जुड़ना न भूले 🔥🔥🔥 Group-D 2025-26 के 101 पेपरों का सॉल्यूशन कराया जा रहा है🔥 👉 जिसमें आज पेपर नंबर 73 सॉल्यूशन होगा..
2 998
12
jhsc102.pdf
3 541
13
NCERT CLASS-10 Important page
NCERT CLASS-10 Important page
4 766
14
🧫 प्रश्न 11. यदि किसी कोशिका को Isotonic विलयन में रखा जाए तो क्या होगा? A. कोशिका फूल जाएगी। B. कोशिका सिकुड़ जाएगी। C. कोशिका के आकार में कोई परिवर्तन नहीं होगा। D. कोशिका फट जाएगी। ✅ सही उत्तर: C. कोशिका के आकार में कोई परिवर्तन नहीं होगा। 🧠 व्याख्या: Isotonic विलयन में कोशिका के अंदर और बाहर जल की सांद्रता समान होती है। इसलिए जल का अंदर और बाहर जाना बराबर होता है तथा कोशिका का आकार नहीं बदलता। 📌 Concept Clear Isotonic = समान सांद्रता Net Water Movement = Zero ⸻ 💧 प्रश्न 12. Hypertonic विलयन में कोशिका का क्या होगा? A. कोशिका फूल जाएगी। B. कोशिका सिकुड़ जाएगी। C. कोई परिवर्तन नहीं होगा। D. कोशिका विभाजित होगी। ✅ सही उत्तर: B. कोशिका सिकुड़ जाएगी। 🧠 व्याख्या: Hypertonic विलयन में बाहर घुले पदार्थ अधिक होते हैं, इसलिए जल कोशिका से बाहर निकलता है और कोशिका सिकुड़ जाती है। 📌 Concept Clear Hypertonic → Water Out → Cell Shrinks ⸻ 💧 प्रश्न 13. पौध कोशिका के Hypertonic विलयन में सिकुड़ने की प्रक्रिया कहलाती है— A. टर्गिडिटी B. प्लाज्मोलाइसिस C. विसरण D. परासरण ✅ सही उत्तर: B. प्लाज्मोलाइसिस 🧠 व्याख्या: जब पौध कोशिका से जल बाहर निकल जाता है तो प्लाज्मा झिल्ली कोशिका भित्ति से अलग हो जाती है। इसे Plasmolysis (प्लाज्मोलाइसिस) कहते हैं। 📌 Exam Point Plasmolysis केवल पौध कोशिका में स्पष्ट दिखाई देता है। ⸻ 🌿 प्रश्न 14. Hypotonic विलयन में पौध कोशिका कैसी हो जाती है? A. प्लाज्मोलाइस्ड B. टर्गिड (फूली हुई) C. सिकुड़ी हुई D. मृत ✅ सही उत्तर: B. टर्गिड (फूली हुई) 🧠 व्याख्या: Hypotonic विलयन में जल कोशिका के अंदर प्रवेश करता है। कोशिका भित्ति के कारण पौध कोशिका नहीं फटती बल्कि टर्गिड (Turgid) हो जाती है। 📌 Doubt Clear पौध कोशिका सामान्यतः नहीं फटती क्योंकि Cell Wall उसे सुरक्षा देती है। ⸻ 🧫 प्रश्न 15. निम्न में से कौन-सा परिवहन ATP ऊर्जा के बिना होता है? A. सक्रिय परिवहन B. विसरण C. एंडोसाइटोसिस D. एक्सोसाइटोसिस ✅ सही उत्तर: B. विसरण 🧠 व्याख्या: विसरण एक Passive Transport है, इसलिए इसमें ATP ऊर्जा की आवश्यकता नहीं होती। 📌 Concept Clear Diffusion = No ATP Active Transport = ATP Required ⸻ 🌬️ प्रश्न 16. निम्न में से कौन-सा पदार्थ सामान्यतः विसरण द्वारा कोशिका में प्रवेश करता है? A. ऑक्सीजन (O2) B. स्टार्च C. प्रोटीन D. वसा की बड़ी बूंदें ✅ सही उत्तर: A. ऑक्सीजन (O2) 🧠 व्याख्या: ऑक्सीजन एक छोटी गैस है, जो अधिक सांद्रता से कम सांद्रता की ओर आसानी से विसरण द्वारा प्रवेश करती है। 📌 Exam Point O2 और CO2 → Diffusion ⸻ 💧 प्रश्न 17. परासरण में किस पदार्थ का परिवहन होता है? A. प्रोटीन B. ग्लूकोज़ C. जल D. वसा ✅ सही उत्तर: C. जल 🧠 व्याख्या: परासरण केवल जल के अणुओं का अर्धपारगम्य झिल्ली के माध्यम से होने वाला परिवहन है। 📌 Concept Clear Osmosis = Only Water ⸻ 🧫 प्रश्न 18. प्लाज्मा झिल्ली का कौन-सा गुण कोशिका के लिए अत्यंत आवश्यक है? A. कठोरता B. चयनात्मक पारगम्यता C. मोटाई D. रंग ✅ सही उत्तर: B. चयनात्मक पारगम्यता 🧠 व्याख्या: यदि प्लाज्मा झिल्ली चयनात्मक न हो तो हानिकारक पदार्थ भी कोशिका में प्रवेश कर जाएंगे। इसलिए यह गुण कोशिका की सुरक्षा के लिए आवश्यक है। 📌 Exam Point Selectively Permeable = Cell Protection ⸻ 🧫 प्रश्न 19. कोशिका के अंदर और बाहर पदार्थों के आदान-प्रदान का नियंत्रण कौन करता है? A. केंद्रक B. कोशिका भित्ति C. प्लाज्मा झिल्ली D. माइटोकॉन्ड्रिया ✅ सही उत्तर: C. प्लाज्मा झिल्ली 🧠 व्याख्या: कोशिका के अंदर क्या जाएगा और बाहर क्या निकलेगा, इसका नियंत्रण प्लाज्मा झिल्ली करती है। 📌 Concept Clear Plasma Membrane = Gatekeeper of Cell ⸻ 🧫 प्रश्न 20. निम्न में से कौन-सा कथन सही है? A. विसरण में ATP आवश्यक है। B. परासरण में केवल जल का परिवहन होता है। C. Hypertonic विलयन में कोशिका फूल जाती है। D. Isotonic विलयन में कोशिका फट जाती है। ✅ सही उत्तर: B. परासरण में केवल जल का परिवहन होता है। 🧠 व्याख्या: परासरण केवल जल के अणुओं की गति है। इसमें जल अर्धपारगम्य झिल्ली के माध्यम से अधिक जल सांद्रता से कम जल सांद्रता की ओर जाता है। 📌 एक नज़र में याद रखें 💧 Hypotonic → जल अंदर → कोशिका फूलती है। ⚖️ Isotonic → जल का शुद्ध आवागमन नहीं → आकार समान रहता है। 🌵 Hypertonic → जल बाहर → कोशिका सिकुड़ती है। 🌬️ Diffusion → O2, CO2 जैसी गैसों का परिवहन। 💦 Osmosis → केवल जल का परिवहन। 🧫 Plasma Membrane → Selectively Permeable, पदार्थों के आवागमन को नियंत्रित करती है।
4 948
15
Cell ncert class-09 🧫 प्रश्न 1. प्लाज्मा झिल्ली (Plasma Membrane) को क्या कहा जाता है? A. कोशिका भित्ति B. कोशिका झिल्ली C. केंद्रक झिल्ली D. कोशिका द्रव्य ✅ सही उत्तर: B. कोशिका झिल्ली 🧠 व्याख्या: प्लाज्मा झिल्ली कोशिका की सबसे बाहरी जीवित एवं पतली झिल्ली होती है। यह कोशिका को चारों ओर से घेरती है और कोशिका के अंदर तथा बाहर पदार्थों के आने-जाने को नियंत्रित करती है। 📌 Concept Clear सभी कोशिकाओं में प्लाज्मा झिल्ली होती है। यह जीवित (Living) झिल्ली है। पौधों में इसके बाहर कोशिका भित्ति भी होती है। ⸻ 🧫 प्रश्न 2. प्लाज्मा झिल्ली का मुख्य कार्य क्या है? A. भोजन बनाना B. कोशिका विभाजन करना C. पदार्थों के आवागमन को नियंत्रित करना D. ऊर्जा बनाना ✅ सही उत्तर: C. पदार्थों के आवागमन को नियंत्रित करना 🧠 व्याख्या: प्लाज्मा झिल्ली चुनिंदा पदार्थों को ही कोशिका में प्रवेश या बाहर निकलने देती है। इसलिए इसे Selectively Permeable Membrane कहते हैं। 📌 Concept Clear सभी पदार्थ अंदर-बाहर नहीं जा सकते। केवल आवश्यक पदार्थ ही गुजरते हैं। ⸻ 🧫 प्रश्न 3. प्लाज्मा झिल्ली किस गुण के कारण Selectively Permeable कहलाती है? A. सभी पदार्थों को गुजरने देती है। B. किसी भी पदार्थ को नहीं गुजरने देती। C. केवल कुछ पदार्थों को गुजरने देती है। D. केवल जल को गुजरने देती है। ✅ सही उत्तर: C. केवल कुछ पदार्थों को गुजरने देती है। 🧠 व्याख्या: Selective Permeability का अर्थ है कि झिल्ली आवश्यकता के अनुसार कुछ पदार्थों को अंदर-बाहर जाने देती है जबकि अन्य को रोक देती है। 📌 Doubt Clear Selective ≠ Completely Permeable Selective ≠ Impermeable ⸻ 🧫 प्रश्न 4. प्लाज्मा झिल्ली मुख्य रूप से किससे बनी होती है? A. केवल प्रोटीन B. केवल कार्बोहाइड्रेट C. लिपिड एवं प्रोटीन D. केवल वसा ✅ सही उत्तर: C. लिपिड एवं प्रोटीन 🧠 व्याख्या: प्लाज्मा झिल्ली मुख्य रूप से फॉस्फोलिपिड एवं प्रोटीन से बनी होती है। इसे Fluid Mosaic Model द्वारा समझाया जाता है। 📌 Exam Point Lipid Bilayer + Protein ⸻ 🌬️ प्रश्न 5. विसरण (Diffusion) क्या है? A. जल का परिवहन B. गैसों का उच्च सान्द्रता से निम्न सान्द्रता की ओर जाना C. भोजन बनाना D. कोशिका विभाजन ✅ सही उत्तर: B. गैसों का उच्च सान्द्रता से निम्न सान्द्रता की ओर जाना 🧠 व्याख्या: विसरण में कण अधिक सान्द्रता वाले क्षेत्र से कम सान्द्रता वाले क्षेत्र की ओर स्वयं गति करते हैं। 📌 Concept Clear ऊर्जा (ATP) की आवश्यकता नहीं होती। यह Passive Transport है। ⸻ 🌬️ प्रश्न 6. कोशिका में CO2 बाहर किस प्रक्रिया द्वारा निकलती है? A. परासरण B. विसरण C. सक्रिय परिवहन D. एंडोसाइटोसिस ✅ सही उत्तर: B. विसरण 🧠 व्याख्या: कोशिका के अंदर CO2 अधिक होती है, इसलिए वह अधिक सान्द्रता से कम सान्द्रता की ओर बाहर निकल जाती है। 📌 याद रखें CO2 → Diffusion ⸻ 🌬️ प्रश्न 7. O2 कोशिका के अंदर किस प्रक्रिया द्वारा प्रवेश करती है? A. विसरण B. परासरण C. एक्सोसाइटोसिस D. सक्रिय परिवहन ✅ सही उत्तर: A. विसरण 🧠 व्याख्या: बाहर ऑक्सीजन अधिक होती है और कोशिका के अंदर कम, इसलिए O2 विसरण द्वारा अंदर प्रवेश करती है। 📌 Concept O2 और CO2 दोनों Diffusion से चलते हैं। ⸻ 💧 प्रश्न 8. परासरण (Osmosis) क्या है? A. गैसों का परिवहन B. जल का अर्धपारगम्य झिल्ली से उच्च जल सान्द्रता से निम्न जल सान्द्रता की ओर जाना C. भोजन का परिवहन D. ATP बनना ✅ सही उत्तर: B. जल का अर्धपारगम्य झिल्ली से उच्च जल सान्द्रता से निम्न जल सान्द्रता की ओर जाना 🧠 व्याख्या: परासरण केवल जल का परिवहन है, जो Semi-permeable Membrane के माध्यम से होता है। 📌 Doubt Clear Diffusion → कोई भी कण Osmosis → केवल जल ⸻ 💧 प्रश्न 9. परासरण के लिए किस प्रकार की झिल्ली आवश्यक होती है? A. पूर्ण पारगम्य B. अपारगम्य C. अर्धपारगम्य D. कठोर ✅ सही उत्तर: C. अर्धपारगम्य 🧠 व्याख्या: Semi-permeable Membrane जल को गुजरने देती है लेकिन अधिकांश घुले हुए पदार्थों को रोक देती है। 📌 Exam Point Osmosis बिना Semi-permeable Membrane के संभव नहीं है। ⸻ 💧 प्रश्न 10. यदि कोशिका को Hypotonic विलयन में रखा जाए तो क्या होगा? A. कोशिका सिकुड़ जाएगी। B. कोशिका का आकार नहीं बदलेगा। C. कोशिका फूल जाएगी। D. कोशिका तुरंत मर जाएगी। ✅ सही उत्तर: C. कोशिका फूल जाएगी। 🧠 व्याख्या: Hypotonic विलयन में बाहर जल अधिक होता है। इसलिए जल परासरण द्वारा कोशिका के अंदर प्रवेश करता है और कोशिका फूल जाती है। 📌 Concept Clear Hypotonic → Water Enters → Cell Swells पौध कोशिका तुर्गिड (Turgid) हो जाती है। जंतु कोशिका अधिक पानी आने पर फट भी सकती है। ➡️
4 566
16
good morning
3 498
17
Немає тексту...
4 243
18
#72 Group-d 2025 paper Solution by dabra sir.pdf
4 575
19
https://www.youtube.com/live/dGV2BZCIDjc?si=geMtZVojRGTVJyoh तैयार रहे दोस्तो आज रात 8 बजे जुड़ना न भूले 🔥🔥🔥 Group-D 2025-26 के 101 पेपरों का सॉल्यूशन कराया जा रहा है🔥 👉 जिसमें आज पेपर नंबर 72 का सॉल्यूशन होगा..
4 937
20
Немає тексту...
4 581